IV SA/Gl 1499/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2012 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. odmówił stwierdzenia u J.C. choroby zawodowej - obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz - wym. w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U.nr 105, poz. 869). Decyzję wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenie w/wym. na hałas w trakcie wykonywania pracy zawodowej oraz orzeczenia lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. - Poradnia Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] nr [...] i Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] nr [...]. W odwołaniu od tej decyzji J.C. nie zgodziła się z decyzją PPIS w K., uważając, że wieloletnia praca w hałasie spowodowała uszkodzenie słuchu, nie podając innych zarzutów skierowanych przeciwko decyzji organu I instancji. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zmianami), art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 Nr 21, poz. 94, ze zm.) oraz § 8 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105 poz. 869) [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny orzekł utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu wskazano, że na mocy przepisów § 11 ust. 1 rozporządzenia RM z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych do postępowań wszczętych i nie zakończonych stosuje się przepisy tego rozporządzenia a czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Postępowanie w sprawie podejrzenia występowania choroby zawodowej u J.C. rozpoczęte zostało [...], a więc przed wejściem w życie rozporządzenia RM w sprawie chorób zawodowych z 30 czerwca 2009 r.. Za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej u J.C. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 Nr 21, poz. 94, z późn. zm.), która stanowi, iż "za chorobą zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych " narażeniem zawodowym ". Wskazano, że w sprawie J.C. dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że w/wym. pracując w latach [...] w KWK A w M. jako rewident, robotnik transportowy nie była narażona na hałas ponadnormatywny w przeliczeniu na dniówkę roboczą. Podniesiono, iż J.C. była badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. -Poradnia Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr [...]), gdzie lekarze specjaliści zgodnie z rozporządzeniem R.M. z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych orzekli o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu - w oparciu o diagnostykę audiologiczną mimo wykazania przesunięcia progu słuchu dla UP-78dB, UL-75dB spełniającego kryterium podwyższenia progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym w myśl przepisów rozporządzenia R.M. z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - z uwagi na brak potwierdzonego narażenia na hałas stwarzający ryzyko uszkodzenia narządu słuchu w środowisku pracy. Nadmieniono, że po odwołaniu się od orzeczenia lekarskiego PChZ WOMP w S. z dnia [...] i wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania J.C. była badana zgodnie z przepisami rozporządzenia R.M. z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (obserwacja kliniczna w dniach [...] do [...]), gdzie wydano orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr [...], w którym lekarze również orzekli o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu u J.C. Lekarze orzecznicy IMPiZŚ w S. biorąc pod uwagę przeprowadzoną diagnostykę audiologiczną (ubytki słuchu dla UP-70; 71dB, dla UL-70; 68dB) potwierdzili, iż stan narządu słuchu u w/wym. pod względem klinicznym posiada cechy przewlekłego urazu akustycznego. W toku postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w IMPiZŚ w S. poddano analizie przedstawioną dokumentację medyczną oraz dane epidemiologiczne dotyczące narażenia zawodowego na hałas, z których wynika, iż J.C. zakończyła pracę zawodową w [...], a brak jest danych o stanie narządu słuchu pod koniec pracy zawodowej i w okresie do 2 lat od ustania narażenia. Dodatkowo wskazano, że dochodzenie epidemiologiczne nie potwierdziło narażenia na hałas stwarzający ryzyko uszkodzenia narządu słuchu w środowisku pracy, a skoro tak, to nie można przyjąć, że warunki pracy przyczyniły się do powstania uszkodzenia słuchu. Reasumując orzecznicy IMPiZŚ w S. uznali, iż brak jest podstaw do rozpoznania u J.C. choroby zawodowej - obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem wym. w poz. 21 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia RM z dnia 30 czerwca 2009 r.. Jednocześnie wskazano, że J.C. w trybie art. 10 k.p.a. w piśmie z dnia [...] podtrzymała zarzuty odwołania, załączając karty informacyjne leczenia szpitalnego, zaświadczenie Górniczego Zespołu Opieki Zdrowotnej w K. z [...] oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] r.. Odpowiadając na zarzuty odwołania wyjaśniono, iż J.C. była badana w dwóch kompetentnych placówkach diagnostycznych (I i II stopnia), gdzie lekarze specjaliści uznali, że brak jest podstaw diagnostyczno - medycznych do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu wym. w poz. 21 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia RM z dnia 30 czerwca 2009 r.. Orzeczenia lekarskie WOMP oraz IMPiZŚ w S. organ uznał za uzasadnione w stopniu pozwalającym na przyjęcie ich za podstawę swojego rozstrzygnięcia, jako oparte na przeprowadzonych specjalistycznych badaniach lekarskich zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami diagnostyczno-orzeczniczymi. Reasumując organ odwoławczy wskazał, że zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej uregulowany w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych został w rozpoznawanej sprawie choroby zawodowej J.C. - zachowany. Stąd też organ odwoławczy, po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego, zwłaszcza oceny narażenia zawodowego i orzeczeń lekarskich WOMP w S. z dnia [...] oraz IMPiZŚ w S. z dnia [...] odmawiających rozpoznania u J.C. choroby zawodowej narządu słuchu uznał, że nie zostały spełnione warunki (niespełniona przesłanka narażeniowa i orzecznicza) do stwierdzenia u w/wym. choroby zawodowej wym. w poz. 21 wykazu chorób zawodowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca J.C. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, gdyż naruszają one przepisy postępowania (art. 7, art. 107 § 3 k.p.a.), co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto zarzucono naruszenie art. 235¹ k.p. poprzez jego błędna wykładnię, polegającą na nieprawidłowym rozumieniu przesłanki wysokiego prawdopodobieństwa zawartej w/w przepisie, sprowadzającego się do konkluzji, iż dla stwierdzenia występowania choroby zawodowej w związku z określonymi warunkami pracy konieczne jest wykazanie dowodu stwierdzającego ten fakt w sposób obiektywny, co stoi w sprzeczności z intencją ustawodawcy i logicznym rozumowaniem. Wskazano, że nie uwzględniono słusznego interesu skarżącej, nie ustosunkowano się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich zarzutów skarżącej poprzez nie podanie przyczyn, z powodu których organ przy dokonywaniu oceny stanu zdrowia skarżącej pominął okoliczność bezsprzeczną w sprawie - tj. fakt występowania u skarżącej uszczerbku na zdrowiu w postaci wady słuchu, wskazując iż ten uszczerbek powstający w wyniku długotrwałego oddziaływania czynników szkodliwych nie może wynikać z czynników miejsca pracy. Skarżąca nie podziela stanowiska organu powołującego się na wyniki dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzonego w KWK A. "Ocena przedstawiana w tej kwestii, powiązana z istotą zaskarżonej decyzji, obarczona jest zdaniem skarżącej błędem logicznym, albowiem ze stwierdzenia iż skarżąca jako robotnik transportowy nie była narażona na hałas ponadnormatywnych w przeliczeniu na dniówkę roboczą, nie daje możliwości wyprowadzenia twierdzenia, że wyklucza to z kolei możliwość nabycia choroby zawodowej w określonych stanach faktycznych, występujących periodycznie lub trwale w okresie wystarczającym do powstanie tej choroby lub dalszego jej postępowania". Zdaniem skarżącej takie wnioskowanie organu na podstawie przedstawionych opinii jest obarczone błędem. Podkreślono, że organ orzekający oparł się na opinii Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. - Poradnia Chorób Zawodowych w S., wskazującym wyłącznie na przyczynę odmowy uznania choroby skarżącej jako choroby zawodowej w oparciu o "brak potwierdzonego narażenia na hałas stwarzający ryzyko uszkodzenia narządu słuchu w środowisku pracy". Takie stanowisko koresponduje z zarzutem stawianym zaskarżonym decyzjom, dotyczącym błędnej wykładni przepisu prawa materialnego art. 235¹ k.p. w zakresie rozumienia pojęcia "wysokiego prawdopodobieństwa" działania czynników szkodliwych. Poza tym podkreśliła, że to na organie spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów powstania uszczerbku na zdrowiu w postaci wady słuchu w innych aniżeli wskutek panujących w miejscu pracy czynników szkodliwych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte w dniu [...], a więc na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), które mocą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. wydanym w sprawie o sygn. akt P 23/07 (Dz. U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740) utraciło moc z dniem 03 lipca 2009r Natomiast w chwili wydania decyzji organu I instancji oraz zaskarżonej decyzji obowiązywało już nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), które weszło w życie z dniem 3 lipca 2009 r. Należy wobec tego mieć na uwadze § 11 ust. 1 tegoż rozporządzenia, który stanowi, że do postępowań w sprawie chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne, a określenie definicji choroby zawodowej zawarte w § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. w całości bez wprowadzenia w nim zmian przejął art. 235¹ Kodeksu pracy. Wobec powyższego organy za podstawę prawną decyzji prawidłowo przyjęły obowiązujące w dniu ich wydania przepisy Kodeksu pracy oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Natomiast w myśl art. 235² Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. W rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r., zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 237 § 1 Kodeksu pracy określono: wykaz chorób zawodowych; okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym; sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych i podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych (§ 1 ust. 1). Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia (§ 2). Pod pozycją nr 21 w załączniku do rozporządzenia wymieniono obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz, przy czym wskazano okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, w tym wypadku są to 2 lata od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje tym samym, jak zgodnie przyjęły organy sanitarne obydwu instancji, zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Natomiast rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy). Tymczasem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bezsprzecznie, że strona skarżąca zakończyła pracę zawodową [...]. Z żądaniem ustalenia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu występującego w środowisku pracy skarżąca zwrócił się dopiero w roku [...] tj. 10 lat później. W toku postępowania skarżąca nie przedstawiła jakiegokolwiek dowodu w formie np. zaświadczeń lekarskich, które potwierdzałyby stan narządu słuchu w okresie zatrudnienia, czy też w okresie późniejszym, upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej. Zatem w niniejszej sprawie brak jest w ogóle udokumentowania objawów tej choroby w czasie przewidzianym rozporządzeniem. Przeto jeszcze raz podkreślić należy, że choroba narządu słuchu, niezależnie od wyników badań przeprowadzonych w jednostkach diagnostycznych w toku postępowania oraz narażenia zawodowego nie może być uznana za chorobę zawodową w rozumieniu cytowanych przepisów, jeżeli upłynął wymagany okres 2 lat od ustania narażenia - dla wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych. Konsekwencją powyższego jest brak podstaw do rozpoznania u skarżącej schorzenia zawodowego wymienionego wyżej. Niezależnie od powyższego przyjdzie wskazać, że w toku postępowania skarżąca była badana w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., gdzie lekarze specjaliści w orzeczeniu lekarskim z [...] w wyniku przeprowadzenia diagnostyki audiologicznej rozpoznali obustronny niedosłuch odbiorczy o lokalizacji czuciowo-nerwowej w UP – 78 dB, w UL – 75 dB oraz stwierdzili, że brak narażenia zawodowego nie uzasadnia rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Z kolei lekarze specjaliści z Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] w oparciu o przeprowadzone badania oraz diagnostykę audiologiczną ustalili w badaniu audiometrycznym obustronny niedosłuch odbiorczy o lokalizacji ślimakowej dla UP 70-71 dB, dla UL 70-68 dB. Jednocześnie stwierdzono, że brak jest danych o stanie narządu słuchu na koniec pracy zawodowej i w okresie 2 lat od ustania narażenia. Z uwagi na fakt, iż warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy administracji choroby zawodowej jest jej uprzednie, lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze, orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów administracji orzekających w przedmiocie choroby zawodowej. W tej sytuacji - braku w ogóle udokumentowania objawów choroby w czasie przewidzianym rozporządzeniem - bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje również fakt, że w sprawie J.C. dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że w/wym. pracując w latach [...] w KWK A w M. jako rewident, robotnik transportowy nie była narażona na hałas w przeliczeniu na dniówkę roboczą. Mając na względzie powyższe zasadnie, zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy przyjęły, że u skarżącej brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej określonej pod poz. 21 wykazu chorób zawodowych. Całokształt rozważań prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zawarte w skardze zarzuty nie mogły jej wzruszyć. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.