V SA/Wa 1403/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2012 r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosków o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych; oddala skargę. Po rozpatrzeniu zażalenia P. S. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą F. "R." na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] stycznia 2012 r. znak: [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Wskazał jednocześnie, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. znak: [...] Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosków o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za okres od lutego 2011 r. do lipca 2011 r. Na powyższe postanowienie strona złożyła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do złożenia wniosków. Zdaniem skarżącej spełniono wszystkie wymagane przepisami prawa warunki, aby ubiegać się o przywrócenie terminu. Udowodniono, iż zaszła długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca sporządzenie stosownych dokumentów. Ponadto skarżąca podnosi, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z wyjątkowym zdarzeniem, które dotyczy ciężkiej choroby pracownika, której przewidzieć się nie dało i która nie może być traktowana na równi z zaniedbaniami po stronie pracownika. Uznając bezzasadność zażalenia organ odwoławczy przypomniał, że strona wystąpiła do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D), powołując się na stan zdrowia pracownika jedynego w firmie wprowadzonego w problematykę współpracy' z PFRON. W piśmie z dnia 10 stycznia 2012 r. strona wskazała, iż wydawało się. że nieobecność pracownicy nie wpłynie zasadniczo na zakłócenie terminowego spływu wniosków o dofinansowanie, a straty ograniczą się do kwot naliczanych za luty 2011 r. Organ I instancji odmówił przywrócenia terminu. Wskazał, iż zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych termin do złożenia wniosku, upływa 20 dnia każdego miesiąca, następującego po miesiącu którego wniosek dotyczy, natomiast dokumenty o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za luty i marzec 2011 r. zostały przekazane do PFRON w dniu 20 września 2011 r. a dokumenty za okres od kwietnia 2011 r. do lipca 2011 r. w dniu 19 września 2011 r. W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie można zgodzić się ze stroną, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, gdyż nawet niedochowanie należytej staranności stanowi okoliczność zawinioną. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji to na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku. Mając na uwadze powyższe, przyjmuje się, źe do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zaliczane jest m.in. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp". O braku winy w uchybieniu terminu można zatem mówić wtedy, gdy strona dołożyła wszelkiej należytej staranności, aby dokonać czynności w terminie, lecz uniemożliwiły jej to przeszkody niemożliwe do przezwyciężenia. Podkreślono, że strona była świadoma choroby pracownika zajmującego się przekazywaniem dokumentacji do PFRON drogą elektroniczną i w związku z tym możliwości uchybienia terminom do złożenia wniosków już w lutym 2011 r. W takiej sytuacji pracodawca powinien, dokładając należytej staranności, nadać stosowne dokumenty za pośrednictwem poczty, co wynika z przepisów prawa. Przedstawione w toku postępowania okoliczności nie spełniają więc obiektywnego kryterium przeszkody "nie do przezwyciężenia", bowiem usunięcie przeszkody zależne było od staranności beneficjenta. Organ odwoławczy podkreślił, że okoliczności dotyczące choroby pracownika (skutkujące niewysłaniem wniosków w terminie) dotyczą wyłącznie wewnętrznej organizacji pracy w firmie, bowiem strona mogła wysłać wnioski sama lub wyznaczyć osobę zastępującą tak, by przypadki losowe pracowników nie wpływały na terminowość przesyłania dokumentów. Ponadto od strony postępowania należy oczekiwać staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. Zatem argument strony dotyczący choroby pracownika nie zwalnia z obowiązku dochowania terminu, gdyż fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim pracownika nie zwalnia jego pracodawcy z obowiązku wyznaczenia zastępstwa i zapewnienia prawidłowego funkcjonowania firmy, w tym dochowania terminów przewidzianych prawem. Zdaniem organu odwoławczego podane przez stronę wyjaśnienia nie spełniają przesłanek wymienionych w art 58 Kpa, umożliwiających przywrócenie wnioskowanego terminu. Skarżąca nie uprawdopodobniła, że złożenie wniosku po upływie terminu było przez nią niezawinione. Okolicznością taką nie jest bowiem choroba pracownika i nie może usprawiedliwiać nie złożenia wniosku w terminie. Ponadto strona w zażaleniu oraz w piśmie z dnia 10 stycznia 2012 r. wskazała, że w sierpniu 2011 r. udało się pozyskać do pracy w komórce kadrowej, zajmującej się współpracą z PFRON osobę, która była w stanie sporządzić wnioski Wn-D i przesłać je z powodzeniem do SODiR. Zatem z przekazanych przez stronę informacji wynika, że strona nie dochowała również terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Organ II instancji wskazał, że przepis art. 58 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego wymaga, by podanie o przywrócenie terminu wnieść w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, z jednoczesnym dopełnieniem czynności dla której termin był określony. Domniemaną przyczyną uchybienia terminu była choroba pracownicy i trudności ze znalezieniem zastępstwa. W piśmie z dnia 10 stycznia 2012 r. oraz w zażaleniu skarżąca oświadczyła, że w sierpniu 2011 r. udało się znaleźć odpowiednią osobę. Zakładając zatem, że przeszkoda ustała najpóźniej w dniu 31 sierpnia 2011 r. termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął swój bieg w dniu następnym, czyli 1 września 2011 r. i upływał 8 września 2011 r. Natomiast przedmiotowy wniosek strona złożyła 20 września 2011 r. tj, z uchybieniem 7-dniowego terminu, określonego w art. 58 § 2 ustawy. Skargę na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej wniosła P. S. domagając się: 1) uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości; 2) przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych od lutego 2011 do lipca 2011 W uzasadnieniu skargi podniosła m. in., że zaszła długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca sporządzenie stosownych wniosków. Potwierdzenie tych okoliczności nastąpiło wraz ze złożeniem wniosku w dniu 20.09.2011 r, w formie stosownych zaświadczeń i dokumentacji lekarskiej. Nie ma zatem racji organ że żalący nie uprawdopodobnił okoliczności związanych z wystąpieniem przeszkody niezależnej od niego a związanej z brakiem możliwości sporządzenia wniosków. Sąd zważył co następuje: Rozstrzygając wyżej opisaną skargę przypomnieć należy, że zgodnie z art 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z kolei stosownie do art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z cytowanym wyżej przepisem wnoszący prośbę powinien uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Musi zatem uprawdopodobnic istnienie okliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie na skutek takich zdarzeń za które nie ponosi odpowiedzialności. W prośbie o przywrócenie terminu powinien więc wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się go zachować. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogla usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Bogate orzecznictwo sądowe, które dokonało wykladni przepisu art. 58 § 1 k.p.a. jednoznacznie wskazuje, że strona względnie jej pełnomocnik powinien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych, oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności był od nich niezależna (zob. m. in. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2006 r. sygn. Akt II OSK 1397/05 – lex nr 315129). Przy ocenie braku winy organ administracji publicznej powinien nadto przyjąć tzw. obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy zastosowaniu tegoż miernika przywrócenia terminu nie byłoby zatem dopuszczalne gdyby strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W nauce postępowania administracyjnego przyjmuje sie z kolei, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy gdy nie mogła ona przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia, czyli siły wyższej. Jeśli jednak nawet taka przeszkoda nie istaniała, ale strona miała podstawę do sądzenia, że istnieje należy uznać, że niedopełnienie czynności procesowej było niezawinione (E. Iserzon J. Starościak k.p.a. komentarz wyd. IV str. V136-137). Co nie mniej istotne prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie z wniesieniem tej prośby należy dopełnić czynności dla której określony był termin (art. 58 § 2 kpa). Z akt sprawy wynika, że skarżący nie złożył wniosków o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenie społeczne za miesiące od lutego do lipca 2011 r. w wymaganym terminie. Z treści § 6 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenie społeczne osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 8/2009v poz. 42) wynika, że osoba niepełnosprawna wykonująca działalność gospodarczą składa wniosek w Urzędzie Gminy w terminie do ostatniego dnia miesiąca w którym upłynął termin do opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych. Powyższy termin został uchybiony w przypadku każdego z ww. miesięcy (począwszy od lutego do lipca 2011 r.). Organ ma przy tym rację wskazując, iż pracodawca (skarżąca) mając świadomość choroby pracownika zajmującego się przekazywaniem danych do PFRON winien przesłać stosowną dokumentację za pośrednictwem poczty. Obowiązkiem skarżącej było również takie zapewnienie organizacji pracy w firmie aby w przypadku zdarzeń losowych (które jednak można było, a wręcz należało przewidzieć – np. choroba pracownika) zapewnić prawidłowe jej funkcjonowanie, zwłaszcza w kontekście obowiązków czy też powinności wynikających z przepisów prawa. Należy zgodzić się z organem także wówczas kiedy podnosi on naruszenie przez skarżącą art. 58 § kpa. Skarżąca pozyskała bowiem na miejsce chorej osoby kompetentnego pracownika w miesiącu sierpniu 2011 r. Potwierdza tą okoliczność zarówno w zażaleniu jak i w piśmie z dnia 10 stycznia 2012 r. Jeśli tak istotnie było to wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosków o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych powinien zostać złożony wraz z tymi wnioskami najpóźniej dnia 7 września 2011 r. Z akt sprawy wynika jednak, iż wymagana dokumentacja została przekazana do PFRON dopiero 19 i 20 września tegoż roku. W tej sytuacji naruszenie przez skarżącą wymogów przewidzianych w art. 58 § 2 kpa było ewidentne. Oznacza to, iż nawet hipotetyczne uznanie za usprawiedliwione uchybienia terminów do złożenia wniosków o których mowa skutkowało koniecznością podjęcia rozstrzygnięcia niekorzystnego dla strony albowiem wniosek (wnioski) o przywrócenie terminów nie zostały złożone w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny ich uchybienia. Z powyższych względów skargę oddalono na podstawie art. 151 ppsa.