I SA/Rz 650/12
WyrokWSA w Rzeszowie2012-10-09
Skład orzekający: Małgorzata Niedobylska, Tomasz Smoleń, Jarosław Szaro
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały istnienie kontrahenta zagranicznego i tym samym zakwestionowały prawo do zastosowania stawki 0% dla eksportu towarów, opierając się na sprzecznych informacjach i odmawiając przeprowadzenia dalszych dowodów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe naruszyły przepisy procedury podatkowej, w szczególności obowiązek wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 122, 187, 188, 191 O.p.). Twierdzenie o nieistnieniu kontrahenta nie zostało dostatecznie uzasadnione, zwłaszcza w obliczu przedstawienia przez podatnika dokumentów wskazujących na rejestrację kontrahenta w ukraińskim rejestrze osób fizycznych oraz jego obecność na granicy w okresach zbliżonych do dat sprzedaży. Odmowa przeprowadzenia dalszych dowodów była przedwczesna.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ośmiu decyzji Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujących w mocy decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, które kwestionowały prawo do zastosowania stawki 0% VAT dla eksportu telefonów komórkowych do Ukrainy w 2005 i 2006 roku. Organy podatkowe uznały, że wskazany na fakturach kontrahent ukraiński nie istnieje, co uniemożliwiało uznanie transakcji za eksportowe. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak przeprowadzenia wnioskowanych dowodów oraz przedawnienie zobowiązania podatkowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżone decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, określił, że decyzje nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska /spr./ Sędziowie WSA Tomasz Smoleń SO del. Jarosław Szaro Protokolant ref. st. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 października 2012 r. spraw ze skarg J. S. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej 1) z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2005r., 2) z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2005r., 3) z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2005r., 4) z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2005r., 5) z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2005r., 6) z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2005r., 7) z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2006r., 8) z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2006r. 1) uchyla zaskarżone decyzje, 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego J. S. kwotę 13,366 (słownie: trzynaście tysięcy trzysta sześćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I SA/Rz 650/12
Uzasadnienie
Zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] maja 2012r. Dyrektor Izby Skarbowej
w R. utrzymał w mocy decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej
w R. z dnia [...] lutego 2011r. o numerach [...] w przedmiocie rozliczenia przez J.S. (prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą FHU A. ) – dalej: skarżący, podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień, maj, czerwiec, listopad 2005r. oraz styczeń i luty 2006r. a także uchylił w całości decyzję nr [...], w przedmiocie rozliczenia tego podatku za grudzień 2005r. i określił kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w wysokości 0 zł oraz zobowiązanie podatkowe w wysokości 1.707,00zł.
Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że w miesiącach: marzec, kwiecień, listopad, grudzień 2005 r., styczeń i luty 2006 r. skarżący wystawił dla O.P., Ukraina, nr paszportu [...], faktury na sprzedaż telefonów komórkowych. Faktury zaewidencjonowano w ewidencji sprzedaży za poszczególne miesiące 2005r. i 2006r. jako sprzedaż na export i ujęto w sporządzonych na jej podstawie deklaracjach VAT-7. Zgodnie z treścią faktur zapłata nastąpiła gotówką, a faktury wystawił właściciel firmy J.S. Na fakturach brak podpisu odbiorcy, a w dokumentach źródłowych nie stwierdzono żadnego dowodu przyjęcia gotówki tytułem zapłaty za ww. faktury.
W następstwie przeprowadzonego postępowania, Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w R. stwierdził, że kontrahent ukraiński wskazany na fakturach dostawy eksportowej w rzeczywistości nie był nabywcą towarów, a tym samym pomiędzy stroną, a tymże podmiotem nie mogło dojść do skutecznego przeniesienia prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
Do powyższych wniosków organ I instancji doszedł na podstawie informacji otrzymanej od administracji podatkowej Ukrainy, z której wynika, że O.P. nie jest zarejestrowana w państwowym rejestrze osób fizycznych - podatników oraz nie jest zarejestrowana pod wymienionym adresem.
W aktach sprawy zalega również druga informacja tego organu, z której wynika, że we wniosku nazwisko podatnika zostało błędnie napisane w prośbie jako "P.", zamiast "P’ ". Zgodnie z informacjami dostępnymi w bazie danych podatników O.P. nie jest zarejestrowany jako osoba fizyczna będąca podatnikiem - przedsiębiorcą. Informacje o tej osobie fizycznej nie są dostępne w bazie danych podatników.
Jako dowód w sprawie dopuszczono również materiały z akt sprawy karnej sygn. akt VI Ds 14/07/s przekazane przez Prokuraturę Okręgową , w tym wyciąg z postanowienia o przedstawieniu zarzutów J.S. z dnia 5 czerwca 2007r. wraz z pouczeniem, wyciąg z protokołu przesłuchania podejrzanego J.S. przez prokuratora w dniu 5 czerwca 2007r., a także postanowienie z dnia [...] października 2010r. o wszczęciu śledztwa w sprawie narażenia na uszczuplenie podatku od towarów i usług za 2005r. przez FHU "A. " J.S. , tj. o czyn z art. 56 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. kodeks karny skarbowy ( Dz. U. z 2007 r. nr 111 poz. 765 – dalej: kks ) w zw. z art. 6 § 2 kks i art. 37 § 1 kks.
Organ I instancji odmówił natomiast przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez skarżącego, a to: wystąpienia do urzędu celnego, gdzie towar opuszczał granicę z Polską o odpisy z ewidencji celnej TSC, w której znajdują się dokładne dane osoby wywożącej towar, w tym nr paszportu, datę przekroczenia granicy, zdjęcia samochodu, wydruk z wagi samochodowej, ustalenie do kogo należały samochody wywożące towar na Ukrainę oraz wystąpienie do Straży Granicznej o wydruk z ewidencji przekroczeń granicy osób fizycznych oznaczonych na fakturach imieniem i nazwiskiem. W uzasadnieniu postanowienia o odmowie przeprowadzenia dowodu Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w R. wskazał, że okoliczności, które miały zostać ustalone na podstawie zawnioskowanych dowodów, zostały stwierdzone za pomocą innych dokumentów, z których wynikało, że kontrahent o danych osobowych i adresowych, widniejący na wystawionych fakturach sprzedaży nie istniał w rejestrach urzędów skarbowych i nie jest zarejestrowany pod wskazanym adresem i nie stwierdzono również importu telefonów komórkowych na Ukrainę z firmy A. Organ odmówił również przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka właściciela kantoru na okoliczność potwierdzenia dokonywania zapłaty i odbierania towaru przez O.P. , z uwagi na to, że uznano za udowodnione, iż kontrahent o danych osobowych i adresowych wskazanych na fakturach nie istnieje.
W ocenie organu I instancji również analiza przedłożonych przez skarżącego nieuwierzytelnionych kserokopii rachunków szczegółowych numeru telefonu [...], wystawionych w dniach 25 marca 2006 r., 25 kwietnia 2006 r., 25 maja 2006 r. nie mogła uwiarygodniać istnienia kontrahenta. Na ich podstawie było możliwe jedynie ustalenie terminu połączenia, rodzaju połączenia, numeru telefonu, z którym się łączono, kraju połączenia, czasu połączenia, ale nie można było przyporządkować połączeń do konkretnej osoby, w tym O.P. , ponieważ żaden dokument objęty kontrolą nie zawierał numeru telefonu tego kontrahenta.
W świetle powyższego przyjęto, że skarżący prowadził nierzetelnie ewidencję sprzedaży VAT za marzec, kwiecień, listopad i grudzień 2005r. i na podstawie art. 193 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej: O.p., nie uznano jej za dowód w części dotyczącej stwierdzonych nieprawidłowości tj. w zakresie sprzedaży telefonów komórkowych na rzecz O.P. W konsekwencji w miejsce zastosowanej przez skarżącego stawki podatku należnego 0% od sprzedaży eksportowej, przyjęto stawkę 22 % jak dla sprzedaży krajowej, co znalazło odzwierciedlenie w decyzjach organu I instancji.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciami Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej
w R., J.S. złożył odwołania wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji i umorzenie postępowania. Zarzucił naruszenie przepisów art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art.123, art. 180, art. 187 § 1, art. 188, art. 191, art. 193 § 3-8, art. 210 § 1 pkt 4 i § 4 O.p., art. 2 pkt 8, art. 41 ust. 4-6 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 ze zm.) – dalej: ustawa o VAT, jak również art. 15 ust. 1 i 2 VI Dyrektywy, art. 14 ust. 1, art. 146 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE
z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L 347/1 ze zm.).
W odwołaniach ponowiono wnioski o przeprowadzenie dowodów m.in. w postaci wystąpienia do urzędu celnego o uzyskanie odpisów z ewidencji celnej TCS, ustalenia do kogo należały samochody wywożące towar na Ukrainę, wystąpienia do Straży Granicznej o uzyskanie wydruku z ewidencji przekroczeń granicy osób fizycznych wskazanych na fakturach, a także przesłuchanie w charakterze świadków M.S., J.K., T.G. na okoliczność współpracy z firmą B oraz C i potwierdzenia odbioru towaru od wyżej wymienionych firm.
W obszernych uzasadnieniach zarzucono w pierwszej kolejności naruszenie zasady podwójnego opodatkowania polegającego, zdaniem podatnika, z jednej strony na zakwestionowaniu zakupu, z którego można byłoby odliczyć podatek naliczony, z drugiej zaś na przyjęciu, że podatnik towar jednak sprzedał. W dalszej kolejności wskazano na naruszenie procedury podatkowej w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego, której naprawieniu mają służyć zawnioskowane dowody. Wreszcie zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT w zakresie zakupu towarów, oraz nieuprawnione twierdzenie organu o nieistnieniu drugiej strony sprzedaży eksportowej.
Przystępując do rozpoznania sprawy organ odwoławczy w pierwszej kolejności odmówił przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów. Odnosząc się do wniosku strony o wystąpienie do Straży Granicznej w celu uzyskania wydruku z ewidencji przekroczeń granicy osób fizycznych wskazanych na fakturach, organ wskazał, że materiały, o uzyskanie których strona wnioskuje, zostały przekazane do organu przy piśmie Komendy Głównej Straży Granicznej z 7 kwietnia 2011r., które organ dopuścił jako dowód w sprawie. Za nieuzasadniony organ uznał wniosek zmierzający do ustalenia do kogo należały samochody wywożące towar na Ukrainę, gdyż z dokumentów SAD wynikało, że zostały wywiezione pociągiem. Odnosząc się natomiast do wniosków dotyczących przesłuchania pozostałych wymienionych świadków, organ wskazał, że wniosek ten jest bezprzedmiotowy z uwagi na to, że decyzje organu I instancji nie podważają prawa podatnika do rozliczenia podatku naliczonego, wynikającego z faktur nabycia towarów.
Poza zestawieniem z odpraw granicznych, organ dopuścił również jako dowód w sprawie kopię uwierzytelnionego tłumaczenia z języka ukraińskiego wyciągu z Państwowego Rejestru Osób Fizycznych z dnia 2 lutego 2012 r., w którym we wpisie nr 1 wskazana została O.P. jako zarejestrowana w centralnej bazie danych Państwowego Rejestru Osób Fizycznych pod adresem L. ul. [...].
Z kolei z zestawienia odprawy granicznej wynikało, że O.P. urodzona w dniu 16 listopada 1973 r., nr paszportu [...] w okresie od stycznia do grudnia 2006 r. przebywała na terytorium Polski przekraczając granice tam i z powrotem pociągiem osobowym.
Organ odwoławczy omówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania O.P. wskazując, że wskazana przez podatnika osoba mieszka we L. przy [...] i nie jest tożsama z osobą wskazaną na fakturach, gdzie jako nabywca towaru wskazana została O.P. zamieszkała L. ul. [...]. Ponadto organ powołał się na informację uzyskaną od Izby Skarbowej w P. Biuro Wymiany Informacji w K., które wskazało, że wyżej wymieniona urodzona według daty wykazanej w zestawieniu odprawy granicznej, a także według tam wskazanego numeru paszportu, zamieszkała L. ul. [...], w latach 2005-2006 nie była zarejestrowana pod wskazanym adresem.
Mając to wszystko na uwadze Dyrektor Izby Skarbowej w R. podzielił w całości ustalenia organu I instancji, że kontrahent ukraiński – O.P. w rzeczywistości nie była nabywcą towarów, a tym samym że nie mogło dojść do skutecznego przeniesienia prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
Zaprzeczył również podniesionemu na etapie postępowania zarzutowi przedawnienia zobowiązania podatkowego. Bieg terminu przedawnienia został bowiem skutecznie przerwany na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. poprzez wydanie przed upływem terminu, o którym mowa w art. 70 § 1 O.p., postanowienia
o wszczęciu śledztwa w sprawie narażenia na uszczuplenie podatku od towarów
i usług za 2005 r. przez J.S. , tj. o czyn z art. 56 § 1 kks w zw. z art. 6 § 2 kks i art. 37 § 1 kks.
Uchylając decyzję dotyczącą rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2005 r. organ odwoławczy wskazał na wadliwe wyliczenie podstawy opodatkowania, a tym samym należnego podatku VAT z tytułu dokonanych transakcji. Zgodnie bowiem z § 14 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, dokonywania zaokrągleń oraz zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (Dz. U nr 240, poz. 2063 ), zaokrąglanie podstaw opodatkowania i kwot podatku od towarów i usług dokonywane jest do pełnych złotych, z pominięciem groszy, podczas gdy organ zaokrąglił kwotę 20.489 zł do 20.490 zł.
Powyższe decyzje zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W skargach wniesiono o uchylenie zaskarżonych decyzji, jak i decyzji je poprzedzających, wskazując na naruszenie art. 122, art. 187
i art. 191 O.p. poprzez naruszenie zasady prawdy materialnej i dowolną ocenę zgromadzonych dowodów, art. 123 i 188 O.p. poprzez nieprzeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę, art. 70 § 1 i § 6 O.p. poprzez utrzymanie w mocy wygasłych zobowiązań podatkowych w wyniku ich przedawnienia, naruszenie art. 146 ust. 1 lit. b, art. 147 ust. 2, art. 273 Dyrektywy 2006/112/WE, a także art. 2 ust. 8 i art. 41 ust. 4, 6, 7 ustawy o VAT poprzez potraktowanie sprzedaży eksportowej jako krajowej dostawy towarów.
W uzasadnieniach skarg zwrócono uwagę na niespójność ustaleń organów, które z jednej strony przeczą eksportowi z powodu nieistnienia drugiej strony umowy sprzedaży, z drugiej zaś opodatkowują sprzedaż jako krajową, przyjmując stawkę podatku 22% w miejsce zastosowanej przez podatnika stawki 0%.
W dalszej części podniesiono, że organ przyjął w sprawie za udowodnione, że wskazana na fakturach O.P. nie była faktycznym nabywcą, podczas gdy zalegające w aktach dokumenty nie pozwalały na wyciągnięcie tak jednoznacznych wniosków. Skarżący powołał się tu na zastawienie odpraw granicznych, z których wynikało, że wyżej wymieniona znajdowała się w datach zakupu w Polsce oraz na informacje od ukraińskiego urzędu skarbowego, przez który została zidentyfikowana.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie. Nie zgodził się z zarzutami naruszenia przepisów postępowania. Wskazał, że wbrew zarzutom skargi podjął starania wyjaśnienia informacji wynikających z zestawienia odprawy granicznej, z którego wynikało, że O.P. przebywała we wskazanych na fakturach dniach w Polsce i zwrócił się za pośrednictwem Izby Skarbowej w P. Biuro Wymiany Informacji Podatkowych w K. z wnioskiem o informację dotyczącą O.P. zamieszkałej L. ul. [...]. W odpowiedzi na powyższe pismo otrzymał informację, że ukraińskie lokalne władze podatkowe nie mogą odnaleźć O.P. pod podanym adresem, co w zupełności uzasadniało zajęte stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. zważył, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne dokonywana jest pod względem zgodności zaskarżonych orzeczeń z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawa p.p.s.a., zaskarżone decyzje czy postanowienia podlegają uchyleniu tylko w sytuacji naruszenia tego prawa mającego lub mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie na mocy art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi, a także powołaną przez skarżącego podstawą prawną, jednakże zawsze jedynie w granicach danej sprawy.
Poddając decyzje kontroli w wyżej wyznaczonych granicach Sąd stwierdził, że wniesione skargi zasługują na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w nich zarzuty są uzasadnione.
W pierwszej kolejności Sąd postanowił odnieść się do zarzutu najdalej idącego, tj. zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego, którego ewentualne uwzględnienie skutkowałoby przyjęciem wygaśnięcia zobowiązań podatkowych, czyniąc tym samym dalsze rozważania Sądu bezzasadnymi.
Skarżący podnosząc ten zarzut powołał się na art. 70 § 6 pkt 1 O.p., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 143, poz. 1199 ) – dalej: ustawa zmieniająca. W niniejszej sprawie przepis w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą znajdzie zastosowanie do zobowiązań podatkowych za miesiąc listopad i grudzień 2005r. oraz styczeń i luty 2006r., do pozostałych zaś zobowiązań zastosowanie będzie miała poprzednio obowiązująca treść tego przepisu.
Do takiej konstatacji skłania brak przepisu przejściowego odnośnie art.70 § 6 O.p. i treść art. 21 ustawy zmieniającej z 2005r., zgodnie z którym do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. do końca sierpnia 2005r., stosuje się przepis art. 70 § 4 O.p. w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Z treści tego przepisu należy wnioskować, że skoro ustawodawca do przedawnienia zobowiązań powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej z 2005r. nakazuje stosowanie nowego brzmienia przepisów, ale jedynie w zakresie art. 70 § 4, to zgodnie z regułami wykładni językowej a contrario należy przyjąć, że do pozostałych przypadków przerwania biegu terminu przedawnienia zastosowanie znajdą przepisy ustawy w dotychczasowym brzmieniu.
Różnica w treści powyższego przepisu sprzed wskazanej zmiany i po niej, sprowadza się do tego, że dla skutku zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego przed nowelizacją wystarczającym było wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, podczas gdy po nowelizacji zawieszenie biegu terminu przedawnienia mogło nastąpić już tylko jeżeli podejrzenie popełnienia takiego przestępstwa lub wykroczenia wiązało się z niewykonaniem tego zobowiązania podatkowego.
W niniejszej sprawie niezależnie od tego, czy weźmiemy pod uwagę nowe czy poprzednio obowiązujące brzmienie przepisu art. 70 § 6 pkt 1 O.p., stwierdzić należy, że do zawieszenia biegu terminu przedawnienia doszło. Postanowieniem z dnia 20 października 2010r. wszczęto śledztwo w sprawie narażenia na uszczuplenie podatku od towarów i usług za 2005r. i 2006r. przez J.S. , tj. o czyn z art. 56 § 1 kks w zw. z art. 6 § 2 kks i art. 37 § 1 kks, które wiązało się ściśle z niewykonaniem zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług.
Nie można natomiast przyjąć, jak chce tego skarżący, że z niewykonaniem zobowiązania mamy do czynienia dopiero w sytuacji wydania decyzji "zmieniającej" wysokość zobowiązania, a w sytuacji gdy podatnik złożył deklarację i uregulował zgodnie z nią podatek, nie można mówić o niewykonaniu zobowiązania.
Decyzja "zmieniająca", na którą wskazuje skarżący, wydawana jest w trybie art. 21 § 3 lub 3a O.p., jako konsekwencja przeprowadzonego postępowania kontrolnego. Jednakże powstanie zobowiązania w podatku od towarów i usług nie jest związane z wydaniem decyzji, ani ze złożeniem deklaracji i uiszczeniem podatku, ale z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Decyzja organu określa jedynie prawidłową wysokość powstałego z mocy prawa zobowiązania podatkowego (kwoty zwrotu lub kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym). Zaprezentowana przez skarżącego wykładnia prowadziłaby do stwierdzenia, że w każdym przypadku zadeklarowany, a następnie uregulowany podatek powodowałby wygaśnięcie zobowiązania podatkowego, przez co jakiekolwiek postępowanie weryfikacyjne w tym zakresie byłyby niemożliwe, z czym oczywiście zgodzić się nie można.
Z tych wszystkich względów stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie do przedawnienia zobowiązań nie doszło.
Przedmiotem dalszej kontroli Sąd uczynił przeprowadzone przez organ postępowanie i dokonane na jego podstawie ustalenia. Dopiero bowiem prawidłowo ustalony stan faktyczny może być podstawą zastosowania obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa materialnego, a stwierdzenie jego nieprawidłowości czyni z kolei przedwczesnymi uwagi dotyczące zastosowania przepisów prawa materialnego. Kontrola ta przyniosła efekt oczekiwany przez skarżącego.
Przystępując do oceny postępowania organów, Sąd uznał za uzasadnione przytoczenie podstawowych przepisów regulujących tą materię, które zostały w sprawie naruszone.
Zgodnie z art. 187 § 1 O.p organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem (art. 188 O.p.). Organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art.191 O.p.).
Organy podatkowe zakwestionowały prawo podatnika do zastosowania stawki VAT w wysokości 0%, właściwej dla eksportu towarów, przy czym zastrzeżenia organów nie dotyczyły wywozu towarów poza terytorium Wspólnoty, ale braku wykazania, że wywóz ten nastąpił w wykonaniu czynności, o których mowa w art.7 ust.1 ustawy o VAT. Zdaniem organów, nie nastąpiło przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, bo wymieniony na fakturach kontrahent podatnika nie istnieje, a zatem wystawione faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była zatem okoliczność: czy wskazana na fakturach, dokumentujących wywóz na Ukrainę telefonów komórkowych, O.P. , była rzeczywistym nabywcą towarów. Organ nie kwestionował natomiast nabycia przez skarżącego towarów, dokumentujących to faktur, ani wynikającego z nich podatku naliczonego. W związku z tym odmowa przeprowadzenia na powyższe okoliczności dowodów była jak najbardziej uzasadniona. Również Sąd w swoich rozważaniach nie będzie odnosił się do tego, jak wyjaśniono, bezspornego zagadnienia.
Przechodząc zatem do kwestii spornej wskazać należy, że organy przecząc istnieniu kontrahenta powołały się na informacje od ukraińskiej administracji podatkowej, która wskazała, że "ukraińskie lokalne władze podatkowe nie mogą odnaleźć O.P. o wskazanej dacie urodzenia, numerze paszportu oraz pod adresem L. ul. [...] oraz że w obwodzie lwowskim, osoba ta nie jest zarejestrowana w bazie danych Państwowych Służb Podatkowych".
Tymczasem z dołączonego do akt przez podatnika i dopuszczonego jako dowód w sprawie, uwierzytelnionego tłumaczenia wyciągu 17b89/01Ż z Państwowego Rejestru Osób Fizycznych Urzędu Skarbowego Ukrainy wpis nr 1 z dnia 2 lutego 2012 r. wynika, że O.P. jest zarejestrowana w bazie danych Państwowego Rejestru Osób Fizycznych ze wskazanym adresem L. , ul. [...], a z zestawienia odpraw granicznych nadesłanych przez Komendanta Głównego Straży Granicznej wynika, że O.P. legitymująca się paszportem o numerze tożsamym z tym, który wskazano w fakturach, przekraczała granicę polską w datach tożsamych lub zbliżonych do dat sprzedaży towarów.
Organ odwoławczy wskazując na informacje uzyskane od ukraińskich służb podatkowych stwierdził, że skoro O.P. nie jest zarejestrowana pod adresem L. ul. [...], to oznacza, że nie mogła nabyć telefonów od skarżącego, a zatem kontrahent transakcji eksportowych nie został zidentyfikowany. Organ nie zakwestionował przedłożonych przez skarżącego dokumentów uzyskanych od ukraińskiego urzędu skarbowego, a nawet dopuścił je jako dowód w postępowaniu, ale w żaden sposób nie dokonał ich oceny i nie odniósł się do sprzecznych informacji odnośnie istnienia kontrahenta. Równocześnie odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka O.P. , a także właściciela kantoru, na okoliczność zawieranych transakcji, uzasadniając to wystarczającym ustaleniem stanu faktycznego w oparciu o dowody nie budzące żadnych wątpliwości.
W świetle powyższego nie sposób nie przyznać racji skarżącemu, że twierdzenie organu o nieistnieniu kontrahenta nie zostało dostatecznie uzasadnione.
Nie można bowiem przyjąć, że kontrahent tj. O.P. nie istnieje w sytuacji, gdy z dołączonych przez podatnika dokumentów wynika, że osoba o takim imieniu i nazwisku w datach zbliżonych lub tożsamych z dniem sprzedaży przekraczała granicę polską, a ponadto widnieje w ukraińskim rejestrze osób fizycznych i mieszka we L. przy ul. [...]. Dla zakwestionowania istnienia kontrahenta nie wystarczy stwierdzenie, że na fakturach sprzedaży wskazano inny adres. Wyciąg z rejestru osób fizycznych został sporządzony w dniu 2 lutego 2012r., podczas gdy transakcji dokonano w 2005 i 2006r., zatem zmiana adresu była prawdopodobna. Ponadto słusznie podnosi skarżący, że adres wskazany w fakturze nie musiał pokrywać się z tym, pod którym figurowała w rejestrze.
Organ II instancji nie wyjaśniając powyższych wątpliwości, naruszył wspominany wcześniej obowiązek wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Przeprowadzone przez organ postępowanie nie pozwala zaprzeczyć by O.P. , która niewątpliwie istniała, była rzeczywistym nabywcą towarów. Organ nie podjął żadnych działań w celu wyjaśnienia, czy O.P. zam. we L. przy ul. [...] jest tą samą osobą, która wielokrotnie przekraczała granicę RP i zawierała transakcje ze skarżącym, wskazując adres L. ul. [...].
Tych wszystkich wątpliwości nie usuwa również uzasadnienie decyzji, w którym organ nie odniósł się ani do faktu figurowania O.P. w rejestrze osób fizycznych pod adresem L. ul. [...] ani też do przekraczania przez osobę o tych danych granicy w objętym kontrolą okresie, jak też co do tego, że pod adresem L. ul. [...] zarejestrowana była inna osoba.
W świetle tak zebranego materiału dowodowego, kategoryczne twierdzenie organu II instancji, że kontrahent nie istniał jest nieuzasadnione i godzi w zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
Nie może ujść uwadze, że w niniejszym postępowaniu podatnik wykazał się wyjątkową aktywnością w dowodzeniu własnych twierdzeń i jakkolwiek sama aktywność nie może przesądzać o wyniku postępowania, to nie może jednak być przez organ lekceważona. O ile dokumenty dołączone do akt z inicjatywy skarżącego nie udowodniły, że O.P. była rzeczywistym nabywcą towarów, o tyle podważyły ustalenia organu w stopniu koniecznym do ich uzupełnienia.
W ocenie Sądu, nie można zatem uznać, że stan faktyczny został wystarczająco ustalony w oparciu o dowody nie budzące wątpliwości. Tym samym brak było podstaw do odmowy przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez skarżącego, zmierzających do wykazania, że zakwestionowane faktury dokumentowały rzeczywistą sprzedaż.
W świetle powyższego zasadne okazały się zarzuty skargi naruszenia przepisów procedury podatkowej, tj. art. 122, 187, 188 i 191 O.p.
Wobec uchylenia decyzji z przyczyn procesowych, przedwczesne jest na obecnym etapie odnoszenie się do naruszenia powołanych w skargach przepisów prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. art. 200, 205 i 209 ustawy p.p.s.a. w zw. z §1 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) oraz § 3 ust. 1 pkt 1 lit. c i e rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło