IV SA/Gl 86/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2012 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w T. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. decyzją z dnia [...], Nr [...], stwierdził u W.P. chorobę zawodową w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). W jej uzasadnieniu powołał się na treść orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. -Poradni Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] oraz protokół przesłuchania W.P., z których wynika, że praca przez nią wykonywana cechowała się monotypią w zakresie stawów nadgarstkowych, co sugeruje zawodową etiologię rozpoznanego schorzenia. Odwołanie od tej decyzji wniosła do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. A Spółka z o.o. z siedzibą w T. Zaskarżonej decyzji zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż okres narażenia zawodowego datuje się od [...] roku do nadal, mimo, iż z akt osobowych pracownicy oraz karty narażenia zawodowego wynika jednoznacznie, że od [...] do [...] wykonywała pracę na stanowisku chałupnika maszynowego, gdzie występowało przeciążenie kończyn górnych w stawach nadgarstkowych. Nadto decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia W.P. oraz przyczyn wystąpienia u niej ewentualnego schorzenia i chwili jego powstania. W tym zakresie w ocenie odwołującej się zaniechano zwrócenia się do jednostki medycznej o dodatkowe uzasadnienie orzeczenia z dnia [...], gdyż lekarze nie wykluczyli ewentualnych pozazawodowych przyczyn powstania choroby. Ponadto wskazano, iż organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, bowiem w ocenie pełnomocnika pracodawcy opinia lekarska nie zawierała właściwego uzasadnienia oraz wykazania związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy. Powołano się również na naruszenie § 6 ust. 1 i 2 wyżej wskazanego rozporządzenia poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie podjęte na podstawie niepełnego materiału dowodowego i bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby oraz na naruszenie § 8 ust. 2 tegoż rozporządzenia poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności zmierzających do uzupełnienia materiału dowodowego. W motywach odwołania rozwinięto zarzuty sformułowane we wstępie i w szerokim zakresie powołano się na orzecznictwo sądów administracyjnych. Decyzją z dnia [...], Nr [...], [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 235¹ Kodeksu pracy oraz § 8 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości. Uzasadniając swoje stanowisko organ podniósł, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest zakwalifikowanie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia występującego u pracownika lub byłego pracownika schorzenia jako choroby mieszczącej się w odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do przywołanego rozporządzenia Rady Ministrów, oraz wykazanie związku przyczynowego między warunkami panującymi w środowisku pracy a rozpoznaną chorobą. Konieczne jest więc wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanymi czynnościami zawodowymi. Analizując kwestię narażenia zawodowego wskazano, że W.P. w latach [...] nie wykonywała prac obciążających kończyny górne w stawach nadgarstkowych, a w latach [...] w ogóle nie pracowała. Pracując w A sp. z o.o. w latach [...] do nadal jako krojczy i szwaczka wykonywała prace monotypowe, obciążające kończyny górne w stawach nadgarstkowych, co stwarzało możliwość powstania choroby zawodowej. Podkreślono, że W.P. była badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. Poradnia Chorób Zawodowych w S., którego lekarze specjaliści w orzeczeniu lekarskim z dnia [...], Nr [...], orzekli o rozpoznaniu u w/wym. choroby zawodowej - zespół cieśni w obrębie nadgarstka wywołany sposobem wykonywania pracy wym. w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych przywołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. Następnie pracownica była badana w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w dniach od [...] do [...] oraz [...], gdzie na podstawie przepisów ww. rozporządzenia wydano orzeczenie lekarskie z dnia [...], Nr [...], o rozpoznaniu tej choroby zawodowej. Lekarze specjaliści biorąc pod uwagę wyniki przeprowadzonych badań, uwzględniających diagnostykę różnicową i konsultacje specjalistyczne, dane zwarte w dokumentacji medycznej, utrzymywanie się klinicznych objawów zespołu cieśni nadgarstka oraz sposób wykonywania pracy uznali, że istnieją podstawy do rozpoznania z przeważającym prawdopodobieństwem choroby zawodowej. Organ podkreślił, że ustawodawca zezwolił w art. 235¹ k.p.a. na ustalenie nie tylko bezspornego, ale także "z wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy występującymi w środowisku pracy szkodliwymi czynnikami, a chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Odpowiadając na zarzuty odwołania stwierdzono, że rozpoznana u W.P. choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem, że praca przez nią wykonywana mogła spowodować powstanie choroby zawodowej w obrębie cieśni nadgarstka. Organ zaakcentował, że dla uznania danej choroby za chorobę zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A Sp. z o.o. w T. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o wydanie orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a to art. 77 § 1 k.p.a. i art. 7 k.p.a. polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego i art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji podkreślając, że postępowanie nie wyjaśniło, w sposób niebudzący wątpliwości, że schorzenie stwierdzone u zainteresowanej W.P. posiada genezę zawodową, a orzeczenia lekarskie stanowiące podstawę wydania skarżonej decyzji nie zawierały właściwego uzasadnienia, które w sposób kompleksowy wyjaśniałyby etiologię schorzenia, jak i wskazywały, na jakich badaniach lekarze oparli swoją diagnozę, czym naruszyło art. 84 k.p.a. Nadto zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. § 6 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych poprzez wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby, oraz § 8 ust. 2 powołanego powyżej rozporządzenia poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności mających na celu uzupełnienie materiału dowodowego, takich jak zwrócenie się do właściwej jednostki orzeczniczej o wydanie dodatkowego orzeczenia lekarskiego. Wreszcie zarzucił naruszenie art. 235¹ k.p.a. poprzez przyjęcie, iż dla stwierdzenia choroby zawodowej wystarczy samo istnienie warunków narażających na powstanie choroby, a nie jest konieczne udowodnienie, iż w danym przypadku warunki te ją spowodowały. W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska i powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika, że w tylko przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzając, w oparciu o wyżej wskazane uregulowania, ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że nie narusza ona przepisów postępowania, ani też przepisów prawa materialnego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego nie znaleziono podstaw do wzruszenia skarżonej decyzji. Organy sanitarne dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych oraz właściwych rozważań prawnych, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zatem o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch przesłanek. Pierwsza to zamieszczenie danego schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, druga to ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w § 8 ust. 1 stanowi, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Pod poz. 20.1 tegoż rozporządzenia jako chorobę zawodową ujęto przewlekłą chorobę układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka. W niniejszym postępowaniu dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że W.P. pracowała jako krojczy i szwaczka obciążając kończyny górne w obrębie stawów nadgarstkowych czynnościami monotypowymi w latach od [...] do nadal w A Sp. z o.o. w T. Wykonywała bowiem czynności związane z obciążeniem, powtarzalnością motoryczną ruchów i monotypią w zakresie stawów nadgarstkowych obu kończyn górnych. W ocenie Sądu materiał dowodowy potwierdza, że zainteresowana w wyżej wskazanym okresie zatrudnienia wykonywała czynności powtarzalne i połączone z przeciążeniem kończyn górnych w stawach nadgarstkowych, w wymuszonej pozycji ciała, które stwarzały ryzyko powstania tej choroby zawodowej. Ponadto W.P. w toku postępowania była badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. Poradni Chorób Zawodowych w S., którego lekarze w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] orzekli o rozpoznaniu u w/wym. choroby zawodowej. Następnie W.P. była badana w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w dniach [...] oraz [...]. W wyniku przeprowadzonych badań wydano orzeczenie lekarskie z dnia [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Lekarze specjaliści Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. biorąc pod uwagę wyniki przeprowadzonych badań i konsultacji specjalistycznych, uwzględniając narażenie zawodowe oraz fakt utrzymywania się zmian neurograficznych w zakresie obu nerwów po środkowych - uznali, że można z wysokim prawdopodobieństwem rozpoznać u W.P. przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Orzeczenie to jest zbieżne z orzeczeniem placówki pierwszego stopnia. Trzeba jednak nadmienić, że zostało ono wydane sprzecznie z § 7. 1 cytowanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, gdyż placówka drugiego stopnia może się wypowiedzieć tylko na skutek odwołania pracownika, którego w tej sprawie nie złożono, lecz nie stanowi to uchybienia mającego wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza w powyższych okolicznościach sprawy. Organ sanitarny w zasadzie związany był ustaleniami dokonanymi w orzeczeniach lekarskich, odpowiadających wymogom stawianym opinii w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia W.P. jest inny, niż wynikający z ustaleń poczynionych w niniejszym postępowaniu. Orzeczenia te zawierają dostatecznie przekonujące uzasadnienia, toteż organ miał podstawy do uznania ich za wiarygodne, stąd ocena ich wiarygodności nie narusza zasad uregulowanych w art. 80 k.p.a. W konsekwencji czego zasadnie przyjął, że schorzenie stwierdzone u pracownika nosi znamiona przedmiotowej choroby. Organy sanitarne w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej badają zaistnienie przesłanek uzasadniających, lub niedających podstawy do stwierdzenia istnienia takiej choroby. Badają, czy w istocie dane schorzenie występuje oraz czy zawarte jest w wykazie chorób zawodowych. W dalszej kolejności ustalają, czy osoba, co do której toczy się postępowanie pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania danego schorzenia oraz analizują istnienie związku przyczynowego między chorobą, a warunkami pracy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie choroby zawodowej wydaje właściwy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Organ sanitarny jest więc zobowiązany wydając orzeczenie wziąć pod uwagę treść orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie. Jednocześnie podkreślić należy, że zgodnie z regulacją § 6 ust. 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych to lekarze specjaliści uprawnieni są do występowania o uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie, jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji medycznej, badaniach lekarskich, przebiegu zatrudnienia oraz karty oceny narażenia zawodowego jest w ich ocenie niewystarczający. Zdaniem lekarzy orzeczników w niniejszym postępowaniu nie było konieczności sięgania po dodatkową dokumentację, uznali więc, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest wystarczający do wydania prawidłowego orzeczenia. Sąd to stanowisko podziela. Nadto przyszło zważyć, że w orzecznictwie niekwestionowanym jest, że istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy a chorobą zawodową. W sprawie wykazano pracę w warunkach szkodliwych i istnienie choroby, zaś zakład pracy nie obalił wspomnianego domniemania. Ponadto zaznaczyć należy, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej nie jest konieczne bezsporne stwierdzenie, że choroba wywołana została wyłącznie przez sposób wykonywania pracy. W niniejszej sprawie orzecznicy wskazali, "z przeważającym prawdopodobieństwem" (art. 235¹ k.p.a.) na zawodową etiologię schorzenia oraz ustalili, że strona bez wątpienia pracowała w warunkach stwarzających ryzyko wystąpienia u niej cieśni nadgarstka. W ocenie Sądu organ odwoławczy wszechstronnie zbadał okoliczności narażenia W.P. na monotypię ruchów i przeciążenia stawów nadgarstkowych w okresie jej zatrudnienia, w związku z zajmowanymi stanowiskami pracy. Orzeczenia te w sposób jednoznaczny wskazują na zawodową etiologię rozpoznanego u strony schorzenia. Trzeba też dodać, że w decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej nie ustala się pracodawcy, u którego warunki pracy ją spowodowały, gdyż nie taka jest jej rola. Nie ustala się też odpowiedzialności pracodawcy za ewentualne skutki szkodliwych warunków pracy. Zatem dokonane przez organ ustalenia faktyczne i rozważanie prawne wypada uznać za trafne. W konsekwencji czego zaskarżona decyzja nie narusza prawa, bo zasadnie przyjęła istnienie podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u W.P., nie naruszając przy tym reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Prawidłowo organ ustalił istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, a wyprowadzone z nich wnioski nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów. W konsekwencji czego właściwie zastosował i wyłożył odpowiednie przepisy prawa materialnego. Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd oddalił skargę stosując art. 151 P.p.s.a.