II SA/Wa 879/12
WyrokWSA w Warszawie2012-10-11
Skład orzekający: Ewa Grochowska-Jung, Sławomir Fularski, Ewa Marcinkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli decyzja ta była już przedmiotem kontroli sądowej, a skarga na nią została prawomocnie oddalona?Ratio decidendi
Organ administracji nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jedynie na podstawie faktu, że decyzja ta była już przedmiotem kontroli sądowej i skarga na nią została oddalona. Organ musi zbadać, czy zakres poprzedniego orzeczenia sądowego obejmował okoliczności podnoszone we wniosku o stwierdzenie nieważności. Jeśli nowe zarzuty nie były przedmiotem oceny sądu, organ powinien rozpoznać wniosek co do istoty.Stan faktyczny
G. S. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nakazującej opróżnienie tymczasowej kwatery policyjnej, podnosząc, że decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności poprzez zastosowanie przepisów rozporządzenia dotyczących kwater tymczasowych, mimo że przyznany lokal spełniał warunki lokalu mieszkalnego i nie spełniono przesłanek do przydzielenia kwatery tymczasowej. Komendant Główny Policji odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że sprawa była już przedmiotem kontroli sądowej i została prawomocnie oddalona. WSA uchylił postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2011 r. i stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung Sędziowie WSA Sławomir Fularski Ewa Marcinkowska (spr.) Protokolant st. sekr. sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2012 r. sprawy ze skargi G. S. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej o opróżnieniu kwatery tymczasowej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] Komendant Główny Policji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 3, art. 144, art. 5 § 2 pkt 4 w zw. z art. 61a k.p.a., art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczególnych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżnienia tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. nr 105, poz. 884), utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2005 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta [...] Policji z dnia [...] września 2005 r. nr [...] nakazującej G. S. opróżnienie kwatery tymczasowej wraz ze wszystkimi osobami zamieszkałymi w kwaterze.
Do wydania powyższych postanowień doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...] Komendant [...] Policji nakazał G. S. opróżnienie kwatery tymczasowej nr [...]. Od decyzji tej G. S. wniósł odwołanie do Komendanta Głównego Policji, który decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
G. S. wniósł od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 924/06, oddalił skargę.
We wniosku z dnia 5 października 2011 r. pełnomocnik G. S. wystąpił do Komendanta Głównego Policji o stwierdzenie nieważności wskazanej wyżej decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2005 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta [...] Policji z dnia [...] września 2005 r. Jako podstawę prawną żądania pełnomocnik wskazał art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu podniósł, że organy Policji zastosowały przepis § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczególnych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżnienia tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów, mimo że było to sprzeczne z uregulowaniami zawartymi w ustawie o Policji.
Wyjaśnił, że Komendant [...] Policji decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] przydzielił G. S. kwaterę tymczasową położoną w [...]. Do zamieszkania w powyżej określonym lokalu oprócz najemcy uprawnieni zostali również członkowie jego rodziny: żona i dwóch synów. Kwatera ta odpowiada normom przewidzianym dla lokali. G. S. był wówczas funkcjonariuszem w służbie stałej, a we wniosku z dnia 17 stycznia 2002 r. domagał się przydzielenia lokalu mieszkalnego. W umowie najmu z dnia [...] grudnia 2003 r. zawartej z Gospodarstwem Pomocniczym [...] przewidziano obowiązek uiszczania opłat i czynszu. Na podstawie tej umowy G. S. ponosił i nadal ponosi koszty zakwaterowania oraz miesięczne opłaty za świadczone usługi związane z eksploatacją mieszkania. W przypadku kwater tymczasowych nie zawiera się natomiast umów najmu oraz nie opłaca się czynszu.
Wskazał ponadto, że w myśl art. 88 ust. 2 ustawy o Policji, tymczasową kwaterę można przydzielić policjantowi w służbie przygotowawczej, zaś w służbie stałej tylko wówczas, gdy policjant zostaje przeniesiony z urzędu do służby w innej miejscowości, a w poprzednim miejscu pełnienia służby nie zwolnił zajmowanego lokalu mieszkalnego lub domu (art. 97 ust. 4 ustawy o Policji), bądź został delegowany do czasowego pełnienia służby w innej miejscowości (art. 97 ust. 5 ustawy o Policji). Pełnomocnik strony podał, że stan faktyczny w niniejszej sprawie wskazuje, iż G. S. warunków tych nie spełnił. Podniósł również, że koszty zakwaterowania w kwaterach tymczasowych pokrywane są ze środków budżetowych Policji, podczas, gdy w tej sprawie z policjantem zawarto umowę najmu i nałożono obowiązek uiszczania czynszu i opłat. W sytuacji zatem, gdy przedmiot najmu nie odpowiadał warunkom przewidzianym dla kwatery tymczasowej, jak również nie zostały spełnione przesłanki podmiotowe, to nie można było stosować przepisu § 13 rozporządzenia w sprawie szczególnych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżnienia tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów.
W końcowej części wniosku pełnomocnik G. S. wyjaśnił, że przedmiotowe decyzje były już oceniane w odrębnym postępowaniu sądowym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. W jego ocenie nie pozbawia to jednak strony możliwości złożenia wniosku o stwierdzenie ich nieważności. Wyjaśnił, że ani organ ani Sąd nie zwrócili uwagi na to, że przedmiot najmu nie odpowiadał warunkom przewidzianym dla kwatery tymczasowej, a zatem nie można było zastosować § 13 wskazanego wyżej rozporządzenia.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] Komendant Główny Policji, powołując jako podstawę prawną art. 61a k.p.a., art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczególnych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżnienia tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia z dnia [...] października 2005 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta [...] Policji z dnia [...] września 2005 r.
W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że celem tego postępowania jest ustalenie, czy zachodzą okoliczności uzasadniające wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowych decyzji. Zaznaczył, że z akt sprawy wynika, iż zasadność wydania tych decyzji i ich zgodności z prawem była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i w sprawie zapadł wyrok z dnia 9 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 924/06, oddalający skargę. Wyrok ten jest prawomocny.
W dalszej części uzasadnienia Komendant Główny Policji podniósł, iż z treści skargi na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2005 r. nr [...], która była przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wynika, że zawarte w niej zarzuty są analogiczne do żądań zawartych we wniosku o stwierdzenie nieważności spornej decyzji.
Organ wywiódł, że w sytuacji, gdy sprawa zgodności z prawem decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2005 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta [...] Policji z dnia [...] września 2005 r. była już przedmiotem oceny sądu administracyjnego, a w sprawie zapadł prawomocny wyrok oddalający skargę, to ponowne prowadzenie postępowania mającego na celu ustalenie, czy orzeczenia te nie są wydane z rażącym naruszeniem prawa jest nieuzasadnione. Komendant Główny Policji wskazał przy tym na treść art. 171 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym wyrok ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia.
G. S., działając poprzez swojego pełnomocnika, wniósł zażalenie na powyższe postanowienie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Minister pismem z dnia [...] lutego 2012 r. przekazał powyższe zażalenie Komendantowi Głównemu Policji zgodnie z właściwością rzeczową.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. Komendant Główny Policji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 3, art. 144 i art. 5 § 2 pkt 4 w zw. z art. 61a k.p.a., art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczególnych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżnienia tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] grudnia 2011 r.
Organ podtrzymał argumentację przedstawioną w tym postanowieniu. Dodatkowo wyjaśnił, że decyzje będące przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności były poddane kontroli sądowej, a Sąd ocenił je nie tylko pod kątem wystąpienia kwalifikowanych wad prawnych, ale także pod kątem naruszenia prawa materialnego i istotnego naruszenia reguł procesowych.
Komendant Główny Policji podniósł, że w decyzji z dnia [...] października
2005 r. podniesiono okoliczność, że G. S. zajmuje lokal, który nosi status kwatery tymczasowej. Sąd orzekający w tej sprawie nie zakwestionował powyższego faktu. Sąd poddał szczegółowej analizie treść § 13 rozporządzenia w sprawie szczególnych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżnienia tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów w kontekście przepisów ustawy o Policji i nie znalazł podstaw do jego zakwestionowania.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie w całości wskazanego wyżej postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] grudnia 2011 r.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia odmawiającego wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2005 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta [...] Policji z dnia [...] września
2005 r., mimo wydania obu decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa, zdaniem pełnomocnika skarżącego, polegało na zastosowaniu przy wydawaniu przedmiotowych decyzji § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczególnych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżnienia tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów, mimo że sprzeczne to było z uregulowaniami zawartymi w ustawie o Policji.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że zakaz uruchamiania w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, w stosunku do których orzekał merytorycznie sąd administracyjny, podlega tylko takim ograniczeniom, które z jednej strony wyznacza zakres dokonanej przez sąd administracyjny kontroli, a z drugiej – fakt korzystania z przymiotu powagi rzeczy osądzonej. Zatem w każdym przypadku ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej już wcześniej ocenie sądu, powinno zostać załatwione przez organ administracji rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania określonego w art. 157 § 3 k.p.a., wymaga zbadania, jaki był zakres i przedmiot poprzedniego orzeczenia sądu administracyjnego kontrolującego legalność tej decyzji oraz, czy strona występująca z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskazuje okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu.
W dalszej części uzasadnienia skargi pełnomocnik skarżącego powtórzył argumentację przedstawioną we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wskazującą, jego zdaniem, na konieczność stwierdzenia nieważności przedmiotowych decyzji z uwagi na rażące naruszenie prawa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Na rozprawie w dniu 11 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił dowód z akt sprawy o sygn. akt II SA/Wa 924/06.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2012 r., poz. 270, powoływanej dalej również jako "P.p.s.a.").
Oceniając zaskarżone postanowienie w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga G. S. zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sytuacji, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (tj. żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Przepis ten został wprowadzony do Kodeksu postępowania administracyjnego na mocy art. 1 pkt 11 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. nr 6, poz. 18). Jednocześnie wskazana wyżej ustawa nowelizująca uchyliła art. 157 § 3 k.p.a., który stanowił, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji.
Przyczyną odmowy wszczęcia przez Komendanta Głównego Policji postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w niniejszej sprawie był fakt, iż decyzja której dotyczył wniosek strony była już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego i sąd ten skargę oddalił.
Istota sprawy dotyczy zatem kwestii, czy organ administracji w takiej sytuacji procesowej powinien rozpoznać żądanie, co do meritum, a więc zbadać, czy wskazana przez stronę decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, czy też wobec prawomocnego oddalenia skargi na decyzję objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności organ administracji ma zamkniętą drogę do weryfikacji tej decyzji w nadzwyczajnym trybie postępowania.
W związku z rozbieżnościami w orzecznictwie sądów administracyjnych co do tego, czy przywołana wyżej okoliczność może stanowić podstawę odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, Naczelny Sąd Administracyjny na wniosek Rzecznika Spraw Obywatelski podjął w dniu 7 grudnia 2009 r. uchwałę, sygn. akt I OPS 6/09 (ONSAiWSA 2010, nr 2, poz. 18). W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a.
W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Związanie organu administracji oceną prawną odnosi się do określonych elementów uzasadnienia zapadłego wyroku. Pomimo bowiem użycia w art. 153 P.p.s.a. pojęcia "orzeczenie", chodzi w nim nie tylko o sentencję, lecz także o uzasadnienie rozstrzygnięcia. To w uzasadnieniu przedstawione jest rozumowanie, które doprowadziło Sąd do konkluzji prawnej. Analiza treści uzasadnienia wyroku pozwala także na sprecyzowanie zakresu przedmiotowego ferowanych ocen, to jest ustalenie, co wziął pod uwagę Sąd uwzględniając wniesioną skargę lub oddalając ją. Oceny te są zawsze rezultatem tworzenia tzw. zwrotów stosunkowych o zgodności/niezgodności z normą prawną zaskarżanych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Dokonując tak pojmowanych zabiegów, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Może on zatem wykroczyć poza zakres podniesionych zarzutów, uwzględniając także okoliczności i naruszenia prawa, których nie wskazała strona skarżąca.
W razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie przez stronę stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie Sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem wydanym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.), wymaga zbadania, co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne zatem jest stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.), wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji. Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd, formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji). Możliwa jest wszakże i taka sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, jakie nie były objęte orzeczeniem sądu (na przykład fakt uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną), albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny podniósł także, że wniesienie do organu administracji żądania stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skarga została wcześniej oddalona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, stwarza konieczność wstępnego zbadania przez ten organ przede wszystkim tego, czy nie zachodzi przedmiotowa przyczyna niedopuszczalności jego merytorycznego rozpoznania, łącząca się z faktem sformułowania przez sąd zwrotu stosunkowego o zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Dokonanie tego rodzaju ustalenia będzie na ogół wymagało zapoznania się z uzasadnieniem zapadłego wyroku, po to, by stwierdzić, czy składniki oceny prawnej sądu, mającej przymiot powagi rzeczy osądzonej, czynią żądanie niedopuszczalnym (stanowią przeszkodę prawną dla nadania mu dalszego biegu w celu wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 158 § 1 k.p.a.).
Wskazana wyżej uchwała została podjęta w czasie, gdy obowiązywał jeszcze przepis art. 157 § 3 k.p.a. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zachowuje jednak aktualność w obecnie obowiązującym porządku prawnym i należy je wziąć pod uwagę rozpoznając skargę na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.
W skardze wniesionej w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 924/06 G. S. wskazywał, że decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2005 r. nr [...] narusza:
1. art. 16 § 1 k.p.a., albowiem rozstrzyga zagadnienie rozstrzygnięte już ostateczną decyzją administracyjną, tj. decyzją Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie opróżnienia kwatery tymczasowej,
2. art. 15 k.p.a., albowiem Komendant Główny Policji wydając decyzję z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w taki sposób zakończył postępowanie administracyjne, aby umożliwić Komendantowi [...] Policji powtórne wszczęcie postępowania w tej samej sprawie,
3. art. 6 oraz 7 k.p.a., ponieważ całkowicie zlekceważone zostały zapisy dotyczące zasad i ustaleń koniecznych do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu zawarte w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. nr 31, poz. 266 ze zm.).
W uzasadnieniu wyroku z dnia 9 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 924/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oceniając zaskarżona decyzję stwierdził, że:
1. zarzut naruszenia art. 16 k.p.a. jest nieuzasadniony,
2. nie została naruszona zasada dwuinstancyjności postępowania wyrażona w art. 15 k.p.a.,
3. nie naruszone zostały art. 6 oraz art. 7 k.p.a.
W wyroku tym Sąd stwierdził także, że: "organ przedmiotowe postępowanie przeprowadził zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego, a wydana decyzja znajduje potwierdzenie w przepisie materialnoprawnym, tj. w § 13 ust. 1 pkt 1 mającego zastosowanie w sprawie rozporządzenia", czyli rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczególnych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżnienia tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. nr 105, poz. 884).
We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2005 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta [...] Policji z dnia [...] września 2005 r. nr [...] pełnomocnik skarżącego podniósł natomiast, że organy Policji zastosowały przepis § 13 ust. 1 pkt 1 wskazanego wyżej rozporządzenia, mimo że było to sprzeczne z uregulowaniami zawartymi w ustawie o Policji. Z treści tego wniosku wynika, że przepisami tymi według strony są art. 88 ust. 2 oraz art. 96 ust. 4 i ust. 5 (mylnie wskazywany we wniosku jako art. 97 ust. 4 oraz ust. 5) ustawy o Policji. Pełnomocnik skarżącego dowodził, że przyznany skarżącemu lokal spełniał wymogi lokalu mieszkalnego. Podnosił także, że skarżący nie spełniał warunków do przyznania kwatery tymczasowej i w tej sytuacji nie można było zastosować § 13 rozporządzenia w sprawie szczególnych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżnienia tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów.
Z powyższego wynika zatem, że podnoszone obecnie jako przesłanka stwierdzenia nieważności zarzuty znalazły się poza rozważaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 924/06.
Stosownie do treści § 13 ust. 1 pkt 1 powołanego wyżej rozporządzenia, opróżnienie tymczasowej kwatery następuje w przypadku zwolnienia policjanta ze służby albo przeniesienia do służby w innej miejscowości lub do innej jednostki organizacyjnej Policji.
Stwierdzenie Sądu zawarte w wyroku z dnia 9 sierpnia 2006 r. wskazujące, że decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2005 r. nr [...] "znajduje potwierdzenie w przepisie materialnoprawnym, tj. w § 13 ust. 1 pkt 1 mającego zastosowanie w sprawie rozporządzenia" odnosi się jedynie do normy wyrażonej w tym przepisie, wskazującej kiedy następuje opróżnienie kwatery tymczasowej. Sąd w powyższym wyroku nie badał natomiast, czy skarżący nie spełniał warunków do przyznania kwatery tymczasowej i czy przyznany skarżącemu lokal spełniał wymogi lokalu mieszkalnego. Sąd nie poddawał też analizie treści art. 88 ust. 2 oraz art. 97 ust. 4 i 5 ustawy o Policji i nie dokonywał oceny legalności decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2005 r. z uwzględnieniem tych przepisów.
W tej sytuacji uznać należy, iż prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 924/06, nie był przeszkodą do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2005 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta [...] Policji z dnia [...] września 2005 r. nr [...] i merytorycznego zbadania wskazywanej przez stronę przesłanki nieważnościowej z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Nie wystarczy bowiem, jak uczynił to Komendant Główny Policji, powołanie się wyłącznie na okoliczność oddalenia skargi przez sąd administracyjny. Poza powołaniem się na taki wyrok, organ administracyjny winien przedstawić w uzasadnieniu postanowienia wynik analizy dającej podstawę do stwierdzenia, że Sąd oddalając skargę miał wiedzę o okolicznościach odpowiadających przesłankom kwalifikującym do wzruszenia decyzji w trybie nieważnościowym (np. zawartych we wniosku o stwierdzenie nieważności). Dopiero po dokonaniu takich ustaleń zasadne jest przyjęcie, że moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądowego określona w art. 170 P.p.s.a., co do przyjętych w nim stwierdzeń, wiąże podmioty, w tym stronę i organ administracyjny. W niniejszej sprawie organ administracyjny ograniczył się natomiast do stwierdzenia, że wiąże go prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2006 r., nie dokonując przy tym analizy, czy z uzasadnienia tego wyroku można wyprowadzić wnioski, iż obejmował on również podnoszone przez skarżącego we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji przesłanki.
Stwierdzić zatem należy, że zaskarżonym postanowieniem Komendant Główny Policji naruszył przepisy postępowania, tj. art. 61a § 1 k.p.a., oraz że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tej sytuacji zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] grudnia 2011 r.
Ponowne rozpatrzenie sprawy winno nastąpić z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia w całości.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło