I OZ 774/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 12 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wójta Gminy N. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 3 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 741/12 wzywające Wójta Gminy N. do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi Wójta Gminy N. na decyzję Wojewody Kujawsko - Pomorskiego z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie Zarządzeniem z dnia 3 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 741/12 Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wezwał Wójta Gminy N. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Wojewody Kujawsko – Pomorskiego z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania w kwocie 4.198 zł, stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, ze zm.). Zażalenie na powyższe zarządzenie wniósł Wójt Gminy N. domagając się jego zmiany i ustalenia wysokości wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł. Zaskarżonemu zarządzeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 215 § 1 i art. 216 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji gdy przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna i ta należność nie stanowi wartości przedmiotu zaskarżenia pomimo tego, że strona skarżąca w piśmie wszczynającym postępowanie sądowe w I instancji nie podała wartości przedmiotu zaskarżenia albowiem wysokość opłaty sądowej nie zależy od tej wartości, gdyż sprawa dotyczy skargi z zakresu nieruchomości, objętej wpisem stałym; 2) art. 231 zdanie pierwsze P.p.s.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie w sytuacji gdy przedmiotem zaskarżenia nie była należność pieniężna; 3) art. 231 zdanie ostatnie P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie; 4) § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niewłaściwe zastosowanie; 5) § 2 ust. 3 pkt 5 powołanego rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: przepisy art. 230 i 231 P.p.s.a. dzielą wpisy sądowe od pism wszczynających postępowanie na stałe i stosunkowe. Stosownie do art. 231 P.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały. Przepisy te pozostają w związku z art. 215-218 P.p.s.a., traktującymi o wartości przedmiotu zaskarżenia. Z analizy tych przepisów wynika, że obowiązek podania w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia dotyczy tylko spraw, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, ponieważ tylko wówczas od tej wartości zależy wysokość wpisu. Wniesiona w rozpoznawanej sprawie przez Wójta Gminy N. skarga na decyzję Wojewody Kujawsko - Pomorskiego jest pismem wszczynającym postępowanie sądowoadministracyjne, a zatem podlega ona obowiązkowi wpisu sądowego. Zaskarżoną decyzją Wojewoda Kujawsko - Pomorski utrzymał w mocy decyzję Starosty Bydgoskiego z dnia [...] marca 2012 r. orzekającą o ustaleniu na rzecz I. i T. R. odszkodowania w wysokości 419.800 zł za nieruchomość położoną w gm. N. obr. ew. [...], oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki: [...], [...], [...], [...], [...], powstałe w wyniku podziału zatwierdzonego decyzją Wójta Gminy N. z dnia [...] grudnia 2009 r. Prawidłowo zatem Sąd I instancji przyjął, że należnym wpisem od skargi na decyzję w przedmiocie ustalenia odszkodowania jest wpis stosunkowy. To bowiem charakter sprawy, w której wniesiono skargę, a ściślej to, czy przedmiot skargi wiąże się bezpośrednio z określonymi świadczeniami pieniężnymi, będzie przesądzał o tym, jaki rodzaj wpisu strona będzie zobowiązana uiścić. Skarga wniesiona w sprawie, w której organ administracji orzekł w oddzielnej decyzji o ustaleniu i przyznaniu określonej kwoty odszkodowania, objęta jest wpisem stosunkowym, gdyż przedmiotem zaskarżenia w rozumieniu przepisów art. 215 § 1, art. 216 i art. 231 P.p.s.a jest należność pieniężna. Jednakże przy określaniu wysokości wpisu sądowego od zaskarżonej decyzji odszkodowawczej, pojawia się problem czy w takiej sprawie wartością przedmiotu zaskarżenia jest ustalona w zaskarżonej decyzji kwota odszkodowania, czy tylko ta część należnego zdaniem strony skarżącej odszkodowania, która przekracza powyższą – "decyzyjną" – kwotę odszkodowania, tj. ta część, która jest kwestionowana w skardze do sądu. Zasadą jest, że zakres zaskarżenia decyzji (w całości lub w części) określa wola strony wyrażona w skardze lub wynikająca z jej treści, niezależnie od późniejszych uprawnień sądu administracyjnego do rozszerzenia granic rozpoznania skargi w danej sprawie na podstawie art. 134 i art. 135 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 21 stycznia 2008 r. sygn. akt I GSK 2039/06, ONSAiWSA z 2008 r. nr 5, poz. 80). Zawarte w omawianych przepisach określenie: wartość przedmiotu zaskarżenia, a tym samym wysokość należności pieniężnej (art. 215 § 1 i art. 216 P.p.s.a.) wskazuje, że akcent należy położyć na element zaskarżenia – to co zostało przez wnoszącego skargę zaskarżone. Z uwagi na istotę wpisu sądowego, którego uiszczenie jest warunkiem nadania biegu skardze, w przepisach tych chodzi zatem o wartość tego, co w ramach przedmiotu zaskarżonej decyzji jest w skardze kwestionowane wprost lub wynika z treści skargi i jej uzasadnienia, albo co wynika z istoty, charakteru i okoliczności sprawy. Należy zatem przyjęć, że w sprawie odszkodowawczej wartością przedmiotu zaskarżenia jest wartość tego, co w ramach odszkodowania jako przedmiotu zaskarżonej decyzji jest przez stronę kwestionowane. Takie stanowisko pozostaje w korelacji z podjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą w składzie siedmiu sędziów z dnia 28 stycznia 2008 r. sygn. akt I FPS 7/07 (publ. ONSAiWSA z 2008 r. nr 2, poz. 24), w której wskazano, że "w świetle przepisów art. 231 w zw. z art. 215 i 216 P.p.s.a. wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi tylko ta część należności pieniężnej, która została zakwestionowana w skardze". Uchwała ta została podjęta w odpowiedzi na poważne wątpliwości prawne powstałe przy ustalaniu wysokości wpisu sądowego od kwestionowanych kwot zobowiązań podatkowych. Również w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 21 stycznia 2008 r. sygn. akt I GSK 2039/06 wskazano, że zaskarżoną należnością pieniężną jest różnica między kwotą podatków określoną w zgłoszeniu celnym, a kwotą tych podatków określoną w zaskarżonej decyzji. Niewątpliwie pogląd zaprezentowany przez powiększone składy Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale z dnia 28 stycznia 2008 r. sygn. akt I FPS 7/07 i w postanowieniu z dnia 21 stycznia 2008 r. sygn. akt I GSK 2039/06, będzie miał również zastosowanie przy określaniu wysokości wpisu sądowego od skargi na odrębną decyzję ustalającą odszkodowanie za nieruchomość. Wartością przedmiotu zaskarżenia przy decyzji o odszkodowaniu za nieruchomość, o jakiej mowa w przepisach art. 216 - 218 i art. 231 P.p.s.a., nie jest zatem kwota odszkodowania wskazana w zaskarżonej decyzji administracyjnej, lecz zakwestionowana przez stronę wysokość odszkodowania. Podkreślić należy, że według art. 215 P.p.s.a. to na stronie spoczywa obowiązek wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia. Przenosząc powyższe sprawy na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że Wójt Gminy N. nie wskazał przedmiotu zaskarżenia wprost, a także nie wynika to z treści skargi. W takiej sytuacji przewodniczący wydziału sądu administracyjnego zobowiązany był do wezwania strony skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi w terminie określonym w art. 49 § 1 P.p.s.a., pod rygorem odrzucenia skargi, określonym w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., przez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia. Należy nadmienić, że wymóg wskazania przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia zawarty w art. 215 § 1 P.p.s.a. jest spełniony przez wyraźne określenie kwoty tej wartości przy wnoszeniu skargi do sądu lub gdy wartość ta wynika z treści skargi albo w odpowiedzi na wezwanie przewodniczącego do wskazania tej wartości. Mając na uwadze fakt, że skarżący nie określił wartości przedmiotu zaskarżenia, a Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy nie wezwał go do wskazania tej wartości, to przedwczesne było wzywanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Wojewody Kujawsko – Pomorskiego z dnia [...] czerwca 2012 r. określając ten wpis na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym stanie rzeczy należy uznać, że doszło do naruszenia art. 216-218 i art. 231 P.p.s.a. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 i art. 198 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.