VIII SA/Wa 364/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2012 r. sprawy ze skargi A. U. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w części dotyczącej odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącego A. U. [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ pierwszej instancji") decyzją z [...] stycznia 2012 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2011 r. przyznał A.U. jednolitą płatność obszarową, odmówił zaś przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, organ pierwszej instancji wskazał, że odmowa uzupełniającej płatności podstawowej nastąpiła ze względu na stwierdzoną różnicę między powierzchnią działek rolnych zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną, kwalifikującą się do objęcia ww. płatnością. Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności do uzupełniającej płatności podstawowej (UPO) wynosiła [...] ha, natomiast powierzchnia działek rolnych stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej wynosiła [...] ha. W trakcie kontroli administracyjnej ustalono, że na działce GA1 - [...] ha zadeklarowano w plonie głównym facelię, która nie odpowiada grupie upraw kwalifikującej się do przedmiotowej płatności. W związku z powyższym działka GA1 o powierzchni [...] ha została wykluczona z płatności. Z uwagi na fakt, że przedeklarowanie powierzchni wynosi 22,7848 %, uzupełniająca płatność obszarowa została odmówiona na podstawie art. 58 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Odwołanie od decyzji Kierownika ARiMR złożył A. U., który przyznał, że jego wniosek był wypełniony błędnie. Zadeklarował bowiem błędnie do płatności UPO działkę GA1 na której uprawiał facelię. Powyższe nastąpiło w związku z tym, że ubiegał się również o płatności rolnośrodowiskowe. Dlatego też w tabeli VIII wniosku - oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych w kolumnie dane do programów rolnośrodowiskowych - roślina uprawna - w plonie głównym w wersie dla działki GA wpisał facelia, a nie wykreślił wersu dla działki GA1. Uznano, że przedeklarował powierzchnię o 22,7848 % i płatność obszarowa została mu odmówiona. W ocenie odwołującego był to jednak oczywisty błąd. Odwołujący zacytował przy tym definicję oczywistego błędu (omyłki) wg. Wikipedii, z której wynika, że oczywista omyłka to bezsporna, niezamierzona, często drobna, ale istotna pomyłka w dokumencie, która zazwyczaj może być sprostowana. Oczywiste błędy we wniosku można zaś poprawiać nawet po wykryciu w czasie kontroli na podstawie art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. W konkluzji odwołujący wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w części odmawiającej przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz umożliwienie mu poprawienia wniosku. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. (dalej "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy", "organ drugiej instancji") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako "K.p.a") decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] lipca 2011 r. w odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień wystosowane na podstawie art. 50 § 1 K.p.a., rolnik złożył korektę wniosku, w której wykazał powierzchnię działki rolnej GA1 w wysokości 0,00 ha (tabela VIII wniosku) oraz podał prawidłowe powierzchnie gruntów rolnych na dla działek ewidencyjnych o numerach [...][...][...] (tabela VII wniosku). Odnosząc się argumentów odwołania, organ wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych funkcjonuje pojęcie błędu oczywistego jako błędu niebudzącego wątpliwości, bezspornego i pewnego (I SA/Sz 208/11 - wyrok WSA w Szczecinie z 28 kwietnia 2011 r.). Z kolei w świetle orzecznictwa Krajowej Izby Odwoławczej - wyrok KIO z 16 listopada 2008 r., sygn. akt. KIO 1326, aby błąd mógł być uznany za oczywisty musi być widoczny na pierwszy rzut oka oraz możliwy do poprawienia bez konieczności odwoływania się do innych dokumentów postępowania lub uzyskiwania wyjaśnień strony. "Oczywistość" omyłki, rozumianej jako określona niedokładność nasuwa się każdemu, bez potrzeby przeprowadzania dodatkowych badań, czy też ustaleń. W zakresie kategorii pojęciowej oczywistej omyłki mieszczą się jedynie tego rodzaju niedokładności, które widoczne są dla każdego, bez przeprowadzania jakiejkolwiek dodatkowej analizy. Odnosząc powyższe definicje omyłki oczywistej na grunt rozpatrywanej sprawy organ odwoławczy zauważył, że błąd wykryty we wniosku odwołującego nie jest widoczny bez przeprowadzenia dodatkowej analizy. Organ zwrócił uwagę na fakt, że deklarowana w plonie głównym działki rolnej BA roślina - facelia, nie kwalifikuje się do uzupełniającej płatności obszarowej sama z siebie, a ustalenie to dokonane może być dopiero po analizie przepisów prawa regulujących powyższą kwestię. Fakt, że do uprawy facelii nie przysługuje uzupełniająca płatność obszarowa nie wynika z prostego porównania danych wniosku i wymaga weryfikacji w toku prowadzonego postępowania. Ponadto co najbardziej istotne, we wniosku z dnia [...] kwietnia 2011 r. nie jest pewne i jednoznaczne czy producent rolny błędnie określił roślinę uprawną (facelię) dla działek rolnych BA/BA1 deklarując jednocześnie działkę rolną BA1 do płatności UPO, czy też błędnie zadeklarowana została do płatności UPO działka rolna BA1. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymagało uzyskania dodatkowych wyjaśnień od wnioskodawcy. W tym celu organ ARiMR wystosował do wnioskodawcy wezwanie do złożenia wyjaśnień, w wyniku którego strona dokonała korekty polegającej na wycofaniu deklaracji działki BA1 z płatności UPO. Z prostego porównania danych wniosku nie wynikała zatem oczywistość pomyłki popełnionej przez wnioskodawcę, a poprawa danych skutkowała jednak zmianą oświadczenia woli (wniosku) w sensie merytorycznym. Poprawienie błędu we wniosku wymagało ponadto złożenia dodatkowych wyjaśnień. Organ drugiej instancji wskazał, że zgodnie z art. 14 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. jeśli właściwy organ poinformował już rolnika o nieprawidłowościach w pojedynczym wniosku lub jeśli powiadomił go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, jeśli ta kontrola ujawni nieprawidłowości, poprawki zgodnie z ust. 1 nie są dozwolone odnośnie do działek rolnych, których dotyczą nieprawidłowości. Tym samym korekta wniosku złożona w odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień w związku z wykrytym błędem nie mogła być uznana za zmianę do wniosku. W skardze na decyzję Dyrektora ARiMR A.U. (dalej jako "skarżący") wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w 2011 r. ubiegał się również o płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i wpisywał rośliny, które były uprawiane na poszczególnych działkach. W wersie przeznaczonym dla działki GA wpisał facelię (do której nie należy się dopłata UPO). W ubiegłym roku do działki GA ubiegał się o dopłatę JPO, co spowodowało że we wniosku na 2011 r. był umieszczony dodatkowy wers z działką GA1 o przyznanie dopłaty UPO. Przez nieuwagę nie wykreślił wersu z działką GA1 (co świadczyłoby, że wnioskuje o dopłatę UPO do facelii uprawianej na działce GA). Skarżący podniósł, że za zasadnością jego skargi dodatkowo przemawiają przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. Powołał się przy tym na preambułę - punkt 26 i 93, art. 21 ww. rozporządzenia, tj. korektę oczywistych błędów oraz art. 73, tj. wyjątki od stosowania obniżek i wykluczeń. Zdaniem skarżącego w związku z powyższymi przepisami jego błąd należałoby uznać za błąd oczywisty gdyż widoczne było gołym okiem dla pracownika ARiMR, że wniosek jest wypełniony błędnie i mógł być skorygowany w każdym czasie. Błędna deklaracja we wniosku nie była celowa, a dane zawarte we wniosku wykluczały się wzajemnie, dlatego była błędem oczywistym. Należy więc wykluczyć, że celowo dopuścił się stwierdzonej niezgodności. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie powtarzając dotychczas prezentowaną argumentację, zarówno co do ustaleń faktycznych, jak też wykładni i stosowania przepisów materialnoprawnych. Organ wyjaśnił przy tym, że w rozpatrywanej sprawie zastosowano dyspozycję art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 uznając, że błąd popełniony we wniosku nie był popełniony celowo i nie był błędem oczywistym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność, bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi okoliczność czy wpisanie przez skarżącego w wersie przeznaczonym dla działki GA rośliny - facelii, do której nie należy się dopłata UPO i nie wykreśleniu wersu z działką GA1, co świadczyłoby, że wnioskuje jednak o dopłatę UPO również do facelii uprawianej na działce GA, stanowi jego oczywisty błąd i czy jako taki nieprawidłowość ta winna zostać potraktowana przez organ. Oczywistość popełnionego błędu w niniejszej sprawie ma charakter istotny o tyle, że nieprawidłowości skorygowane zostały dopiero na wezwanie organu administracji, a oczywisty błąd, o którym mowa w art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r., str. 1 ze zm., zwane jako "rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009"), wykryty przez organ, umożliwia natomiast wnioskodawcy poprawienie wniosku w każdym czasie. Ustalenia wymaga zatem, czy stwierdzone przez organ uchybienia są oczywistym błędem, który może być skorygowany w każdym czasie, przy czym oprócz charakteru błędu konieczne jest także wzięcie pod uwagę zawinienia wnioskodawcy tudzież jego braku. Istotnym dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest również treść samej preambuły ww. rozporządzenia. Punkt 26 stanowi bowiem, że w przypadku gdy wnioski o przyznanie pomocy zawierają oczywiste błędy, w każdej chwili powinna istnieć możliwość ich sprostowania. Z kolei punkt 75 stanowi, że zmniejszenia oraz wykluczenia mogą być stosowane jedynie w przypadku zaniedbania rolnika lub jego celowego działania, zaś z punktu 93 wynika, że obniżki oraz wykluczenia związane z kryteriami kwalifikowalności z zasady nie powinny być stosowane w przypadku gdy rolnik dostarczył zgodne z faktami informacje lub jeśli może wykazać, że wina nie leży po jego stronie. Zatem położono tutaj szczególny nacisk na celowość działania wnioskodawcy, a zatem wyraźny zamiar wprowadzenia organu w błąd. W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem organy obu instancji nieprawidłowo przyjęły, że skarżący wypełniając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na 2011 r. w sposób opisany wyżej nie popełnił oczywistego błędu w rozumieniu art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Oczywisty błąd wniosku może być bowiem kojarzony jako rozbieżność intencji wynikającej z treści wniosku a wynikającej z różnych zapisów co do określonego żądania we wniosku. Zdaniem Sądu brak jest zaś podstaw do odmowy wiarygodności złożonym przez skarżącego wyjaśnieniom, że jego intencją było wykreślenie w otrzymanym przez niego od ARiMR spersonalizowanym wniosku (tj. w formularzu wniosku w którym sam organ - pismem maszynowym wpisał poszczególne działki co do których skarżący może ubiegać się o płatności) w tabeli VIII wniosku - oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych wersu dla działki GA1, a nie wersu dla działki GA. Tymczasem skarżący omyłkowo wykreślił wers dla działki GA. Powyższe potwierdza fakt, że skarżący po wykreśleniu ww. wersu, ponownie - tym razem już odręcznie wpisał działkę GA na której uprawiana jest w plonie głównym facelia, deklarując ją do jednolitej płatności obszarowej oraz do płatności rolnośrodowiskowej. Takie działanie skarżącego nie może również przemawiać za tym, że miał on jakikolwiek zamiar wprowadzenia organu w błąd. W ocenie Sądu za oczywistością błędu skarżącego przemawia również fakt, że zadeklarowana przez rolnika na działce GA roślina uprawna (facelia) nie jest w ogóle uwzględniona w rozporządzeniu Ministra i Rolnictwa Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr 40, poz. 336 ze zm.). Tym samym uznać należy, że organy obu instancji dokonały nieprawidłowej interpretacji błędu popełnionego przez skarżącego, a w konsekwencji niezasadnie odmówiły przyznania mu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych. Zgodnie bowiem z art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, zmniejszeń i wykluczeń nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu skarżący w sposób przekonywujący i wiarygodny wykazał, że nieprawidłowości w jego wniosku wskutek popełnienia przez niego oczywistego błędu nie wynikają z jego winy. Z wyżej powołanych względów, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem ww. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i 152 p.p.s.a orzekł jak w pkt pierwszym i drugim wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania oparto na podstawie art. 200 p.p.s.a.