II SA/Gd 361/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Antończyk, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz, Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Maria Flisikowska, po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 17 października 2012 r. sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu i uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Postanowieniem z dnia 18 października 2011 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 119, art. 121 § 4 i 5 i art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz.U. z 2005 roku Nr 229, poz. 1954 ze zm. – dalej jako p.e.a.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na S. W. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 219.371,00 zł z powodu uchylania się od wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia 5 października 2010 r., polegającego na rozbiórce budynku magazynowo-garażowego na działce nr [...] przy ul. G. w R. W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji wskazał, że wykazany w tytule wykonawczym obowiązek stał się wymagalny w dniu 6 lipca 2007 r. Wysokość grzywny organ pierwszej instancji ustalił na podstawie art. 121 § 4 p.e.a. oraz komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 25 sierpnia 2011 r. w sprawie ceny 1 mkw. powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za II kwartał 2011 r. (Dz.Urz. GUS Nr 9, poz. 41). W zażaleniu z dnia 20 marca 2012 r. na powyższe postanowienie S. W. zarzucił: – rażące naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3, art. 126 k.p.a. oraz w zw. z art. 18 p.e.a., bowiem organ nie rozważył szczegółowo i nie zebrał całego materiału dowodowego w sprawie, – rażące naruszenie art. 80 w zw. z art. 107 § 3, art. 126 k.p.a. oraz w zw. z art. 18 p.e.a., polegające na wydaniu postanowienia z pominięciem najważniejszego dowodu z oględzin, przez to wydanie postanowienia w oparciu o niepełny materiał dowodowy, – rażące naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. polegające na uniemożliwieniu skarżącemu wypowiedzenia się co do dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w toku postępowania, nie poinformowanie skarżącego o wszczęciu postępowania i zebranych materiałach i dowodach sprawie, – naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Ponadto wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na opisane na wstępie postanowienie, albowiem dopiero w dniu 19 marca 2012 r. powziął informację, że postanowienie zostało w sprawie wydane, a nie było wcześniej skutecznie mu doręczone. Zamieszkuje stale w N. a adresem do doręczeń w P. jest ul. G. [...], [...] R. Postanowieniem z dnia 9 maja 2012 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 59 § 2 i art. 134 k.p.a., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 października 2011 r. oraz stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącego zażalenia na to postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że postanowienie z dnia 18 października 2011 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 4 listopada 2011 r. zgodnie z art. 44 k.p.a. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki z omawianym postanowieniem podkreślono, że z powodu niemożności doręczenia adresatowi przesyłki, informacja o możliwości jej odbioru z urzędu pocztowego została umieszczona w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, zatem ostatni dzień terminu do złożenia zażalenia był dzień 12 listopada 2011 r. W ocenie organu odwoławczego wyjaśnienie strony nie daje podstaw do uznania, że uprawdopodobniła ona, iż uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 18 października 2011 r. nastąpiło bez jej winy. Skoro skarżący przebywa za granicą, a nie pod adresem zamieszkania, to zgodnie z art. 41 § 1 k.p.a., obowiązany był wskazać adres do doręczeń, jednak zrobił to dopiero w zażaleniu z dnia 20 marca 2012 r. Przywrócenie terminu nie może nastąpić w sytuacji, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a takim było brak pozostawienia adresu do doręczeń w chwili wyjazdu skarżącego do Niemiec. Nie zostały zatem spełnione przesłanki określone w art. 58 k.p.a. Zgodnie zaś z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W skardze na powyższe postanowienie S. W. wniósł o jego uchylenie, zarzucając mu: – rażące naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez zastosowanie błędnej i niewłaściwej wykładni, albowiem na skarżącym nie ciążył obowiązek udowodnienia, że uchybienie nie nastąpiło z jego winy. lecz jedynie uprawdopodobnienia, – rażące naruszenie art. 44 k.p.a., poprzez niezastosowanie art. 43 k.p.a., przez to błędne przyjęcie, że skarżącemu skutecznie doręczono postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 października 2011 r. w trybie art. 44 k.p.a., w sytuacji, w której wystąpiła niemożność skutecznego doręczenia w inny sposób, – naruszenie art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie, w konsekwencji ograniczenie skarżącemu prawa do sądu i naruszenie zasady równości wobec prawa, – naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 października 2011 r. zostało wysłane na adres: K., ul. K. P. [...], pod którym skarżący nie zamieszkiwał i nie przebywał. Skarżący zamieszkiwał w N. W skutek nieobecności skarżącego doręczyciel rzekomo pozostawił awizo przesyłki w skrzynce pocztowej skarżącego, zamieszczając na przesyłce stosowną adnotację. Brak jakichkolwiek informacji o odmowie odebrania przesyłki przez dorosłych domowników czy sąsiadów skarżącego. W ocenie skarżącego w dostateczny sposób uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nie nastąpiło z jego winy. Z powodu zamieszkiwania w N. nie miał dostępu do skrzynki pocztowej i sprawdzenia jej zawartości. Strony często przebywają w podróżach służbowych ponad trzy tygodnie i nawet gdy wskazują adres do doręczeń w toczącym się postępowaniu administracyjnym, nie mogą fizycznie informować organu o każdym wyjeździe. Podniósł ponadto, że doręczenie przesyłek w trybie art. 44 k.p.a. może być wykorzystane tylko wówczas, gdy występuje niemożność doręczenia w trybie art. 42 i art. 43 k.p.a. Skoro organ pominął tryb doręczenia z art. 43 k.p.a., doręczenie postanowienia z dnia 18 października 2011 r. nie może być uznane za skuteczne. Pominięcie trybu z art. 43 k.p.a. skutkowało także naruszenie prawa skarżącego do rozpatrzenia sprawy przez niezawisły sąd oraz sprzecznością zaskarżonego postanowienia z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację oraz stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 17 października 2012 r. skarżący oświadczył, że nie otrzymywał korespondencji. O sprawie dowiedział się od komornika. Jak przebywał w P. to przebywał w K., na ul. K. P.. Firma A miała i ma siedzibę w R. przy ul. G. [...]. B. S. jest dyrektorem firmy skarżącego i miała pełnomocnictwo do odbioru korespondencji. Oświadczył też, że na okazanym mu zwrotnym poświadczeniu odbioru dołączonym do karty 36 akt administracyjnych w rubryce "potwierdzenie odbioru" widnieje jego podpis. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Wskazać należy, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W przeciwnym razie właściwy organ odmawia przywrócenia terminu. W rozpoznawanej sprawie nie ulegało wątpliwości, że winę w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 października 2011 r. ponosi skarżący. Wniosek ten wynika jednoznacznie z analizy akt administracyjnych sprawy. Z akt tych wynika przede wszystkim, że zarówno upomnienie z dnia 25 sierpnia 2010 r., jak i tytuł wykonawczy z dnia 5 października 2010 r. zostały skarżącemu prawidłowo doręczone. Upomnienie zostało bowiem odebrane przez B. S., na podstawie pełnomocnictwa pocztowego nr [...], złożonego w Urzędzie Pocztowym K. [...] w dniu 22 lutego 2000 r. Skarżący w żaden sposób nie zakwestionował ważności ww. pełnomocnictwa, zaś na rozprawie w dniu 17 października 2012 r. wskazał, że miał świadomość posiadania przez ww. B. S. pełnomocnictwa do odbioru korespondencji. Z kolei tytuł wykonawczy z dnia 5 października 2010 r. został doręczony skarżącemu osobiście, co poświadczył on własnoręcznym podpisem na zwrotnym poświadczeniu odbioru przesyłki. Okoliczność tę skarżący potwierdził również na rozprawie. Upomnienie z dnia 25 sierpnia 2010 r. oraz tytuł wykonawczy z dnia 5 października 2010 r. zostały doręczone skarżącemu na adres w K., przy ul. K. P. [...], a więc na adres wskazywany przez skarżącego jako adres zamieszkania już w odwołaniu z dnia 30 października 2003 r. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 października 2003 r. nakazującej rozbiórkę budynku przy ul. G. [...] w R. Skutecznie zatem, w świetle art. 26 § 5 pkt 1 p.e.a. wszczęta została egzekucja wobec skarżącego. Należy w tym miejscu podkreślić, że w doręczonym prawidłowo skarżącemu tytule wykonawczym z dnia 5 października 2010 r. zawarte zostało pouczenie, iż zgodnie z art. 36 § 3 p.e.a. zobowiązany, przeciwko któremu wszczęto postępowanie egzekucyjne, jest obowiązany do powiadomienia w ciągu 7 dni, organu egzekucyjnego o każdej zmianie miejsca swego pobytu trwającej dłużej niż jeden miesiąc. Z obowiązku tego skarżący się nie wywiązał, albowiem adres zamieszkania przy ul. G. [...] w R. wskazał dopiero w zażaleniu z dnia 20 marca 2012 r. Prawidłowo zatem organ egzekucyjny doręczał skarżącemu dalsze pisma na adres w K., przy ul. K. P. [...], w tym również postanowienie z dnia 18 października 2011 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki ww. budynku. Postanowienie to, uznać należało za doręczone w dniu 2 listopada 2011 r. (a nie jak wskazywał to organ odwoławczy w dniu 4 listopada 2011 r.) w trybie art. 44 k.p.a. Tryb doręczenia zastępczego, określony w tym przepisie, znajduje zastosowanie, w razie niemożności doręczenia pisma adresatowi osobiście lub innej osobie, która podjęła się oddania pisma adresatowi. W przedmiotowej sprawie zachodziły przesłanki do zastosowania ww. trybu doręczenia skarżącemu postanowienia z dnia 18 października 2011 r. Z adnotacji poczynionej przez doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki wynika jednoznacznie, że przesyłkę awizowano, z uwagi na nieobecność skarżącego. Brak było również adnotacji, aby zachodziła możliwość doręczenia przesyłki innej osobie obecnej w miejscu zamieszkania skarżącego (dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu). W konsekwencji powyższego, uznać należało, że termin do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 18 października 2011 r. upłynął skarżącemu w dniu 9 listopada 2011 r., co uzasadniało stwierdzenie wniesienia zażalenia z dnia 20 marca 2012 r. z uchybieniem terminu na podstawie art. 134 k.p.a. Okoliczności wskazywane przez skarżącego, mające w jego ocenie usprawiedliwiać uchybienie terminu, wskazywały na brak należytej staranności po jego stronie w zachowaniu terminu. Skoro bowiem skarżący twierdził, że nie przebywa pod wskazanym przez siebie adresem w P., lecz na stałe mieszka w N., a w okresach pobytu w kraju, mieszka przy ul. G. [...] w R., to jego obowiązkiem, o którym został prawidłowo pouczony, było powiadomienie organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu lub ustanowić pełnomocnika do doręczeń. Wobec braku dołożenia należytej staranności w powyższym zakresie, doręczenia kierowane na dotychczasowy adres skarżącego, należało uznać za skuteczne, a bieg terminu na wniesienie zażalenia za rozpoczęty. Skarżącemu należało zatem przypisać winę w uchybieniu terminu, polegającą na nienależytej dbałości o własne interesy. Nie zachodziły obiektywnie istniejące przeszkody w zachowaniu terminu, których skarżący nie mógł usunąć przy użyciu zwykłych środków, a mianowicie poprzez pozostawienie adresu do doręczeń i powiadomienie organu egzekucyjnego o swej nieobecności w dotychczasowym miejscu pobytu. Słusznie zatem, w zgodzie z art. 58 § 1 k.p.a., organ odwoławczy odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 października 2011 r. Stwierdzić w tym miejscu należało ponadto, że rygoryzm art. 36 § 3 p.e.a. jest posunięty dalej niż przepisu art. 41 § 1 k.p.a., który wymaga od stron jedynie powiadomienia organu o każdej zmianie swego adresu, podczas gdy art. 36 § 3 p.e.a. wymaga powiadomienia o każdej zmianie pobytu i to terminie 7 dni. Regulacja ta ma oczywiście na celu zapobieżenie utrudnianiu lub nawet uniemożliwianiu przez zobowiązanego prowadzenia egzekucji. Bezzasadnie zarzucał skarżący organowi odwoławczemu naruszenie art. 58 § 1 k.p.a., albowiem skądinąd słuszne stwierdzenie o wymogu jedynie uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia, braku winy w uchybieniu terminu, nie mogło zmienić oceny podawanych przez skarżącego okoliczności. Nie dawały one podstaw nie tylko do przyjęcia, że skarżący udowodnił brak swej winy w powyższym zakresie, lecz też że brak winy uprawdopodobnił choćby w niewielkim zakresie. Prawidłowo też organ odwoławczy uznał, jak to już wyżej wykazano, że postanowienie z dnia 18 października 2011 r. o nałożeniu na skarżącego grzywny w celu przymuszenia, zostało mu prawidłowo doręczone w trybie art. 44 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie zachodziła bowiem możliwość doręczenia mu tego postanowienia w trybach określonych w art. 42 i art. 43 k.p.a. Skarżący nie wykazał bowiem, że w datach, w których doręczyciel podejmował próby doręczenia przesyłki w jego miejscu zamieszkania przebywała osoba, która mogłaby podjąć się doręczenia skarżącemu przesyłki. Nie sposób również zarzucić organom naruszenia konstytucyjnego prawa skarżącego do merytorycznego rozpatrzenia jego sprawy, poprzez uniemożliwienie mu odbioru przesyłki. Podkreślić należy organ pierwszej instancji prawidłowo doręczył skarżącemu postanowienie z dnia 18 października 2011 r. w sposób zastępczy, zaś skutki zaistnienia przesłanek do takiego doręczenia zostały określone przez ustawodawcę w art. 44 k.p.a. Organy administracji publicznej są zatem zobowiązane do stosowania tego trybu doręczenia, gdy zachodzą ku temu przesłanki. Nie jest dopuszczalne, aby w wybranych sprawach organy pomijały ten tryb doręczeń. Właśnie takie działania organów stanowiłyby naruszenie konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa i stanowiłyby naruszenie zasady praworządności oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Mając powyższe na uwadze Sąd, uznając skargę za bezzasadną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 roku, poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku.