II SA/Wa 429/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska Sędzia WSA Andrzej Góraj Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2012 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego oddala skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] o odmowie nadania D. K. stopnia nauczyciela dyplomowanego. Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: D. K., nauczyciel [...] w [...], wnioskiem z dnia [...] lipca 2010 r. zwróciła się do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o wszczęcie postępowania kwalifikacyjnego na stopień nauczyciela dyplomowanego. Po przeprowadzeniu postępowania w tej sprawie, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., działając na podstawie art. 9b ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (t. j. Dz. U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 ze zm.) w związku z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił nadania D. K. stopnia nauczyciela dyplomowanego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Komisja Kwalifikacyjna Nr [...] w dniu [...] listopada 2010 r. zapoznała się ze zgromadzoną przez nauczyciela dokumentacją oraz przeprowadziła rozmowę. Średnia arytmetyczna przyznanych punktów (po odrzuceniu jednej najwyższej i jednej najniższej punktacji) wyniosła 6 punktów i jest niższa niż wymagana do akceptacji średnia arytmetyczna równa 7. Na podstawie analizy dokumentacji oraz przeprowadzonej z nauczycielem rozmowy Komisja uznała za niewystarczający do uzyskania akceptacji stopień realizacji wymagań kwalifikacyjnych określonych w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U. nr 260, poz. 2593 ze zm.) i stwierdziła, że nie może wydać zaświadczenia o akceptacji. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego orzekł, iż wobec braku spełnienia jednego z warunków nadania kolejnego stopnia awansu zawodowego, określonych w art. 9b ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela, czyli braku akceptacji Komisji Kwalifikacyjnej, należało postanowić jak w sentencji. Od powyższej decyzji D. K. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku zarzuciła, że Komisja Kwalifikacyjna nie przestrzegała przepisów dotyczących postępowania kwalifikacyjnego, określonych w powołanym wyżej rozporządzeniu. Podniosła, że w jej przypadku w składzie Komisji nie brał udziału ekspert zatrudniony w szkole tego samego typu i rodzaju oraz nauczający tego samego przedmiotu lub prowadzący ten sam rodzaj zajęć. Ponadto podniosła, że Komisja powinna dokonać analizy jej dorobku zawodowego na podstawie przedłożonej dokumentacji oraz rozmowy, podczas której powinna odpowiadać na pytania członków komisji dotyczących wpływu jej działań i zadań na podniesienie jakości pracy szkoły, w której odbyła staż. Zadawane jej pytania świadczyły o braku znajomości przedłożonej przez nią dokumentacji i wykraczały poza jej kompetencje, jako nauczyciela. Zarzuciła ponadto, że w protokole z prac Komisji nie zawarto wszystkich pytań oraz że poza krótkimi, nic nie mówiącymi określeniami, nie ma informacji o odpowiedziach. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] marca 2011 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz w związku z art. 127 § 3 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2010 r. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż nie stwierdził uchybień formalno-prawnych w postępowaniu Komisji Kwalifikacyjnej z dnia [...] listopada 2010 r., a zatem nie ma podstaw do unieważnienia czynności Komisji i uchylenia decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. W wyniku skargi D. K. na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 rudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1542/11, uchylił decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2011 r., jako wydaną z upoważnienia Ministra przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu wcześniejszej decyzji, co stanowiło istotne naruszenie przepisu art. 24, art. 25 i art. 27 k.p.a., dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 127 § 3 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] marca 2011 r. D. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej odmowy nadania stopnia awansu zawodowego, utrzymał w mocy decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] o odmowie nadania wymienionej stopnia nauczyciela dyplomowanego. W uzasadnieniu podano, iż ponownie dokonano oceny zgodności z prawem czynności podjętych w postępowaniu kwalifikacyjnym o nadanie stopnia nauczyciela dyplomowanego. Po zapoznaniu się z uwagami zawartymi we wniosku oraz szczegółowym przeanalizowaniu dokumentacji pracy Komisji nie stwierdzono jednak uchybień formalno-prawnych w postępowaniu Komisji Kwalifikacyjnej Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. Nie ma zatem podstaw do unieważnienia czynności Komisji i uchylenia decyzji wydanej przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego składu Komisji Kwalifikacyjnej nr [...] organ wskazał, że skarżąca błędnie przytacza treść § 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli. Przepis ten stanowi, iż organ powołujący komisję kwalifikacyjną lub komisję egzaminacyjną dla nauczyciela ubiegającego się o stopień awansu zawodowego, ustalając skład komisji, zapewnia w niej udział ekspertów posiadających kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkole tego samego typu i rodzaju co szkoła, w której nauczyciel jest zatrudniony, z których co najmniej jeden jest zatrudniony w szkole tego samego typu i rodzaju oraz co najmniej jeden naucza tego samego przedmiotu lub prowadzi ten sam rodzaj zajęć, co nauczyciel. Komisja Kwalifikacyjna oceniająca dorobek zawodowy D. K. pracowała w następującym składzie: 1. [...] - wizytator [...], przewodnicząca, 2. [...] - dyrektor [...], 3. [...] - ekspert w zakresie [...], nauczyciel akademicki, 4. [...] - ekspert w zakresie [...], nauczyciel akademicki, 5. [...] - ekspert w zakresie [...], nauczyciel [...], 6. [...] - przedstawiciel [...]. Powyższy skład Komisji jest całkowicie zgodny z wymaganiami przywołanego rozporządzenia, gdyż wszyscy eksperci posiadają kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w [...], ponadto [...] oraz [...] nauczają [...], czyli takiego samego przedmiotu jakiego naucza D. K., z tą tylko różnicą, że na poziomie akademickim, a [...] jest zatrudniona w [...], czyli w szkole tego samego typu i rodzaju, co szkoła, w której jest zatrudniona D. K. W dalszej części uzasadnienia organ odniósł się do oceny dorobku zawodowego D. K., zaznaczając, iż podstawą oceny dorobku zawodowego nauczyciela mianowanego ubiegającego się o kolejny stopień awansu zawodowego jest zarówno materiał przedstawiony w formie opisów i analiz zrealizowanych zadań, jak również odpowiedzi nauczyciela na pytania członków Komisji w trakcie rozmowy. W przypadku zapisów budzących wątpliwości członków Komisji, często zadają oni pytania prowadzące do wyjaśnienia tych wątpliwości. W opinii organu, zdanie widniejące na karcie indywidualnej oceny punktowej przewodniczącej Komisji, że rozmowa nie rozwiała wątpliwości Komisji, odnosi się do braku wyjaśnienia pewnych istotnych dla Komisji wątków przedłożonej dokumentacji, a nie do domniemanych wątpliwości wobec osoby D. K. i nie stanowi potwierdzenia braku obiektywizmu w ocenie jej dorobku zawodowego. Minister podkreślił również, że z zapisów w protokole wynika jednoznacznie, że zadawane przez członków Komisji pytania odnosiły się do konkretnych zapisów w przedłożonej dokumentacji. Zarzut braku znajomości dokumentacji jest zatem bezpodstawny, podobnie jak zarzut braku informacji o udzielonych odpowiedziach. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wyjaśnił, że najwięcej wątpliwości członków Komisji wzbudziły opisy i analizy działań przedstawionych jako potwierdzenie spełnienia wymagań określonych w § 8 ust. 2 pkt 4 lit. a, lit. c oraz w § 8 ust. 2 pkt 3 przywołanego wyżej rozporządzenia. Minister wskazał, że zadanie określone w § 8 ust. 2 pkt 4 lit. a rozporządzenia dotyczy opracowania i wdrożenia programu działań edukacyjnych, wychowawczych, opiekuńczych lub innych (...). Wnioskodawczyni opisała w tym punkcie realizację zadania podjętego w [...] grupie, co jest dopuszczalne, jednakże pod warunkiem szczegółowego określenia i przeanalizowania własnego wkładu w taką pracę zbiorową, a czego w tym opisie brakuje. Przepisy dotyczące awansu zawodowego nauczycieli mają bowiem w założeniu prowadzić do oceny indywidualnego dorobku każdego nauczyciela na podstawie jego pracy dydaktycznej w szkole, wyników uzyskiwanych przez jego uczniów i innych działań realizowanych zarówno w ramach obowiązków nauczyciela, jak i wykraczających poza te obowiązki. W przepisach tych umieszczono tylko jedno wymaganie (określone w § 8 ust. 2 pkt 4 lit. e), które dopuszcza realizację zadań we współpracy z innymi osobami lub instytucjami. Pozostałe wymagania określone w § 8 ust. 2 nauczyciel powinien wykonać samodzielnie, a następnie je opisać i przeanalizować, w szczególności ze wskazaniem uzyskanych efektów. Organ podniósł również, że w przypadku zadania określonego w § 8 ust. 2 pkt 4 lit. c rozporządzenia, tj. poszerzenia zakresu działań szkoły, w szczególności dotyczących zadań dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych, D. K. wymieniła jedynie trzy elementy. Zdaniem organu takie lakoniczne ujęcie podjętych działań mogło istotnie wzbudzić niedosyt członków Komisji, tym bardziej, że zabrakło tu jakiejkolwiek analizy dokonanych działań, a opis uzyskanych efektów był ogólnikowy. W przypadku wymagania określonego w § 8 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia, dotyczącego umiejętności dzielenia się wiedzą i doświadczeniem z innymi nauczycielami, D. K. opisała prowadzenie trzech lekcji otwartych dla nauczycieli [...] i przedmiotów teoretycznych w szkole w L., która jest filią [...]. Organ podniósł, że w szkole w K. są zatrudnieni inni nauczyciele [...], dla których także można było takie lekcje przeprowadzić. Organ wyjaśnił, że występują wprawdzie sytuacje, iż nauczyciele prowadzą lekcje otwarte dla nauczycieli innych specjalności, jednakże istotna jest później analiza, jakie korzyści dla realizacji swoich przedmiotów wynieśli ci nauczyciele, jak tematyka poruszana na lekcji otwartej, prowadzonej np. przez nauczyciela [...], przekłada się na treści nauczania i problemy występujące np. w [...]. W takich przypadkach tematem tych lekcji powinny być raczej dydaktyczne lub pedagogiczne problemy natury ogólnej. Tematyka lekcji otwartych D. K. była tymczasem ściśle związana z nauczeniem [...]. Ponadto brak jest jakiejkolwiek analizy przeprowadzonych lekcji, występujących w ich trakcie problemów, sposobów ich rozwiązywania, a także informacji o omówieniu przeprowadzonych lekcji, czy następującej po nich dyskusji. Ogólnikowo, zdaniem organu, zostały potraktowane opisy i analizy pozostałych działań podjętych w ramach realizacji wymagania określonego w § 8 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia. W przypadku D. K. dzielenie się własnymi materiałami sprowadzało się do przygotowania dla uczniów płyty z [...]. Nie może w tym przypadku być mowy o dzieleniu się wiedzą i doświadczeniem z innymi nauczycielami. W opisie pełnienia funkcji opiekuna stażu brakuje natomiast, w ocenie organu, istotnych z punktu widzenia dzielenia się wiedzą informacji, np. jaka była tematyka obserwowanych lekcji nauczyciela kontraktowego, co sprawiało mu największe problemy, jak próbowano wspólnie te problemy rozwiązać, na co zwrócił uwagę opiekun stażu podczas trzech lat wspólnej pracy z nauczycielem kontraktowym. W końcowej części uzasadnienia decyzji organ podkreślił, że członkowie komisji wyjątkowo jednomyślnie ocenili dorobek zawodowy [...] na 6 punktów (z wyjątkiem przedstawiciela związków zawodowych, który przyznał 9 punktów), co oznacza, że zdecydowana większość członków Komisji uznała, iż jej dorobek zawodowy nie jest wystarczający do uzyskania stopnia nauczyciela dyplomowanego. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zaznaczył też, że jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie może kwestionować rozstrzygnięć komisji kwalifikacyjnych, ponieważ jedynie one mają kompetencje do merytorycznej oceny dorobku zawodowego nauczycieli na podstawie przedłożonej dokumentacji i przeprowadzonej rozmowy. Minister może jedynie dokonać oceny strony formalno-prawnej postępowania kwalifikacyjnego lub egzaminacyjnego i wskazać uchybienia wobec obowiązujących przepisów. Na powyższą decyzję D. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając decyzji rażące naruszenie przepisów art. 9 b ust. 1 Karty Nauczyciela w związku z § 13 i 14 rozporządzenia Ministra Edukacji i Sportu z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli polegające na: – uznaniu, że skarżąca nie spełnia wymogów niezbędnych do uzyskania stopnia awansu zawodowego, – braku wskazania zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w decyzji ją poprzedzającej szczegółowych ustaleń komisji kwalifikacyjnej, ze wskazaniem poszczególnych ocen punktowych i przesłanek takiej oceny, – braku należytego umotywowania stwierdzenia Komisji Kwalifikacyjnej o niespełnieniu przez skarżącą wymagań niezbędnych do uzyskania stopnia awansu zawodowego, – nieprawidłowym dokumentowaniu przebiegu pracy Komisji Kwalifikacyjnej, polegającym na pominięciu w protokole sporządzonym na podstawie § 14 cytowanego rozporządzenia treści odpowiedzi udzielanych przez nauczyciela ubiegającego się o stopień awansu zawodowego. Podnosząc powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca wniosła ponadto o przeprowadzenie dowodu z protokołu pracy Komisji oraz indywidualnych kart punktacyjnych i przedłożonej przez nią dokumentacji. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności zaskarżonej decyzji z prawem obowiązującym w dacie jej wydania. Skarga analizowana w aspekcie tych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie. Podniesiony w niej zarzut rażącego naruszenia przepisów art. 9 b ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003 r. nr 118, poz. 1112 ze zm.) oraz przepisów § 13 i 14 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 grudnia 2004 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U. nr 260, poz. 2593 ze zm.) nie jest uzasadniony. Z art. 9b ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela wynika, że jednym z zasadniczych warunków nadania nauczycielowi ze stopniem nauczyciela mianowanego kolejnego stopnia awansu zawodowego - nauczyciela dyplomowanego - jest uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej. Organ podejmujący decyzję w sprawie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego jest związany stanowiskiem komisji kwalifikacyjnej w sprawie udzielenia nauczycielowi akceptacji. Jeżeli nauczyciel nie uzyskał takiej akceptacji, to w myśl art. 9b ust. 6 Karty Nauczyciela odmawia mu się nadania stopnia awansu zawodowego. Organy orzekające w sprawie awansu zawodowego nauczyciela nie mają kompetencji do merytorycznego weryfikowania odmowy udzielenia akceptacji przez komisję kwalifikacyjną. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. przewiduje poddanie czynności podejmowanych przez komisję kwalifikacyjną w postępowaniu o nadanie stopnia nauczyciela dyplomowanego nadzorowi ze strony właściwego ministra (art. 9h ust. 1 pkt 2 i ust. 2). Minister, sprawując nadzór według kryterium legalności, stwierdza nieważność czynności, jeżeli naruszają one prawo. To postępowanie nadzorcze jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie nadania stopnia awansu zawodowego. W rozpatrywanej sprawie Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, działając jako organ drugiej instancji, nie dopatrzył się naruszenia prawa przez komisję kwalifikacyjną, odmawiającą skarżącej udzielenia akceptacji i ta jego ocena jest uzasadniona. Zgodnie z § 12 ust. 3 rozporządzenia z dnia 1 grudnia 2004 r., komisja kwalifikacyjna analizuje dorobek zawodowy nauczyciela mianowanego ubiegającego się o awans na stopień nauczyciela dyplomowanego na podstawie przedłożonej przez nauczyciela dokumentacji oraz przeprowadzonej rozmowy, podczas której nauczyciel odpowiada na pytania członków komisji dotyczących wpływu działań i zadań realizowanych przez nauczyciela w okresie stażu na podniesienie jakości pracy szkoły, w której nauczyciel odbywał staż. Komisja powyższe zadanie wypełniła. Zarzuty podnoszone przez skarżącą polemizują z merytorycznym stanowiskiem Komisji, które nie mogło podlegać ocenie ani w postępowaniu administracyjnym w sprawie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego, ani w ramach oceny, dokonywanej przez sąd administracyjny, tj. oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Jak już wyżej podniesiono, organ podejmujący decyzję w przedmiocie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela jest uprawniony jedynie do zbadania trybu działania komisji kwalifikacyjnej pod względem zgodności z przepisami. W razie stwierdzenia braku naruszeń rozstrzygnięcie komisji kwalifikacyjnej jest wiążące. Brak jest podstaw do wysnucia wniosku, by w decyzji odmawiającej nadania stopnia awansu zawodowego organ decyzyjny zobowiązany był powtórnie dokonać oceny dorobku zawodowego nauczyciela i to w zakresie objętym postępowaniem przed komisją kwalifikacyjną (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 1056/06, Lex nr 344635). W aktach postępowania administracyjnego znajduje się protokół z przebiegu prac Komisji Kwalifikacyjnej i w ocenie Sądu spełnia on przesłanki § 13 i 14 rozporządzenia z dnia 1 grudnia 2004 r. Z przepisu § 13 ust. 2 wynika, że każdy z członków komisji ocenia spełnienie przez nauczyciela wymagań niezbędnych do uzyskania stopnia awansu zawodowego w punktach, według skali od 0 do 10. Średnia arytmetyczna przyznanych punktów wyniosła 6 punktów i jest niższa od wymaganych 7. W protokole odnotowano 9 pytań zadanych D. K. w trakcie rozmowy, w tym w przypadku 7 pytań odnotowano odpowiedzi udzielone przez nauczyciela, a odnośnie 2 pytań zapisano: "Pani wyraziła swoje zdanie" oraz "Odpowiedź bardzo ogólnikowa – komisja nie usłyszała konkretnej odpowiedzi". Zatem zarzut pominięcia w protokole, sporządzonym na podstawie § 14 rozporządzenia, udzielonych przez nauczyciela odpowiedzi nie jest uzasadniony. Zauważyć przy tym należy, iż stosownie do § 14 ust. 1 pkt 4, protokół powinien zawierać pytania zadane nauczycielowi w czasie rozmowy kwalifikacyjnej oraz informację o udzielonych przez nauczyciela odpowiedziach, a nie treści udzielonych odpowiedzi. Reasumując, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w wyroku.