I SA/Sz 348/12
WyrokWSA w Szczecinie2012-10-18
Skład orzekający: Kazimierz Maczewski, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Marzena Kowalewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy środki publiczne przyznane na realizację projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego mogą zostać odzyskane od beneficjenta, jeśli projekt nie spełniał wymogów prawnych dotyczących oceny oddziaływania na środowisko, a decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie została uzyskana przed rozpoczęciem realizacji projektu?Ratio decidendi
Środki publiczne przyznane na realizację projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego podlegają zwrotowi, jeśli projekt nie spełniał wymogów prawnych dotyczących oceny oddziaływania na środowisko, a decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie została uzyskana przed rozpoczęciem jego realizacji. Niewłaściwe zakwalifikowanie przedsięwzięcia do grupy środowiskowej IV zamiast do grupy II, co skutkowało brakiem wymaganej decyzji, stanowi podstawę do uznania środków za pobrane nienależnie lub wykorzystane z naruszeniem procedur, co uzasadnia ich zwrot.Stan faktyczny
Spółka M.I.L. Sp. z o.o. otrzymała dofinansowanie na projekt w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego. Instytucja Zarządzająca RPO WZ (IZ RPO WZ) uznała, że projekt nie spełniał wymogów prawnych dotyczących oceny oddziaływania na środowisko, ponieważ wymagał uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, której Spółka nie posiadała. W związku z tym IZ RPO WZ orzekła o zwrocie przyznanych środków. Spółka złożyła skargę, kwestionując prawidłowość tej decyzji, argumentując m.in. błędną kwalifikację przedsięwzięcia i naruszenie zasad postępowania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Protokolant Łukasz Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 września 2012 r. sprawy ze skargi M.I. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą [...] na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu środków przyznanych na realizację projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa oddala skargę.
M. I. L. S z o.o. w dniu 19 maja 2009 r. zawarła z Zarządem Województwa Z. umowę nr [...] o dofinansowanie projektu pn. "Wzrost konkurencyjności Spółki M. poprzez wprowadzenie kolejnego etapu zmian procesu produkcji kosmetyków wysokiej lepkości, w tym poszerzenia asortymentu o kosmetykę białą" w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Z. na lata 2007 - 2013 (zwany dalej: RPO WZ) Oś Priorytetowa 1 "Gospodarka - Innowacje – Technologie", Działanie 1.1 "Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw poprzez innowacyjne inwestycje", Poddziałanie 1.1.2 "Inwestycje w małe i średnie przedsiębiorstwa". Zawarcie umowy nastąpiło po podjęciu przez Zarząd Województwa Z., uchwałą nr 254/09 z dnia 3 marca 2009 r., decyzji o udzieleniu dofinansowania ww. projektowi. Podjęcie tej decyzji poprzedzone było przeprowadzeniem przez Instytucję Zarządzającą RPO WZ (dalej: IZ RPO WZ) oceny formalnej złożonego przez Spółkę 18 września 2008 r. wniosku aplikacyjnego w ramach konkursu [...] a następnie dokonaniem oceny środowiskowej, ekonomiczno-finansowej i merytoryczno-technicznej projektu przez Komisję Oceniającą Projekty.
Z uwagi na to, iż w ramach innego konkursu - nr [....] - ogłoszonego przez IZ RPO WZ, Spółka w dniu 29 września 2010 r. złożyła wniosek aplikacyjny o dofinansowanie kolejnego projektu (który był związany z wcześniejszym ww. projektem) pn. "Wzrost konkurencyjności Spółki M. w K. poprzez kontynuowanie modernizacji procesu produkcji kosmetyków w celu umożliwienia poszerzenia asortymentu o kosmetyki naturalne", a który w trakcie oceny oddziaływania na środowisko przeprowadzonej przez Zespół ds. oceny środowiskowej został oceniony negatywnie (m.in. z uwagi na niespełnienie przez przedsięwzięcie wymagań z zakresu oceny oddziaływania na środowisko), IZ RPO WZ dokonała oceny, czy projekt "Wzrost konkurencyjności Spółki M. poprzez wprowadzenie kolejnego etapu zmian procesu produkcji kosmetyków wysokiej lepkości, w tym poszerzenia asortymentu o kosmetykę białą" realizowany jest przez Spółkę zgodnie z prawem.
Jak wynikało z dokumentów załączonych przez Spółkę do obydwu wniosków aplikacyjnych, zakwalifikowała ona realizowane przedsięwzięcie do grupy IV przedsięwzięć, co oznaczało, że nie było ono wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.), ani w załącznikach Dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków niektórych publicznych i prywatnych przedsięwzięć dla środowiska, (dalej: Dyrektywa 85/337/EWG) - obecnie Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (dalej: Dyrektywa 2011/92/UE), a w związku z tym Spółka nie przedstawiła żadnych dokumentów związanych z procedurą oceny oddziaływania na środowisko.
W ocenie IZ RPO WZ zarówno przedsięwzięcie "Wzrost konkurencyjności Spółki M. w K. poprzez kontynuowanie modernizacji procesu produkcji kosmetyków w celu umożliwienia poszerzenia asortymentu o kosmetyki naturalne", jak i "Wzrost konkurencyjności Spółki M. w K. poprzez kontynuowanie modernizacji procesu produkcji kosmetyków w celu umożliwienia poszerzenia asortymentu o kosmetyki białe", były przedsięwzięciami należącymi do grupy II, a nie do grupy IV i jako takie wymagały decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, których beneficjent nie posiadał.
W związku z powyższym IZ RPO WZ, pismem z dnia 26 stycznia 2011 r., poinformowała Spółkę, że jej wniosek "Wzrost konkurencyjności Spółki M. w K. poprzez kontynuowanie modernizacji procesu produkcji kosmetyków w celu umożliwienia poszerzenia asortymentu o kosmetyki naturalne" został odrzucony, na co Spółka wniosła protest - tj. środek odwoławczy przewidziany w systemie realizacji RPO WZ na lata 2007 - 2013. W wyniku rozpoznania złożonego protestu, IZ RPO WZ podtrzymała swoje dotychczasowe rozstrzygnięcie i jednocześnie - w związku z powzięciem uzasadnionych wątpliwości co do prawidłowości zakwalifikowania projektu nr [....] pn. "Wzrost konkurencyjności Spółki M. poprzez wprowadzenie kolejnego etapu zmian procesu produkcji kosmetyków wysokiej lepkości, w tym poszerzenia asortymentu o kosmetykę białą" do grupy środowiskowej IV - dokonała ponownej analizy mającej na celu weryfikację prawidłowości realizacji projektu nr[...] .
W wyniku tej analizy organ uznał, że realizowane przez Spółkę w ramach przedmiotowego projektu przedsięwzięcie dotyczy instalacji do wytwarzania produktów użytkowych przez mieszanie, emulgowanie lub konfekcjonowanie chemicznych półproduktów lub produktów podstawowych, a zatem wymienione jest zarówno w § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r., jak również w załączniku II pkt 6 lit. a) Dyrektywy Rady 85/377/EWG (obecnie Dyrektywy 2011/92/UE). Wobec tego realizowane przedsięwzięcie powinno być zaliczone nie do grupy IV jak wskazał beneficjent, lecz do grupy II, co z kolei powoduje konieczność uzyskania dla niego decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Art. 2 ust. 1 Dyrektywy Rady 85/377/EWG wyraźnie wymaga, aby ewentualna ocena oddziaływania na środowisko była przeprowadzona zanim zostanie wydane zezwolenie na realizację przedsięwzięcia. Przedmiotowe przedsięwzięcie nie posiadało jednak takiej decyzji.
Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 431/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalił skargę Spółki na negatywną ocenę projektu "Wzrost konkurencyjności Spółki M. w K. poprzez kontynuowanie modernizacji procesu produkcji kosmetyków w celu umożliwienia poszerzenia asortymentu o kosmetyki naturalne", podzielając stanowisko IZ RPO WZ, że przedsięwzięcie to powinno zostać przez skarżącą zakwalifikowane do przedsięwzięć z II grupy, co wiązało się z koniecznością dokonania selekcji. W tym postępowaniu skarżąca Spółka podkreślała, że oba projekty są ze sobą związane, a nawet że projekt "Wzrost konkurencyjności Spółki M. w K. poprzez kontynuowanie modernizacji procesu produkcji kosmetyków w celu umożliwienia poszerzenia asortymentu o kosmetyki naturalne" jest sposobem dalszej realizacji projektu "Wzrost konkurencyjności Spółki M. poprzez wprowadzenie kolejnego etapu zmian procesu produkcji kosmetyków wysokiej lepkości, w tym poszerzenia asortymentu o kosmetykę białą" - jako projektu "macierzystego".
Po stwierdzeniu przez IZ RPO WZ, że z uwagi na brak wymaganych prawem dokumentów, tj. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, projekt realizowany jest niezgodnie z prawem, tj. Dyrektywą 85/337/EWG, a także procedurami obowiązującymi przy realizowaniu projektów w ramach RPO WZ określonymi w Wytycznych dla Wnioskodawców, IZ RPO WZ uznała, że zaistniała konieczność odzyskania kwot przekazanych Spółce na realizację tego projektu.
W związku z tym, po uprzednim rozwiązaniu umowy o dofinansowanie (na podstawie uchwały Nr 1144/11 Zarządu WZ z dnia 19 lipca 2011 r.), decyzją nr [...] z dnia [....] r. Zarząd Województwa Z. (IZ RPO WZ) orzekł o zwrocie przez Spółkę przekazanych jej środków w łącznej wysokości [....] zł wraz z należnymi odsetkami.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu, kwestionując dokonane ustalenia faktyczne i prawne, M. I. L. Sp. z o.o. złożyła do IZ RPO WZ wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.
Spółka zarzuciła, że Instytucja Zarządzająca RPO WZ naruszyła przepis art. 71 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - przez jego niezastosowanie, bowiem decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach dotyczy tylko i wyłącznie przedsięwzięć w rozumieniu wskazanej powyżej ustawy, a więc zamierzenia budowlanego lub innej ingerencji w środowisko polegającej na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu, tymczasem realizowany przez Spółkę projekt w najmniejszym stopniu nie wpisuje się w definicję pojęcia "przedsięwzięcie". Ponadto Spółka wskazała na naruszenie § 3 ust 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. oraz załącznika II pkt 6 lit. a) Dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. zmienionej Dyrektywą Rady 97/11/WE, przez zakwalifikowanie przedsięwzięcia do grupy II.
Po rozpatrzeniu wniosku Spółki Instytucja Zarządzająca RPO WZ decyzją Nr [....] podjętą w dniu [...] r. (stanowiącą załącznik do uchwały Zarządu Województwa Z. nr 275/12), działając na podstawie art. 25 pkt 1, art. 26 ust. 1 pkt 15 u.z.p.p.r. oraz art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 9 i 12 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. 2009, Nr 157, poz. 1240 ze zm.; dalej: u.f.p.), a także art. 211 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 4 i 4a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.; dalej d.u.f.p.) w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. 2009, Nr 157, poz. 1241 ze zm.; dalej: p.w.u.f.p.), orzekła o utrzymaniu w mocy własnej decyzji z dnia [....] r.
Uzasadniając decyzję organ wskazał, że poczynione przez Spółkę plany obejmowały m.in. przebudowę części magazynu komponentów na magazyn wyrobów gotowych, przebudowę części magazynu komponentów na hale produkcyjną kosmetyków, przebudowę powierzchni odkładczej magazynu na halę produkcyjną kosmetyków, zakup i instalację w nowoutworzonych halach produkcyjnych maszyn służących do produkcji kosmetyków. We wniosku o dofinansowanie Spółka podała również, że "przedmiotem działań w ramach wniosku są głównie [...] prace ogólnobudowlane", jednak ich zakres nie wymagał zgłoszenia do właściwego organu nadzoru budowlanego na podstawie art. 30 ustawy Prawo budowlane. Ostatecznie jednak, uwzględniając wątpliwości podniesione przez ekspertów oceniających projekt, Spółka podjęła decyzję o zgłoszeniu części robót budowlanych.
Odnosząc się do tych prac organ wskazał, że niezależnie od tego czy wymienione prace wymagały pozwolenia na budowę lub zgłoszenia robót budowlanych, były one z pewnością "robotami budowlanymi" w myśl przepisów art. 3 pkt 7 i pkt 7a Prawa budowlanego. Beneficjent realizował więc roboty budowlane, a zatem było to zamierzenie budowlane, o którym mowa w definicji "przedsięwzięcia" zawartej w art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku [...]. Nawet gdyby robót realizowanych przez Spółki spółkę nie można było uznać za roboty budowlane, to i tak Spółka powinna uzyskać decyzję środowiskową, bowiem w myśl wymienionego przepisu przez "przedsięwzięcie" rozumie się zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu, w tym również na wydobywaniu kopalin; przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty. Definicja ta oparta jest na definicji zawartej w Dyrektywie 2011/92/UE (poprzednio dyrektywa Rady 85/337/EWG), zgodnie z którą "przedsięwzięcie" oznacza:
- wykonanie prac budowlanych lub innych instalacji lub systemów,
- inne interwencje w otoczeniu naturalnym i krajobrazie, włącznie z wydobywaniem zasobów mineralnych.
Organ wskazał przy tym, że taką "inną ingerencją" (czy "interwencją") w środowisko jest także rozszerzenie zrealizowanego już przedsięwzięcia, np. w taki sposób, iż rozszerzona zostanie prowadzona w danym obiekcie produkcja (czy inna działalność), jak w niniejszej sprawie - unowocześnienie procesu produkcji kosmetyków wysokiej lepkości oraz poszerzenie zakresu o nowe produkty (tzw. kosmetyki białe), m.in. poprzez przebudowę sfinansowaną ze środków pochodzących z dofinansowania. Rozszerzenie działalności (czy zmiany dokonywane w zakładzie, który sam w sobie niewątpliwie jest zrealizowanym już przedsięwzięciem, są "interwencją" w środowisku, o której mowa w dyrektywie. Taka interpretacja przepisów ww. dyrektyw potwierdzona została też w kliku orzeczeniach ETS, który podkreślał, że za przedsięwzięcia należy uznać modyfikacje istniejących już przedsięwzięć - np. wyroki w sprawach C-72/95 (K) i C-142/07 (C), pkt 35-39.
Przy kwalifikowaniu omawianego projektu ("przedsięwzięcia") do kategorii przedsięwzięć organ stwierdził, że ustawodawca w art. 71 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku [...] określił, jakiego rodzaju przedsięwzięcia muszą być poprzedzone wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Uzyskanie takiej decyzji jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko albo przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Lista tych przedsięwzięć ma charakter zamknięty i określa ją rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. Stosownie do brzmienia § 3 ust 1 pkt 1 rozporządzenia, do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się instalacje do wytwarzania produktów przez mieszanie, emulgowanie lub konfekcjonowanie chemicznych półproduktów lub produktów podstawowych. W ocenie organu nie budzi zatem wątpliwości, iż opisane przez Spółkę we wniosku o dofinansowanie przedsięwzięcie jest wymienione w § 3 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia. Produkcja kosmetyków jest bowiem działalnością, o której mowa w tym przepisie. Ponadto, przedsięwzięcie zrealizowane przez Beneficjenta w ramach przedmiotowego projektu wymienione jest w załączniku II pkt 6 lit. a) dyrektywy 2011/92/UE (poprzednio dyrektywy Rady 85/337/EWG).
Odpowiadając na podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzuty naruszenia podstawowych zasad rządzących postępowaniem administracyjnym sformułowanych w art. 6, art. 7 i art. 11 K.p.a. organ stwierdził, że dochował wszelkich obowiązujących norm prawnych, a eksperci przeprowadzili ocenę oddziaływania projektu na środowisko w oparciu o przedłożone przez Spółkę dokumenty, a mianowicie:
- załącznik 13a - formularz do wniosku o dofinansowanie w zakresie OOŚ,
- załącznik 13b - zaświadczenie organu odpowiedzialnego za monitorowanie obszarów N. 2000,
- załącznik 13n - zobowiązanie Wnioskodawcy do złożenia załączników niezbędnych do podpisania umowy o dofinansowanie.
We wskazanych dokumentach Spółka zakwalifikowała planowane przedsięwzięcie do grupy IV przedsięwzięć (co oznacza, że nie jest wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z 2004 r. ani w załącznikach Dyrektywy Rady 85/337/EWG (obecnie Dyrektywa Rady 2011/92/UE) i nie przedstawiła żadnych dokumentów związanych z procedurą oceny oddziaływania na środowisko. Tymczasem, w związku z faktem, iż realizowane przez Spółkę przedsięwzięcie dotyczy instalacji do wytwarzania produktów użytkowych przez mieszanie, emulgowanie lub konfekcjonowanie chemicznych półproduktów lub produktów podstawowych, należy je zaliczyć do grupy II przedsięwzięć, a więc wymagających decyzji środowiskowej.
Organ wskazał, że argumenty przemawiające za takim poglądem potwierdził wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z 2 czerwca 2011 r. sygn. I SA/Sz 431/11, dotyczący przedsięwzięcia Spółki o analogicznych cechach, w związku z czym tezy w nim zawarte należy uznać za aktualne także w odniesieniu do omawianego projektu. Powinnością Spółki przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia było zatem uzyskanie decyzji środowiskowej.
Organ wyjaśnił przy tym, że uzyskanie przez Spółkę decyzji środowiskowej dla praktycznie już zrealizowanego przedsięwzięcia nie może być traktowane jako doprowadzenie projektu do stanu zgodnego z prawem. Wydanie bowiem decyzji środowiskowej po zrealizowaniu przedsięwzięcia jest sprzeczne z przepisami Dyrektywy 2011/92/UE - poprzednio Dyrektywy 85/337/EWG (art. 2 ust. 1 oraz art. 8). Pogląd taki jest prezentowany również w orzecznictwie ETS, np. w sprawie C-215/06 (Komisja przeciwko I). Ponadto, zgodnie z treścią art. 59 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku [...], decyzja środowiskowa jest wydawana dla przedsięwzięć planowanych, a nie już zrealizowanych.
Organ nie podzielił też zarzutów Spółki o naruszeniu zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 K.p.a., wyjaśniając, że kierując się właśnie tą zasadą dokonał ponownej oceny projektu pod kątem spełnienia wymogów prawa, mając na względzie konieczność zagwarantowania zasady finansowania tylko tych projektów, które są zgodne z prawem. Zgodnie bowiem z art. 25 pkt 1 oraz art. 26 ust 1 pkt 15 u.z.p.p.r., to Instytucja Zarządzająca odpowiada za prawidłową realizację programu operacyjnego i do jej obowiązków należy m.in. odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, zaś granicą uwzględnienia w postępowaniu administracyjnym słusznego interesu obywatela, o którym mowa w art. 7 K.p.a. jest zaistnienie kolizji z interesem społecznym. Spółka nie mogła więc usunąć powstałego uchybienia w postaci nieprzedłożenia decyzji środowiskowej, po rozpoczęciu realizacji przedsięwzięcia. W tej sytuacji podjęcie przez Instytucję Zarządzającą RPO WZ innej decyzji aniżeli o zwrocie otrzymanego dofinansowania sankcjonowałoby stan niezgodny z prawem.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 9 u.f.p., Instytucja Zarządzająca RPO WZ po ponownym rozpoznaniu sprawy przytaczając brzmienie przepisów art. 207 ust. 1 i ust. 8 tej ustawy stwierdziła, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z nienależnym pobraniem środków, bowiem nastąpiło ono bez umocowania w przepisach prawa, tj. na projekt, który nie spełniał wymogów prawa wspólnotowego i krajowego oraz procedur RPO WZ, a także został zrealizowany niezgodnie z prawem. Doszło także do wykorzystania środków z naruszeniem procedur, bowiem procedury obowiązujące w ramach RPO WZ wymagały dla przedstawionego projektu uzyskania i przedłożenia do weryfikacji odpowiednich decyzji środowiskowych. Nieprawidłowe zakwalifikowanie projektu przez Beneficjenta i nieprzedłożenie przez niego wymaganych dokumentów na etapie oceny merytorycznej skutkowało zmuszeniem IZ RPO WZ do przeprowadzenia ponownej oceny realizowanego przez Beneficjenta przedsięwzięcia w zakresie oddziaływania na środowisko. W jej wyniku stwierdzono, że brak decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stanowi podstawę do uznania, iż projekt został zrealizowany niezgodnie z obowiązującymi w ramach RPO WZ procedurami, z którymi Beneficjent miał obowiązek zapoznać się jeszcze przed złożeniem wniosku o dofinansowanie oraz niezgodnie z prawem powszechnie obowiązującym, tj. Dyrektywą Rady 85/337/EWG (obecnie Dyrektywa 2011/92/UE), ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska oraz rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko [...], a nadto projekt dofinansowany w ramach RPO WZ został zrealizowany z naruszeniem procedur obowiązujących w ramach programu.
W ocenie organu, z tych powodów w niniejszej sprawie zachodziły okoliczności, o jakich mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p., uzasadniające zastosowanie przepisu ust. 9 tego artykułu, tj. wydanie przez IZ RPO WZ decyzji nr [...] z [...] r. nakazującej zwrot środków, które Beneficjent otrzymał na dofinansowanie przedmiotowego projektu, wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych. Mając na uwadze także fakt, że pierwsza transza płatności została dokonana w dniu 30 grudnia 2009 r., a podstawą zwrotu środków nienależnie pobranych, czy wydatkowanych niezgodnie z przeznaczeniem, są też przepisy art. 211 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 4 ustawy o finansach publicznych z 2005 r., w związku z brzmieniem art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych, organ uzupełnił o te przepisy podstawę prawną zwrotu środków przyznanych Beneficjentowi, podtrzymując w całości rozstrzygnięcie, a także dotychczas przywołaną i wyjaśnioną Stronie argumentację przemawiającą za koniecznością orzeczenia zwrotu. Zdaniem organu, powyższy fakt pozostaje to bez wpływu na rozstrzygnięcie, bowiem niewątpliwie środki pobrane zostały w sposób nienależny, a nadto wykorzystane niezgodnie z procedurami obowiązującymi w RPO WZ.
Na powyższą decyzję Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- art. 27 § 1 w związku z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. przez orzekanie w tej samej sprawie przez tych samych pracowników administracji publicznej;
- art. 8 K.p.a. przez naruszenie zasady zaufania obywatela do Państwa, które to naruszenie polega na zakwestionowaniu wyboru projektu skarżącej Spółki po podpisaniu umowy oraz po wypłacie środków objętych umową o dofinansowanie;
- art. 77 § 1 K.p.a. przez niedopełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego;
- art. 80 K.p.a. przez dokonanie błędnej i nieznajdującej oparcia w materiale dowodowym oceny stanu faktycznego;
- art. 10 § 1 K.p.a. przez niewyznaczenie terminu do zapoznania się aktami sprawy, co uniemożliwiło Skarżącej uzupełnienie wcześniej przedstawionych zarzutów;
oraz naruszenie prawa materialnego: art. 207 ust. 1 pkt. 2 i 3 u.f.p. przez błędne zastosowanie tych przepisów w niniejszej sprawie - które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponadto Spółka wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu – załączonej do skargi decyzji Prezydenta K. nr [...] z dnia 22 lutego 2012 r., stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na przebudowie i montażu urządzeń w istniejących obiektach produkcyjnych zakładu produkcji kosmetyków i chemii gospodarczej M. I. L. sp. z o.o. z siedzibą w K..
Uzasadniając skargę Spółka podniosła, że w toku postępowania w sprawie udzielenia przedmiotowego dofinansowania wyczerpane zostały wszystkie procedury przewidziane w ramach RPO WZ na lata 2007-2013 (dalej: "Program"), w tym między innymi uzyskano pozytywną ocenę dokonaną przez zespół do spraw oceny środowiskowej. Po podpisaniu umowy w dniu 19 maja 2009 r. Beneficjent otrzymywał środki z Programu, które wydatkował zgodnie z celem przewidzianym w umowie.
Po ponad dwóch latach po podpisaniu umowy oraz jej częściowym zrealizowaniu (Skarżąca otrzymała dofinansowanie w wysokości [....] zł), 10 czerwca 2011 r. Zarząd Województwa Z. poinformował Spółkę, że przy okazji oceny jej innego wniosku, po ponownym przeanalizowaniu wniosku z 2008 r., stwierdził, że przedmiotowy projekt jest "realizowany niezgodnie z przepisami prawa". Organ wskazał ponadto, że z uzyskanej od kancelarii prawnej opinii wynika, iż "przedmiotowy projekt należy do grupy II [...], dla której wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji". Na tej podstawie organ zażądał zwrotu wypłaconych Spółce kwot, a następnie, w dniu 25 listopada 2011 r., na podstawie art. 207 ust. 1 i 9 u.f.p. organ wydał decyzję nakazującą Skarżącej zwrot pobranych sum. Decyzja ta została powzięta przez Zarząd Województwa w składzie: O. G., W. D. oraz J. K.. Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ww. decyzja została utrzymana w mocy decyzją Zarządu Województwa Z. nr [...] z [...] r., przy czym w rozstrzygnięciu tym brali udział: A. J. W. D., J. K. i A. M.
Zdaniem Skarżącej, taka sytuacja stanowi naruszenie art. 27 § 1 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., regulujących zasady dotyczące wyłączenia pracownika od rozstrzygania w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, bowiem w rozstrzyganiu sprawy przez Zarząd Województwa Z. na poziomie pierwszoinstancyjnym brali udział m.in. W. D. i J. K., następnie zaś te same osoby brały udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zarzut ten uzasadniony jest też przepisami art. 61 ust. 5 u.f.p. w zw. z art. 127 § 3 K.p.a.
Skarżąca wskazała, że takie stanowisko znajduje też potwierdzenie w orzecznictwie sądowym w analogicznych sprawach rozstrzyganych przez zarząd województwa. Celem wyłączenia pracownika i członka organu kolegialnego jest bowiem zapewnienie bezstronności w postępowaniu odwoławczym i jest bez znaczenia, czy osoba ta brała udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, czy w tej samej instancji na mocy art. 127 § 3 K.p.a. (tak w wyroku TK z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt P 7/07, OTK-A 2008, nr 10, poz. 178).
W ocenie Skarżącej, już tylko z tego powodu - na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. b w związku z art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a. - zaskarżona decyzja winna być uchylona.
Uzasadniając zarzut naruszenia zasady zaufania obywateli do Państwa, Skarżąca wskazała, że organ po dokonanej pozytywnej ocenie wniosku Spółki, po podpisaniu umowy oraz po wypłaceniu zasadniczej części dofinansowania, ponownie dokonał odmiennej oceny wniosku - bezzasadnie zmieniając swoje stanowisko. Po dwóch latach po podpisaniu umowy organ, kwestionując własne rozstrzygnięcia, "podparł" się nie opinią ekspertów, ale opinią kancelarii prawnej - która ma znikome znaczenie dowodowe. Takie retrospektywne działania naruszają więc zasadę zaufania obywateli do Państwa, bowiem nie sposób planować przedsięwzięcia gospodarcze oraz prowadzić działalność, skoro nie można być pewnym raz podjętej decyzji. Skarżąca podkreśliła przy tym, że w toku postępowania konkursowego odpowiadała na pytania ekspertów związane z warunkami środowiskowymi. Ponadto w żaden sposób nie zmienił się stan faktyczny leżący u podstawy podpisania umowy, nie pojawiły się nowe okoliczności, żadne z twierdzeń Spółki nie okazało się fałszywe. Takie działanie organu narusza pewność obrotu prawnego, bowiem beneficjenci, którzy wygrali konkurs i podpisali umowę nigdy nie mogą być pewni, czy i kiedy ich wygrana w konkursie zostanie zakwestionowana przez organ. Kwestionowany sposób działania stoi więc w jaskrawej sprzeczności z art. 8 K.p.a.
W ocenie Skarżącej oznacza to, że zaskarżona decyzja jest sprzeczna z działaniem organów cywilizowanego, nowoczesnego i silnego państwa prawnego. Jest to działanie lekceważące społecznie aprobowane wartości - choćby zasadę pacta sunt servanda. W tym kontekście zaskarżona decyzja Zarządu Województwa Z. narusza też inną - dającą się wywieść z art. 2 Konstytucji oraz art. 8 K.p.a. - zasadę estoppel, będącą współczesną wersją rzymskiej maksymy allegans contaria non audiendus est (kto swym zachowaniem skłonił innego do działania prawnego, nie może sprzeciwiać się jego konsekwencjom).
Naruszenia art. 77 i art. 80 K.p.a. Skarżąca dostrzega w tym, iż do zaskarżonej decyzji stosuje się przepisy K.p.a., w tym normy nakazujące wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego. Zdaniem Skarżącej decyzja ta w sposób rażący ww. normy narusza. Nie został bowiem przedstawiony ani jeden dowód, który uzasadniałby zmianę stanowiska organu w zakresie decyzji środowiskowej. Negatywna decyzja w tym zakresie wynika wyłącznie ze zmiany stanowiska organu oraz bazuje jedynie na opinii kancelarii prawnej, której nie ma nawet w aktach sprawy.
Tymczasem - po wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie - skarżąca Spółka uzyskała decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji, której dotyczy dofinansowanie objęte niniejszą skargą. Zgodnie z tą decyzją, nie ma potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Decyzja ta zamyka więc jakąkolwiek dyskusję w tym przedmiocie, skoro oceny tego oddziaływania Skarżąca nie miała i nie ma obowiązku przeprowadzać. Zdaniem Skarżącej, skoro Zarząd Województwa miał wątpliwości co do tego, czy uzyskać decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji, czy też nie, powinien zwrócić się do jedynego kompetentnego organu w tym zakresie, czyli do Prezydenta Miasta K.
Odnosząc się do stwierdzenia zawartego w zaskarżonej decyzji, że przedstawienie decyzji na obecnym etapie sprawy jest spóźnione, Skarżąca wskazała, że jest oczywistym, iż nie występowała o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji na etapie postępowania konkursowego, gdyż nikt - w tym Zarząd Województwa Z. - nie wymagał od Spółki takiej decyzji.
Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p., Skarżąca podniosła, że organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, iż Spółka "nienależnie pobrała środki" oraz "z naruszeniem procedur", co ma wyczerpywać przesłanki określone w ww. przepisach. W ocenie Skarżącej, jej działanie nie wyczerpuje znamion żadnego z tych przepisów. Zgodnie z poglądami doktryny - na gruncie przepisów u.f.p. - środkami nienależnymi są środki udzielone bez podstawy prawnej (przyznane na podstawie dokumentu potwierdzającego nieprawdę, przyznane beneficjentowi podlegającemu wykluczeniu z możliwości otrzymania środków, refundujące wydatki poniesione przed datą kwalifikowalności lub uprzednio zrefundowane ze środków publicznych). Żadna z tych okoliczności nie wystąpiła w odniesieniu do Skarżącej. Spółka podpisała bowiem umowę, która stanowiła podstawę do wypłat, organ nie zakwestionował kwalifikowalności wydatków, a Spółka nie została wykluczona z możliwości otrzymania środków. Nie jest także prawdziwe twierdzenie organu, że "doszło do wykorzystania środków z naruszeniem procedur, gdyż procedury w ramach RPO WZ wymagały dla przedstawionego projektu uzyskania i przedłożenia do weryfikacji odpowiednich decyzji środowiskowych". Przepis art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. nie dotyczy bowiem każdej procedury, ale procedury określonej w art. 184 u.f.p., zgodnie z którym, wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 [środki unijne], są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Przepis ten dotyczy wydatków, a więc stanu faktycznego zaistniałego już po dokonaniu wyboru beneficjenta oraz podpisaniu umowy. Jego celem jest zagwarantowanie, aby wydatki związane z realizacją programu operacyjnego były dokonywane zgodnie z procedurami, tj. były kwalifikowane, trafiały do beneficjenta, dotyczyły zakupów środków lub usług po podpisaniu umowy, etc. Zdaniem Skarżącej oczywistym jest, że przepis ten nie odnosi się do procedury wyboru beneficjenta oraz przesłanek podpisania umowy. Zakres stosowania przesłanek określonych w art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p. nie odnosi się więc do stanu faktycznego dotyczącego wyboru skarżącej Spółki jako beneficjenta środków unijnych. Nawet jednak, gdyby przyjąć takie założenie, to organ nie wykazał, aby środki zostały pobrane przez Skarżącą nienależnie albo też z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.
Wskazując na naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. Skarżąca stwierdziła, że organ nie wyznaczył stronie terminu do zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji. Uniemożliwiło to stronie przedłożenie ww. decyzji Prezydenta Miasta K. stwierdzającej brak konieczności przeprowadzania oceny oddziaływania inwestycji objętej dofinansowaniem na środowisko. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla sprawy, ponieważ wskazana decyzja administracyjna stoi w opozycji do stanowiska prezentowanego przez Zarząd Województwa Z.. W związku z tym zachodzi potrzeba przeprowadzenia tego dowodu na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, a wniosek o jego przeprowadzenie znajduje oparcie w brzmieniu art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca spółka nie mogła zaoferować tego dowodu na etapie postępowania administracyjnego, gdyż decyzja ta została doręczona już po doręczeniu decyzji będącej przedmiotem skargi.
Odpowiadając na skargę Zarząd Województwa Z. wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji, szczegółowo odnosząc się do zarzutów skargi. Do pisma załączono odpis skargi Spółki złożonej w sprawie I SA/Sz 431/11 i odpis wyroku w tej sprawie, a także odpis wyciągu z Wytycznych dla Wnioskodawców.
W piśmie procesowym z 23 września 2012 r. skarżąca Spółka zawarła obszerną polemikę ze stanowiskiem organu wyrażonym w odpowiedzi na skargę, przedstawiając dodatkowe argumenty mające uzasadnić zarzuty skargi.
Już po zamknięciu rozprawy organ złożył kolejne pismo procesowe z dnia 9 października 2012 r., na które Spółka odpowiedziała pismem z 15 października 2012 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. u z n a ł, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. Nr 227, poz. 1658 ze zm.; zwana dalej: u.z.p.p.r.), za prawidłową realizację programu odpowiada - w przypadku programu operacyjnego - instytucja zarządzająca, którą jest odpowiednio minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego lub zarząd województwa. Niesporne jest w rozpoznawanej sprawie, że instytucją zarządzającą jest Zarząd Województwa Z. – zwany także dalej w skrócie: IZ RPO WZ.
Stosownie do art. 26 ust. 1 u.z.p.p.r., do zadań instytucji zarządzającej należy w szczególności: określenie systemu realizacji programu operacyjnego (pkt 8); zarządzanie środkami finansowymi przeznaczonymi na realizację programu operacyjnego, pochodzącymi z budżetu państwa, budżetu województwa lub ze źródeł zagranicznych (pkt 10); dokonywanie płatności ze środków programu operacyjnego na rzecz beneficjentów (pkt 11); prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym kontroli realizacji poszczególnych dofinansowanych projektów (pkt 14); odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych (pkt 15).
Realizując więc zadanie określone w art. 26 ust. 1 pkt 15 u.z.p.p.r. i będąc odpowiedzialnym za prawidłową realizację programu operacyjnego (art. 25 pkt 1 tej ustawy), Zarząd Województwa Z. w zaskarżonej decyzji wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy, działając na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 9 i 12 u.f.p., a także na podstawie art. 211 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 4 i 4b d.u.f.p. w związku z art. 113 ust. 1 p.w.u.f.p., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r. orzekającą o zwrocie kwoty dofinansowania wraz z odsetkami.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 207 ust. 1 u.f.p.: "W przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,
3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
- podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10.".
Stosownie do ust. 8 tego artykułu: "W przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja, która podpisała umowę z beneficjentem, wzywa go do:
1) zwrotu środków lub
2) do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności, o którym mowa w ust. 2,
w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania.".
Zgodnie z ust. 9: "Po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej [...] wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2.".
W myśl ust. 12 cytowanego artykułu, od decyzji, o której mowa w ust. 9, wydanej w pierwszej instancji przez instytucję zarządzającą, "beneficjent może zwrócić się do tej instytucji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.".
Powyższe przepisy weszły w życie z dniem 1 stycznia 2010 r., a do tej daty kwestie zwrotu otrzymanej dotacji regulowały przepisy art. 211 d.u.f.p. W myśl ust. 1 tego artykułu: "W przypadku gdy środki, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 2, 3a i 4, a także środki przeznaczone na finansowanie programów i projektów realizowanych z tych środków lub dotacji, o których mowa w art. 202, są:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 208,
3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
- podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek wskazany przez organ lub jednostkę przekazujące te środki, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 4. Przepisy art. 145 ust. 2-5 stosuje się odpowiednio.".
Stosownie do ust. 4 art. 211 d.u.f.p.: "W przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja zarządzająca albo instytucja pośrednicząca, wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki.", natomiast zgodnie z ust. 4b: "Od decyzji, o której mowa w ust. 4, wydanej [...] w pierwszej instancji przez instytucję zarządzającą, beneficjent może zwrócić się do tej instytucji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.".
Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (d.u.f.p.) utraciła moc z dniem 1 stycznia 2010 r. – stosownie do przepisów art. 85 w zw. z art. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (p.w.u.f.p.).
Zgodnie z art. 113 ust. 1 p.w.u.f.p.: "Dotacje udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, [tj. przed 01.01.2010 r.] podlegają zwrotowi na podstawie dotychczasowych przepisów.".
Z powyższych przepisów wynika, że stan prawny dotyczący zwrotu dotacji – w zakresie mającym znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy – w istocie nie uległ zmianie z dniem wejścia w życie przepisów u.f.p. (tj. 1 stycznia 2010 r.). Uznać też należy, że zasadnie w zaskarżonej decyzji stwierdzono, iż wobec faktu, że pierwsza transza dotacji została wypłacona Spółce przed 1 stycznia 2010 r., w podstawie prawnej decyzji obok przepisów art. 207 u.f.p. zostały wskazane także odpowiednie przepisy art. 211 d.u.f.p. W ocenie Sądu, użyte w art. 113 ust. 1 p.w.u.f.p. określenie "dotacje udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy" należy bowiem rozumieć w ten sposób, że dotyczy ono dotacji (lub ich części) już przekazanych beneficjentowi przed 1 stycznia 2010 r., a nie dotacji "udzielonych na podstawie umowy zawartej przed wejściem w życie ustawy", bądź dotacji "przyznanych przed dniem wejścia w życie ustawy". Przepis dotyczący zwrotu dotacji "udzielonych" przed 1 stycznia 2010 r. niewątpliwie odnosi się do dotacji wypłaconych już beneficjentowi, a nie do dotacji jedynie przyznanych w tym okresie. Kwestia ta nie ma jednak istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, wobec zbieżnego stanu prawnego sprzed 1 stycznia 2010 r. i po tej dacie. Z tych też powodów Sąd nie stwierdził – podnoszonego przez Skarżącą - błędnego ustalenia odsetek w decyzji orzekającej o zwrocie dofinansowania.
Odnosząc się do zasadniczej kwestii spornej w sprawie, tj. istnienia przesłanki (przesłanek) zwrotu dotacji, zauważyć należy, że w zaskarżonej decyzji wskazano, iż środki z tej dotacji były wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. oraz zostały pobrane nienależnie (art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p., a w zakresie pierwszej transzy dotacji - art. 211 ust. 1 pkt 2 i 3 d.u.f.p.).
Zdaniem Sądu, zasadnie uznano w zaskarżonej decyzji, że wypłacone Spółce przez IZ RPO WZ na podstawie umowy z 19 maja 2009 r. środki finansowe, zostały "pobrane nienależnie". Przesłankę tę należy rozumieć właśnie jako "przyznane i wypłacone" nienależnie przez instytucję zarządzającą środki, bowiem bez udziału tej jednostki (decyzji/umowy) beneficjent nie może samodzielnie "pobrać" dofinansowania. Ustawodawca uzależnia więc wydanie orzeczenia o zwrocie dofinansowania jedynie od stwierdzenia, że wypłata (pobranie) środków nastąpiła nienależnie, tj. w szczególności bez podstawy prawnej, niezależnie od tego czy wypłata takich nienależnych środków nastąpiła wyłącznie na skutek błędu (omyłki) instytucji zarządzającej, czy też nieprawidłowość (błąd, niespełnienie warunków) dotyczy również wnioskodawcy. Ta druga sytuacja wystąpiła właśnie w rozpoznawanej sprawie, gdyż Spółka nie spełniła warunków przyznania dotacji. Niewłaściwe zakwalifikowanie przez Spółkę zamierzonego przedsięwzięcia (projektu) do grupy środowiskowej IV, zamiast do grupy II (tj. do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko) - oznaczało, że nie było ono wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.), ani w załącznikach Dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków niektórych publicznych i prywatnych przedsięwzięć dla środowiska (Dz.U.UE.L.1985.175.40), zwana dalej Dyrektywą 85/337/EWG - zastąpionej od 18 lutego 2012 r. Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz.U.UE.L.2012.26.1). W związku z takim błędnym zakwalifikowaniem projektu Spółka nie przedstawiła żadnych dokumentów związanych z procedurą oceny oddziaływania na środowisko, w szczególności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Zgodnie z art. 71 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.): "1. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. 2. Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych:
1) przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;
2) przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.".
Na marginesie wypada w tym miejscu zauważyć, że przedłożona przez Spółkę wraz ze skargą decyzja z dnia [...] r. Prezydenta Miasta K. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia Spółki wydana została właśnie na podstawie ww. art. 71 ust. 2 pkt 2 wskazanej ustawy.
Stosownie do definicji zawartej w art. 3 ust. 1 pkt 13 tej ustawy, przez "przedsięwzięcie" rozumie się "zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu, w tym również na wydobywaniu kopalin; przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty".
W myśl art. 72 ust. 1 omawianej ustawy, wdanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem: [m.in.] decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych oraz decyzji o pozwoleniu na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części (pkt 1) – we wniosku o dofinansowanie wskazano właśnie na roboty ogólnobudowlane (przebudowę).
Niezależnie od tego - stosownie do art. 59 ust. 1 pkt 2 tejże ustawy - przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1. Zgodnie z tym przepisem: "Obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, [...]" – po przeprowadzeniu stosownego postępowania kwalifikacyjnego (selekcji).
Przede wszystkim jednak, obowiązek przeprowadzenia takiej selekcji dla przedmiotowego przedsięwzięcia Spółki wynika z art. 4 ust. 2 Dyrektywy 85/337/EWG, w myśl którego: "[..], przedsięwzięcia wymienione w załączniku II, Państwa Członkowskie określają za pomocą: a) badania indywidualnego, lub
b) progów lub kryteriów ustalonych przez Państwo Członkowskie,
czy przedsięwzięcie podlega ocenie zgodnie z art. 5-10.
Państwa Członkowskie mogą postanowić o stosowaniu obydwu procedur, określonych w lit. a) i b)".
Listę przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko określa ww. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia, do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się instalacje do wytwarzania produktów przez mieszanie, emulgowanie lub konfekcjonowanie chemicznych półproduktów lub produktów podstawowych. Trafnie zatem w zaskarżonej decyzji uznano, że opisane przez Spółkę we wniosku o dofinansowanie przedsięwzięcie należy do tej kategorii przedsięwzięć. Przedsięwzięcie realizowane przez Spółkę w ramach przedmiotowego projektu wymienione jest też w załączniku II pkt 6 lit. a) Dyrektywy Rady 85/337/EWG jako: "obróbka półfabrykatów i produkcja chemikaliów". Z brzmienia art. 2 ust. 1 i art. 8 tej Dyrektywy: "Państwa Członkowskie przyjmują wszystkie niezbędne środki, aby zapewnić, że przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko naturalne, między innymi z powodu ich charakteru, rozmiarów lub lokalizacji podlegają wymaganiom w celu uzyskania zezwolenia na inwestycję i ocenie w odniesieniu do ich skutków, przed udzieleniem zezwolenia. Przedsięwzięcia te określa art. 4." (art. 2 ust. 1) oraz: "Rezultaty konsultacji oraz informacje zebrane zgodnie z art. 5-7 muszą być uwzględnione w procedurze zezwolenia na inwestycję." (art. 8), wynika również, że taka ocena oddziaływania na środowisko musi być przeprowadzana przed uzyskaniem zezwoleń na realizację przedsięwzięcia. Oznacza to, że także selekcja, pozwalająca właściwemu organowi rozstrzygnąć czy musi przeprowadzić taką ocenę, czy od niej odstąpić, musi być dokonana przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia.
Zasadnie więc w zaskarżonej decyzji uznano, że błędne zakwalifikowanie przez Spółkę przedmiotowego przedsięwzięcia i wynikające z tego nieprzedłużenie wymaganej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach – czego instytucja zarządzająca (w tym powołani przez nią eksperci) nie dostrzegła na etapie postępowania konkursowego – oznacza, że Spółka nie spełniła warunków niezbędnych do uzyskania dofinansowania.
Stwierdzenie to dodatkowo potwierdza fakt, że składając kolejny wniosek o dofinansowanie, będący kontynuacją przedmiotowego przedsięwzięcia, Spółka ponownie dopuściła się takiego uchybienia, co zostało jednak dostrzeżone przez instytucję zarządzającą i skutkowało odrzuceniem wniosku z procedury ubiegania się o dofinansowanie. Skargę Spółki na takie rozstrzygnięcie sprawy, wyrokiem z dnia 2 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 431/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalił. Od wyroku tego Spółka nie wniosła skargi kasacyjnej, wobec czego stał się on prawomocny. Takie prawomocne rozstrzygnięcie kwestii niespełnienia przez Spółkę warunków ubiegania się o dofinansowanie przedsięwzięcia będącego kontynuacją przedmiotowego projektu musi także logicznie prowadzić do wniosku, że również w rozpoznawanej sprawie Spółka nie spełniła (z tych samych powodów) prawnych warunków uzyskania dofinansowania, zatem zostało jej przyznane i wypłacone nienależne dofinansowanie (bez podstawy prawnej). Należy je zatem uznać za dofinansowanie "nienależnie pobrane", o którym mowa w art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p. i art. 211 ust. 1 pkt 3 d.u.f.p. Przeciwne stwierdzenie (że dofinansowanie było należne) stałoby w rażącej sprzeczności z prawomocnym rozstrzygnięciem zapadłym w ww. sprawie o sygn. I SA/Sz 431/11, oznaczałoby również oczywisty brak konsekwencji w działaniach organu i nierówne traktowanie Spółki wobec podmiotów, którym z powodu identycznych nieprawidłowości odmówiono dofinansowania.
Wydanie zaskarżonej decyzji było zatem logiczną konsekwencją stwierdzonego uchybienia, przy czym ustawodawca nie uzależnił obowiązku zwrotu pobranego dofinansowania od ewentualnego zawinienia beneficjenta czy zaniedbania organu w postępowaniu konkursowym. Z tych powodów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów Spółki, że decyzja o zwrocie dofinansowania narusza zasadę zaufania do Państwa i jego organów, nie można przy tym uznać, że błąd organu – przez niedostrzeżenie niespełnienia warunków przez wnioskodawcę – usankcjonował taki brak, a wypłacone dofinansowanie stało się "należne". Również dlatego Sąd nie podzielił zarzutów skargi, że takie działanie organu narusza pewność obrotu prawnego, a więc jaskrawo narusza art. 8 K.p.a., zasadę pacta sunt servanda i (dającą się wywieść z art. 2 Konstytucji oraz art. 8 K.p.a.) zasadę estoppel – w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do drugiej przesłanki wydania zaskarżonej decyzji, tj. wykorzystania dofinansowania z "naruszeniem procedur, o których mowa w art. 208" (art. 211 ust. 1 pkt 2 d.u.f.p.) i z "naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184" (art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.), Sąd uznał, że zasadnie w zaskarżonej decyzji wskazano także tę przesłankę. Wprawdzie przepis ten odnosi się do etapu wykorzystywania dofinansowania, a nie jego przyznania i wypłaty, to jednak przesłanka ta może wystąpić zarówno samodzielnie, gdy dofinansowanie było należne, a jego wykorzystywanie nastąpiło z naruszeniem procedur, jak również – jak w niniejszej sprawie – obok przesłanki nienależnego pobrania środków. W razie nienależnego pobrania dofinansowania logicznie należy uznać, że także jego wykorzystywanie odbywa się z naruszeniem obowiązujących procedur, w tym procedur opracowanych przez instytucję zarządzającą, związanych z kwalifikowalnością projektu.
Wskazany wyżej art. 208 u.d.f.p. stanowi w ust. 1, że: "Wydatki związane z realizacją programów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 pkt 2, 3a i 4, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.", a brzmienie art. 184 ust. 1 u.f.p. nie różni się istotnie od cytowanego przepisu. Również wskazane w obu tych przepisach artykuły 5 d.u.f.p.i 5 u.f.p. także są zasadniczo zbieżne (dotyczą one w istocie niepodlegających zwrotowi środków pochodzących ze źródeł zagranicznych – w tym przede wszystkim unijnych).
Ustawodawca nie określił tych "innych procedur obowiązujących przy wykorzystaniu" wskazanych środków. W ocenie Sądu uznać jednak należy, że wskazane wyżej przepisy prawa krajowego dotyczące ochrony środowiska oraz przepisy Dyrektywy 85/337/EWG, określające jakie warunki m.in. musi spełniać podmiot wnioskujący o dofinansowanie, odnoszą się zarazem także do etapu wykorzystywania pobranych środków. Przez wykorzystywanie środków przeznaczonych na realizację projektów zgłaszanych w ramach RPO zgodnie z obowiązującymi procedurami należy bowiem rozumieć takie ich wykorzystanie, które odpowiada także celom i warunkom ich przyznania, określonym m.in. w ww. przepisach - co znajduje potwierdzenie w procedurze konkursowej określonej przez instytucję zarządzającą (Wytycznych dla wnioskodawców). W pkt. 2.3.1. tych Wytycznych stwierdzono bowiem, że "ocena kwalifikowalności wydatku polega na analizie zgodności jego poniesienia z obowiązującymi przepisami. Oceny takiej dokonuje się zarówno na etapie wyboru Wniosku o dofinansowanie projektu, jak i podczas realizacji projektu". Stwierdzenie to dodatkowo potwierdza wniosek, że nie może być uznane za wykorzystywanie dofinansowania "zgodne z procedurami obowiązującymi przy jego wykorzystaniu", użycie takich środków na realizację projektu niespełniającego warunków przyznania dofinansowania. Sąd nie znalazł więc podstaw do przyjęcia, że w omawianym zakresie zaskarżona decyzja narusza prawo.
Odnosząc się do innych zarzutów skarżącej Spółki dotyczących naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 27 § 1 w związku z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. przez orzekanie w tej samej sprawie przez tych samych pracowników administracji publicznej - stwierdzić należy, że w myśl art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie natomiast z art. 27 § 1 zdanie pierwsze K.p.a.: "Członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1.". Zarzuty te uzasadnione były faktem, iż w ponownym rozpoznaniu sprawy przez Zarząd Województwa Z. (działającego jako IZ RPO WZ), w czteroosobowym składzie orzekającym brały udział 2 osoby uczestniczące uprzednio w wydaniu decyzji w pierwszej instancji, orzekającej o zwrocie dofinansowania.
Sąd nie podzielił zasadności takich zarzutów. Wprawdzie – na co wskazuje Skarżąca – w orzecznictwie wyrażane są poglądy, że w razie ponownego rozpoznania sprawy przez ten sam organ, powinien on mieć na względzie przepisy o wyłączeniu organu i postępowaniu w przypadkach, gdy organ kolegialny stał się niezdolny do podjęcia uchwały z braku wymaganego quorum, co stanowi m.in. realizację zasady obiektywizmu i bezstronności, jednak w ocenie Sądu istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia tej kwestii ma fakt, że w przepisach ustawy u.z.p.p.r. określono szczególne kompetencje dla instytucji zarządzającej, którą dla regionalnego programu operacyjnego – w myśl art. 5 pkt 2 – jest zarząd województwa. W szczególności instytucja zarządzająca (zarząd województwa) przyjmuje projekt regionalnego programu operacyjnego w drodze uchwały, przed skierowaniem do przyjęcia przez Komisję Europejską (art. 20 ust. 2 u.z.p.p.r.) oraz odpowiada za prawidłową realizację regionalnego programu operacyjnego (w myśl art. 25 pkt 1 tej ustawy). Zgodnie z art. 26 ust. 1 u.z.p.p.r. do zadań instytucji zarządzającej należy "w szczególności":
- zarządzanie środkami finansowymi przeznaczonymi na realizację programu operacyjnego, pochodzącymi z budżetu państwa, budżetu województwa lub ze źródeł zagranicznych (pkt 10),
- dokonywanie płatności ze środków programu operacyjnego na rzecz beneficjentów (pkt 11),
- prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym kontroli realizacji poszczególnych dofinansowanych projektów (pkt 14),
- odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych (pkt 15).
Mając na względzie te szczególne zadania za które odpowiada zarząd województwa działający w charakterze instytucji zarządzającej, rozpoznając ponownie sprawę stosownie do przytoczonego wyżej art. 207 ust. 12 u.f.p., jest on uprawniony do orzekania w sprawie także w sytuacji, gdy wszyscy jego członkowie, lub niektórzy z nich, brali udział w wydaniu decyzji w pierwszej instancji. W ocenie Sądu, brak bowiem podstaw prawnych do przekazania tej kompetencji innemu organowi, tj. wskazywanemu przez Skarżącą Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w S. – jako "organowi wyższego stopnia nad organem orzekającym", przy uwzględnieniu przepisów art. 17 pkt 1 i art. 27 § 2 w związku z art. 26 § 2 K.p.a. Nie sposób bowiem uznać samorządowe kolegium odwoławcze za organ wyższego stopnia nad instytucją zarządzającą RPO – dodatkowy argument w tym względzie wynika z brzmienia art. 25 u.z.p.p.r., w którym odróżnia się zarząd województwa (w pkt. 2) od zarządu województwa działającego jako instytucja zarządzająca (w pkt. 1).
Wskazać przy tym należy, że zarząd województwa jest organem pięcioosobowym i podejmuje uchwały (decyzje - jako IZ RPO WZ) w obecności co najmniej trzech członków składu zarządu (§111 ust. 3 Statutu Województwa Z.). Wobec tego – przy podzieleniu stanowiska skarżącej Spółki - w żadnej sytuacji nie mógłby ponownie rozpoznawać sprawy (także po ewentualnym uchyleniu zaskarżonej decyzji przez Sad), a zatem przepis art. 207 ust. 12 u.f.p. byłby niezrozumiały, świadczący o nieracjonalności ustawodawcy, i nigdy nie mógłby mieć zastosowania. Nie ma więc przy tym istotnego znaczenia zarzut Skarżącej, że w wydaniu zaskarżonej decyzji brało udział czterech członków zarządu województwa, a więc w tym dwóch – zamiast tylko jednego - którzy brali udział w wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej.
Stwierdzić też należy, że w uzasadnieniu powoływanej przez Skarżącą uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06 (dotyczącej wyłączenia członka SKO w postępowaniu wszczętym na wniosek o którym mowa w art. 127 § 3 K.p.a) stwierdzono m.in., że: "Skoro prawo do ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten sam organ jest wyjątkiem od klasycznego modelu postępowania odwoławczego, to zgodnie z zasadą exceptiones non sunt extentendae wyjątku tego nie można interpretować rozszerzająco, a tym bardziej nie można go przenosić na inne instytucje postępowania, jak np. wyłączenie pracownika. Zawsze więc tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ (art. 127 § 3 k.p.a.) trzeba bezwzględnie oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Dokonując tego, należy przez pracownika rozumieć osoby zatrudnione w urzędzie organu na podstawie stosunku pracy umocowanego do wydawania decyzji z upoważnieniem indywidualnym bądź z mocy prawa. [...] Biorąc pod uwagę charakter wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, następstwa udziału członka samorządowego kolegium odwoławczego w wydaniu objętej nim decyzji i organizacyjne możliwości wyznaczania innego składu orzekającego kolegium do rozpatrzenia takiego wniosku, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 1 pkt 3 i art. 187 § 2 p.p.s.a. podjął uchwałę jak w sentencji", tj. że art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 zdanie pierwsze K.p.a. mają w takiej sytuacji zastosowanie do członka SKO.
W ocenie Sądu cytowany fragment uchwały NSA potwierdza wniosek, że każdorazowo należy zbadać, czy istnieje możliwość zastosowania art. 27 § 1 K.p.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. w zależności od rodzaju organu i ukształtowania jego składu. Z powodów podanych wyżej uznać należy, że w przypadku zarządu województwa działającego jako jednostka zarządzająca, w razie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 207 ust. 12 u.p.f. taka możliwość nie istnieje, bowiem kompetencje instytucji zarządzającej są ściśle związane z tym organem i nie mogą być przeniesione na inny organ bez wyraźnej podstawy prawnej.
Za nietrafne Sąd uznał także zarzuty naruszenia art. 77 § 1 K.p.a. przez niedopełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz art. 80 K.p.a. przez dokonanie błędnej i nieznajdującej oparcia w materiale dowodowym oceny stanu faktycznego. W istocie strona Skarżąca nie przedstawiła szczegółowego uzasadnienia takich zarzutów. Powoływanie się w tym zakresie na wynikający z dołączonej do skargi decyzji środowiskowej (wydanej 22 lutego 2012 r., a więc już po wydaniu w dniu 17 lutego 2012 r. zaskarżonej decyzji) brak konieczności dokonywania oceny środowiskowej nie świadczy o niewłaściwym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego sprawy. W tym miejscu należy powtórzyć, że taka decyzja środowiskowa wydana przez właściwy do spraw ochrony środowiska organ - który rozstrzyga, czy do zamierzonego przedsięwzięcia ma być przeprowadzona ocena środowiskowa - powinna być wydana przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia i powinna być dołączona do wniosku o dofinansowanie. Uzyskanie przez Spółkę takiej decyzji w trakcie postępowania o zwrot wypłaconego dofinansowania świadczyć może jedynie o tym, że Skarżąca zgodziła się ze stanowiskiem organu, iż taka decyzja powinna być wydana – jednak nie na etapie postępowania o zwrot dofinansowania. Jak wskazano wyżej, niedołączenie takiej decyzji do kolejnego wniosku Spółki o dofinansowanie projektu będącego kontynuacją przedmiotowego przedsięwzięcia spowodowało odrzucenie wniosku z procedury ubiegania się o dofinansowanie, a zasadność takiego rozstrzygnięcia została potwierdzona prawomocnym wyrokiem.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. przez niewyznaczenie terminu do zapoznania się aktami sprawy, co uniemożliwiło Skarżącej uzupełnienie wcześniej przedstawionych zarzutów – stwierdzić należy, że i ten zarzut powiązany został z faktem uzyskania przez Spółkę w dniu 22 lutego 2012 r. decyzji środowiskowej. Zdaniem Spółki niewyznaczenie więc terminu do zapoznania się aktami sprawy przed wydaniem zaskarżonej decyzji (co nastąpiło [....] r.) uniemożliwiło Spółce przedłożenie takiej decyzji do akt sprawy, a zatem organ nie rozpatrzył takiego dowodu. Uznać należy, że uzasadnienie zarzutu nie wskazuje na możliwość, by opisane uchybienie procesowe mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, wobec wynikającego z ww. przepisów krajowych i unijnych obowiązku uzyskania decyzji środowiskowej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia – co należy też uznać za logiczne.
W pismach procesowych składanych w postępowaniu sądowym Skarżąca przedstawiła ponadto zarzut dotyczący braku nieprawidłowości, o których mowa w art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.U.UE.L.2006.210.25). W myśl tego przepisu (zawierającego definicje): "Do celów niniejszego rozporządzenia poniższym terminom przypisuje się następujące znaczenie: "nieprawidłowość": jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego".
Zdaniem Sądu, zgodzić się należy ze stanowiskiem organu wyrażonym w odpowiedzi na ten zarzut, iż jednostka zarządzająca odpowiedzialna za realizowanie zadań nałożonych w szczególności przepisami u.z.p.p.r. i u.f.p. zobowiązana jest m.in. do odzyskiwania kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawania decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych (art. 26 ust. 1 pkt 15 u.z.p.p.r.), a także do ustalania i nakładania korekt finansowych o których mowa w art. 98 ww. rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 (art. 26 ust. 1 pkt 15a u.z.p.p.r.). Wskazany artykuł rozporządzenia w ust. 2 zdanie pierwsze stanowi, że: "Państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego. Państwo członkowskie bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze".
Dokonane przez ustawodawcę w art. 26 ust. 1 pkt 15 i 15a rozróżnienie zadań instytucji zarządzającej, tj. odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie przekazanych środków oraz ustalanie i nakładanie korekt finansowych, o których mowa w art. 98 ww. rozporządzenia, wskazuje, iż w związku z takim brzmieniem tych przepisów uznać należy, że przy ustalaniu i nakładaniu korekt finansowych organ obowiązany jest ustalić, czy doszło do nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia unijnego. Nie istnieje jednak taka zależność w przypadku wydawania decyzji o zwrocie dofinansowania która nie będzie stanowiła korekty finansowej za stwierdzoną nieprawidłowość (w ww. znaczeniu), bowiem w takim przypadku organ ustala jedynie okoliczności (przesłanki), o których mowa w ust. 1 tego artykułu (art. 207 ust. 8 i 9 u.f.p.).
Wobec braku podstaw do stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło