II FZ 1082/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia WSA (del.) Teresa Randak po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. P. w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o sygn. akt I SA/Wr 1138/10 dotyczącego odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 1095/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę A. P. (dalej określana zamiennie "skarżąca") od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 1095/10 oddalającego skargę na niewykonanie przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 1138/10 dotyczącego odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. 1. Uzasadniając postanowienie, Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 25 stycznia 2013 r. skarżąca wniosła, sporządzoną osobiście, skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 1095/12, oddalającego skargę na niewykonanie przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2011 r., o sygn. akt I SA/Wr 1138/10. 2. Powołując się na przepis art. 175 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity z 2012 r., Dz. U. poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) Sąd I instancji zaakcentował, że wskazana norma ustanawia przymus skorzystania z usług profesjonalnego pełnomocnika procesowego przy sporządzaniu skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarga ta musi zatem zostać sformułowana i podpisana przez profesjonalnego pełnomocnika, to jest: adwokata, radcę prawnego bądź doradcę podatkowego w sprawach podatkowych. Konsekwencją naruszenia tego przymusu jest uznanie skargi kasacyjnej, sporządzonej przez samą stronę skarżącą, jako niedopuszczalnej w oparciu o art. 178 p.p.s.a. Dalej, Sąd podniósł, że niesporządzenie skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika nie podlega ani konwalidacji, ani nie stanowi braku formalnego, podlegającego uzupełnieniu w drodze art. 49 § 1 p.p.s.a. 2. W zażaleniu na w/w postanowienie, skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie: 1) art. 243 § 1, art. 244 § 1 oraz art. 254 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak rozpoznania w skardze kasacyjnej sporządzonej osobiście przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie, ustanowienie adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej oraz pominięcie załączonego do skargi kasacyjnej wypełnionego formularza PPF wniosku o przyznania prawa pomocy, 2) art. 6, art. 7, art. 178 § 1 w zw. z art. 175 § 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 45, art. 77 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez pozbawienia prawa do sądu, albowiem rozpatrzenie wniosku w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej umożliwiało dochowanie wymogów formalnych przy zaskarżeniu wyroku WSA, ewentualne późniejsze rozpoznanie umożliwiałoby złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym. Pełnomocnik wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, 2. zasądzenie na rzecz wnoszącego skargę kasacyjną kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. 1. Zażalenie strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. 2. Rozważania na temat zasadności zażalenie wymagają odwołania się do normatywnej treści przepisu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 175 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2 i 3. Przepis § 2 stanowi z kolei, że § 1 nie stosuje się, jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Z uregulowania zawartego z § 3 wynika ponadto, że skarga kasacyjna może być sporządzona przez: 1) doradcę podatkowego - w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami; 2) rzecznika patentowego - w sprawach własności przemysłowej. 3.3. Przez pojęcie "sporządzenie skargi" należy rozumieć zarówno jej napisanie jak i podpisanie, gdyż wyłącznie podpis oznacza i wprost określa podmiot, który skargę sporządza (por. J.P. Tarno - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz Wyd. LexisNexis 2004 r., str. 249). Jeśli zatem skargę kasacyjną, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, podpisała osobiście skarżąca to oznacza to, że sporządziła ją osoba nieuprawniona. Nie ma przy tym prawnego znaczenia okoliczność, że skarżąca w osobiście sporządzonej skardze kasacyjnej zawarła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w pełnym zakresie, obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi kasacyjnej. Dokonanie bowiem czynności w postaci złożenia skargi kasacyjnej wymagało formalnej jej oceny, a ta nie mogła nie uwzględnić regulacji określonej w art. 175 § 1 i § 3 p.p.s.a. Zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu w trybie wnioskowym, a więc zgoła innym niż ocena wniesionej przez skarżącą skargi kasacyjnej. Wniesienie skargi kasacyjnej obligowało zatem WSA we Wrocławiu do jej oceny i do wydania rozstrzygnięcia procesowego, decydującego o bądź nadania jej dalszego biegu bądź też stwierdzającego jej niedopuszczalność. Rzeczą oczywistą jest, że skardze sporządzonej i podpisanej przez skarżącą, Sąd I instancji nie mógł nadać dalszego biegu, a to obligowało do wydania postanowienia o odrzuceniu skargi. 3.4. Przyjdzie wskazać, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, za ugruntowany należy uznać pogląd, zgodnie z którym, wojewódzki sąd administracyjny powinien odrzucić skargę bez wzywania do usunięcia braków, w sytuacji, gdy skargę sporządzi i podpisze podmiot nieuprawniony (vide: postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2004 r., FSK 3/04, M. Prawniczy 2004, Nr 5, s. 202). Brak podpisu pod skargą kasacyjną podmiotu uprawnionego do sporządzenia skargi kasacyjnej nie jest brakiem usuwalnym, a to oznacza, że Sąd I instancji oceniając taką skargę winien procesowo orzec co do spełnienia przez nią wymogów formalnych. Pozbawione są zatem podstaw prawnych wywody zażalenia, dotyczące przedwczesności wydania postanowienia o odrzuceniu skargi. Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 15 maja 2008 r. (sygn. akt II GSK 502/07), tryb z art. 49 p.p.s.a. przy skardze kasacyjnej jest możliwy do zastosowania tylko do wyjaśnienia, czy osoba która podpisała skargę kasacyjną jest umocowana do jej sporządzenia w świetle art. 175 p.p.s.a. Analiza akt rozpoznawanej sprawy, nie dała natomiast podstaw do przyjęcia, że skarżąca jest podmiotem uprawnionym do sporządzenia skargi kasacyjnej, wymienionym w art. 175 § 1, 2 i 3 p.p.s.a. Sporządzanie skargi kasacyjnej przez podmiot nieuprawniony jest brakiem nieusuwalnym, skutkującym odrzuceniem skargi kasacyjnej jako niedopuszczalnej (por. B. Dauter. Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Wydanie 2., Warszawa 2009 r. str. 493.) na podstawie art. 178 w zw. z art. 175 § 1, § 2 i § 3 p.p.s.a. 3.5. Nie zasługują też na uwzględnienie pozostałe zarzuty zażalenia, w tym zarzut pozbawienia skarżącej prawa do sądu, a to z tej przyczyny, że jak wynika z przedłożonych akt Sądu I instancji postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2013 r. przyznana została skarżącej pomoc w zakresie ustanowienia adwokata. 6. Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.