II SA/Bk 787/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 października 2012 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę. Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Do Prezydenta Miasta S., Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. wystąpił pismem dnia 17.05.2012r. z wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu K. P., wobec którego wydano w dniu [...].03.2012r. decyzję o uznaniu za osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych, która to decyzja stała się ostateczna w dacie [...].03.2012r. Pismem z 24.05.2012r. Prezydent Miasta S. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy, skarżącego, organ wnioskujący o wszczęcie postępowania oraz Prokuraturę Rejonową w S., która poinformowała organ pismem z dnia 23.05.2012r., że w przypadku wszczęcia postępowania dotyczącego zatrzymania prawa jazdy, zgłasza w nim udział stosownie do treści art. 183 par. 1 kpa. Decyzją z dnia [...].06.2012r. Prezydent Miasta S. powołując się na art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7.09.2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, orzekł o zatrzymaniu prawa jazdy K. P. W odwołaniu od tej decyzji, złożonym w dniu 15.06.2012r, K. P. zadeklarował dobrowolne spłacanie zadłużenia alimentacyjnego i podniósł, że znalazł się w bardzo trudnej sytuacji życiowej i finansowej. Wskazał, że córka J. P. mieszka z nim od kwietnia 2012r. a mimo to jej matka nadal pobiera alimenty należne córce. Organ I instancji przed przesłaniem odwołania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu wystąpił do organu wnioskującego o zatrzymanie prawa jazdy skarżącemu (MOPS w S.), czy wobec argumentacji odwołania, podtrzymuje wniosek o zatrzymanie prawa jazdy, na co organ właściwy dłużnika alimentacyjnego odpowiedział pismem z 20.06.2012r, że wniosek podtrzymuje. W tej sytuacji organ I instancji przy piśmie przewodnim z dnia 21.06.2012r. przedstawił odwołanie organowi II instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...].07.2012r. po rozpoznaniu odwołania skarżącego K. P., orzekło o utrzymaniu mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Kolegium w uzasadnieniu decyzji przytoczyło treść regulacji prawnej z ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, odnoszącą się do przesłanek zatrzymania prawa dłużnikowi alimentacyjnemu, który decyzją ostateczną został uznany za osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych. Następnie nawiązując do okoliczności sprawy, kolegium podkreśliło, ze organ właściwy dłużnika alimentacyjnego wystąpił do Prezydenta Miasta S. o zatrzymanie prawa jazdy skarżącemu dołączając do wniosku odpis ostatecznej decyzji o uznaniu skarżącego za osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych oraz wniosek o ściganie skarżącego za przestępstwo określone w art. 209 par. 1 k.k. tj. uporczywe uchylenie się od alimentów. Przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie pozostawiają organowi orzekającemu o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu, uznaniowości działania. Starosta, w tym wypadku Prezydent Miasta S., jest związany przepisami ustawy, które nie dają mu możliwości wyboru innego rozstrzygnięcia sprawy zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. Deklaracja dłużnika alimentacyjnego co do dobrowolnej spłaty zadłużenia nie może mieć znaczenia dla sposobu załatwienia udokumentowanego wniosku o zatrzymanie prawa jazdy, może natomiast mieć znaczenie dla wystąpienia w przyszłości przez organ właściwy dłużnika alimentacyjnego z wnioskiem o uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy o ile dłużnik będzie wywiązywał się z zobowiązań alimentacyjnych przez określony ustawą sposób (przez 6 miesięcy w kwocie nie niższej niż 50% ustalonych alimentów). Odrębne odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej złożył w dniu 26.06.2012r. tj. w ostatnim dniu 14 – dniowego terminu do wniesienia odwołania, Prokurator Rejonowy w S. Prokurator zarzucił decyzji obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji RP w związku z oparciem rozstrzygnięcia o przepis art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, niezgodny z ww. przepisami Konstytucji RP, jako naruszający zasadę proporcjonalności i zawierający analogiczne rozstrzygnięcie prawne w zakresie możliwości zatrzymywania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu jak zdekonstytucjonalizowany przepis art. 5 ustawy z 2.04.2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Odwołanie Prokuratora Rejonowego w S. zostało przedstawione organowi II instancji dopiero przy piśmie przewodnim z dnia 31.07.2012r. z wpływem do organu odwoławczego w dniu 3.08.2012r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...].08.2012r. orzekło o umorzeniu postępowania odwoławczego z odwołania prokuratora z uwagi na jego bezprzedmiotowość z racji rozpoznania przez organ II instancji sprawy zatrzymania prawa jazdy K. P. po rozpatrzeniu odwołania dłużnika alimentacyjnego. Kolegium stwierdziło, że na skutek wydania w dniu [...].07.2012r. decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, w sposób ostateczny zakończyło się postępowanie administracyjne w sprawie zatrzymania dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy, co nie pozwala organowi odwoławczemu na merytoryczne rozpatrzenie odwołania prokuratora. W skardze wywiedzionej na decyzję umarzającą postępowanie odwoławcze Prokurator Rejonowy w S. zarzucił decyzji rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 188 kpa w związku z art. 127 par. 1 kpa poprzez merytoryczne nierozpoznanie spełniającego warunki formalne odwołania wniesionego przez Prokuratora, a więc podmiot, któremu przysługują prawa strony i bezzasadne umorzenie posterowania odwoławczego jako bezprzedmiotowego. Podnosząc powyższy zarzut Prokurator wniósł o uchylenie decyzji SKO w S. umarzającej postępowanie odwoławcze. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie przytaczając warunki istnienia przedmiotu postępowania i wskazując, że okoliczność ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, jest równoznaczna z uznaniem braku przedmiotu postępowania, co w okolicznościach sprawy z racji ostatecznego zakończenia postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy, (decyzją z [...].07.2012r.), nie pozwalało organowi na merytoryczne rozpatrzenie odwołania Prokuratora. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skarga podlegała oddaleniu. W postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją niewątpliwie doszło do przedwczesnego przekazania organowi II instancji odwołania dłużnika alimentacyjnego od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] czerwca 2012r. tj. przekazania go bez odczekania na upływ terminu do wniesienia odwołania przez Prokuratora Rejonowego w S., który działając w oparciu o art. 183 par. 1 kpa zgłosił udział w postępowaniu i uczestniczył w nim na prawach strony zgodnie z treścią art. 188 kpa. Z chwilą powiadomienia organu o udziale w postępowaniu, Prokurator stał się jego uczestnikiem na prawach strony, któremu z mocy art. 188 kpa służyły procesowe prawa strony. W przypadku wielości stron jednego postępowania, odwołania każdej z nich od decyzji pierwszoinstancyjnej powinny być przedstawione organowi II instancji jednocześnie zważywszy, że postępowanie w jednej sprawie zawsze się kończy wydaniem jednej decyzji. Tymczasem z akt administracyjnych wynika, że Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w S. odwołanie dłużnika alimentacyjnego K. P. wniesione od decyzji organu I instancji doręczonej mu 12.06.2012r. zostało przekazane przy piśmie z 21.06.2012r. tj. w okresie otwartego jeszcze dla Prokuratora biegu terminu do złożenia odwołania. Prokurator wniósł odwołanie w dniu 26.06.2012r. tj. ostatniego dnia terminu do złożenia środka zaskarżenia. Gdyby przy tym organ I instancji przesłał te odwołanie organowi II instancji przestrzegając wynikającego z art. 133 kpa obowiązku przesłania go w ciągu 7 dni od dnia otrzymania, wówczas Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wydając w dniu [...] lipca 2012r. decyzję merytoryczną w sprawie, dysponowałby dwoma odwołaniami: dłużnika alimentacyjnego oraz Prokuratora. Tak się jednak nie stało. Z niewyjaśnionych powodów odwołanie Prokuratora od decyzji organu I instancji z dnia [...] czerwca 2012r. zostało przedstawione organowi II instancji dopiero przy piśmie z dnia 31.07.2012r. tj. już po rozpoznaniu przez SKO odwołania dłużnika alimentacyjnego. Dostrzeżenie ewidentnego zaniedbania organu I instancji na etapie postępowania międzyinstancyjnego, nie może jednak prowadzić do podważenia legalności umorzenia przez SKO w S. postępowania odwoławczego z odwołania Prokuratora. Organ II instancji nie mógł bowiem rozpoznać merytorycznie odwołania Prokuratora skoro postępowanie w sprawie, w której to odwołanie wpłynęło, już było ostatecznie zakończone. Trafnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze z odwołania Prokuratora, zwraca uwagę na przesłanki istnienia przedmiotu postępowania administracyjnego, jedną z których jest wymóg braku zapadnięcia ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Z momentem zakończenia postępowania administracyjnego decyzją ostateczną, sprawa przestaje mieć charakter otwarty, bo staje się "res iudicata", co oznacza niedopuszczalność wypowiadania się po raz kolejny w jej przedmiocie. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego była kwestia zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu K. P., ostatecznie rozstrzygnięta w dacie wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w dniu [...] lipca 2012r. decyzji utrzymującej w mocy decyzję pierwszoinstancyjną po rozpoznaniu przez SKO odwołania dłużnika alimentacyjnego. Z powyższych przyczyn Sąd nie podziela zaprezentowanego w skardze Prokuratora odmiennego spojrzenia na bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego albowiem u podstaw tego spojrzenia leży błędne przekonanie, jakoby z wielością stron postępowania wiązała się dopuszczalność wielokrotnego wypowiadania się merytorycznie w tej samej sprawie. Na marginesie zauważa przy tym, że udział prokuratora w postępowaniu administracyjnym w sprawie, uczynił go stroną postępowania sądowoadministacyjnego w sprawie ze skargi K. P. na decyzję ostateczną SKO w S. z dnia [...] lipca 2012r. o utrzymaniu mocy decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy (sygn. IISA/Bk 645/12), w którym to postępowaniu sądowym Prokurator miał możliwość zaprezentowania merytorycznego stanowiska i do którego to stanowiska odniósł się Sąd w wyroku wydanym w sprawie IISA/Bk 645/12. Mając powyższe na uwadze skarga Prokuratora została oddalona (art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi)