II GSK 1100/12

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-10-24

Skład orzekający: Krystyna Anna Stec, Maria Myślińska, Wojciech Kręcisz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółka cywilna posiada status producenta rolnego w rozumieniu przepisów dotyczących płatności ONW i czy może być stroną postępowania administracyjnego w tej sprawie?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że spółka cywilna posiada status producenta rolnego w rozumieniu przepisów ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów i może być stroną postępowania administracyjnego w sprawie przyznania płatności ONW. W związku z tym, uchylenie decyzji przez organ odwoławczy i umorzenie postępowania było nieprawidłowe. Sąd oddalił skargę kasacyjną organu, uznając ją za bezzasadną, ponieważ zaskarżone orzeczenie, mimo błędów w uzasadnieniu, odpowiadało prawu.
Stan faktyczny
Spółka cywilna "G. A." złożyła wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach (ONW). Organ pierwszej instancji przyznał płatność, jednak organ odwoławczy uchylił tę decyzję i umorzył postępowanie, uznając spółkę cywilną za nieposiadającą zdolności administracyjnoprawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu odwoławczego, wskazując na naruszenie zasady reformationis in peius i błędne uznanie postępowania za bezprzedmiotowe. Dyrektor ARiMR złożył skargę kasacyjną, kwestionując zdolność prawną spółki cywilnej w postępowaniu administracyjnym. Również wspólnik spółki złożył skargę kasacyjną, domagając się zmiany oceny prawnej sądu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. Odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Maria Myślińska (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz Protokolant Piotr Suchoń po rozpoznaniu w dniu 24 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 25 sierpnia 2010 r. sygn. akt VIII SA/Wa 365/10 w sprawie ze skargi P. M. - wspólnika spółki cywilnej "G. A." na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Wyrokiem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. M. – wspólnika spółki cywilnej G. A. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) w W. z dnia [...] lutego 2010 r. w przedmiocie płatności na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW), uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu w całości – z następującym uzasadnieniem. Na skutek wniosku z dnia [...] maja 2008 r. złożonego do Biura Powiatowego ARiMR w B., decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B., działając na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427; dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju) w związku z § 3 ust. 1, 2, 2, § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunków gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448 ze zm.; dalej: rozporządzenie ONW) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) przyznał G. A. spółce cywilnej, reprezentowanej przez P. M., płatność ONW na 2008 rok w wysokości 10.043,69 zł. Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W., przyjmując za podstawę rozstrzygnięcia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania przed organem pierwszej instancji. W uzasadnieniu podano, że wspólnicy spółki cywilnej G. A., tj. P. M. i A. E. K. S. z o.o., zarejestrowani są w ewidencji producentów rolnych ARiMR jako niezależni producenci rolni (każdy z osobna), dlatego też organ nie może przyznać płatności, o którą wnosi spółka cywilna G. A. na rzecz jej wspólników. Organ wskazał, że wniosek złożony w imieniu spółki nie może być uznany jako wniosek złożony faktycznie przez jej wspólników, stąd też nie ma możliwości wydania w przedmiotowej sytuacji orzeczenia administracyjnego. Skargę na powyższą decyzję złożył P. M. jako wspólnik spółki cywilnej G. A.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., uzasadniając uwzględnienie skargi, podał, że zgodnie z art. 139 k.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny (tzw. reformationis in peius). Tymczasem w niniejszej sprawie na podstawie decyzji organu pierwszej instancji spółce cywilnej G. A. przyznano płatność ONW, a następnie w decyzji organu odwoławczego uznano, że ta płatność w ogóle spółce nie przysługuje, przez co doszło według WSA do wydania decyzji na niekorzyść strony. Nadto z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego nie wynika, że decyzja organu pierwszej instancji rażąco naruszała prawo lub rażąco naruszała interes społeczny, co mogłoby uzasadniać ewentualne odstępstwo od stosowania zasady reformationis in peius. W ocenie Sądu pierwszej instancji organ odwoławczy również nieprawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., błędnie uznając, że postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe. Okolicznością powodującą w ocenie organu bezprzedmiotowość postępowania był brak podmiotowości spółki cywilnej przy ubieganiu się o płatność ONW. Sąd pierwszej instancji podzielił pogląd organu, że art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm., dalej: ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów) nie pozwala na przyjęcie, że spółka cywilna została wyposażona w zdolność prawną w sprawie dochodzonej płatności ONW. W przepisie tym uregulowano bowiem jedynie kwestię nadania numeru identyfikacyjnego m.in. producentom rolnym działającym w formie spółki cywilnej. Z przepisu tego WSA wywiódł też, że numer identyfikacyjny nadaje się temu wspólnikowi, co do którego pozostali wspólnicy wyrazili pisemną zgodę. Tak więc, w przypadku spółki cywilnej wniosek o przyznanie płatności ONW powinien zostać złożony przez jednego ze wspólników – tego, któremu za zgodą pozostałych wspólników nadano numer identyfikacyjny. Również temu wspólnikowi płatność zostaje przyznana. Tymczasem, organ nie wyjaśnił, kto figuruje w ewidencji producentów rolnych pod nr identyfikacyjnym podanym we wniosku inicjującym postępowanie, czy numer ten odpowiada wpisanemu podmiotowi, przyznając jednocześnie płatność spółce cywilnej G. A., w imieniu której działa P. M. oraz A. E. K. Sp. z o.o. reprezentowana przez P. M. Organ drugiej instancji nie wyjaśnił także, czy rzeczywiście pod numerem identyfikacyjnym w ewidencji producentów rolnych figuruje spółka cywilna, a nie jeden z jej wspólników. Do akt administracyjnych nie dołączono wniosku o wpis do ewidencji producentów, co może mieć znaczenie wskutek zarzutu błędnego potraktowania złożonego wniosku. Zdaniem Sądu organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób bezsporny i jednoznaczny, czy wniosku o przyznanie płatności nie były składane przez wspólnika, na którego pozostali wspólnicy wyrazili zgodę, aby ubiegał się o przedmiotową płatność. Doszło zatem do naruszenia art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju. WSA wskazał, że przy ponownym postępowaniu organ drugiej instancji powinien przede wszystkim wyjaśnić, kto jest producentem rolnym wpisanym do ewidencji pod numerem identyfikacyjnym wskazanym we wniosku z dnia [...] maja 2008 r., a następnie wydać merytoryczne, a nie formalne rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania skarżącym płatności ONW na 2008 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W., zaskarżając to orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.) w związku z: a) art. 29 i 30 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, iż spółka cywilna posiada osobowość prawną i jest stroną postępowania administracyjnego, kiedy z treści tych przepisów, jak i orzecznictwa NSA, wynika, iż spółka cywilna, jako tzw. ułomna osoba prawna, nie posiada osobowości prawnej i nie jest stroną w postępowaniu administracyjnym, jak i takiego przymiotu nie dają jej przepisy szczególne będące podstawą przyznawania płatności, b) art. 33 i art. 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16 poz. 93 ze zm.; dalej k.c.) w zw. z art. 30 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię skutkującą przyznaniem osobowości prawnej, a tym samym zdolności administracyjnej spółce cywilnej, uznaniem spółki cywilnej za stronę postępowania, c) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie normy prawnej wynikającej z tego przepisu i uznanie, iż skarżący Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W., działający w sprawie jako organ drugiej instancji, nie miał podstaw prawnych do wydania decyzji uchylającej decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B., w sytuacji gdy organ pierwszej instancji nieprawidłowo, z naruszeniem przepisów, wydał decyzję przyznającą płatności spółce cywilnej, w sytuacji gdy spółka taka nie posiada osobowości prawnej, a zatem nie może być adresatem decyzji administracyjnej, d) art. 139 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, bowiem wydana decyzja była rozstrzygnięciem formalnym, a nie rozstrzygnięciem merytorycznym, nie mogła być więc decyzją na niekorzyść strony, e) art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, iż postępowanie przed organem drugiej instancji nie stało się bezprzedmiotowe, w sytuacji gdy stroną postępowania rozpoznawanego przez skarżącego była spółka cywilna, f) art. 145 § 1 p.p.s.a. przez nieprawidłową wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż zaskarżona decyzja naruszała przepisy postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, choć przepis ten nie przewiduje takiej podstawy do uwzględnienia skargi na decyzję administracyjną, g) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym wskazaniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz błędne jej wyjaśnienie, h) art. 153 p.p.s.a. przez jego nieprawidłowe zastosowanie, w sytuacji gdy w wyroku o sygn. akt VIII SA/Wa 564/08 WSA w Warszawie VIII Wydział Zamiejscowy w Radomiu stwierdził, iż spółka cywilna nie ma osobowości prawnej, co skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania. Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej, organ, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz sądów administracyjnych, podniósł m.in. że skoro spółka cywilna nie posiada osobowości prawnej, to w jej imieniu mogą występować jedynie jej wspólnicy. Także w zakresie prawa administracyjnego spółka cywilna nie ma zdolności prawnej, gdyż żadne przepisy szczególne w materii objętej skargą nie przyznają jej podmiotowości prawnej. Tymczasem w sprawie wniosek o przyznanie płatności został złożony przez spółkę cywilną. W związku z tym organ odwoławczy nie miał podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego nie mogło być także potraktowane jako wydane na niekorzyść strony, bo nie było rozstrzygnięciem merytorycznym, a jedynie takie rozstrzygnięcie mogłoby ewentualnie stanowić naruszenie art. 139 k.p.a. Jednocześnie organ podkreślił, że podmiot, będący zarejestrowanym producentem rolnym, nie może złożyć wniosku w imieniu spółki cywilnej – innego producenta rolnego, w sytuacji która oznaczałaby, że wnioskujący składa faktycznie dwa wnioski, w imieniu dwóch podmiotów, choć posiada jeden numer producenta rolnego, a więc może występować tylko w swoim imieniu. Skargę kasacyjną od wyroku WSA złożył również P. M., zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego zmianę w części, w której została zawarta błędna ocena prawna i wskazania co do dalszego prowadzenia sprawy. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wyrokowi zarzucił naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez zawarcie w orzeczeniu błędnej oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania, wskutek niewłaściwego zastosowania i błędnej wykładni art. 12 ust. 5 ustawy o krajowym systemie ewidencji. Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej, skarżący podniósł, że uprawnionymi do płatności w przypadku spółki cywilnej są wszyscy wspólnicy spółki jako grupa osób fizycznych lub prawnych, grupa wypełniająca definicję rolnika zawartą w art. 2 lit. a/ rozporządzenia nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz.U.UE L z dnia 21 października 2003 r.; dalej rozporządzenie 1782/2003). Zgodnie bowiem z art. 39 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005 beneficjentami dopłat ONW są rolnicy. Zdaniem skarżącego z powyższych regulacji wynika, że odrębną kategorię podmiotów uprawnionych do dopłat stanowią osoby fizyczne lub prawne, a odrębną kategorię grupy tych osób, choćby te osoby występowały niezależnie, na własny rachunek, jako beneficjenci dopłat rolniczych. W świetle powyższych zasad oraz prawa krajowego, które traktuje spółki cywilne jako związki obligacyjne, decyzje w sferze płatności rolniczych dla spółek cywilnych były wydawane dla wszystkich wspólników, ze wskazaniem firmy spółki (takie oznaczenie strony będzie wskazywać zarówno grupę osób, jak i wszystkich jej członków), a doręczone były wspólnikowi uprawnionemu według ewidencji producentów, chyba że ustanowiono w trybie szczególnym innego pełnomocnika. Zdaniem skarżącego nie jest uprawniony pogląd, że wniosek o płatność może skutecznie złożyć jedynie wspólnik, któremu nadano związany ze spółką cywilną numer ewidencyjny. Tym samym niezasadny jest pogląd, iż to temu wspólnikowi, który może samoistnie nie wypełniać definicji rolnika, przyznawana jest płatność. W ocenie skarżącego nadanie numeru identyfikacyjnego jednemu ze wspólników spółki cywilnej oznacza w swojej istocie, iż w ewidencji producentów rolnych funkcjonuje odrębne konto, na którym rejestruje się wszystkie istotne zdarzenia związane z daną spółką cywilna, rozumianą jako odrębnego rolnika, czyli odrębnego producenta rolnego w myśl art. 3 pkt 3 lit. b/ ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów. Inne rozumienie spełnienia warunku określonego w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ONW oznaczałoby ograniczenie dostępu do płatności dla danej kategorii rolników, tj. grupy osób tworzących spółkę cywilną. Ustawowa definicja producenta rolnego odwołuje się bowiem do definicji rolnika. To oznacza, że każdy wspólnik spółki cywilnej i grupa wspólników (spółka) mogą stanowić odrębnych producentów rolnych. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR, gdyż w sprawie o sygnaturze akt II GSK 1290/10, dotyczącej identycznego problemu prawnego, przedstawiono składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygniecia pytanie prawne: "Czy w przypadku grupy osób związanych umową spółki cywilnej status producenta rolnego w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.) przysługuje spółce cywilnej, wspólnikom spółki cywilnej, czy też wspólnikowi spółki cywilnej, o którym mowa w art. 12 ust. 5 tej ustawy?". Na rozprawie w dniu 24 stycznia 2012 r. NSA umorzył postępowanie w sprawie ze skargi kasacyjnej P. M. ze względu na jej cofnięcie. Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie z urzędu ze względu na udzielenie odpowiedzi prawnej na powyższe pytanie prawne w uchwale z 30 maja 2012 r., sygn. akt II GPS 2/12. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Problem prawny rysujący się na gruncie zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej organu jest tożsamy z zagadnieniem rozstrzygniętym uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II GPS 2/12. W uchwale tej stwierdzono, że w przypadku grupy osób związanych umową spółki cywilnej, status producenta rolnego w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.; dalej ustawa o ewidencji producentów rolnych) – przysługuje spółce cywilnej. Uwzględniając powyższe, za chybione należało uznać zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej organu, które powyższy pogląd kwestionują. W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2008 złożyła spółka cywilna G. A. Organ nie kwestionował faktu, że spółka ta została zarejestrowana w ewidencji producentów rolnych, o której mowa w ustawie o ewidencji producentów rolnych. Powyższe oznacza zatem, że spółka cywilna była uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie płatności ONW. To z kolei oznacza, że nie było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie wystąpiła bowiem przesłanka jego bezprzedmiotowości, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. Wszczęcie postępowania, zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. następuje na żądanie strony, a więc podmiotu, który powinien być wyposażony w zdolność administracyjnoprawną. Skoro w świetle powołanej uchwały z dnia 30 maja 2012 r. status producenta rolnego (rolnika) należało przyznać spółce cywilnej, traktowanej jako jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, o której mowa w art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, to nie można było uznać, że wszczęcie postępowania z wniosku spółki cywilnej było bezskuteczne. W konsekwencji za nietrafne należało uznać zarzuty sformułowane w pkt a, b, c, e i f petitum skargi kasacyjnej. Nie można jednak podzielić w całości poglądu wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w szczególności co do tego, że w przypadku spółki cywilnej wniosek o przyznanie płatności ONW powinien zostać złożony przez jednego ze wspólników, tj. tego któremu za zgodą pozostałych wspólników nadano numer identyfikacyjny oraz że przyznanie samej płatności winno nastąpić dla tego wspólnika. W uzasadnieniu powołanej uchwały wyraźnie stwierdzono, że za producentów rolnych i zarazem rolników nie można uznać wspólników spółki cywilnej. Ponadto nie podzielono stanowiska, że producentem rolnym (rolnikiem,) jest jedynie ten wspólnik spółki cywilnej, który spełnia warunek w postaci nadania mu numeru identyfikacyjnego. Wyjaśniono przy tym, że przyznanie statusu producenta rolnego (rolnika) tylko jednemu z członków grupy – osobie wpisanej do ewidencji producentów i w ślad za tym przyznanie tylko jej prawa do płatności eliminowałoby z grona uprawnionych pozostałych członków grupy. Adresatem płatności byłaby wyłącznie ta osoba. W tym kontekście nie można podzielić przeciwnej argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Ta wadliwość uzasadnienia nie mogła mieć jednak wpływu na wynik sprawy, gdyż nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu sentencja wyroku nie uległaby zmianie. W sytuacji, gdy Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną ale wyraża w uzasadnieniu wyroku inną ocenę prawną niż Sąd I instancji, ocena ta jest wiążąca dla organów administracyjnych oraz wojewódzkiego sądu administracyjnego na podstawie art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 207/04, ONSAiWSA 2005, nr 5, poz. 101 z glosą Z. Kmieciaka, OPS 2005, z. 2, poz. 18). Jeżeli chodzi o zarzut zawarty w pkt d petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 139 k.p.a. to stwierdzić należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny wyraża pogląd, że decyzja umarzająca postępowanie administracyjne na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. lub też art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. nie może ze swej istoty być dla strony "niekorzystna" w rozumieniu art. 139 k.p.a. Umorzenie postępowania następuje w sytuacji jego bezprzedmiotowości (art. 105 k.p.a.). Dlatego przyjmuje się, że decyzja, o jakiej mowa w art. 139 k.p.a., to tylko taka decyzja organu odwoławczego, przy pomocy której organ ten uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 in principio k.p.a.). Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach strony, wywiera bowiem inny skutek, przyjmuje, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. Skutki tej decyzji mają charakter procesowy. Nie kształtuje się stosunek materialnoprawny. Zatem pogląd Sądu I instancji, że organ odwoławczy naruszył art. 139 k.p.a., wydając decyzję w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., nie jest trafny. Uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, zważywszy na pozostałe niezasadne zarzuty skargi kasacyjnej organu. Nie jest też trafny zarzut dotyczący naruszanie art. 153 p.p.s.a. w zakresie sformowanym w petitum skargi kasacyjnej, gdyż przepis ten odnosi się do sytuacji, gdy w sprawie orzekał już sąd administracyjny. Taka sytuacja faktycznie nie miała miejsca w tej sprawie. Brak jest podstaw do uznania za uzasadniony zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten określa, jakie elementy ma zawierać uzasadnienie wyroku. Zgodnie z art. 141 § 4 zdanie 2 p.p.s.a. jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w niewłaściwym zastosowaniu podstawy prawnej wydanego wyroku oraz jej błędnym wyjaśnieniu. Zasadności swych twierdzeń upatruje w tym, że podstawa prawna nie znajduje zastosowania do ustalonego stanu faktycznego, a w konsekwencji błędne jest również jej wyjaśnienie. W kontekście tak sformułowanego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. stwierdzić należy, iż podstawa prawna zastosowana w zaskarżonym wyroku, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., zasadnie została użyta w odniesieniu do stanu faktycznego przyjętego pod rozważania Sądu. Sam autor skargi kasacyjnej nie wykazał zaś w żaden sposób wadliwości zastosowania przedmiotowego przepisu. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Z treści powołanego przepisu wynika, że oddalenie skargi kasacyjnej jest następstwem uznania jej przez Sąd za bezzasadną. Skarga kasacyjna jest bezzasadna i podlega oddaleniu w dwóch przypadkach: gdy nie ma usprawiedliwionych podstaw, co oznacza, że sąd nie stwierdził naruszeń wskazanych w art. 174 p.p.s.a. oraz gdy samo orzeczenie jest zgodne z prawem, a błędne jest jedynie jego uzasadnienie. Oczywiście dotyczy to również przypadku, kiedy uzasadnienie prawidłowego orzeczenia jest błędne tylko w części (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 344/05 baza orzeczeń nsa.gov.pl). Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym i w doktrynie, naruszenie prawa, które nie ma wpływu na trafność i zasadność rozstrzygnięcia, powinno skutkować oddaleniem skargi kasacyjnej. Z tych względów mylne uzasadnienie prawidłowego w ostatecznym rezultacie orzeczenia nie powinno skutkować uwzględnieniem kasacji (por. wyrok SN z dnia 5 czerwca 1998 r., sygn. II UKN 77/98, OSNAPiUS 1999, nr 11, poz. 378). Rozwiązanie to jest podyktowane względami ekonomii procesowej. Nie ma wszak racjonalnego uzasadnienia eliminowanie prawidłowego rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji tylko po to, aby ten mógł skorygować błędne jego rozstrzygnięcie, jeżeli może tego dokonać sąd drugiej instancji (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis W-wa 2006, Wyd. 2, s. 407). Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku z mocy art. 184 in fine p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego (pkt 2 sentencji wyroku) oparto o treść art. 207 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło