II OSK 351/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-07-18
Skład orzekający: NSA Zofia Flasińska, NSA Andrzej Gliniecki, WSA Jerzy Siegień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która doświadcza zakłóceń w dostawie energii elektrycznej do swojej nieruchomości, ma interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym dotyczącym legalności budowy linii kablowej, do której podłączony został inny podmiot, jeśli linia ta przebiega w odległości wykluczającej oddziaływanie na jej działkę?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zakłócenia w dostawie energii elektrycznej, nawet jeśli są faktycznie odczuwane, nie kreują interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. w postępowaniu administracyjnym dotyczącym legalności budowy linii kablowej, jeśli linia ta przebiega w odległości wykluczającej oddziaływanie na działkę strony i nie ogranicza jej zabudowy. Interes prawny musi mieć oparcie w przepisach prawa materialnego, a roszczenia związane z zakłóceniami dostaw energii mają charakter cywilnoprawny.Stan faktyczny
W. F. zwrócił się o wszczęcie postępowania w sprawie inwentaryzacji powykonawczej przyłącza energetycznego, domagając się zbadania jego legalności z uwagi na zakłócenia w dostawie prądu do jego nieruchomości. Organ I instancji umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy, stwierdzając, że W. F. nie ma interesu prawnego, gdyż linia kablowa przebiega w odległości 10,5 m od jego działki i nie oddziałuje na nią. WSA w Gliwicach oddalił skargę W. F., podzielając stanowisko organów. NSA oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie sędzia NSA Andrzej Gliniecki sędzia del. WSA Jerzy Siegień /spr./ Protokolant starszy inspektor sądowy Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 października 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 768/12 w sprawie ze skargi W. F. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie dokonania oceny stanu technicznego obiektu liniowego oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 768/12 oddalił skargę W. F. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie dokonania oceny stanu technicznego obiektu liniowego.
Przedmiotowy wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.
W. F. pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. zwrócił się do Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Katowicach z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie wykonania inwentaryzacji powykonawczej przyłącza energetycznego na działce [...] w Ż., tj. przyłączenia [...] do linii kablowej. W uzasadnieniu wskazał, że [...] S.A. poinformował go, iż dnia 20 października 2010 r. [...], który uprzednio, powodował zakłócenia w dostawie energii elektrycznej do znajdującego się na sąsiedniej nieruchomości budynku W. F., został przyłączony do linii kablowej z 1988 r. prowadzącej wprost do stacji transformatorowej. Ponieważ jednak w budynku należącym do wnioskodawcy zakłócenia w dostawie energii elektrycznej nadal występowały domagał się on zbadania przedmiotowego przyłączenia, a także ustalenia czy linia kablowa, do której dokonano tego przyłączenia faktycznie istnieje i czy wydawano niezbędne do jej przeprowadzenia decyzje. Wnioskodawca podkreślił, że na kopii mapy zasadniczej znajduje się adnotacja, iż brak jest możliwości stwierdzenia zgodności lub rozbieżności realizacji sieci uzbrojenia terenu z uzgodnionym projektem, ponieważ inwestor nie posiada projektu zaopiniowanego przez ZUDP. Wniosek W. F. został przekazany przez organ według właściwości do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Żywcu.
Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Żywcu na podstawie art. 105 K.p.a. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie wykonania inwentaryzacji powykonawczej na działce [...] w dzielnicy mieszkaniowej w Ż..
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że w trakcie przeprowadzonych czynności wyjaśniających ustalono, że przyłączenie [...] zostało wykonane poprzez "wcinkę" do istniejącego kabla nN na działce nr [...] i zostało zrealizowane przez [...] na podstawie umowy o przyłączenie do sieci [...] zawartej dnia 6 października 2010 r. Budowa powyższego przyłącza zgodnie z art. 29a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623, ze zm.) nie wymagała zgłoszenia ani pozwolenia na budowę. Zostało ono zrealizowane na podstawie przepisów prawa energetycznego. Ponadto organ wskazał, że w dniu [...] maja 2011 r. Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Żywcu przyjął do zasobu geodezyjnego zinwentaryzowane przyłącze energetyczne. Ustalono także, że linia kablowa, do której został podłączony [...] została wykonana w 1977 r. jako linia kablowa zasilająca Dom Dziecka. Plan sytuacyjny pod budowę przedmiotowej inwestycji oraz kopię inwentaryzacji geodezyjnej z dnia 21 marca 1988 r. dostarczył do organu w dniu 9 listopada 2011 r. [...] S.A. Oddział w B. – B. RD Ż.. Nie przedłożono natomiast decyzji o pozwoleniu na budowę, w związku z tym wniosek W. F. w tej części został przekazany do Starosty Żywieckiego.
Po rozpatrzeniu złożonego od powyższej decyzji odwołania W. F. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., umorzył postępowanie odwoławcze.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że uzyskał ze Starostwa Powiatowego w Żywcu kopię operatu pomiarowego nr [...] dot. linii elektroenergetycznej włączonego do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego dnia 5 lipca 1988 r., inwentaryzację kabla energetycznego zasilającego budynek przy ul. K. [...] sporządzoną na kopii mapy zasadniczej i włączoną dnia [...] marca 2012 r. do PZGiK oraz inwentaryzację przyłącza energetycznego eNN w Ż. przy ul. K. sporządzoną na kopii mapy zasadniczej włączoną dnia [...] maja 2011 r. do PZGiK.
Mając na uwadze zgromadzone w aktach sprawy dokumenty organ stwierdził, że W. F., współwłaściciel działki o nr ewid. [...], nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. w postępowaniu administracyjnym dotyczącym legalności linii kablowej niskiego napięcia nN YAKY 4x70 mm relacji: stacja transformatorowa K. [...] - złącze [...] na budynku Domu Dziecka, która to linia przebiega w odległości 10,5 m od granicy działki W. F.. Swoje stanowisko organ wywiódł z faktu, że na przyjętej do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego kopii mapy zasadniczej w skali 1:500 odległość ta wynosi 21 mm, co po przemnożeniu przez podaną skalę, daje odległość w terenie - 10,5 m. Przedstawione natomiast na mapie zasadniczej oznaczenie kabla -eANN oznacza przewód elektroenergetyczny niskiego napięcia, którego położenie zostało ustalone na podstawie wykrywacza przewodów. Tak więc z uwagi na wskazaną odległość, linia energetyczna nie oddziałuje na działkę W. F. bowiem nie uniemożliwia jej zabudowy. Ponadto organ zauważył, że brak oddziaływania kabla na działkę W. F. można ustalić także, pomocniczo, na podstawie postanowień Normy SEP N SEP-E-004 - Elektroenergetyczne i sygnalizacyjne linie kablowe. Projektowanie i budowa. W normie tej określono bowiem najmniejsze dopuszczalne odległości poziome przy zbliżeniu kabli elektroenergetycznych i sygnalizacyjnych ułożonych bezpośrednio w ziemi od innych urządzeń podziemnych. Przy zbliżeniu kabli o napięciu znamionowym 30 kV < UN < 110 kV ze ścianami budynków i innych budowli (z wyjątkiem rurociągów, gazociągów i zbiorników z gazami i cieczami palnymi), odległość minimalna wynosi 100 cm, a zatem znacznie mniej niż wynosi odległość kabla od granicy działki W. F., nie wspominając już o odległości od zabudowy na tejże działce (4,4 cm na mapie w skali 1:500 = 22 m w terenie). W przypadku kabli o napięciu znamionowym mniejszym niż 30 kV, odległości te wynoszą 50 cm.
W świetle powyższego organ odwoławczy uznał, że brak jest konkretnego przepisu prawa, na który mógłby się powołać odwołujący, co z kolei stanowi o braku przymiotu strony i wynikających z tego tytułu uprawnień procesowych. W konsekwencji konieczne było umorzenie postępowania odwoławczego z powodu jego bezprzedmiotowości.
Skargę na decyzję organu drugiej instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożył W. F., wnosząc o stwierdzenie nieważności obydwu wydanych w sprawie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 28, art. 7, art. 77 K.p.a. oraz art. 84 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego. Skarżący wskazał, że "rzekomo" przyłączony w dniu 20 października 2010 r. do linii kablowej [...] nadal kieruje immisje (zakłócenia w dostawie prądu elektrycznego) do sieci energii elektrycznej, co potwierdza wynik rejestratora jakości dostarczanej energii elektrycznej zainstalowany w budynku skarżącego za okres od 26 grudnia 2010 r. do 2 stycznia 2011 r. Podniósł zatem, że posiada interes prawny w sprawie, którego źródłem może być norma prawa materialnego, w tym także prawa cywilnego. Zdaniem skarżącego zachowanie minimalnych odległości obiektów budowlanych od granicy działek, granicy pasa drogowego, czy od innych obiektów nie przesądza jeszcze o ograniczeniu obszaru oddziaływania obiektu do terenu w tych minimalnych granicach. Skarżący stwierdził również, że w jego ocenie brak decyzji o pozwoleniu na budowę linii kablowej, która miała powstać w 1977 r., jak też oświadczenie poprzedniej właścicielki działki o numerze [...] w Ż. przy ulicy K. [...] przez którą ma przebiegać linia kablowa, że nigdy nie wyrażała zgody na przeprowadzenie kabla energetycznego przez swoją działkę i nikt nigdy nie zakopywał kabla energetycznego na jej działce w 1977 r., oraz fakt dalszych zakłóceń w dostawie prądu do jego nieruchomości po rzekomym przyłączeniu zakładu do linii transformatorowej świadczy o tym, że kabel ten nie przebiega przez wymienioną działkę. Tak więc obliczenia Śląskiego WINB mogą nie być zgodne ze stanem faktycznym. W tej sytuacji zdaniem skarżącego ma on interes prawny w tym, aby domagać się od organu nadzoru budowlanego wykonania odkrywki kabla energetycznego na działce nr [...] w celu sprawdzenia zgodności przebiegu tego kabla z mapą zasadniczą, zwłaszcza że inwentaryzacja powykonawcza tej linii, z niewiadomych przyczyn, została wykonana dopiero w 1988 r., a więc po 11 latach i naniesiona dopiero po interwencji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Kartograficznego i Geodezyjnego na aktualną mapę zasadniczą w kwietniu 2011 r. Organ nadzoru budowlanego nie ustalił więc faktycznego inwestora przedmiotowej linii kablowej oraz przede wszystkim nie ustalił, czy wybudowanie linii kablowej (jeśli w ogóle istotnie miało miejsce) nastąpiło w warunkach samowoli budowlanej.
W odpowiedzi na skargę Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", stwierdził, że zaskarżona decyzja nie jest dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie.
Sąd zauważył, że w myśl art. 28 K.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny w rozumieniu przywołanego przepisu musi mieć oparcie w przepisach prawa, to przepis bowiem decyduje o tym, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie chroniony interes. Kryterium "interesu prawnego" ma zatem charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a przedmiotem sprawy. Musi to być nadto interes o charakterze osobistym, zindywidualizowany i skonkretyzowany. Od tak pojętego interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.
Odnosząc powyższe wywody do okoliczności przedmiotowej sprawy Sąd wskazał, że ani na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, ani też w treści odwołania i po jego wniesieniu W. F. nie wykazał istnienia swego interesu prawnego w postępowaniu w przedmiocie legalności linii kablowej niskiego napięcia nN YAKY 4x70 mm relacji: stacja transformatorowa K. [...] - złącze [...] na budynku Domu Dziecka w zakresie podłączenia na działce nr [...] w Ż. [...].
Sąd stwierdził, że w sprawie bezsporne jest, że skarżący nie jest ani właścicielem, ani użytkownikiem wieczystym działki, na której nastąpiło podłączenie ww. Zakładu, nie jest też właścicielem przedmiotowej sieci. Nie wykazał też by jakiekolwiek więzy prawne łączyły go z [...]. Ponadto z ustaleń poczynionych przez organ odwoławczy wynika, że przedmiotowa linia przebiega w odległości 10,5 m od granicy działki W. F.. Przedstawione natomiast na mapie zasadniczej oznaczenie kabla -eANN oznacza przewód elektroenergetyczny niskiego napięcia, którego położenie zostało ustalone na podstawie wykrywacza przewodów. W związku ze wskazaną odległością, linia energetyczna nie oddziałuje na działkę W. F., gdyż nie uniemożliwia i nie ogranicza możliwości jej zagospodarowania i zabudowy.
Sąd pierwszej instancji w całości podzielił więc stanowisko Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach, że skarżący nie może zostać uznany za stronę postępowania przed nadzorem budowlanym w przedmiocie wykonanego na działce nr [...] podłączenia, a tym samym wniesienie przez niego odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej było niedopuszczalne.
Sąd zauważył, że W. F. występuje jedynie jako współwłaściciel sąsiedniej nieruchomości, w którego budynku następują zakłócenia w standardach dostaw energii elektrycznej. Ocena opisywanych przez niego zakłóceń nie należy jednak do przedmiotu niniejszej sprawy. Występowanie zakłóceń w dostawach energii niewątpliwie sugeruje istnienie interesu faktycznego W. F. w dochodzeniu z jakiej przyczyny zakłócenia te występują, oczywistym jest też, że może on żądać ich usunięcia. Żądania takie mają jednak charakter cywilnoprawny i kierowane mogą być, w zależności od okoliczności sprawy, wobec dostawcy energii, bądź podmiotów powodujących zakłócenia. W żadnej mierze nie kreują jednak interesu prawnego skarżącego, o którym mowa w art. 28 K.p.a. Zdaniem Sądu nie istnieje żaden przepis upoważniający podmiot, doznający zakłóceń w zakresie zagwarantowanej umową cywilnoprawną dostawy energii elektrycznej, do uczestnictwa na prawach strony w postępowaniu mającym na celu zbadanie legalności przyłączenia do sieci innego podmiotu, o ile przyłączenie to miało miejsce na innej działce, w odległości wykluczającej powodowanie utrudnień w zabudowie i zagospodarowaniu działki sąsiada. Nietrafne było zatem powołanie się przez skarżącego na art. 144 K.c. jako źródło jego interesu prawnego w rozpoznawanej sprawie, gdyż przepis ten w żadnej mierze nie odnosi się do przedmiotowego postępowania administracyjnego i nie kreuje statusu strony.
Sąd wskazał również, że nie mogły zostać uwzględnione zastrzeżenia skarżącego wobec kopii mapy zasadniczej i usytuowania na niej przedmiotowego przyłącza. W ocenie Sądu mapa, widniejąca w aktach sprawy, sporządzona w dniu 30 kwietnia 2011 r., wskazuje jednoznacznie położenie oznaczonego literami eANN przyłącza, przebiegającego w znacznej odległości od działki skarżącego. Ponadto mapa ta została w dniu 12 maja 2011 r. przyjęta przez Starostę Żywieckiego do zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a naniesiona na niej pieczęć stwierdza, że wyeksponowane na niej sieci zostały zinwentaryzowane. Tak więc Sąd stwierdził, że w obecnym postępowaniu mapa ta nie może być kwestionowana.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył W. F., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 28 K.p.a. poprzez uznanie, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu, pomimo, iż posiada on interes prawny wynikający z art. 140 K.c., na podstawie którego skarżący ma prawo korzystać ze swojej nieruchomości w sposób nieskrępowany, bez odczuwania zakłóceń i oddziaływań ze strony osób lub urządzeń postronnych,
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. polegające na przyjęciu przez sąd pierwszej instancji, że w przedmiotowej sprawie został zebrany, rozpatrzony i oceniony zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów zebrany w sprawie materiał dowodowy,
- art. 83 i art. 84 Prawa budowlanego poprzez uznanie, że organy nadzoru nie powinny z urzędu poczynić ustaleń dotyczących okoliczności i legalności budowy kabla energetycznego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że w sprawie bezsporne jest, iż w budynku zamieszkiwanym przez niego dochodzi do zakłóceń w dostawie energii elektrycznej. Przyczyną tych zakłóceń, jak wskazał, jest działanie Zakładu [...] i jego ewentualne przyłączenie do linii kablowej energetycznej. Tak więc, zdaniem skarżącego, jako współwłaściciel nieruchomości, na której dochodzi do zakłóceń w odbiorze energii elektrycznej ma on prawo, w świetle art. 140 w zw. z art. 144 K.c., żądać jako strona przeprowadzenia postępowania administracyjnego mającego za zadanie dokonanie ustalenia położenia kabla energetycznego. Natomiast zadaniem organów administracji było podjęcie wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w tym zakresie. Tymczasem organy administracji, pomimo zgłaszanych przez skarżącego wątpliwości i zastrzeżeń, bezkrytycznie przyjęły, że kabel energetyczny położony jest tak jak to zostało wskazane w mapie sytuacyjnej sporządzonej w dniu 30 kwietnia 2011 r. Organy odstąpiły również od wyjaśnienia kwestii legalności wykonanej linii energetycznej w 1977 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej.
W skardze kasacyjnej jako podstawę wskazano zarzut wymieniony w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. to jest naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia: art. 28 K.p.a. w zw. z art. 140 K.c., art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz art. 83 i art. 84 Prawa budowlanego.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. należy wyjaśnić, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie są stosowane przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem z tego powodu sąd administracyjny nie mógł również ich naruszyć. Mając jednak na uwadze pogląd wyrażony w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. (sygn. akt I OPS 10/09), a sprowadzający się do stanowiska, że w przypadku braku powiązania przez autora skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa przez organ administracji z zarzutem naruszenia prawa przez sąd wojewódzki, Naczelny Sąd Administracyjny może, po przeanalizowaniu uzasadnienia skargi kasacyjnej, samodzielnie zidentyfikować zarzut naruszenia prawa przez sąd pierwszej instancji. A zatem zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz art. 83 i art. 84 Prawa budowlanego należy potraktować jako zarzuty polegające na niestwierdzeniu przez Sąd Wojewódzki naruszenia przez organ administracji przepisów procedury administracyjnej, które to naruszenie uzasadniało - w myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - uchylenie decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2012 r.
Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że art. 28 K.p.a. w zw. z art. 140 K.c., powołany w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), jako przepis postępowania, w istocie ma charakter materialny, a więc powinien być powołany w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.). Przepis art. 28 K.p.a. jest bowiem przepisem prawa materialnego, ponieważ kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja strony w postępowaniu administracyjnym, ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego podanie do organu administracji a obowiązującym systemem prawa.
Pomimo wskazanych uchybień Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniesioną skargę kasacyjną i uznał, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw.
Z uwagi na charakter sprawy oraz sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności należało rozpoznać zarzut naruszenia art. 28 K.p.a., gdyż powołane zarzuty naruszenia przepisów postępowania są w istocie efektem wskazania na naruszenie prawa materialnego, przez co stanowią polemikę z treścią zaskarżonego wyroku.
Przechodząc zatem do oceny powyższego zarzutu, stwierdzić należy, że słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący W. F. ani na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, ani w postępowaniu odwoławczym nie wykazał istnienia swego interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie legalności linii kablowej niskiego napięcia nN YAKY 4x70 mm relacji: stacja transformatorowa K. [...]- złącze [...] na budynku Domu Dziecka w zakresie podłączenia na działce nr [...] w Ż. [...].
Zauważyć należy, że W. F. już w pierwszym piśmie z dnia 29 sierpnia 2011 r. zwrócił się do organu o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie wykonania inwentaryzacji powykonawczej przyłącza energetycznego na działce [...] w Ż., tj. przyłączenia [...] do linii kablowej. W toku całego postępowania administracyjnego wniosku nie zmienił, wniósł jedynie dodatkowo o zbadanie legalności budowy linii kablowej. Powodem wystąpienia W. F. z wnioskiem do organu były zakłócenia w dostawie energii elektrycznej do jego nieruchomości, których przyczyn upatrywał w działaniu Zakładu i jego przyłączeniu do linii kablowej.
Skarżący wiąże zatem problem zakłóceń w dostawie energii elektrycznej z dokonanym w dniu [...] października 2010 r. przyłączeniem Zakładu do istniejącej linii kablowej. Przyłączenie wykonane było w stanie prawnym obowiązującego art. 29a Prawa budowlanego, który reguluje budowę przyłączy. Zgodnie z tym przepisem budowa przyłączy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 20, wymaga sporządzenia planu sytuacyjnego na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (ust. 1), przy czym do budowy, o której mowa w ust. 1, stosuje się przepisy prawa energetycznego albo o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się natomiast, jeżeli inwestor dokonał zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 (ust. 3).
Z powyższego przepisu wynika, że przyłącza, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 20 (tj. przyłącza gazowe, cieplne, elektroenergetyczne, wodociągowe, kanalizacyjne i telekomunikacyjne) mogą być realizowane w trzech formach: na podstawie pozwolenia na budowę wówczas, gdy przyłącze jest tylko częścią większej inwestycji budowlanej, na podstawie zgłoszenia, lub też bez pozwolenia na budowę i zgłoszenia. Przepis art. 29a umożliwił inwestorom realizację przyłączy zarówno bez potrzeby zgłoszenia, jak i uzyskiwania pozwolenia na budowę. Zamiast tego inwestor może sporządzić plan sytuacyjny na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej, która została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Do ww. planu będą miały zatem zastosowanie przepisy ustawy − Prawo geodezyjne i kartograficzne. W związku z powyższym budowa wskazanych przyłączy w omawianym trybie będzie również zwolniona od reglamentacji prawa budowlanego przez cały proces budowy. Będą one jednak podlegały geodezyjnemu wyznaczeniu w terenie, a po ich wybudowaniu − także geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej, obejmującej ich położenie na gruncie (art. 43 ust. 1). Potwierdzenie odbioru wykonanych przyłączy przez gestorów sieci nastąpi po weryfikacji przez nich, czy zostały spełnione przez inwestora wymagane w ww. przepisach odrębnych warunki, określone w zależności od rodzaju przyłączy. Regulacja ta stanowi bowiem część pakietu unormowań dotyczących przyłączy, co w założeniu ustawodawcy ma gwarantować prawidłową realizację robót budowlanych w tym zakresie.
Z akt sprawy wynika, że kwestionowane przyłącze wykonane zostało na podstawie przepisów prawa energetycznego, bez zgłoszenia oraz bez pozwolenia na budowę. Przyłączenie [...] zostało wykonane poprzez "wcinkę" do istniejącego kabla nN na działce nr [...] i zrealizowane przez [...] na podstawie umowy o przyłączenie do sieci [...] zawartej dnia [...] października 2010 r. Budowy powyższego przyłącza nie można zatem kwestionować powołując się na przepisy ustawy - Prawo budowlane, gdyż ustawa ta nie przewiduje żadnej możliwości ingerencji w taką budowę.
Zgodnie z art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Tak więc o tym, czy jest się stroną danego postępowania, nie decyduje sama wola czy subiektywne przekonanie danej osoby, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego, pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako interes prawny. Musi zatem istnieć norma przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu administracyjnego, który będzie ten interes realizował.
Jak już wskazano wyżej na gruncie ustawy - Prawo budowlane, przepisu takiego brak. Niezasadny jest natomiast zarzut naruszenia art. 83 i art. 84 Prawa budowlanego poprzez niepodjęcie przez organy nadzoru budowlanego ustaleń dotyczących okoliczności i legalności budowy kabla energetycznego, bowiem przepisy te określają jedynie właściwość rzeczową i instancyjną oraz zadania tych organów i nie kreują po ich stronie obowiązku wszczęcia postępowania w konkretnej sprawie.
Skarżąca wywodząc swój interes prawny wskazuje na art. 140 w zw. z art. 144 K.c. Tymczasem immisje (zakłócenia w dostawie energii elektrycznej) na które się powołuje, a które w jej ocenie ograniczają jej prawo do dowolnego korzystania z nieruchomości mogą być dochodzone jedynie poprzez żądanie ich usunięcia, na podstawie przepisów prawa cywilnego. Przyłączenie Zakładu do sieci zostało bowiem wykonane na podstawie przepisów prawa energetycznego i na podstawie umowy o przyłączenie do sieci zawartej dnia [...] października 2010 r. Ponadto skarżącego wiąże również umowa cywilnoprawna z dostawcą energii na dostarczenie energii o odpowiedniej jakości i ilości. A zatem skarżący może w zależności od okoliczności sprawy kierować cywilnoprawne roszczenia albo wobec dostawcy energii albo wobec podmiotu powodującego zakłócenia. Słusznie wskazał zatem Sąd pierwszej instancji, że zakłócenia w dostawie energii elektrycznej nie kreują interesu prawnego skarżącego, o którym mowa w art. 28 K.p.a., gdyż nie istnieje żaden przepis upoważniający podmiot, doznający zakłóceń w zakresie zagwarantowanej umową cywilnoprawną dostawy energii elektrycznej, do uczestnictwa na prawach strony w postępowaniu mającym na celu zbadanie legalności realizacji linii energetycznej należącej do innego podmiotu, jeżeli linia ta przebiega w odległości wykluczającej powodowanie utrudnień w zabudowie i zagospodarowaniu działki sąsiada. Wskazać należy, że aby interes prawny właściciela (współwłaściciela) nieruchomości można było wyprowadzić z materialnoprawnej normy art. 140 K.c., musi on pozostawać w bezpośrednim związku ze sprawą administracyjną i rozstrzygnięciem w takiej sprawie, spełnione więc muszą być przesłanki przedmiotowe postępowania, co w niniejszej sprawie jak wskazano powyżej nie miało miejsca.
Niewątpliwie linia kablowa jest obiektem i na jej budowę wymagane było pozwolenie, którego do akt sprawy nie przedłożono, jednak samo istnienie linii, jej budowa i położenie nie powodowało oddziaływania na działkę skarżącego. Sam skarżący takiego oddziaływania także nie wskazuje, aż do momentu przyłączenia Zakładu do linii kablowej. Z powyższego wynika, że problem w postaci zakłóceń w dostawie energii elektrycznej nie wynika z budowy linii, ale jak twierdze skarżący z przyłączenia zakładu do tej linii, które nastąpiło w ramach realizacji odrębnych robót budowlanych. Natomiast rzeczą organu jest ustalenie czy w sytuacji zgłoszenia wątpliwości będzie on prowadził postępowanie w sprawie legalności budowy linii kablowej. Skarżący jednak nie mógłby być stroną takiego postępowania, a także nie może skutecznie wnosić o wszczęcie postępowania w sprawie legalności budowy linii, gdyż brak jest jakiegokolwiek oddziaływania tej linii na nieruchomość skarżącego. Linia ta przebiega bowiem w odległości 10,5 m od granicy jego działki, co wynika z kopii mapy zasadniczej, i nie ogranicza możliwości jej zagospodarowania i zabudowy.
A zatem Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, popierając stanowisko organów, że W. F. nie wykazał aby przysługiwał mu status strony postępowania administracyjnego, co powoduje, że umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości było uzasadnione. Tym samym nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., gdyż Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy został zebrany, rozpatrzony i oceniony zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło