I OSK 227/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-05-14
Skład orzekający: Jan Paweł Tarno, Janina Antosiewicz, Iwona Kosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zmianę ostatecznej decyzji przyznającej zasiłek celowy na remont budynku mieszkalnego, złożony na podstawie art. 155 k.p.a., może zostać uwzględniony, jeśli skarżący powołuje się na nowe okoliczności w postaci dalszych uszkodzeń budynku, które ujawniły się po wydaniu pierwotnej decyzji, a organ administracji uznał, że brak jest słusznego interesu strony lub interesu społecznego uzasadniającego zmianę decyzji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa. Sąd podkreślił, że postępowanie w trybie art. 155 k.p.a. ma charakter uznaniowy i nie jest środkiem do ponownego rozpoznania sprawy. Brak jest podstaw do zmiany ostatecznej decyzji przyznającej zasiłek celowy, jeśli nie wykazano istnienia słusznego interesu strony lub interesu społecznego, a organy administracji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.Stan faktyczny
M. K. wniosła o zmianę ostatecznej decyzji przyznającej jej zasiłek celowy na remont budynku mieszkalnego uszkodzonego przez powódź, powołując się na pojawienie się nowych pęknięć i rys. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło zmiany decyzji, uznając brak podstaw prawnych i słusznego interesu strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę M. K., podzielając stanowisko organu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną M. K., wskazując na brak uzasadnionych zarzutów i prawidłową wykładnię przepisów przez Sąd I instancji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie NSA Janina Antosiewicz del. WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Paweł Florjanowicz po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 października 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 703/12 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 24 października 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 703/12, po rozpatrzeniu skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany ostatecznej decyzji, oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:
M. K. zwróciła się z wnioskiem o zmianę ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia [...] marca 2011 r., nr [...], którą to decyzją m.in. w punkcie pierwszym uchylono decyzję Wójta Gminy Gorzyce z dnia [...] lutego 2011 r. odmawiającą M. K. przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów remontu budynku mieszkalnego położonego w S. ul. [...], który uległ uszkodzeniu w czasie powodzi w miesiącach maj i czerwiec 2010 r. Jednocześnie w punkcie drugim decyzji organ odwoławczy przyznał M. K. zasiłek celowy:
1) w wysokości 78 951,00 zł netto na pokrycie kosztów remontu przedmiotowego budynku mieszkalnego, który uległ zniszczeniu w czasie powodzi,
2) w wysokości zapłaconego podatku VAT od wydatkowanej kwoty netto określonej w pkt 1.
W motywach wniosku o zmianę ostatecznej tej decyzji M. K. wskazała na pojawienie się nowych okoliczności. Podała, że po upływie roku od zejścia wody powodziowej w ławach i ścianach budynku ukazały się pęknięcia ścian i rysy, które nie były wyceniane na dzień wydania decyzji.
Po rozpatrzeniu wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu decyzją z dnia [...] października 2011 r. odmówiło zmiany własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] marca 2011 r. W uzasadnieniu wskazało na samodzielny charakter postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia i zmiany decyzji ostatecznej, oraz na subsydiarny charakter uprawnień wynikających z przepisów ustawy o pomocy społecznej. Organ podkreślił, że w chwili wydawania decyzji z dnia [...] marca 2011 r., przyznającej zasiłek celowy, szkody powstałe w budynku oszacowane zostały w operacie sporządzonym przez mgr inż. H. W., który nie był przez stronę kwestionowany. Zdaniem organu brak jest podstaw do przyjęcia, że w ustalonym na dzień orzekania stanie faktycznym istnieją przesłanki do zwiększenia kwoty przyznanego zasiłku. Nowo opracowana ekspertyza odwołuje się do ekspertyzy mgr inż. H. W., w której ujęto te szkody, na które aktualnie wskazuje Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, nakazując ich zniwelowanie. W ocenie Kolegium powyższe nie uzasadnia podwyższenia kwoty uzyskanego już świadczenia pomocowego.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem M. K. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie odwołującej się w sprawie pojawiły się nowe okoliczności. W opracowanym przez rzeczoznawcę kosztorysie nie zostały bowiem ujęte prace zabezpieczające takie jak: wzmocnienie zewnętrznych ścian nośnych budynku, wzmocnienie fundamentów budynku, wykonanie opaski odbojowej wokół budynku, docieplenie budynku. Konieczność wykonania tych prac, była wynikiem uwidocznienia się uszkodzeń po upływie roku od czasu "zejścia wody powodziowej". Wykonanie tych prac zostało zasugerowane przez rzeczoznawcę, nie zaś ujęte w ekspertyzie. Dopiero Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Tarnobrzegu, w oparciu o nową ekspertyzę i przeprowadzoną wizję lokalną decyzją z dnia 12 września 2011 r. zobowiązał ją do wykonania tych dodatkowych prac zabezpieczających. Powyższe prace zostały oszacowane w nowym kosztorysie na kwotę 34 913,05 zł. Wnioskodawczyni zwróciła się zatem o zwiększenie zasiłku o tę właśnie kwotę, bowiem z powodu trudnej sytuacji materialnej i mieszkaniowej nie jest w stanie pokryć dalszych prac remontowych. Wyjaśniła, że nie kwestionowała decyzji Kolegium z dnia [...] marca 2011 r., gdyż nie mogła przewidzieć, że w przyszłości (tj. rok po zejściu wody powodziowej) powstaną szkody, wymagające prac zabezpieczających. W ocenie odwołującej się okoliczności te powodują, że z uwagi na słuszny interes strony i słuszny interes społeczny zasadną jest zmiana decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu i zwiększenie kwoty zasiłku celowego.
Po rozpatrzeniu złożonego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie może on zostać uwzględniony. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ przywołał treść art. 154 i art. 155 kpa i wyjaśnił, że zmiana decyzji i przyznanie zwiększonej kwoty zasiłku celowego niewątpliwie leżałoby w interesie strony, lecz w okolicznościach sprawy należy także zbadać, czy ten interes strony jest słuszny. Wskazując na subsydiarny charakter świadczeń uzyskiwanych z pomocy społecznej Kolegium uznało, że M. K. otrzymała pomoc finansową w formie zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego. Podstawą do jego przyznania była opinia rzeczoznawcy, której nie kwestionowała. Wnioskodawczyni nie kwestionowała również samej decyzji przyznającej ten zasiłek. Nadto już na etapie pierwszej wyceny rzeczoznawca sygnalizował konieczność wykonania prac zabezpieczających. Kolegium podało, że poniesienie szkody na skutek powodzi stanowi podstawę do ubiegania się zasiłek o którym mowa w art. 40 ustawy o pomocy społecznej, która to okoliczność nie przesądza o konieczności jego przyznania. Decyzje wydawane w tym przedmiocie są wydawane w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że organ może przyznać to świadczenie. Zdaniem Kolegium w przedmiotowej sprawie brak jest słusznego interesu strony, którego istnienie uzasadniałoby zwiększenie kwoty zasiłku celowego na remont domu.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła M. K. podnosząc, że jest dla niej krzywdząca. Powołując się na okoliczności wskazane w odwołaniu i podtrzymując jego argumentację skarżąca podkreśliła, że jej zdaniem istnieje słuszny interes strony, jak również interes społeczny, który uzasadnia zmianę decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu i zwiększenie kwoty zasiłku celowego. Podkreśliła, że wykonała nakazane przez organ nadzoru budowlanego prace, ujęte w kosztorysie, za które zalega z zapłatą wykonawcy, a który nalicza odsetki od niezapłaconych rachunków i faktur.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu, podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Dodatkowo zwróciło uwagę na sprzeczność niektórych faktów podnoszonych przez skarżącą.
W piśmie z dnia 6 września 2012 r. M. K. wyjaśniła, że jej budynek uszkodzony przez powódź przeznaczony jest do remontu, a nie rozbiórki. Do rozbiórki bowiem przeznaczony jest budynek jej brata, gdzie obecnie zamieszkuje z córkami. Wykonanie nakazanych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego prac budowlanych zabezpieczyło jej dom przed zniszczeniem, jednakże obecnie w budynku tym nie można zamieszkać, gdyż brak jest podstawowego wyposażenia łazienki, kuchni oraz umeblowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 24 października 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 703/12 skargę oddalił. Sąd I instancji przywołał treść art. 155 kpa i wyjaśnił, że postępowanie prowadzone w tym trybie jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo. Sąd ten zwrócił uwagę, że w trybie przewidzianym art. 155 kpa mogą być zmieniane lub uchylane zarówno decyzje wadliwe, jak i decyzje niedotknięte żadnymi wadami, wyłącznie jeżeli ich wzruszenie jest podyktowane względami interesu społecznego lub słusznym interesem strony. Taka konstrukcja powołanego przepisu powoduje, że nie można w nim upatrywać środka zmierzającego do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, niejako "w kolejnej instancji". W omawianym trybie nie można zmieniać ustaleń faktycznych organów, ani podważać dowodów, które stanowiły podstawę podjętych rozstrzygnięć. Dla podważenia bowiem ustaleń faktycznych a także prawnych, kodeks postępowania administracyjnego przewiduje odrębne tryby, a mianowicie odpowiednio wznowienie postępowania oraz stwierdzenie nieważności decyzji. Dla skorzystania z trybu uregulowanego przepisem art. 155 kpa przeszkodą jest sytuacja, gdy zachodzi podstawa do zmiany (uchylenia) decyzji poprzez zastosowanie jednego ze wskazanych powyżej konkurencyjnych trybów wzruszenia decyzji. Oba wskazane tryby mają pierwszeństwo przed zmianą decyzji na podstawie art. 155 kpa i wykluczają wówczas jego zastosowanie. Sąd I instancji wyjaśnił, że decyzja wydana w trybie art. 155 kpa ma charakter uznaniowy, zatem zmiana ostatecznej decyzji pozostawiona jest uznaniu organu administracyjnego. Oznacza to, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny i dlatego organ administracji musi dokonać wszechstronnego, dogłębnego wyjaśnienia i rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, by nie przekroczyć granic swobody uznania. Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak jest przesłanek uzasadniających zmianę decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2011 r. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by zachodziły wyjątkowe okoliczności usprawiedliwiające interes społeczny i słuszny interes strony, a które uzasadniałyby zmianę ostatecznej decyzji Kolegium.
Sąd I instancji zważył, że przedmiotem skargi jest decyzja wydana w oparciu o art. 155 kpa. Po ustaleniu zatem, że wniosek M. K. o zmianę decyzji dotyczy ostatecznej decyzji oraz że wyraziła ona zgodę na jej zmianę, do rozważenia pozostała jedynie przesłanka, czy za zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w interesie wnoszącej skargę leżałaby zmiana decyzji poprzez przyznanie zwiększonej kwoty. Jednakże w ocenie Sądu I instancji słusznie organy uznały, że w okolicznościach sprawy brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej z uwagi na istnienie słusznego interesu strony, który uzasadniałby zwiększenie przyznanego zasiłku celowego na remont domu. Zarówno decyzja w sprawie przyznania zasiłku celowego, wydana na podstawie art. 40 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej, jak i ustalenie jego wysokości oparte jest na uznaniu administracyjnym, przy czym organ uwzględnia nie tylko sytuację materialną osoby ubiegającej się o pomoc, ale również możliwości finansowe ośrodka, mając na względzie także interes innych osób, które znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Oznacza to, że organ nie jest zobowiązany do przyznania tego świadczenia (w szczególności w żądanej wysokości), lecz może to uczynić. Z akt sprawy wynika, że M. K. otrzymała pomoc finansową w formie zasiłku celowego na remont budynku, a podstawą do jej przyznania była opinia biegłego rzeczoznawcy, w której zasygnalizowano konieczność wykonania dalszych prac zabezpieczających (ekspertyza techniczna sporządzona przez mgr inż. H. W.).
Sąd podzielił stanowisko organów o braku interesu społecznego lub słusznego interesu strony przemawiającego za zmianą decyzji i przyznaniem wyższego świadczenia. W ocenie Sądu organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego i z należytą starannością rozważyły, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 155 kpa, jednocześnie uzasadniając swoje stanowisko w zgodzie z treścią normy prawnej zawartej w art. 107 § 3 kpa.
Skargę kasacyjną od tego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła M. K. Skarżąca zarzuciła kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe jego zastosowanie, co dotyczy art. 40 ustawy o pomocy społecznej, poprzez przyjęcie, że odmowa przyznania zasiłku celowego została dokonana z przekroczeniem granic uznania administracyjnego.
Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał właściwej i prawidłowej wykładni przepisów prawa powołanych w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia.
W niniejszej sprawie skarżąca oparła skargę kasacyjną jedynie na zarzucie naruszenia prawa materialnego, które to naruszenie upatruje w naruszeniu art. 40 ustawy o pomocy społecznej, poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że odmowa przyznania zasiłku celowego nie została dokonana z przekroczeniem przez organy orzekające granic uznania administracyjnego. Oparcie skargi kasacyjnej jedynie na przesłance określonej w art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wywiera ten skutek, że w rozpatrywanej sprawie dla oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego miarodajny i prawidłowy jest stan faktyczny, który był podstawą wydania zaskarżonego wyroku. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia. Wniesienie skargi kasacyjnej jest obwarowane szeregiem wymogów co do jej prawnej formy, jak i możliwych podstaw (art. 174 i 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.). Dlatego też prawidłowe przytoczenie właściwych podstaw kasacyjnych, sformułowanie odpowiednich zarzutów oraz prawidłowe ich uzasadnienie są najistotniejszymi elementami skargi kasacyjnej.
W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącej podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 40 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten posiada złożoną strukturę wewnętrzną (art. 40 jest bowiem podzielony na 3 ustępy). Autor skargi kasacyjnej nie sprecyzował jednak, o którą konkretnie jednostkę redakcyjną (lub kilka jednostek albo wszystkie) tego artykułu mu chodzi. Tak ogólnie sformułowanie zarzutu naruszenia "art. 40" stanowi o braku niezbędnej konkretyzacji zawartych w skardze zarzutów oraz jest istotnym naruszeniem wymagań konstrukcyjnych skargi kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej musi bowiem precyzyjnie określić, jaki konkretnie przepis prawa został naruszony zaskarżonym wyrokiem. Jeżeli dany przepis, którego zarzut dotyczy, zawiera kilka czy kilkanaście unormowań (norm prawnych), to w skardze kasacyjnej jej autor jest obowiązany wyraźnie wskazać, która z tych norm prawnych została jego zdaniem naruszona, poprzez wskazanie właściwej jednostki aktu normatywnego, w którym przepis ten został zawarty. Ogólnikowe jedynie powołanie się na taki artykuł nie spełnia wymagań konstrukcyjnych skargi kasacyjnej, ponieważ w takim przypadku brak jest możliwości prawidłowego zakreślenia granic zaskarżenia, co uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, związanemu granicami skargi kasacyjnej, rozpoznanie tak postawionych zarzutów. Ponadto całkowicie umknął uwadze autora skargi kasacyjnej fakt, że art. 40 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej stanowił podstawę orzekania w postępowaniu zwykłym, które zakończyło się ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2011 r. przyznającą M. K. zasiłek celowy w wysokości 78 951,00 zł netto na pokrycie kosztów remontu budynku mieszkalnego, który uległ zniszczeniu w czasie powodzi. Natomiast obecnie kontrolowane postępowanie administracyjne jest już tzw. postępowaniem "nadzwyczajnym" i toczyło się ono na podstawie art. 155 kpa. Natomiast zarzutu naruszenia tego przepisu autor skargi kasacyjnej w ogóle nie sformułował.
W tej sytuacji, niejako na marginesie, biorąc pod uwagę treść jedynego zawartego w skardze kasacyjnej zarzutu oraz uzasadnienia skargi kasacyjnej, wyjaśnić należy, że świadczenie pieniężne, którego zmiany domagała się skarżąca, nie zostało uregulowane w sposób odrębny jako świadczenie szczególne, przysługujące powodzianom, czy osobom dotkniętym inną klęską żywiołową lub ekologiczną, ale unormowane zostało w ustawie o pomocy społecznej jako określony rodzaj zasiłku celowego (art. 40 ust. 2 powołanej ustawy). Z tego powodu przy rozpatrywaniu spraw tego rodzaju pomocy mają zastosowanie zawarte w tej ustawie normy o charakterze ogólnym. Zasady te mają bowiem zastosowanie do wszystkich rodzajów i form pomocy społecznej, choć oczywiście w takim zakresie, w jakim jest to zgodne z konkretnymi regulacjami prawnymi, dotyczącymi poszczególnych form pomocy. Ustawa o pomocy społecznej przewiduje szereg świadczeń, w tym także pieniężnych i określa przesłanki, przy spełnieniu których, świadczenia te mogą być przyznawane. Jedną z nich jest tzw. "kryterium dochodowe". W przypadku jednak niektórych rodzajów pomocy kryterium to jest wyłączone. Dotyczy to np. zasiłku celowego specjalnego, czy też właśnie zasiłku celowego, który jest przyznawany na pokrycie strat poniesionych w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Jeśli chodzi o ten ostatni rodzaj pomocy, powyższe oznacza jednak tylko tyle, że istnieje potencjalna możliwość przyznania zasiłku na pokrycie strat, w tym przypadku wyrządzonych przez powódź, osobom, które mają wyższe dochody niż przewiduje to określone ustawą o pomocy społecznej wspomniane wyżej kryterium dochodowe. Rozmiary strat ponoszonych na skutek klęsk żywiołowych lub ekologicznych mogą być bowiem nieraz tak dotkliwe i osiągać tak znaczne rozmiary, że nawet osoby posiadające wyższe dochody, czy też pewne oszczędności, nie będą w stanie we własnym zakresie przezwyciężyć zaistniałej sytuacji życiowej. W takim zatem przypadku jak najbardziej celowym wydaje się udzielenie osobom tym niezbędnego wsparcia, które wprawdzie nie rozwiąże w całości ich trudnej sytuacji, ale będzie stanowiło wymierną pomoc. W rozpatrywanej sprawie na niezbędny remont zalanego budynku mieszkalnego skarżąca uzyskała już pomoc ze środków budżetu Państwa w wysokości 78 951,00 zł netto. Żaden z przepisów ustawy o pomocy społecznej nie zobowiązuje natomiast organów pomocy społecznej do całkowitego i pełnego pokrycia ze środków budżetu Państwa wszystkich szkód wyrządzonych powodzią. Pomoc społeczna jest bowiem instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, o czym stanowi art. 2 ust. 1 powołanej ustawy. Konstrukcja tego przepisu wskazuje, że organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych. Zasadnie Sąd i instancji podkreślił w uzasadnieniu wydanego orzeczenia, że zgodnie z art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy "może być przyznany" także osobie albo rodzinie, która poniosła straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Ze sformułowania tego wynika bowiem, że decyzje wydawane na podstawie tego przepisu mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że właściwy w sprawie organ administracji po dokonaniu prawidłowych ustaleń faktycznych, mając na względzie zasady udzielenia pomocy społecznej, ma swobodę w podjęciu decyzji, co do przyznania takiej pomocy (i jej wysokości). Uznanie administracyjne obejmuje bowiem również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań. Ośrodki pomocy dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy znaczną liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również zawsze udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości.
Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że w rozpatrywanej sprawie prowadzonej na wniosek skarżącej kasacyjnie w trybie nadzwyczajnym, na podstawie art. 155 kpa, nie zostały spełnione przesłanki do zmiany decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2011 r. przyznającej M. K. zasiłek celowy w wysokości 78 951,00 zł netto na pokrycie kosztów remontu budynku mieszkalnego, który uległ zalaniu w czasie powodzi. Organ administracji publicznej we właściwie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym prawidłowo ustalił dotychczasowy stan faktyczny sprawy, który znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Prawidłowo także zastosował odpowiednie przepisy prawa. Ponadto dokonując oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie przekroczyło granic przysługującego mu uznania administracyjnego. Organ zasadnie dokonał oceny potrzeb skarżącej w kontekście hierarchii potrzeb odmawiając zmiany wysokości przyznanego zasiłku celowego ze względu na zgłoszenie dodatkowych roszczeń. Osoby, które starają się o przyznanie zasiłku celowego w trybie art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, winny zdawać sobie sprawę, że nie może w gospodarowaniu środkami finansowymi przez organy pomocowe dochodzić do takiej sytuacji, że osoby, które w wyniku różnych zdarzeń losowych nie mają zabezpieczonych podstawowych potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, spotkają się z odmową przyznania świadczenia z uwagi na rozdysponowanie środków finansowych na rzecz osób, które takie podstawowe potrzeby mieszkaniowe mają już zabezpieczone. Oznacza to, że samo powstanie na skutek powodzi straty w nieruchomości budynkowej stanowiącej własność osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w sytuacji, gdy osoba ta ma już zabezpieczone podstawowe potrzeby życiowe, a przede wszystkim mieszkaniowe, nie może stanowić wyłącznej przesłanki udzielenia takiej osobie dalszej pomocy w postaci zasiłku celowego. Nie jest bowiem rolą pomocy społecznej rekompensowanie ze środków budżetowych Państwa wszelkich strat poniesionych przez wnioskodawcę w jego mieniu w wyniku powodzi.
Przedstawiona argumentacja prowadzi do wniosku, że analizowana sprawa co do istoty została prawidłowo rozpatrzona, a dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ocena prawidłowości zaskarżonych decyzji w pełni odpowiada prawu.
Mając powyższe na względzie na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270) Sąd orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło