II FZ 248/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf - Kalamala po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "S." sp. z o.o. z siedzibą z L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 794/12 w przedmiocie odrzucenia sprzeciwu w sprawie ze skargi "S." sp. z o.o. z siedzibą z L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 19 kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 794/12, w sprawie ze skargi "S." sp. z o.o. z siedzibą w L. (zwanej dalej: "spółką"), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił sprzeciw spółki od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że postanowieniem z dnia 26 października 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 100 złotych (pkt 1 sentencji) i w pozostałym zakresie oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy (pkt 2 sentencji). Na podstawie akt sprawy, w tym zwłaszcza pisma Naczelnika Urzędu Pocztowego w L., ustalono, że po pierwszej próbie doręczenia odpisu przedmiotowego postanowienia, przesyłka została złożona w urzędzie pocztowym w dniu 31 października 2012 r. Od tej daty rozpoczynał się zatem bieg 14-dniowego terminu, o którym mowa w art. 73 § 1 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."). Ostatni dzień tego terminu przypadał na 14 listopada 2012 r. i z tą datą należało – zdaniem Sądu - przyjąć za skuteczne doręczenie przesyłki z odpisem orzeczenia i jednocześnie uznać tę datę za początek biegu terminu do wniesienia sprzeciwu. W rezultacie Sąd stwierdził, że termin do wniesienia środka zaskarżenia upływał z dniem 21 listopada 2012 r. Tymczasem skarżąca wniosła sprzeciw w dniu 22 listopada 2012 r., uprzednio osobiście odbierając przesyłkę w urzędzie pocztowym w dniu 15 listopada 2012 r. Uwzględniając powyższe Sąd odrzucił złożony przez spółkę sprzeciw jako spóźniony stosownie do art. 259 § 2 p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie i merytoryczne rozpoznanie sprzeciwu oraz zasądzenie kosztów postępowania zarzucając naruszenie art. 73 § 1 p.p.s.a. Spółka argumentowała, że złożyła sprzeciw w terminie siedmiu dni od chwili doręczenia odpisu postanowienia, tj. od dnia 15 listopada 2012 r. i nie może ponosić negatywnych konsekwencji wydania przesyłki przez placówkę pocztową po upływie 14-dniowego terminu, o którym mowa w art. 73 p.p.s.a. W jej ocenie, przyjęcie fikcji doręczenia należało w stanie faktycznym sprawy uznać za niedopuszczalne. Ponadto strona wskazała, że pouczenie o możliwości zaskarżenia postanowienia referendarza sądowego nie zawierało ani informacji o 14-dniowym terminie do odbioru pisma, ani informacji o początku biegu tego terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Spór rozstrzygany w ramach toczącego się postępowania dotyczącego prawa pomocy sprowadza się w istocie do ustalenia daty początkowej siedmiodniowego terminu na wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego. O ile bowiem Sąd pierwszej instancji - przyjmując fikcję doręczenia z art. 73 p.p.s.a. - uznaje, iż odpis orzeczenia został doręczony spółce po upływie 14-dniowego terminu przechowywania przesyłki w placówce pocztowej (tj. w dniu 14 listopada 2012 r.), o tyle strona domaga się uwzględnienia daty faktycznego odbioru tegoż pisma na poczcie (w dniu 15 listopada 2012 r.). Nie są przy tym kwestionowane przez spółkę okoliczności związane z doręczeniem korespondencji w tym trybie dotyczące w szczególności kwestii prawidłowości dwukrotnego awizowania przesyłki w dniach 31 października i 8 listopada 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Podkreślenia wymaga, iż zgodnie z art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując stosownych zawiadomień, przy czym doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia powyższego okresu. Biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy nie może ulegać wątpliwości, że przesyłkę zawierającą odpis postanowienia referendarza sądowego należało – w świetle powołanej wyżej regulacji – uznać za doręczoną z dniem 14 listopada 2012 r., tj. z upływem 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej (31 października 2012 r.). Sam fakt późniejszego odbioru przesyłki w dniu 15 listopada 2012 r. nie mógł natomiast niweczyć skutków procesowych przewidzianych w cytowanym unormowaniu, na co wielokrotnie zwracano uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. postanowienia NSA: z dnia 21 września 2012 r., sygn. akt II FZ 762/12 i z dnia 16 listopada 2004 r., sygn. akt GZ 103/04 – treść orzeczeń dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl). Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji powołana okoliczność może być rozważana w ewentualnym postępowaniu dotyczącym przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu, nie może jednak prowadzić do obalenia domniemania ustanowionego w art. 73 § 4 p.p.s.a. Baz znaczenia dla przyjętej oceny pozostaje również wskazywana przez stronę okoliczność rzekomego "niepełnego" pouczenia spółki o prawie zaskarżenia. Żaden przepis prawa nie nakłada bowiem na sąd obowiązku informowania strony o sposobach i konsekwencjach poszczególnych doręczeń. Nie można zatem czynić Sądowi w tym zakresie zarzutu, tym bardziej, że w ramach wystosowanego do skarżącej pouczenia została ona uprzedzona o terminie do wniesienia środka zaskarżenia i skutkach jego niedotrzymania. Mając powyższe na względzie stwierdzić należało, że sprzeciw wniesiony przez skarżącą w dniu 22 listopada 2012 r. został złożony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 259 § 1 p.p.s.a., co zobowiązywało Sąd do jego odrzucenia zgodnie z art. 259 § 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a .