III SA/Kr 1318/11

WyrokWSA w Krakowie2012-10-30

Skład orzekający: Maria Zawadzka, Barbara Pasternak, Janusz Bociąga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej, prowadząc ponownie postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej, są związane oceną prawną sądu administracyjnego wyrażoną w poprzednich wyrokach, dotyczącą niekonstytucyjności rozporządzeń wykonawczych?
Ratio decidendi
Organy administracji publicznej, prowadząc ponownie postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej, są bezwzględnie związane oceną prawną sądu administracyjnego wyrażoną w poprzednich wyrokach, dotyczącą niekonstytucyjności rozporządzeń wykonawczych. Oparcie rozstrzygnięć na przepisach uznanych za niekonstytucyjne stanowi naruszenie art. 153 PPSA, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg T. B. na decyzje Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego odmawiające stwierdzenia u niego chorób zawodowych. Organy pierwszej i drugiej instancji wielokrotnie odmawiały stwierdzenia chorób zawodowych, powołując się na brak narażenia na czynniki szkodliwe lub nieistnienie schorzeń w wykazie chorób zawodowych. Skarżący zarzucał błędy w ustaleniach faktycznych i prawnych, wskazując na narażenie na substancje drażniące układ oddechowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone decyzje.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt III SA/Kr 1318/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 października 2012r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka, Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.), SO (del.) Janusz Bociąga, , Protokolant Urszula Bukowiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2012r., sprawy ze skarg T. B., na decyzje Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, z dnia 7 września 2011r. [...], z dnia 7 września 2011r. [...], z dnia 7 września 2011r. [...], w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji Powiatowy Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 4 pkt 5, art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006r. nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 104 § 1 i 2 kpa, § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.) w związku z § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869), wydał w dniu [...] 2010r. następujące decyzje: 1) nr [...], którą orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u T. B. choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby oskrzeli wywołanej działaniem substancji powodujących napadowe stany spastyczne oskrzeli i choroby płuc przebiegające z odczynami zapalno - wytwórczymi w płucach, wymienionej w poz. 3 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych; 2) nr [...], którą orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u T. B. choroby zawodowej w postaci przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego, wymienionej w poz. 4 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych; 3) nr [...], którą orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u T. B. choroby zawodowej w postaci przewlekłego zanikowego, przerostowego i alergicznego nieżytu błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy wywołanych działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym, wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych. Organ I instancji ustalił, że T. B. od 1 września 1961r. do 30 czerwca 1964r. przyuczał się do zawodu i pracował jako uczeń kucharski w Zakładach Gastronomicznych "A", K przy ul. S. Na stanowisku kucharza T. B. był zatrudniony od 1 lipca 1964r. do 20 października 1965 r. w "C", K, os. Z - Restauracja "B", K. Służbę wojskową odbył w marynarce wojennej jako kucharz na okręcie w okresie od 20 października 1965r. do 21 października 1967r. W tym okresie przebywał w szpitalu z powodu gruźlicy od 21 lipca 1967r. do 6 września 1967r. Od 1967 r. do 1971r. T. B. ze względu na zły stan zdrowia przebywał na rencie czasowej. Następnie był zatrudniony na stanowisku kucharza od 1 września 1971r. do 17 czerwca 1972 r. w "C", K, os. Z - Bar "D", K, zaś od 1972r. do 1997r. T. B. był zatrudniony w Stołówkach [...] na stanowisku kuchmistrz, starszy rzemieślnik specjalista, kucharz - szef kuchni, starszy kucharz garmażer, w tym : – od 20 czerwca 1972r. do 23 września 1972r. w Ośrodku Wczasów [...]; – od 25 września 1972r. do 9 marca 1997r. w Stołówce (nr [...], [...], [...]) - Oddział Socjalny [...] w K - zlikwidowany z dniem 30 listopada 1996r., następca prawny – [...] S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. W w/w okresie T. B. pracował w ekspozycji i narażeniu na tlenek węgla, którego stężenie okresowo przekraczało najwyższe dopuszczalne stężenie 1,4-2,1 krotnie. Od 10 marca 1997r. do 30 czerwca 1998r. T. B. zatrudniony był w Stacji [...] w K, a od 1 lipca 1998r. do 31 sierpnia 2000r. w Zakładzie [...] w K (obecnie [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W Zakład [...] w K) na stanowisku robotnik przyuczony, robotnik wykwalifikowany. Do zakresu jego obowiązków należała ewidencja i roznoszenie telegramów służbowych w obrębie A – B - C. Podczas pełnienia tych obowiązków T. B. nie był narażony na tlenek węgla. Organ I instancji wskazał, że przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne nie potwierdziło narażenia zawodowego T. B. na ponadnormatywne zapylenie lub czynniki o działaniu drażniącym na układ oddechowy. Ponadto organ I instancji przywołał orzeczenia wydane dotychczas w postępowaniach w przedmiocie chorób zawodowych u T. B. i wskazał, że : 1. Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2007r. znak [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2007r. znak [...] orzekającą o braku podstaw do stwierdzenia astmy oskrzelowej. Decyzje organów obu instancji zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 26 lutego 2009r. , sygn. akt III SA/Kr 777/07, 2. Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2003r. znak [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2003r. znak [...] o braku podstaw do stwierdzenia przewlekłego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego. Decyzje te zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 18 października 2005r. sygn. akt II SA/Kr 3061/03. Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał w dniu [...] 2007r.decyzję znak [...] o braku podstaw do rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego. Decyzja ta została utrzymania w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego decyzją z dnia [...] 2007r. znak [...]. Obydwie te decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 lutego 2009r. sygn. akt III SA/Kr 778/07, 3. Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2007r. znak [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2007r. znak [...] o braku podstaw do rozpoznania przewlekłego zanikowego, przerostowego i alergicznego nieżytu błony śluzowej nosa, gardła, krtani i tchawicy wywołanych działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym. Decyzje powyższe zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2009 r. sygn. akt III SA/Kr 1227/08. Organ I instancji wskazał, że postępowanie zostało uzupełnione zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyrokach WSA w Krakowie. Organ wskazał, że w dacie zebrania materiału dowodowego w sprawie z dniem 3 lipca 2009r. zaczęło obowiązywać rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych i zgodnie z przepisem § 11 ust. 2 tego rozporządzenia postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczęte i nie zakończone przed dniem 3 września 2002r. są prowadzone na podstawie przepisów obowiązujących w dniu ich wszczęcia, a więc na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.). Zdaniem organu zebrany materiał dowodowy, a w szczególności orzeczenia lekarskie i ich uzupełnienia wydane przez Ośrodek Medycyny Pracy oraz orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia [...] 2006 r. znak [...], [...] i [...] nie dają podstaw do stwierdzenia u T. B. ww. chorób zawodowych, tym bardziej, że w toku postępowania nie potwierdzono narażenia zawodowego T. B. na ponadnormatywne zapylenie lub czynniki o działaniu drażniącym na układ oddechowy. Odwołania od ww. decyzji organu I instancji wniósł T. B., zarzucając, że organ błędnie ustalił czynniki szkodliwe, które występowały w jego środowisku pracy. Zdaniem Odwołującego się stwierdzenie, że w środowisku tym występował tlenek węgla przemawia za tym, że był on narażony też na ponadnormatywne zapylenie i działanie takich czynników drażniących układ oddechowy jak zapylenie i opary drażniące układ oddechowy występujące przy niewłaściwym spalaniu gazu i opary kuchenne. To zaś, zdaniem odwołującego się, stanowi podstawę do stwierdzenia chorób zawodowych wymienionych po pozycjami 3, 4 i 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych. Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych w związku z § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, wydał w dniu 7 września 2011r. następujące decyzje: 1) znak: [...], którą utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2010r. nr [...] o nie stwierdzeniu u T. B. choroby zawodowej – przewlekłego zanikowego, przerostowego i alergicznego nieżytu błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy wywołanych działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym, wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu RM z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 1983r. , nr 65, poz. 294 ze zm.), 2) znak: [...], którą utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]2010r. nr [...] o nie stwierdzeniu u T. B. choroby zawodowej – przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego, wymienionej w poz. 4 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu RM z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 1983r. , Nr 65, poz. 294 ze zm.), 3) znak: [...], którą utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2010r. nr [...] o nie stwierdzeniu u T. B. choroby zawodowej – przewlekłej choroby oskrzeli wywołanej działaniem substancji powodujących napadowe stany spastyczne oskrzeli i choroby płuc przebiegające z odczynami zapalno-wytwórczymi w płucach, wymienionej w poz. 3 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu RM z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 1983r., Nr 65, poz.294 ze zm.). W uzasadnieniach powyższych decyzji organ odwoławczy w sposób szczegółowy przedstawił przebieg postępowań dotyczących stwierdzenia u T. B. ww. chorób zawodowych. Wskazano rodzaje schorzeń, które mogą być uznane za choroby zawodowe. Zdaniem organu sporządzona ocena narażenia zawodowego T. B. nie potwierdziła istnienia na stanowiskach pracy przez niego zajmowanych narażenia zarówno na zapylenie jak i czynniki o działaniu drażniącym na układ oddechowy. Ustalono natomiast, iż w latach 1972-1997 T. B. był narażony na tlenek węgla w stężeniach przekraczających dopuszczalne normatywy higieniczne. Organ podkreślił jednak, że tlenek węgla nie należy do substancji o działaniu drażniącym. Ponadto u T. B. rozpoznano nieżyt prosty podsychający błony śluzowej nosa, gardła i krtani, a taki typ zmian nie jest wymieniony w wykazie chorób zawodowych. W badaniu laryngologicznym stwierdzono ponadto skrzywienie przegrody nosa, przewlekły stan zapalny zatok obocznych nosa i migdałków podniebiennych, które to schorzenia również nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych. Organ odwoławczy powołał się na fakt, że w sprawie orzekały dwie jednostki właściwe w sprawach chorób zawodowych, których orzeczenia są jednoznaczne merytorycznie i wskazują na brak podstaw do rozpoznania u T. B. przedmiotowych chorób zawodowych, co potwierdza też brak w środowisku pracy odwołującego się innych substancji o działaniu drażniącym i uczulającym. Organ odwoławczy wyjaśnił, że T. B. w środowisku pracy miał zawodowy kontakt z produktami spożywczymi, takimi jak: mąka, warzywa, owoce, przyprawy, jaja itp., które mogłyby stanowić przyczynę astmy oskrzelowej, jednakże żadna z jednostek orzekających nie rozpoznała u niego tej choroby. T. B. zaskarżył powyższe decyzje Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący zarzucił, że organy posługują się nieaktualnymi badaniami, gdyż od 2007r. nie uzupełniono materiału dowodowego. Skarżący podniósł też, że praca w kuchni wiązała się z narażeniem na substancje drażniące układ oddechowy. Zarzucił, że organy ustaliły jednie, iż był on narażony na działanie tlenku węgla z pominięciem innych czynników. Skarżący podkreślił, że nadal pozostaje w leczeniu układu oddechowego, a schorzenia, na które cierpi, powstały w związku z kiedyś wykonywaną pracą. W odpowiedzi na skargi Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o ich oddalenie, podtrzymując w całości stanowiska zawarte w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Sprawy ze skarg T. B. na decyzje Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153,. poz. 1270 ze zm.) , w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 ustawy następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Badając zaskarżoną decyzję z uwzględnieniem powyższych reguł, sąd uznał, że skargi zasługują na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa skutkującym wyeliminowaniem ich z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez pojęcie "ocena prawna" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena prawna może dotyczyć również braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego Dla organu administracyjnego ponownie rozpatrującego sprawę charakter wiążący ma ocena prawna pozostająca w związku i mieszcząca się w ramach kognicji tego sądu, a więc ocena, która zdeterminowała stanowisko sądu w rozpatrywanej sprawie. Natomiast związanie sądu administracyjnego własną oceną prawną przy ponownym rozpatrywaniu sprawy oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Natomiast oparcie skargi na podstawach sprzecznych z tą oceną prawną spowoduje, iż sąd administracyjny zobowiązany będzie skargę oddalić (tak. T. Woś [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, wyd. 2, LexisNexis, Warszawa 2008, komentarz do art. 153). Mając na uwadze treść i skutki zapadłych przed tutejszym Sądem wyroków z dnia 26 lutego 2009 r. , III SA/Kr 777/07, III SA/Kr 778/07 i III SA/Kr 1227/08 w świetle regulacji zawartej w art. 153 p.p.s.a. stwierdzić należy, że organy administracji ponownie prowadząc postępowanie, obowiązane były brać pod uwagę pogląd sądu zawarty we wszystkich tych wyrokach. Sąd bowiem uznał, że stanowisko zajęte przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 czerwca 2008r. sygn. akt P 23/07 (Dz.U. z 2008r. nr 116, poz. 740), iż rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (..) jest niezgodne z Konstytucją jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej – art. 237 § 1 pkt. 2 i 3 Kodeksu pracy - należy odnieść również do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Skoro bowiem art. 231 § 1 pkt. 2 i 3 Kodeksu pracy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania rozporządzenia z 1983r. był tożsamy z art. 237 § 1 pkt. 2 i 3 kodeksu pracy uznanym przez TK za niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, to rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) jako wydane na podstawie niekonstytucyjnej delegacji ustawowej – jest również niezgodne z Konstytucją. Z tej przyczyny Sąd, mając na uwadze treść art. 178 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił zastosowania przepisów aktu rangi podustawowej - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w spawie chorób zawodowych, jak i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Ponownie rozpatrując sprawy w przedmiocie chorób zawodowych u T. B. organy były więc - na podstawie regulacji przewidzianej w art. 153 p.p.s.a.- związane poglądem prawnym o niekonstytucyjności rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r., wyrażonym przez Sąd w sprawach III SA/Kr 777/07, III SA/Kr 7787/07 i III SA/Kr 1227/08. Oznacza to, że miały obowiązek pogląd ten uwzględnić, skoro jak wynika z art. 153 p.p.s.a. był on dla organów poglądem wiążącym w ponownie rozpatrywanych sprawach. Tymczasem, jak wynika z treści wszystkich zaskarżonych decyzji będących przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu, rozstrzygnięcia organu I instancji zostały wydane na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z 18 listopada 1983r. i taka podstawa prawna została zaakceptowana przez Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Oparcie zaskarżonych rozstrzygnięć na przepisach rozporządzenia z 1983r. uznanego przez sąd we wszystkich trzech poprzednich rozstrzygnięciach za niekonstytucyjne, stanowi naruszenie art. 153 p.p.s.a. Okoliczność ta już sama w sobie stanowi podstawę uchylenia zaskarżonych, oraz poprzedzających je decyzji, z uwagi na treść art. 153 p.p.s.a., czyli związanie sądu w niniejszym postępowaniu oceną prawną i poglądem wyrażonym przez sąd w wyrokach III SA/Kr 777/07, III SA/Kr 778/07 i III SA/Kr 1227/08. Nawiązując do wcześniejszych uwag dotyczących regulacji zawartej w art. 153 p.p.s.a. podkreślić trzeba jednolitość poglądów doktryny i orzecznictwa w interpretacji tej normy. I tak np., jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 26.03.2012r. sygn. akt II SA/Kr 163/12 (LEX nr 1138544) : "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej we wcześniejszym orzeczeniu. Związanie wynikające z tego przepisu przestaje obowiązywać jedynie w przypadku zmiany stanu prawnego lub zmiany stanu faktycznego". Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny dokonując interpretacji przepisu art. 153 p.p.s.a. w wyroku z dnia 6.03.2012r. sygn. akt II OSK 2617/11(LEX nr 1138187) podkreślił, co następuje: Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. W orzecznictwie podkreśla się, że zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach". Także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 października 2011 r. sygn. akt II FSK 1057/11 (LEX nr 1069805) wskazał : "Sąd pierwszej instancji kontrolując legalność zaskarżonej decyzji winien ograniczyć się tylko i wyłącznie do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku". Trzeba także podkreślić, że z uwagi na związanie poprzednio wydanymi w sprawach wyrokami WSA, organy nie miały prawa stosować przepisów rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983r. nawet w sytuacji, kiedy powołały się w podstawie prawnej wydanych decyzji na treść przepisu intertemporalnego – tj. § 11 ust.2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, ponieważ związanie to było bezwzględne. Skutkiem niezastosowania się organów do zapadłych przed tut. sądem wyroków z 26 lutego 2009r., oparto zaskarżone rozstrzygnięcia na orzeczeniach lekarskich powołujących się na rozporządzenie z 1983r. uznane przez sąd za niezgodne z przepisami Konstytucji RP. Wydane decyzje także w uzasadnieniach odwołują się do wykazu chorób zawodowych zamieszczonego w załączniku do rozporządzenia z 1983 r., ponieważ na rozporządzenie to powołują się : orzeczenie lekarskie Ośrodka medycyny Pracy : [...] z dnia [...] 2006r. i orzeczenia lekarskie nr. rej. [...] wydane przez IMPiZŚ w dniu [...] 2006r. stanowiące zasadnicze podstawy zaskarżonych rozstrzygnięć. Wynikiem procedowania na podstawie tamt. rozporządzenia jest brak weryfikacji wydanych orzeczeń. Nadto, nie można uznać, aby zaskarżone rozstrzygnięcia oparte były na aktualnym materiale dowodowym, skoro skarżący badany był po raz ostatni w 2006 r. i to badanie, przeprowadzone pięć lat przed wydaniem zaskarżonych decyzji stanowiło podstawę rozstrzygania przez organy. Także w sprawach, w których organy rozstrzygają o istnieniu choroby zawodowej aktualne jest stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 30.11.2010r. II OSK 1311/10 (LEX nr 7464640), iż :"Decyzja administracyjna musi mieć walor aktualności w zakresie ustaleń faktycznych". Dlatego nie można uznać, że postępowanie dowodowe przeprowadziły organy zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7, 77 i 80 kpa. Uchybienia te mogły mieć wpływ na wynik postępowania. Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia RM z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, z zastrzeżeniem ust. 2, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Natomiast zgodnie z treścią § 11 ust. 2 postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chor ob. zawodowych, wszczęte i niezakończone przed dniem 3 września 2002r. są prowadzone na podstawie przepisów obowiązujących w dniu ich wszczęcia. Z treści tego przepisu wynika, że postępowania niezakończone przed dniem 3 lipca 2009r. prowadzone są na podstawie nowych przepisów. Postępowania w sprawie chorób zawodowych T. B. są postępowaniami wszczętymi w 2002 r. i niezakończonym przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z 2009r. W kwestii stosowania przepisów wykonawczych w sprawach chorób zawodowych u skarżącego nie może bowiem ujść uwadze, że wyroki tut. Sądu III SA/Kr 777/07, 778/07 i 1227/08 oraz wyrok II SA/Kr 3061/03 wyeliminowały z obrotu prawnego wszystkie rozstrzygnięcia organów administracji wydane w połączonych w nin. postępowaniu sprawach, zatem postępowania te są postępowaniami wszczętymi i nie zakończonymi przed dniem wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2009r., Nr 105, poz. 869), tak: wyrok NSA dnia 11.08.2011r. sygn. akt II OSK 723/11, opublikowany: https://cbois.nsa.gov.pl/doc/684F3D0F7 Rozstrzyganie w tych sprawach powinno więc następować zgodnie z treścią § 11 ust. 1, czyli na podstawie przepisów "nowego" rozporządzenia. Nadto, weszło ono w życie z dniem 3 lipca 2009r. , natomiast wyroki te zapadły przed dniem jego wejścia w życie - w dniu 26 lutego 2009r. Skoro więc poprzednio obowiązujące akty wykonawcze – rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z 1983r. i z 2002r. nie mają z uwagi na ich niekonstytucyjność zastosowania i zachodzą wyżej wskazane okoliczności, to organy ponownie rozpatrując sprawy chorób zawodowych u T. B., dokonają tego w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych. Nadto powinny oprzeć rozstrzygnięcia na dowodach posiadających walor aktualności, tj. aktualnych orzeczeniach lekarskich wydanych na podstawie przepisów rozporządzenia z 2009r. Powyższe uchybienia obligowały sąd do uznania, ze zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania – art. 153 p.p.s.a., art. 7, 77 i 80- kpa, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy, przez oparcie rozstrzygnięć na przepisach prawa materialnego – rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych, które nie mogły mieć w sprawach zastosowania. z uwagi na związanie organów poglądem tut. Sądu wyrażonym w wyrokach III SA/Kr 777/07, III SA/Kr 778/07 i III SA/Kr 1227/08. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło