II GSK 394/13

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-05-29

Skład orzekający: Anna Robotowska, Krystyna Anna Stec, Ludmiła Jajkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy brak dochodu z działalności gospodarczej lub jego niski poziom świadczy o faktycznym zaprzestaniu prowadzenia tej działalności i w konsekwencji o ustaniu obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego?
Ratio decidendi
Prowadzenie działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów prawa jest związane z wpisem do ewidencji, a nie z faktycznym osiąganiem dochodów. Brak dochodów lub ich niski poziom nie stanowi dowodu na zakończenie lub zawieszenie działalności, a ciężar udowodnienia zaprzestania prowadzenia działalności spoczywa na przedsiębiorcy. Wpis do ewidencji rodzi domniemanie prowadzenia działalności, które może być obalone jedynie przez przedsiębiorcę.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia stwierdzającej podleganie A. K. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w określonych okresach. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę A. K. na tę decyzję. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła błędną wykładnię przepisów prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, argumentując, że w spornych okresach faktycznie nie prowadziła działalności gospodarczej, co potwierdzały zeznania podatkowe i brak obrotu w niektórych deklaracjach VAT-7.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Protokolant Karol Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 31 października 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 1261/12 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 31 października 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 1261/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę A. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2012 r. w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Przedstawiając stan sprawy, Sąd I instancji wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat [...] wnioskiem z dnia 19 września 2011 r. zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ o wydanie decyzji w sprawie podlegania przez A. K. (skarżącą) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej. Dyrektor [...] OW NFZ decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. stwierdził istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego A. K. z tytułu prowadzenia przez nią działalności pozarolniczej w okresie od dnia 8 maja 2000 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Decyzja ta została uchylona decyzją Prezesa NFZ z dnia [...] grudnia 2011 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor [...] OW NFZ decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., stwierdził istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego strony z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresach: od dnia 1 lipca 2000r. do dnia 31 lipca 2000 r., od dnia 1 listopada 2000 r. do dnia 31 grudnia 2000 r., od dnia 1 grudnia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2001 r., od dnia 1 grudnia 2002 r. do dnia 31 grudnia 2002 r., od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 31 stycznia 2003 r., od dnia 1 grudnia 2003 r. do dnia 31 grudnia 2003 r., od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 30 września 2004 r., od dnia 1 listopada 2004 r. do dnia 31 grudnia 2004 r., od dnia 1 lutego 2005 r. do dnia 28 lutego 2005 r., od dnia 1 kwietnia 2004 r. do dnia 30 kwietnia 2004 r., od dnia 1 czerwca 2004 r. do dnia 30 września 2005 r. Prezes NFZ zaskarżoną decyzją, na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.; dalej: ustawa o świadczeniach) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.), w pkt 1, uchylił decyzję organu I instancji w części stwierdzającej istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia przez stronę działalności pozarolniczej w okresach: od dnia 1 kwietnia 2004 r. do dnia 30 kwietnia 2004 r. oraz od dnia 1 czerwca 2004 r. do dnia 30 września 2005 r. i stwierdził istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego w okresach: od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 30 kwietnia 2005 r. oraz od dnia 1 czerwca 2005 r. do dnia 30 września 2005 r. W pkt 2 decyzji Prezes NFZ w pozostałej części stwierdzającej istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego A. K. z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ II instancji ustalając stan faktyczny uwzględnił przedłożone przez stronę zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 11 października 2011 r., z którego wynika, że A. K. złożyła za rok 1999 zeznanie podatkowe PIT-35, w którym nie wykazała przychodów z działalności gospodarczej, za lata 2000-2005 złożyła zeznania podatkowe PIT-36 z wykazanym przychodem z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto z zaświadczenia wynika obrót uwidoczniony w deklaracjach VAT-7 za poszczególne miesiące w latach 2000-2005. Prezes NFZ uznał, odnosząc się do zarzutów sformułowanych w ww. odwołaniu, że skoro skarżąca nie wykazała obrotu w deklaracjach VAT-7 w okresie od 1 kwietnia do 30 kwietnia 2004 r. oraz od 1 czerwca 2004 r. do 30 września 2005 r. i nie powinna w tym czasie podlegać ubezpieczeniu zdrowotnemu. Na powyższą decyzję A. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę. Sąd I instancji uzasadniając oddalenie skargi - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) - stwierdził, że powszechny obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego na przestrzeni lat obejmujących okres, którego dotyczy sprawa, wynikał z różnych aktów normatywnych, mianowicie: 1. do 31 marca 2003 r. z art. 8 pkt 1 lit c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby prowadzące pozarolniczą działalność lub osoby z nimi współpracujące; 2. do 30 września 2004 r. z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.), w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników (...), które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi; 3. do 19 września 2008 r. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy o świadczeniach, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi; 4. z dniem 20 września 2008 r. zaczął obowiązywać przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, w brzmieniu zmienionym przez art. 12 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz niektórych innych ustaw. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w ww. przepisach powstaje i wygasa - w myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach - zarówno w brzmieniu sprzed, jak i po nowelizacji, w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Podobnie kwestię tę regulowały także ww. ustawy wcześniejsze, odpowiednio w art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.; dalej: u.s.u.s.) obowiązującym do 19 września 2008 r., obowiązek ubezpieczenia dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, powstawał od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Po nowelizacji - dokonanej art. 7 ustawy o zmianie, tj. od 20 września 2008 r. przepis art. 13 pkt 4 u.s.u.s. stanowi, że obowiązek ubezpieczenia dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, powstaje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. 2009 r. Nr 205 poz. 1585). Podobnie jak ww. ustawy: o świadczeniach oraz u.s.u.s., także ustawa o swobodzie działalności gospodarczej (dalej: u.s.d.g.) została znowelizowana ustawą o zmianie. Przepis art. 1 ustawy o zmianie wprowadził do u.s.d.g. sprzed nowelizacji (tekst jednolity Dz. U. 2007 r. Nr 155, poz. 1095) art. 14a ust. 1, w myśl którego przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy. Z powyższych regulacji wynika więc, że dopiero z dniem 20 września 2008 r. ustawodawca wprowadził dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą możliwość wyłączenia się spod obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w związku z prawem zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej. Mając powyższe na uwadze, Sąd I instancji stwierdził, że czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest tożsamy z czasem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Okresy podlegania obowiązkowi ubezpieczenia wyznaczone zostały, co do zasady, przez formalne, a nie faktyczne wykonywanie działalności, która stanowi tytuł ubezpieczenia, a zaprzestanie prowadzenia działalności z różnych przyczyn powinno być do ewidencji zawsze zgłoszone i wpisane. Wpis do ewidencji prowadzi do domniemania prawnego, według którego osoba tam wpisana, która nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jest traktowana jako prowadząca taką działalność i w związku z tym miała obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne. Domniemanie to może być obalone. Ciężar dowodu wystąpienia przesłanek uzasadniających ustanie obowiązku ubezpieczenia (rzeczywistego zaistnienia przerwy w prowadzeniu działalności) obciąża tę stronę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne w zakresie ustania obowiązku ubezpieczenia. Nadto przerwa w prowadzeniu działalności gospodarczej, powodująca ustanie obowiązku ubezpieczenia, nie może być uzależniona wyłącznie od poziomu dochodu uzyskiwanego z tytułu jej prowadzenia bądź jego braku, wpływającego na zamiar czasowego wyłączenia, ciążącego na prowadzącym działalność, obowiązku ubezpieczenia. Dalej, WSA stwierdził, że w sprawie poza sporem pozostaje, że skarżąca od 20 maja 1997 r. prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą (wpis do ewidencji od dnia 6 maja 1997 r.). Działalność ta była prowadzona do 31 maja 2010 r. (wykreślenie wpisu z dniem 1 czerwca 2010 r.). Zatem bezspornie od dnia 6 maja 1997 r. skarżąca zaczęła podlegać obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Sporną kwestią w sprawie jest, czy w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji skarżąca podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo uznały, że obowiązek wykazania istnienia usprawiedliwionych ewentualnych przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej - zawieszenia, jak również jej nieprowadzenia - obciążał skarżącą. Z akt sprawy nie wynika, aby działalność skarżącej, została kiedykolwiek skutecznie zawieszona. Sąd miał przy tym na uwadze, że instytucja zawieszenia prowadzenia działalności pozarolniczej powstała dopiero po 20 września 2008 r., przy czym wykreślenie działalności skarżącej z ewidencji nastąpiło w dniu 1 czerwca 2010 r. WSA zauważył, że w związku z poinformowaniem skarżącej o toczącym się w jej sprawie postępowaniu, przedłożyła ona deklaracje z wykazanym przychodem z działalności gospodarczej, tj. PIT 36 za lata 2000–2005. Do odwołania dołączyła zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 11 października 2011 r., z którego wynika, że wykazała obrót w deklaracjach VAT-7 w następujących okresach: w roku 2000 za: lipiec, listopad, grudzień, w roku 2001 za grudzień, w roku 2002 za grudzień, w roku 2003 za: styczeń i grudzień, w roku 2004 za: maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, listopad i grudzień, w roku 2005 za: luty, kwiecień, czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień. Z ww. zaświadczenia wynika również, że skarżąca złożyła za rok 1999 zeznanie podatkowe PIT-35, w którym nie wykazała przychodów z prowadzonej działalności. Nadesłane dokumenty potwierdzały w ocenie WSA okoliczność prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej w okresach podanych w zaskarżonej decyzji, z tytułu której winna była podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Okoliczność, że działalność była nieopłacalna i skarżąca nie osiągała z tego tytułu przychodów, czy też przychody te kształtowały się na bardzo niskim poziomie, pozostała, zdaniem Sądu, bez wpływu na fakt jej prowadzenia. Reasumując Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała skutecznie, aby w latach 1997–2010 nie prowadziła działalności gospodarczej, wykazała tylko brak przychodów lub ich minimalny wymiar. Wobec tego Prezes NFZ zasadnie przyjął domniemanie, że działalność gospodarcza była prowadzona przez skarżącą od chwili wpisu do ewidencji, a skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego od chwili wpisania działalności do ewidencji, aż do momentu wykreślenia jej z tej ewidencji. W ocenie Sądu w toku postępowania nie doszło także do naruszenia przepisów proceduralnych w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła A. K., zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W., a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wyrokowi zarzuciła naruszenie: 1. prawa materialnego przez błędną wykładnię: - art. 69 ustawy o świadczeniach poprzez błędne uznanie przez WSA w W., że skarżąca podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresach wskazanych w decyzji organu, pomimo faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności przez skarżącą; - art. 2 u.s.d.g. przez przyjęcie, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w sposób zorganizowany i ciągły również w miesiącach objętych decyzją ustalającą podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, 2. przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 106 p.p.s.a. przez nieprzeprowadzenie przez Sąd dowodu uzupełniającego z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania w sprawie, a pozwalających na ustalenie, że skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej w sposób zorganizowany i ciągły w rozumieniu u.s.d.g. i poprzestanie w tym przedmiocie na ustaleniach organu pierwszej i drugiej instancji, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, a zwłaszcza czy w okresach objętych decyzją Prezesa NFZ skarżąca faktycznie prowadziła działalność gospodarczą. W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżąca wykazała w toku postępowania, że w okresach, których decyzja dotyczy, nie prowadziła działalności gospodarczej w rozumieniu u.s.d.g., gdyż nie była to działalność o charakterze zarobkowym, ciągłym i zorganizowanym. Miały o tym świadczyć przedłożone do akt: zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 11 października 2011 r., zeznanie podatkowe PIT 35 za 1999 r. oraz deklaracje podatkowe PIT 36 za trzy kolejne lata. Ponadto w odwołaniu podniosła, że w deklaracjach VAT- 7 został wykazany obrót, co nie pozwala na wywiedzenie wniosku, że strona uzyskała dochód w rozumieniu działalności zarobkowej. Ponadto wskazała, że w spornych okresach była zatrudniona w innych miejscach i w związku z tym nie miała czasu na prowadzenie swojej działalności w sposób ciągły i zorganizowany. Te twierdzenia nie zostały jednak zweryfikowane przez organy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a jedynie nieważność postępowania w rozumieniu art. 183 § 2 powołanej ustawy - której w niniejszej sprawie się nie dopatrzono - bierze pod uwagę z urzędu. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa (ze wskazaniem ewentualnych jednostek redakcyjnych), którym - zdaniem skarżącego - uchybił Sąd I instancji, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przypomnienie tych podstawowych zasad dotyczących zakresu badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny i wymogów stawianych zarzutom składającym się na podstawy kasacyjne jest w niniejszej sprawie o tyle konieczne, że niektóre z nich nie są należycie sformułowane (o czym niżej). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest natomiast władny badać, czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których środek zaskarżenia oparto. Wobec powyższego należy zauważyć, że w skardze kasacyjnej nie sformułowano zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego - powołanych w podstawie prawnej zaskarżonego wyroku - z treści których wywiedziono, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są, m.in. osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą. Powyższe pozostaje zatem poza kontrolą kasacyjną. W świetle podstaw, na których skargę kasacyjną oparto, istota sporu dotyczy zaś dwóch kwestii: jak należy rozumieć prowadzenie działalności gospodarczej (pozarolniczej) oraz czy stan faktyczny sprawy - przyjęty przez Sąd I instancji przy wyrokowaniu - ustalony został prawidłowo. Ocena skuteczności postawionych Sądowi I instancji zarzutów wymaga uwagi, że będące przedmiotem sporu obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne dotyczy wskazanych w zaskarżonej decyzji okresów między 1 lipca 2000 r. a 28 lutego 2005 r. W zarzutach naruszenia przepisów prawa materialnego wskazano zaś jedynie na naruszenia uregulowań ustawy o swobodzie działalności gospodarczej z dnia 2 lipca 2004 r. oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych z 27 sierpnia 2004 r. Uwzględniając poczynione wyżej uwagi - w ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego - oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu art. 2 powołanej wyżej u.s.d.g. nie uzasadnia wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku. Sądowi I instancji zarzucono błędną wykładnię tego przepisu - przez przyjęcie, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w sposób zorganizowany i ciągły również w miesiącach objętych decyzją ustalającą podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Tymczasem naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej. To zaś czy stan faktyczny ustalony w sprawie prawidłowo uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie czy ustalony stan faktyczny zasadnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej jest kwestią właściwego zastosowania prawa (por. np. postanowienie SN z dnia 15 października 2001 r. I CKN 102/99). Sposób sformułowania zarzutu naruszenia art. 2 u.s.d.g. (a to /.../ przez przyjęcie, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą /.../) wskazuje zatem, że w istocie kwestionowane jest zastosowanie tego przepisu w konkretnym stanie faktycznym, dotyczącym skarżącej. Zgodnie z art. 2 u.s.d.g. działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Poza sporem przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi - prowadzący działalność gospodarczą w rozumieniu cytowanego przepisu - podlegają wpisowi do ewidencji, przewidzianej ustawą o swobodzie działalności gospodarczej. Podzielić przy tym należy pogląd, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej rodzi domniemanie, że przedsiębiorca figurujący w ewidencji prowadzi działalność w rozumieniu powołanej ustawy. Domniemanie to niewątpliwie może być obalone. Ciężar udowodnienia - że mimo wpisu działalność gospodarcza nie jest prowadzona - spoczywa na przedsiębiorcy, jako osobie, która z faktu tego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne, w tym w zakresie ustania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Brak dochodów z działalności gospodarczej nie świadczy jednak o zakończeniu czy zawieszeniu jej prowadzenia (por. wyroki NSA z dnia 18 stycznia 2011 r. II GSK 22/10 czy z dnia 11 marca 2014 r. II GSK 2094/12). Domniemanie, że w spornych okresach skarżąca prowadziła działalność gospodarczą, wywiedziono z faktu wpisu do ewidencji 6 maja 1997 r. i wykreślenia z dniem 1 czerwca 2010 r. Z uzasadnienia zaskarżonej do WSA decyzji wynika, że organ odwoławczy – oceniając złożone przez skarżącą zaświadczenie organu podatkowego – uznał, że z uwagi na brak obrotu w okresie od 1 do 30 kwietnia 2004 r. oraz od 1 czerwca 2004 r. do 30 września 2005 r. tylko w tym czasie skarżąca nie powinna podlegać ubezpieczeniu zdrowotnemu. Taka ocena dowodów zarzutem naruszenia art. 80 k.p.a. podważana nie jest. Zarzucając zaś Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 ,77 i 107 (bez wskazania jednostek redakcyjnych dwóch ostatnich artykułów) k.p.a. autor skargi kasacyjnej nie wskazał jakich czynności, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy – w rozumieniu art. 7 k.p.a. - nie podjęto. Nawet zakładając, że zarzut dotyczy art. 77 § 1 k.p.a. nie wskazano jakich dowodów nie przeprowadzono jak i które z dowodów, zgromadzonych w sprawie, nie zostały wszechstronnie rozpatrzone. Nie wyjaśniono nadto w jakim zakresie uchybiono art. 107 k.p.a. Wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku nie usprawiedliwia też zarzut naruszenia art. 106 p.p.s.a. Zarzut ten także ma wadę konstrukcyjną, i w tym przypadku nie doprecyzowano bowiem jednostki redakcyjnej wskazanego przepisu. Mając na uwadze uzasadnienie zarzutu przyjąć można, że autor skargi kasacyjnej miał na myśli § 3 - zgodnie z którym Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przytoczony przepis wskazuje jednak, że sąd może, a nie jest zobligowany do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Wyjaśnić nadto należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej (art. 3 § 1 p.p.s.a.), co znaczy, że nie czynią własnych ustaleń faktycznych a jedynie kontrolują czy organy ustalając stan faktyczny spawy nie uchybiły przepisom postępowania. Z tych względów sformułowany w związku z art. 106 p.p.s.a. zarzut, że WSA "poprzestał na ustaleniach organu /.../" jest całkowicie chybiony. Tak więc stan faktyczny ustalony w postępowaniu administracyjnym i przyjęty jako prawidłowy przez Sąd I instancji przy wyrokowaniu - który rzutował na zastosowanie w sprawie powołanych norm prawa materialnego - nie został skutecznie podważony. W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest natomiast możliwości odniesienia się do zarzutu naruszenia art. 69 ustawy o świadczeniach przez błędną jego wykładnię. W skardze kasacyjnej ograniczono się do wskazania, że do naruszenia przepisu doszło przez błędne uznanie, że skarżąca podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej pomimo faktycznego zaprzestania działalności gospodarczej. W skardze kasacyjnej nie tylko nie wskazano w czym przejawia się błędna wykładnia przepisu, jakie winno być jego prawidłowe rozumienie ale i nie uzasadniono zarzutu w sposób który pozwoliłby stwierdzić o naruszenie której jednostki redakcyjnej przepisu chodzi. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło