II SA/Ke 604/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.),, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka,, Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 listopada 2012r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia A. z siedzibą w J. na postanowienie Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Wojewody Świętokrzyskiego na rzecz Stowarzyszenia A. z siedzibą w J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] znak: [...], po wstępnym zapoznaniu się z odwołaniem Stowarzyszenia A. w J. od decyzji Starosty J. z [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na rozbudowę i nadbudowę istniejącego budynku gospodarczego wraz ze zmianą sposobu użytkowania budynku na budynek mieszkalny jednorodzinny z częścią magazynową przeznaczoną do przechowywania warzyw i owoców, na podstawie art. 134 kpa stwierdził niedopuszczalność odwołania złożonego przez Stowarzyszenie A. w J., ponieważ w dniu 7 października 2011 r. minął termin do jego wniesienia. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ ten ustalił, że opisana decyzja Starosty J. z [...] została doręczona P.K., będącej jedyną stroną postępowania w dniu 23 września 2011 r. Stowarzyszenie A. w J. nie zostało uznane za stronę postępowania w zakończonym wydaniem ww. decyzji postępowaniu i decyzja ta nie była Stowarzyszeniu doręczana. Odwołanie Stowarzyszenia A. w J. wniesione zostało w dniu 4 lipca 2012 r. (data stempla pocztowego na kopercie). Dalej Wojewoda stwierdził, że skoro ostatnie doręczenie przedmiotowej decyzji nastąpiło w dniu 23 września 2011 r., to dzień 7 października 2011 r. był ostatnim dniem do wniesienia odwołania, a zostało ono złożone 271 dni po upływie terminu do jego wniesienia, przez podmiot nie posiadający przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty J. z dnia 23 września 2011. Odwołanie to nie zawierało wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Powyższe zdaniem organu odwoławczego oznaczało, że nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania i zobowiązywało go do wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności wniesienia odwołania. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższe postanowienie Stowarzyszenie Obrony Zwierząt w J. zarzuciło niewłaściwe zastosowanie art. 134 kpa oraz naruszenie art. 138 § 2 kpa w sytuacji gdy istniały przesłanki by uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdyż decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że jest właścicielem nieruchomości, która znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji, dla której Starosta J. decyzja z [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na rozbudowę i nadbudowę. Tymczasem organ administracji poprzez niedostateczne zbadanie okoliczności sprawy błędnie wywiódł, że inwestycja ta nie oddziałuje na nieruchomość skarżącej znajdującej się w najbliższym i bezpośrednim sąsiedztwie. Ponadto strona skarżąca zarzuciła, że zaskarżone postanowienie jest wewnętrznie sprzeczne, gdyż z jednej strony wojewoda uznaje w nim Stowarzyszenie za stronę postępowania, ale z drugiej strony uznaje niedopuszczalność złożonego odwołania z powodu wniesienia go po terminie, przy czym termin ten liczy od dnia doręczenia decyzji inwestorowi, który jako jedyny podmiot został uznany za stronę postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest wydane na podstawie art. 134 kpa postanowienie, w którym Wojewoda stwierdził niedopuszczalność wniesionego przez stronę skarżącą odwołania z powodu upływu terminu do jego wniesienia. Zgodnie z art. 134 kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z powyższego przepisu zatem jasno wynika, że wyróżnia on dwie odrębne i niezależne od siebie instytucje procesowe: 1. niedopuszczalność odwołania i 2. uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W konsekwencji organ odwoławczy na podstawie art. 134 kpa może wydać jedno z dwóch rozstrzygnięć tj. bądź stwierdzić niedopuszczalność odwołania bądź stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok NSA z dnia 6 maja 2011 r., II OSK 795/10, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Br 365/12 dostępne w internecie na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić należy, że inne są przesłanki wydania każdego z tych rozstrzygnięć. Postanowienie stwierdzające niedopuszczalności odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym i podmiotowym. Do przyczyn przedmiotowych zaliczamy m.in. brak przedmiotu zaskarżenia, brak możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Z kolei do przyczyn podmiotowych zaliczamy m. in. wniesienia środka zaskarżenia, przez stronę nie mającą zdolności do czynności prawnych przewidzianych art. 30 § 2 kpa. Można także stwierdzić niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych w sytuacji wniesienia odwołania przez osobę trzecią albo podmiot na prawach strony, który nie brał udziału w postępowaniu przed organem I instancji, ale chodzi tu o takie przypadki, gdy taki podmiot nie uważa się za stronę postępowania. Zauważyć należy, że wniesienie odwołania po terminie nie oznacza jego niedopuszczalności. Odwołanie wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia jest środkiem zaskarżenia wniesionym z przekroczeniem ustawowego terminu, ale nie jest niedopuszczalne w rozumieniu art. 134 kpa, bowiem termin ten może być stronie na jej żądanie przywrócony. Dlatego w przypadku wniesienia odwołania po terminie (gdy nie ma wniosku o jego przywrócenie lub odmówiono jego przywrócenia) organ odwoławczy powinien wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że Wojewoda nieprawidłowo stwierdził niedopuszczalność odwołania z tego powodu, że zostało ono wniesione po terminie, łącząc - wbrew brzmieniu art. 134 kpa - w jednym postanowieniu obie instytucje procesowe przewidziane w tym przepisie. Co więcej, z uzasadnienia tego postanowienia ostatecznie nie wynika, czy organ ten uznał, że skarżące Stowarzyszenie powinno być stroną postępowania zakończonego decyzję Starosty J. z [...], stosownie do art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego i w związku z tym jego intencją było tylko stwierdzenie wniesienia odwołania z uchybieniem terminu, czy też organ ten uznał, że Stowarzyszenie nie miało legitymacji do udziału w tej sprawie w charakterze strony. W tym drugim jednak wypadku, w sytuacji, gdy skarżące Stowarzyszenie w swoich pismach cały czas podnosiło, że decyzja Starosty narusza jego prawa, a więc dotyczy jego interesu prawnego, bowiem nie pozwala mu na realizację własnej inwestycji i że w związku z tym powinno brać udział w sprawie w charakterze strony, organ, nie podzielając tego stanowiska, powinien umorzyć postępowanie odwoławcze (por. uchwałę NSA z dnia 5 lipca 1999r. sygn. OPS 16/98 – ONSA 1999, Nr 4, poz. 119, zgodnie z którą stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa, następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na odstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa), a nie stwierdzać jego niedopuszczalność. Jak jednak wyżej wskazano, z uzasadnienia postanowienia ostatecznie nie wynika, co faktycznie było zamiarem organu. Powyższe uchybienie stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 134 kpa oraz art. 107 § 3 kpa. Z tego względu podlegało ono uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 poz. 270) – dalej p.p.s.a. Stosownie do art. 152 tej samej ustawy Sąd orzekł, ze zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego poniesione przez niego koszty w postaci wpisu sądowego. Na zasądzoną na rzecz skarżącego kwotę składa się uiszczony przez niego wpis od skargi. Rozpoznając ponownie sprawę organ wyeliminuje stwierdzone wyżej nieprawidłowości.