II GSK 1023/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia del. WSA Zbigniew Czarnik Protokolant Dorota Gaj-Mizerska po rozpoznaniu w dniu 16 września 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych 1) Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej, 2) C. P. E. L., D., I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 1176/12 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2012 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy 1. oddala skargi kasacyjne, 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz A. G. kwotę 225 (słownie: dwieście dwadzieścia pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 3. zasądza od C. P. E. L., D., I. na rzecz A. G. kwotę 225 (słownie: dwieście dwadzieścia pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 listopada 2012 r. w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2012 r. w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy w punkcie 1) uchylił zaskarżoną decyzję, w punkcie 2) stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, w punkcie 3) orzekł o kosztach postępowania. I. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 26 maja 2011 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął sprzeciw C. P. E. z siedzibą w D., Irlandia wobec decyzji Urzędu z dnia [...] czerwca 2010 r. o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy Tournament Champion o numerze [...], na rzecz A. G. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Wielobranżowe E. w M. Sporne prawo ochronne zostało udzielone dla takich towarów, jak: torby sportowe, opakowania ze skóry z klasy 18 Klasyfikacji Nicejskiej; pokrowce ochronne na meble, sukna bilardowe z klasy 24 Klasyfikacji Nicejskiej; oraz okładziny do stołów bilardowych, kije bilardowe, końcówki kijów bilardowych, kule bilardowe, stoły bilardowe, kreda do kijów bilardowych, urządzenia do zaznaczania punktów w bilardzie, gry towarzyskie, inny sprzęt i akcesoria bilardowe, takie jak: wieszaki do kijów bilardowych, trójkąty do bil, pokrowce na kije bilardowe; sprzęt do gier towarzyskich, taki jak: odbijaki i krążki do hokeja, rzutki do darta, piłeczki do piłkarzyków z klasy 28 Klasyfikacji Nicejskiej. Uprawniony wniósł o oddalenie sprzeciwu. Stwierdził, że towary, do oznaczania których przeznaczone są znaki sporny oraz przeciwstawione, nie są podobne. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Urząd Patentowy RP działając w postępowaniu spornym na podstawie art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późniejszymi zmianami) oraz art. 100 k.p.c. w związku z art. 256 ust 2 p.w.p. unieważnił prawo ochronne na znak towarowy "Tournament Champion" o numerze [...] w części dotyczącej następujących towarów: torby sportowe, opakowania ze skóry z klasy 18 Klasyfikacji Nicejskiej; kije bilardowe, urządzenia do zaznaczania punktów w bilardzie, gry towarzyskie, inny sprzęt do gier towarzyskich, taki jak: odbijaki i krążki do hokeja, rzutki do darta, piłeczki do piłkarzyków z klasy 28 Klasyfikacji Nicejskiej; (pkt 1), a w pozostałej części sprzeciw oddalił (pkt 2) i orzekł o kosztach postępowania. Urząd Patentowy RP stwierdził, że towary, do oznaczania których przeznaczony jest znak sporny, oprócz pokrowców ochronnych na meble i sukien bilardowych z klasy 24 Klasyfikacji Nicejskiej oraz okładzin do stołów bilardowych z klasy 28 Klasyfikacji Nicejskiej, są identyczne względem towarów, do oznaczania których przeznaczone są znaki przeciwstawione. Wszystkie bowiem towary z klasy 28 Klasyfikacji Nicejskiej, oprócz okładzin do stołów bilardowych, zawierają się w szeroko rozumianych artykułach i sprzęcie sportowym, do oznaczania których przeznaczony został znak towarowy Champion o numerze [...]. Natomiast wszystkie towary z klasy 18 Klasyfikacji Nicejskiej, do oznaczania których został przeznaczony znak sporny, są identyczne z towarami, do oznaczania których został przeznaczony w klasie 18 Klasyfikacji Nicejskiej przeciwstawiony znak CHAMPION o numerze [...]. Towary opatrzone porównywanymi znakami, co do których uznano podobieństwo, można nabyć w tych samych miejscach - a mianowicie w sklepach z artykułami i sprzętem sportowym, co zdaniem Urzędu wpływa na ryzyko wprowadzenia potencjalnego odbiorcy w błąd co do pochodzenia tych towarów. W ocenie organu znak sporny Tournament Champion oraz przeciwstawione mu znaki wspólnotowe Champion są podobne w warstwie fonetycznej, ponieważ znaki te zawierają ten sam element słowny "Champion" a na brak podobieństwa nie może wpłynąć dodanie do spornego oznaczenia wyrazu Tournament. Uwzględniając identyczność towarów z klasy 18 i 28 (za wyjątkiem okładzin do stołów bilardowych) oznaczanych tymi znakami oraz wyraźne podobieństwo tych znaków przede wszystkim na płaszczyźnie fonetycznej ale także wizualnej i znaczeniowej, Urząd Patentowy stwierdził, że przeciętny odbiorca narażony jest na ryzyko pomyłki. Skargę na powyższą decyzję wniosła A. G., żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy oraz uczestnik postępowania wnieśli o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 listopada 2012 r. uznał skargę za uzasadnioną. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Urząd Patentowy rozpatrując sprzeciw wniesiony przez C. P. E. Ltd. winien dokonać oceny z punktu widzenia przepisu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., przy czym związanie organu rygorami procedury administracyjnej obligowało Urząd Patentowy do przeprowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia z uwzględnieniem zasad postępowania określonych w kodeksie postępowania administracyjnego, co oznacza, iż Urząd Patentowy winien rozpatrzyć cały zgromadzony materiał dowodowy w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.) i stosownie do wymogu art. 107 § 3 k.p.a. swym ustaleniom i ocenie dać pełny wyraz w uzasadnieniu decyzji. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że Urząd Patentowy prawidłowo uwzględnił w ocenie wynikające z przepisu 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p przesłanki - jednakże treść uzasadnienia wskazuje na to, iż ocena pod względem podobieństwa oznaczeń została dokonana w sposób pobieżny bez pełnego wyjaśnienia stanowiska Urzędu w tym zakresie. W ocenie WSA w Warszawie przeciwstawione znaki towarowe składają się z elementów słownych Champion, z tym że jeden z nich zapisany jest charakterystyczną czcionką. Natomiast sporny znak składa się z elementu słownego Tournament Champion oraz elementu graficznego. Sąd zaznaczył jednocześnie, że ogólne stwierdzenie, iż układ graficzny przeciwstawionych znaków towarowych nie jest wystarczająco oryginalny, nie jest wystarczające do przyjęcia, że ocena znaku spornego w tym zakresie jest prawidłowa i pełna ani też do kontroli przez Sąd ustalenia w powyższym zakresie zaś strona nie godząc się z tymi ustaleniami podnosi, iż element graficzny spornego znaku jest bardzo charakterystyczny i rozpoznawalny w społeczności uprawiającej gry bilardowe i z tego względu to nie wyraz Champion jest najważniejszym elementem znaku tylko występujący w znaku element graficzny. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że Urząd Patentowy RP dokonując oceny w warstwie wizualnej odnotował występowanie w znaku elementu słownego Tournament, jednakże nie wyjaśnił pominięcia w tej ocenie występowania powyższego elementu z uwzględnieniem jego usytuowania w znaku i wniosków z tego usytuowania płynących, a całościowa ocena znaku w tej płaszczyźnie tego wymagała. Zdaniem Sądu pierwszej instancji sposób oceny spornych znaków dokonanej przez Urząd Patentowy nie spełnia wymogu oceny pod względem całościowego wrażenia wywołanego przez znaki ani też wymogu przedstawienia jej w uzasadnieniu decyzji stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. Sąd pierwszej instancji podniósł również, iż okoliczność, że w znaku spornym jeden z jego elementów jest znakiem towarowym z wcześniejszym pierwszeństwem, nie jest wystarczająca do przyjęcia podobieństwa oznaczeń w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. W oceni Sądu istotnymi w tym względzie jest grafika, układ liter wyrazów, czy kolorystyka oceniane jako całość, a w takim zakresie w sposób odpowiadający wymogom art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Urząd Patentowy oceny nie dokonał. Podsumowując, WSA w Warszawie uznał, że Urząd Patentowy w sposób niepełny bez uwzględnienia wymogów procedury dokonał oceny pod względem podobieństwa towarów, nie uwzględniając w tej ocenie charakteru sprzętu oznaczonego spornym znakiem, przeznaczenia, sposobu użycia i sposobu dystrybucji, a sama przynależność towarów do tej samej klasy nie przesądza o ich podobieństwie. II. Skargę kasacyjną złożył Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie następujących przepisów: 1. Naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez ograniczenie się do ogólnego wskazania wadliwości w postępowaniu przed Urzędem Patentowym i niezawarcie w uzasadnieniu wyroku żadnych wskazań co do dalszego postępowania, do czego Sąd był zobowiązany uchylając zaskarżoną decyzję, a wadliwość uzasadnienia w tym zakresie wprowadza niepewność Urzędu Patentowego co do kierunku dalszych czynności postępowania podejmowanych przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, a tym samym uniemożliwia realizację zasady wyrażonej w art. 153 p.p.s.a. 2. Naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w zw. z art. 77 § 1 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 - dalej powoływane jako k.p.a.), poprzez: 1) bezzasadne przyjęcie, że dokonana przez Urząd Patentowy analiza porównawcza przeciwstawionych znaków towarowych, tj.: TOURNAMENT CHAMPION ([...]) oraz CHAMPION (nr [...] i [...]) była pobieżna, bez pełnego wyjaśnienia stanowiska Urzędu w tym zakresie, w szczególności to, że Urząd zbyt lakoniczne odniósł się do kwestii braku dostatecznej oryginalności elementu graficznego spornego znaku towarowego [...], nie dokonał oceny podobieństwa porównywanych znaków w sposób całościowy, w tym pominął w tej ocenie element słowny TOURNAMENT, prowadzące do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, chociaż przeprowadzona przez Urząd Patentowy analiza podobieństwa znaków towarowych była pełna, zgodna z przyjętymi w praktyce i orzecznictwie wytycznymi oraz została w sposób wyczerpujący przedstawiona w zaskarżonej decyzji; 2) bezzasadne przyjęcie, że Urząd Patentowy przedwcześnie przyznał w spornym znaku [...] wyrazowi CHAMPION znaczenie dominujące, prowadzące do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, chociaż w zaskarżonej decyzji Urząd Patentowy stwierdził, że warstwa słowna w spornym znaku ma znaczenie równorzędne do warstwy graficznej; 3) bezzasadne przyjęcie, że Urząd Patentowy w sposób niepełny dokonał oceny podobieństwa towarów, gdyż nie uwzględnił w ocenie charakteru sprzętu oznaczanego spornym znakiem, jego przeznaczenia, sposobu użycia oraz dystrybucji, prowadzące do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, chociaż przeprowadzona przez Urząd Patentowy analiza podobieństwa towarów została przeprowadzona w sposób wyczerpujący i uwzględniała rodzaj towarów, ich przeznaczenie oraz warunki zbytu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, kasator szczegółowo ustosunkował się do postawionych zarzutów. Skargę kasacyjną złożył także C. P. E. LIMITED, zaskarżając powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie w przypadku uznania, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy, uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie na podstawie 188 p.p.s.a. skargi wniesionej do WSA w Warszawie poprzez jej oddalenie i utrzymanie w mocy decyzji Urzędu Patentowego z dnia 13 stycznia 2012 r. oraz w każdym przypadku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: 1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj. naruszenie art. 141 § 4, art. 145 §1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a.: a) poprzez błędną ocenę stanu faktycznego sprawy ustalonego przez Urząd Patentowy RP (dalej: UP), a mianowicie przez brak oparcia rozstrzygnięcia o materiał dowodowy i w konsekwencji dowolne przyjęcie, a także pobieżne odniesienie się do kwestii, że organ nie uwzględnił w swojej ocenie charakteru sprzętu sportowego oznaczonego spornym znakiem, jego przeznaczenia, sposobu użycia i sposobu dystrybucji, mimo istnienia okoliczności świadczących o identyczności tychże towarów, w konsekwencji istnienia okoliczności powodujących wprowadzenie w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów i w związku z tym przemawiających za oddaleniem skargi; b) poprzez błędną ocenę stanu faktycznego sprawy ustalonego przez UP, a mianowicie zakwestionowanie przez WSA ustaleń faktycznych poczynionych przez UP co do istnienia podobieństwa spornych znaków towarowych w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. i uwzględnienie skargi pomimo uzasadnienia przez UP okoliczności świadczących o istnieniu podobieństwa spornych znaków towarowych w stopniu mogącym wprowadzić w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów, a w związku z tym przemawiających za oddaleniem skargi; c) poprzez błędną ocenę stanu faktycznego sprawy ustalonego przez Urząd Patentowy RP (dalej: UP), a mianowicie przez niepełną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie, tj. pominięcie kwestii występowania ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd w znaczeniu szerokim polegającego na uznaniu przez przeciętnych odbiorców, że skarżący, jako uprawniony do serii znaków z elementem słownym Champion przeznaczonych do oznaczania towarów w klasie 18, 25 oraz 28, jest również właścicielem znaku Tournament Champion; d) naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. - przez jego zastosowanie w sytuacji braku podstaw do stwierdzenia naruszenia przez Urząd Patentowy RP art. 7 § 1, art. 77 oraz 107 § 3 k.p.a. ze względu na brak prawidłowego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy; e) naruszenie art. 151 p.p.s.a. polegające na jego niezastosowaniu w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy istniały przesłanki do oddalenia skargi w świetle prawidłowego zastosowania art. 132 ust. pkt 2 przez organ przy wydawaniu decyzji o unieważnieniu w części prawa ochronnego na znak towarowy Tournament Champion; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) poprzez błędne zastosowanie art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy p.w.p., a mianowicie poprzez błędne porównanie towarów, do oznaczania których przeznaczone zostały, zgodnie z zakresem udzielonych praw, znaki towarowe Champion nr [...] oraz Champion nr [...] i Tournament Champion nr [...], błędne porównanie spornych oznaczeń per se, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że ocena podobieństwa znaków towarowych Champion oraz Tournament Champion została dokonana przez Urząd Patentowy RP w sposób niepełny. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej kasator również szczegółowo ustosunkował się do postawionych zarzutów. W odpowiedzi na skargi kasacyjne Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej oraz C. P. E. LIMITED, A. G. – uczestnik postępowania – wniosła o ich oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. III. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi kasacyjne nie mają usprawiedliwionych podstaw i podlegają oddaleniu. Zarzuty zawarte w obydwu skargach kasacyjnych dotyczą naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów o postępowaniu, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Uzasadniając wskazane w skargach kasacyjnych zarzuty, wnoszący skargi podnosili, iż Urząd Patentowy prawidłowo przeprowadził postępowanie w sprawie a ocena zaskarżonej decyzji przez Sąd pierwszej instancji jest niezasadna. Przede wszystkim kasatorzy zarzucali naruszenie przez Sąd przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na bardzo ogólnym wskazaniu wadliwości w postępowaniu przed Urzędem Patentowym i brak wskazań dla organu co do dalszego postępowania. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku, a więc zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie ponadto powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego (naruszenie art. 141 § 4), w sytuacji gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. Zaskarżony wyrok poddaje się kontroli instancyjnej, a z jego uzasadnienia wynika wyraźnie w jakim zakresie Sąd pierwszej instancji uznał wadliwość w postępowaniu przed organem, dlaczego ocenę podobieństwa oznaczeń uznał za (nieprawidłową) niewystarczającą i dlaczego uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 k.p.a. To stanowisko Sądu i pogląd co do wadliwości oceny podobieństwa oznaczeń dokonanej przez Urząd Patentowy spełnia wymóg o jakim mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., to znaczy zawiera wskazania co do dalszego postępowania. Urząd Patentowy ponownie rozpoznając sprzeciw winien ocenić czy spełnione są przesłanki z art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. i czy oceniając całościowo przeciwstawione znaki są one podobne pod względem wizualnym, fonetycznym i znaczeniowym, a to podobieństwo jest takie, że zachodzi ryzyko wprowadzenia w błąd co do pochodzenia towaru. Sąd pierwszej instancji zasadnie zwrócił uwagę, iż mimo że porównywany znak jest znakiem słownym a znak sporny jest znakiem słowno-graficznym, to ocena organu co do grafiki ograniczyła się jedynie do stwierdzenia, iż grafika nie jest oryginalna. Taka ocena nie mogła być przyjęta jako wystarczająca i uzasadniająca stanowisko, iż oznaczenia te są podobne, albowiem dominującym elementem w obu oznaczeniach jest element słowny Champion, a to wystarczało do przyjęcia podobieństwa oznaczeń o jakim mowa w art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Ma rację Sąd pierwszej instancji, iż okoliczność, że w znaku spornym jeden z jego elementów jest znakiem towarowym z wcześniejszym pierwszeństwem, nie jest wystarczająca do przyjęcia podobieństwa oznaczeń w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Istotnymi w tym względzie jest grafika, układ wyrazów czy kolorystyka oceniane jako całość. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, Urząd Patentowy nie dokonał oceny prawidłowo, zgodnie z wymogami art. 77§ 1 k.p.a. i brak jest w uzasadnieniu decyzji rozważań w tym zakresie. Należy podkreślić, iż oceniając podobieństwo oznaczeń konieczna jest ocena nie tylko oznaczenia jako całość, ale również winno się określić stopień podobieństwa znaków przeciwstawionych, albowiem ma to podstawowe znaczenie przy całościowej ocenie niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd. Podkreślenia wymaga to, że całościowa ocena niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd, która obejmuje ryzyko skojarzenia spornego znaku ze znakiem wcześniejszym, winna w tym zakresie uwzględniać rozpoznawalność (stopień zdolności odróżniającej) znaku towarowego z wcześniejszym pierwszeństwem. Z ustalonego już orzecznictwa TS UE wynika, iż niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd jest tym większe im wyższa jest rozpoznawalność znaku z wcześniejszym pierwszeństwem. Trzeba pamiętać, że istotne jest badanie wszystkich okoliczności konkretnego stanu faktycznego w celu ustalenia niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd. Reasumując powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty obu skarg kasacyjnych za nieusprawiedliwione i zgodnie z art. 184 p.p.s.a. skargi oddalił. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.