I OW 139/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Janina Antosiewicz sędzia del. WSA Marian Wolanin Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Naczelnikiem Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach a Prezydentem Miasta Katowice w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. W. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] A. W. w sprawie zwrotu wydatków związanych z usunięciem pojazdu marki [...] postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Katowice jako organ właściwy do rozpoznania wniosku. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Katowice poprzez wskazanie Prezydenta Miasta Katowice jako organu właściwego do rozpoznania wniosku A. W. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] w przedmiocie zwrotu wydatków związanych z usunięciem pojazdu marki [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż A. W. wystąpił do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach w związku z orzeczeniem przepadku pojazdu na rzecz Miasta Katowice o uregulowanie należności z tytułu przechowywania tego pojazdu na parkingu strzeżonym. W odpowiedzi Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach poinformował, że decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. W związku z przedstawionym stanowiskiem przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach, A. W. wystąpił do Urzędu Miasta Katowice o wszczęcie postępowania w celu zwrotu kosztów przechowywania pojazdu, przedkładając na tę okoliczność dokumenty księgowe w postaci faktury VAT. Pismem z dnia 11 lipca 2012 r. Prezydent Miasta Katowice uznał, że nie jest właściwy w sprawie zwrotu wydatków związanych z przechowywaniem pojazdu i przekazał korespondencję dotyczącą tego pojazdu Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach według właściwości. W uzasadnieniu pisma Prezydent Miasta Katowice stwierdził między innymi, że nieprawidłowe jest wywodzenie kompetencji starosty do działania w imieniu Skarbu Państwa w zakresie zwrotu wydatków związanych z przechowywaniem pojazdów o których stanowi art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018) oraz przyznania należnego z tego tytułu wynagrodzenia. Z przepisów ustawy nowelizującej, a zwłaszcza art. 12 oraz art. 130a Prawo o ruchu drogowym wynika, że przepisy te dotyczą działań podejmowanych przez starostę w imieniu i na rzecz powiatu, nie zaś na rzecz Skarbu Państwa. Stanowiska tego nie podziela Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach. Wskazując, iż zgodnie z art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 10 lit. k ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, zmieniającej z dniem 4 września 2010 r. ustawę Prawo o ruchu drogowym. W tej ostatnio powołanej ustawie zmieniającej zamieszczone zostały również regulacje międzyczasowe. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Katowice wniósł o wskazanie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach jako organu właściwego w sprawie. W uzasadnieniu podniesiono, że w obowiązującym od dnia 4 września 2010 r. stanie prawnym koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi, w myśl art. 130a ust. 10h Prawa o ruchu drogowym, osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu (przy czym decyzję, o zapłacie tych kosztów wydaje starosta). W przypadku pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia z drogi upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, koszty przechowywania tychże pojazdów, jakie powstały po upływie wskazanego terminu 6 miesięcy aż do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, ponosi, zgodnie z art. 13 ustawy nowelizującej, Skarb Państwa. Odnośnie trybu oraz organu właściwego w zakresie zwrotu kosztów przechowywania pojazdów, o których mowa w art. 13 ustawy nowelizującej wskazano, że przepis ten nie wskazuje podmiotu, który w imieniu Skarbu Państwa obowiązany jest do ponoszenia wymienionych w tym przepisie kosztów przechowywania pojazdów. Zdaniem Prezydenta Miasta Katowice brak jest także podstaw do wywodzenia kompetencji w tym zakresie z innych przepisów ustawy nowelizującej oraz z Prawa o ruchu drogowym. Zdaniem Prezydenta Miasta Katowice można prezentować zatem pogląd o stosowaniu w takich przypadkach przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulujących egzekucje należności pieniężnych z ruchomości. Wynika to obecnie z wydanego na podstawie art. 174 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym administracji, które weszło w życie w dniu 3 marca 2011 r. Zgodnie bowiem z § 3 pkt 1 lit. a) rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r. przepisy działu 11 rozdziału 6 ustawy (regulujące egzekucję należności pieniężnych z ruchomości) dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się m.in. do tych ruchomości, które stały się własnością powiatu na podstawie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów, wydanego w postępowaniu cywilnym. Ponieważ zaś od dnia 4 września 2010 r. o przepadku na rzecz powiatu pojazdów wskazanych w art. 13 ustawy nowelizującej orzeka sąd w cywilnym postępowaniu nieprocesowym, na podstawie § 3 pkt 1 lit. a) rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r. możliwe jest zastosowanie przepisów ustawy, regulujących egzekucję należności pieniężnych z ruchomości. Dotyczy to zwłaszcza art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który nakłada na organ egzekucyjny obowiązek przyznania, na żądanie dozorcy przechowującego zajętą rzecz, zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór. Ponieważ zgodnie z art. 19 § 1 ww. ustawy w przypadku egzekucji administracyjnej należności pieniężnych organem egzekucyjnym jest co do zasady naczelnik urzędu skarbowego, przyjąć można, że działającymi w imieniu Skarbu Państwa podmiotami właściwymi w zakresie zwrotu kosztów wskazanych w art. 13 ustawy nowelizującej są właściwi miejscowo naczelnicy urzędów skarbowych. Prezydent Miasta Katowice podkreślił, że w szeregu postanowień, rozstrzygających spory kompetencyjne pomiędzy starostami a naczelnikami urzędów skarbowych w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku jednostki prowadzącej parking strzeżony o zwrot wydatków związanych z przechowywaniem pojazdów na parkingu, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że właściwym w tym zakresie organem jest starosta. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozróżnił przypadków pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia z drogi upłynął w okresie pomiędzy 11 czerwca 2009 r. a dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej oraz pojazdów, w przypadku których termin ten upłynął przed 12 czerwca 2009 r. Zdaniem Prezydenta Miasta Katowice stanowisko to jest nieprawidłowe, gdyż w określonych w art. 13 ustawy nowelizującej przypadkach, w których 6-miesięczny termin od dnia usunięcia pojazdu z drogi upłynął pomiędzy 11 czerwca 2009 r. a dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, koszty przechowywania pojazdów, jakie powstały po upływie wskazanego terminu 6 miesięcy aż do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej ponosi Skarb Państwa, nie zaś powiat. Podmiot właściwy w zakresie zwrotu jednostkom prowadzącym parkingi strzeżone wydatków z przechowywaniem takich pojazdów oraz przyznania wynagrodzenia należnego z tego tytułu winien działać zatem w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, nie zaś w imieniu i na rzecz powiatu. Zdaniem Prezydenta Miasta Katowice nie wydaje się przy tym zasadne domniemywanie kompetencji starosty w tym zakresie, zwłaszcza w oparciu o przepisy art. 12 ustawy nowelizującej, gdyż odnoszą się one do przypadków, w których starosta wykonuje zadania w imieniu i na rzecz powiatu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a. sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Przez spór kompetencyjny, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) lub też każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny). W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym pomiędzy Naczelnikiem Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach a Prezydentem Miasta Katowice, albowiem żaden z organów nie uważa się za właściwy do załatwienia wniosku A. W. o zwrot wydatków związanych z przechowywaniem usuniętego z drogi pojazdu. Zgodnie z treścią art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 10 lit. k ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018) zmieniającej z dniem 4 września 2010 r. ustawę Prawo o ruchu drogowym. W tej ostatnio powołanej ustawie zmieniającej zamieszczone zostały również regulacje międzyczasowe. Nowela ta w art. 13 rozstrzygnęła o kosztach przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym. Podkreślić przy tym należy, że rozstrzygając o kosztach, ustawodawca wskazał ogólnie na Skarb Państwa, bez wskazania statio fisci. Jednocześnie jednak nie rozstrzygnięto w sposób odmienny, niż wskazany w znowelizowanym przepisie art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym, o organie orzekającym w tego rodzaju przypadkach. Zgodnie z tym przepisem decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta (zd. 2 powyższego przepisu). Taki też pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w postanowieniach z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt I OW 95/12 (npubl.), z dnia 13 lipca 2012 r., sygn. akt I OW 93/12 oraz sygn. akt I OW 94/12, z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OW 96/11 czy z dnia 4 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OW 72/11 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl), który to pogląd Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela. W niniejszej sprawie wniosek o zwrot wydatków za przechowywanie pojazdu został złożony po nowelizacji art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym i dodaniu do niego ust. 10h w obowiązującym nadal brzmieniu. Ten zaś przepis wprost wskazuje starostę jako organ właściwy do załatwienia tego rodzaju wniosków. Mając na względzie, że miasto Katowice jest miastem na prawach powiatu, właściwym w sprawie jest niewątpliwie Prezydent tego miasta - sprawujący funkcję starosty. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.