II SA/Rz 822/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Zbigniew Czarnik /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 listopada 2012 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego -skargę oddala- II SA/Rz 822/12 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił K. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ciotką J. W. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły w szczególności przepisy art. 3 pkt 11, art. 17, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 1-3a i art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm., dalej: "u.ś.r.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a."). W uzasadnieniu decyzji podano, że po ponownym rozpoznaniu sprawy, w skutek uchylenia poprzedniej decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], Wójt Gminy [...] nadal nie znalazł podstaw do przyznania wnioskodawczyni żądanego świadczenia. Strona jest siostrzenicą J. W. Tymczasem świadczenie pielęgnacyjne stosownie do dyspozycji m.in. przepisu art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm., dalej: "k.r.o.") ciąży obowiązek alimentacyjny, tj. krewnym w linii prostej oraz rodzeństwu. Obowiązek ten nie ciąży na wnioskodawczyni, ponieważ J. W. jest siostrą matki K. K. Z tego powodu strona nie należy od kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Organ zwrócił ponadto uwagę, że w czasie rozpoznawania podania strona nie zrezygnowała z zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej, ponieważ podlegała rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu w KRUS. Po rozpatrzeniu odwołania K. K. decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO" lub "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W podstawie prawnej wskazało art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r. Organ odwoławczy podzielił ustalenia i ocenę prawną organu I instancji uznając, że wnioskodawczyni nie należała do kręgu osób uprawnionych do uzyskania żądanego świadczenia. W rozumieniu przepisów art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r. oraz art. 128 k.r.o. nie ciążył na niej ustawowy obowiązek alimentacyjny, obciążający krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. K. K. jest córką siostry J. W., nie jest krewną w linii prostej. Rozszerzenie kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego organ odwoławczy uznał nie niemożliwe. Z decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nie zgodziła się K. K. wniosła skargę sądowoadministracyjną. Domaga się w niej uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania. Decyzji tej zarzuca naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez przyjęcie, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedynie osobie obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym wynikającym z ustawy, przy spełnieniu dalszych kryteriów określonych w art. 17 u.ś.r. oraz, że jednoznaczne sformułowanie przepisu art. 17 u.ś.r. wyłącza możliwość uznaniowego rozszerzenia przez organ kręgu osób uprawnionych do świadczenia. W ten sposób została naruszona gwarancja równego traktowania wobec prawa osoby poświęcającej się opiece nad krewnymi lub powinowatymi, wobec których nie ma obowiązku alimentacyjnego, lecz dla których poddana opiece jest członkiem rodziny i dla nich rezygnuje się z aktywności zawodowej i zarobkowania. Skarżąca podnosi, że z uwagi na pogarszający się stan zdrowia ciotka od 3 lat mieszka u niej, ponieważ wymaga stałej opieki i nadzoru, pomocy w podstawowych czynnościach życia codziennego. To zaś wymusza, aby przez większą część dnia ona przebywała w domu, nie mogąc pomóc mężowi w gospodarstwie rolnym. Strona stwierdza, że organy zignorowały linię orzeczniczą sadów administracyjnych w zakresie ustalenia kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, z której wynika, że świadczenie przysługuje również dalszym członkom rodziny, nie obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym, jeżeli sprawują faktyczną pieczę nad osobą niepełnosprawną. Skarżąca zakwestionowała też prawidłowość stanowiska, że świadczenie nie przysługuje osobie podlegającej rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu w KRUS. W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy. Skarga K. K. jest niezasadna. Z tego powodu nie mogła być uwzględniona, a to oznacza, że objęte nią decyzje odpowiadają prawu, ponieważ Sąd nie dopatrzył się innych naruszeń prawa, które mogłyby skutkować wyeliminowaniem skarżonych decyzji z obrotu prawnego. Skarżąca zarzuca decyzji SKO naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. Błąd w tym zakresie polega na tym, że organy obu instancji przyjmują wadliwe rozumienie katalogu osób zobowiązanych do alimentacji, a co się z tym wiąże nie dokonują rozszerzającej wykładni tych unormowań, co w konsekwencji prowadzi do niezgodnego z prawem przyjęcia, że skarżąca sprawując opiekę nad ciotką nie jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego. Dla uzasadnienia swojego stanowiska skarżąca przytoczyła liczne tezy z judykatury, które w jej ocenie dają podstawę do przyjęcia szerszego rozumienia treści art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. niż to, które przyjęły organy. Z takim poglądem Sąd nie może się zgodzić. Treść art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. jednoznacznie stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom niż matka lub ojciec, jeżeli na tych podmiotach ciąży obowiązek alimentacyjny w rozumieniu przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, z wyjątkiem tych osób jeżeli są niepełnosprawne. Zatem świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane "innej osobie" tylko pod warunkiem, że jest to osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie jest osobą, która zgodnie z przepisami prawa ma określony obowiązek alimentacyjny w stosunku do J. W. Osoba wymagająca opieki jest ciotką skarżącej, zatem jak trafnie wskazują organy jest osobą spokrewnioną z nią w linii bocznej. Obowiązujące prawo ustala obowiązek alimentacyjny w tej linii pokrewieństwa tylko między rodzeństwem. Wprost wynika to z art. 128 k.r.o. Skarżąca nie jest osobą, która spełnia wskazane kryterium prawne, a to oznacza, że jest podmiotem, któremu na gruncie obowiązującego prawa nie może być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, gdyż jedynym kryterium, do jakiego odwołuje się prawo jest istnienie obowiązku alimentacyjnego. W tej sprawie nie mają znaczenia inne okoliczności, jak konieczność sprawowania opieki nad J. W. i brak osób spokrewnionych z nią w linii prostej, które mogłyby te opiekę sprawować. Stanowisko Sądu uwzględnia istniejący stan prawa, podobnie jak organów, które jednoznacznie wskazały, że podstawą odmowy przyznania świadczenia są istniejące regulacje prawne. W tym zakresie Sąd nie ma możliwości innej interpretacji przepisów prawa niż ta, którą przyjęły organy bo ona jest zgodna z zasadami wykładni i nie narusza porządku prawnego, jak sugeruje skarżąca w uzasadnieniu skargi. Sąd stwierdza również, że w polskim porządku prawnym prawa i obowiązki podmiotów prawa określają ustawy, a nie orzecznictwo. Z tego powodu Sąd nie odnosi się szczegółowo do tez cytowanych przez skarżącą wyroków. Stwierdza tylko, że poglądy wyrażone w tych orzeczeniach nie mają mocy wiążącej. W konkluzji przyjąć należy, że skarżąca będąc osobą spokrewnioną z J. W. w linii bocznej w dalszym niż drugim stopniu (rodzeństwo) nie jest podmiotem, który może uzyskać świadczenie pielęgnacyjne ze względu na niepodejmowanie lub rezygnację z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad swoją ciotką. W tych okolicznościach bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do zarzutu skargi związanego z rezygnacją z pracy w gospodarstwie rolnym. Ten zarzut mógłby mieć znaczenie tylko w stosunku do osoby, która należy do grupy osób, którym może być przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Skarżąca nie jest takim podmiotem, a więc rozważanie rezygnacji z zatrudnienia nie ma znaczenia dla istoty orzekania. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak na wstępie.