II SA/Sz 974/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 listopada 2012 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia oddala skargę. Starosta, decyzją z dnia [...], orzekł o obowiązku zwrotu przez E.B. nienależnie pobranego świadczenia (zasiłku dla bezrobotnych) w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, w kwocie [...] zł. Przedmiotową decyzję Starosta wydał na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c i art. 76 ust. 1 i 2 pkt 3, art. 76 ust. 6 i ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o promocji zatrudnienia", oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.". W uzasadnieniu podniósł, że decyzją z dnia [...] orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej przez E.B. z dniem [...] w związku z prawem do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, od dnia [...] przyznanej na stałe. Bezrobotna za okres od [...] pobierała zasiłek dla bezrobotnych. Organ rentowy na podstawie decyzji z dnia [...] nr [...] wypłacił E.B. rentę od dnia [...] i nie dokonał jej pomniejszenia na zasadach określonych w art.78 ustawy o promocji zatrudnienia, który mówi o tym, że w przypadku przyznania bezrobotnemu renty z tytułu niezdolności do pracy za okres, za który pobierał zasiłek, pobrane z tego tytułu kwoty w wysokości uwzględniającej zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych i składkę na ubezpieczenie zdrowotne zalicza się na poczet przyznanego przez organ rentowy świadczenia, a organ rentowy przekazuje kwotę zaliczoną na poczet przyznanego świadczenia na rachunek bankowy Funduszu Pracy powiatowego urzędu pracy, który wypłacił zasiłek. W ocenie organu I instancji, zaistniały zatem przesłanki określone w art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 przedmiotowej ustawy do orzeczenia względem E.B. obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku dla bezrobotnych za okres [...] (art. 76 ust. 2 pkt 3. Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się: zasiłek, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). Zgodnie zaś z art. 76 ust 1 ustawy o promocji zatrudnienia osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Jednocześnie w związku z art. 9 K.p.a. organ poinformował E.B., że kwoty nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zgodnie z art. 76 ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, oraz że na odpowiednio uzasadniony wniosek strony Starosta może, na podstawie art. 76 ust. 7 ww. ustawy, odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek: 1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności; 2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania; 3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia przewyższającej wydatki egzekucyjne. Od powyższej decyzji E.B. złożyła odwołanie, twierdząc, iż: "(...) organ rentowy przyznał i wypłacił mi świadczenie, potrącając odpowiedni podatek dochodowy od osób fizycznych i składkę na ubezpieczenie zdrowotne (od całości wypłaconego świadczenia). Decyzją Starosty zostałam zobowiązana do zapłacenia podwójnej składki na ubezpieczenie zdrowotne, gdyż raz zapłacił za mnie tę składkę organ rentowy oraz PUP od świadczenia dla bezrobotnych. Dlaczego więc mam płacić podwójną składkę na NFZ? (...). Jednocześnie nadmieniam, że sama składka zdrowotna, którą mam wpłacić przekracza mój miesięczny dochód, a na utrzymaniu mam dwoje dzieci, które jeszcze uczęszczają do szkoły. W załączeniu przesyłam decyzję Wojewody nr [...], z dnia [...] do takiej samej sytuacji". W związku z powyższym odwołująca się wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w całości Decyzją z dnia [...], nr [...], Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania E.B., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy podniósł, że Starosta, decyzją z dnia [...], orzekł o obowiązku zwrotu przez E.B. nienależnie pobranego świadczenia (zasiłku dla bezrobotnych) w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, w kwocie [...] zł. Dnia [...] Starosta wydał decyzję przyznającą E.B. status osoby bezrobotnej z dniem [...] oraz zasiłek od dnia [...]. W momencie rejestracji E.B., zgodnie z przedłożonymi dokumentami, spełniała wszystkie przesłanki uznania za osobę bezrobotną. Dnia [...] Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, skierowała do PUP, pismo, zawiadamiające, iż wyrokiem Sądu zostało E.B. przywrócone prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy od dnia [...] na stałe. W związku z pozyskaną informacją, w dniu [...] skierowano do E.B. zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie pozbawienia jej statusu osoby bezrobotnej. Strona nie skorzystała z prawa do udziału w postępowaniu. W związku z powyższym, dnia [...] Starosta wydał decyzję o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem [...]. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie do Wojewody, który na podstawie treści art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, utrzymał w mocy przedmiotową decyzję, bowiem w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy za okres, w którym był bezrobotny, pozbawienie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku następuje za okres, w którym był bezrobotny. Następnie E.B. złożyła skargę na decyzję organu odwoławczego, a Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 lutego 2012 r. (prawomocny od dnia [...]), oddalił skargę. Następnie w dniu [...] Starosta wydał decyzję, w której orzekł o obowiązku zwrotu przez stronę nienależnie pobranego świadczenia w kwocie [...] zł, tytułem zasiłku dla bezrobotnych, pobranego za okres [...]. Wojewoda stwierdził, iż zaskarżona przez stronę decyzja jest konsekwencją wydania przez Urząd Pracy decyzji z dnia [...], o utracie statusu osoby bezrobotnej. Decyzja ta jest ostateczna. W sytuacji E.B. kwestię zwrotu pobranego zasiłku za okres [...], reguluje treść art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia, w brzmieniu: Osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną do tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Za nienależne świadczenie pieniężne uważa się: 3) zasiłek, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy wypłacone za okres, za który osoba bezrobotna nabyła prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zdaniem Wojewody, z akt administracyjnych wynika, iż organ rentowy nie dokonał pomniejszenia na zasadach art. 78 ustawy o promocji zatrudnienia, wobec powyższego w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 76 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy. Odnosząc się natomiast do zarzutów strony zawartych w odwołaniu, organ wskazał, iż zgodnie z treścią art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Konieczność zwrotu pobranego świadczenia wraz z odprowadzanymi składkami i zaliczką na podatek dochodowy, potwierdza również WSA w Kielcach, w wyroku z dnia 14 lutego 2008 r. II SA/Ke 36/08, pisząc: "Zgodnie z treścią art. 76 ust. 1 osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Brzmienie powyższego przepisu jest jednoznaczne i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Zgodnie z jego treścią na zobowiązanym ciąży obowiązek zwrotu pełnej wartości przyznanego świadczenia oraz odprowadzonych od tej kwoty innych należności, jak zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne. Odprowadzenie tych należności jest obowiązkiem organu jako płatnika, ale obowiązek ten jest wykonywany za zobowiązanego, albowiem Płacenie podatków i innych należności jest jego obowiązkiem. Tak więc przyznanym zasiłkiem jest nie tylko kwota, którą uprawniony otrzymuje "do ręki", ale kwota brutto, tj. łącznie z odprowadzoną przez płatnika zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne". Wobec powyższego, nie można uznać, iż obowiązek zwrotu zasiłku dla bezrobotnych wraz z opłacanymi przez urząd pracy składkami i zaliczką na podatek dochodowy, narusza przepisy prawa. Odnosząc się natomiast do twierdzenia skarżącej o tożsamości obecnej sprawy ze sprawą z roku 2008 r. Wojewoda podkreślił, że sprawa zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w okresie [...] była rozpoznana m.in. w kontekście przepisu proceduralnego zawartego w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. (tzw. wznowienia postępowania, gdzie jednak nie znaleziono wówczas podstaw do jego zastosowania), gdy tymczasem obecny zwrot nienależnie pobranego świadczenia dotyczy sytuacji, która pojawiła się po noweli ustawy o promocji zatrudnienia w 2007 r. i z którą to datą [...] dodany został art. 78 ust. 4 mówiący o bezpośrednim zastosowaniu ww. przepisu, tj. pozbawieniu bezrobotnego statusu i zasiłku za okres, za który nabył m.in. prawo do renty. Potwierdził taką okoliczność swoim prawomocnym wyrokiem Sąd Administracyjny w Szczecinie z dnia 15 lutego 2012 r. oddalając w tej sprawie skargę. Skoro - w świetle niniejszego wyroku - stronę pozbawiono statusu i zasiłku właśnie za ten okres, za który nabyła prawo do renty, prawidłowo Starosta orzekł w następnej kolejności o zwrocie ww. świadczenia. Powyższa decyzja została zaskarżona przez E.B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca zarzuciła obu decyzjom niewłaściwą podstawę prawną i przedawnienie roszczenia. Jej zdaniem organy naruszyły art.7 K.p.a. poprzez brak dokładnego rozważenia wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy uwzględnieniu zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu strony, a także art.32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie zasady równego traktowania. W ocenie skarżącej, zmusza się ją do podwójnej opłaty składki zdrowotnej, gdyż ta którą opłacił PUP została fizycznie przekazana na NFZ. Tę samą składkę na ubezpieczenie zdrowotne zapłacił, za ten sam okres, organ rentowy. Tak więc w tym okresie opłacone były dwie składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zdaniem skarżącej, "wychodzi tu wyraźnie brak spoistości prawa, co powinno być brane na korzyść strony odwołującej się". Stan taki został potwierdzony wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25.07.2007 r. sygn. akt I SA/Go 336/2007. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz.270). Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.). Stosownie do art. 76 ust. 1 ww. ustawy, osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Z kolei, z ust. 2 pkt 3 tego przepisu wynika, że za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się, między innymi, zasiłek, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78. Ustalony przez organ stan faktyczny w sprawie nie wzbudza żadnych wątpliwości. Z dokumentów akt administracyjnych wynika, że skarżąca od dnia [...] była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku [...]. Z tytułu zasiłku dla osoby bezrobotnej E.B. pobrała kwotę [...] zł i fakt ten nie jest kwestionowany przez skarżącą, podobnie jak fakt przywrócenia prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy na stałe i wypłacenia stosownego wyrównania renty od dnia [...], bez pomniejszenia tego wyrównania przez organ rentowy, na zasadach określonych w art. 78 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, o pobraną kwotę zasiłku dla bezrobotnych w wysokości [...] zł. Z przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wynika, że osoba, która za ten sam okres otrzymała zasiłek oraz rentę z tytułu niezdolności do pracy zobowiązana jest do zwrotu kwoty zasiłku. Przepisy te zawierają w tym zakresie dwie drogi zwrotu otrzymanej kwoty. Pierwsza z nich sprowadza się do tego, że organ przyznający świadczenie z ubezpieczenia społecznego sam dokonuje potrącenia z wypłacanego świadczenia kwoty przyznanego zasiłku (art. 78). Druga droga sprowadza się do uznania kwoty wypłaconego zasiłku za świadczenie nienależnie pobrane w przypadku, kiedy organ ubezpieczenia społecznego nie dokona potrącenia wypłaconego zasiłku (art. 76 ust. 1). Istota powyższego rozwiązania, znajdującego się w przepisach ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, sprowadza się do tego, aby za ten sam okres osoba nie otrzymywała dwóch świadczeń. W treści wskazanego powyżej przepisu art. 76 ust. 2 pkt 3 ustawodawca jednoznacznie zdefiniował pojęcie "świadczenia nienależnie pobranego" wskazując, że jest to, między innymi, zasiłek wypłacony za okres, za który dana osoba nabyła, a więc przyznano jej uprawnienie (prawo) do otrzymywania, jak w tym przypadku, renty z tytułu niezdolności do pracy. Analiza zebranego materiału w sprawie doprowadziła sąd do uznania, że organy administracji prawidłowo zastosowały w sprawie przepis art. 76 ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z art. 76 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia, roszczenia z tytułu zasiłków, stypendiów i innych świadczeń pieniężnych finansowanych z Funduszu Pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia spełnienia warunków do ich nabycia przez uprawnioną osobę, a roszczenia powiatowego urzędu pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia ich wypłaty, natomiast świetle ust. 5 tego przepisu w zakresie nieuregulowanym w ust. 2-4 stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny dotyczące przerwania biegu terminu przedawnienia. Zgodnie z art. 123 § 1 Kodeksu cywilnego, bieg przedawnienia przerywa się: 1) przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia; 2) przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje, 3) przez wszczęcie mediacji. Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo(art. 124 § 1 K.c. ), a w razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym albo przez wszczęcie mediacji, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone (art. 124 § 2 K.c.). W niniejszej sprawie E.B. w okresie [...] pobierała zasiłek dla bezrobotnych, następnie uznany za świadczenie nienależne decyzją z dnia [...], w której Starosta orzekł o obowiązku zwrotu przez E.B. nienależnie pobranego świadczenia, a więc przed upływem terminu przedawnienia (termin upływał [...]), jako organ powołany do rozpoznawania spraw przedsięwziął czynności zmierzające bezpośrednio do ustalenia roszczenia. Istotą przerwania biegu przedawnienia jest po pierwsze to, że termin przedawnienia przestaje upływać z chwilą zaistnienia okoliczności powodującej przerwę i nie biegnie (w sytuacji opisanej w art. 124 § 2 K.c.) przez cały czas jej trwania, po drugie zaś to, że po ustaniu tej okoliczności termin przedawnienia biegnie od początku, w całej swej długości, tak jakby wcześniej nie upłynęła żadna jego część. W tej sytuacji, podniesiony w skardze zarzut przedawnienia jest nieuzasadniony. Bezpodstawny jest także zarzut naruszenia zasady równości określonej w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie sądu, przepisy art. 76 ustawy o promocji zatrudnienia są przepisami jasnymi, a ich stosowanie nie narusza żadnej z zasad określonych w Konstytucji. Powołany przez E.B. w skardze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 05 lutego 2008 r. sygn. akt I SA/Go 336/07 dotyczy podatku akcyzowego i nie może w niniejszej sprawie być brany pod uwagę. Dodać także należy, że sytuacja materialna i rodzinna skarżącej może podlegać badaniu jedynie po uprzednim złożeniu przez stronę wniosku o odroczenie terminu płatności, rozłożenie na raty lub umorzenie świadczenia nienależnie pobranego. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.