I SA/Gl 525/12
WyrokWSA w Gliwicach2012-11-14
Skład orzekający: Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Przemysław Dumana, Bożena Pindel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, gdy skarżący nie spełniał kryteriów określonych w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a jednocześnie realizował zawartą umowę o rozłożeniu należności na raty?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek. Sąd podkreślił, że przepis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dotyczący możliwości umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, ma zastosowanie wyłącznie do ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek, co nie miało miejsca w przypadku skarżącego. Ponadto, sąd uznał, że sytuacja majątkowa skarżącego nie była na tyle trudna, aby uzasadniać umorzenie, zwłaszcza w kontekście realizacji zawartej umowy ratalnej.Stan faktyczny
Skarżący S. F., jako były członek zarządu spółki, wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) z wnioskiem o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, które zostały na niego przeniesione jako na osobę trzecią. ZUS odmówił umorzenia, uznając, że skarżący nie spełnia kryteriów określonych w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i że istnieje możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zwłaszcza że skarżący realizował zawartą z ZUS umowę o rozłożeniu należności na raty. Skarżący zaskarżył decyzję ZUS, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym konstytucyjnych praw do równego traktowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Protokolant Karolina Czaplicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2012 r. sprawy ze skargi S. F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej ZUS lub organ):
- uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Nr [...] z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Nr [...] z dnia [...] r. dotyczącą odmowy umorzenia należności z tytułu składek,
- utrzymał w mocy decyzję Nr [...] z dnia [...] r., dotyczącą odmowy umorzenia należności z tytułu składek.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym.
Skarżący S. F. pismem z dnia 28 czerwca 2010 r. wystąpił do ZUS z wnioskiem o umorzenie zaległości z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenia społeczne. Zaległości z tytułu składek zostały nałożone na skarżącego decyzją ZUS z dnia [...] w drodze przeniesienia odpowiedzialności na osobę trzecią, jako członka zarządu dłużnika wierzytelności z tytułu składek A spółki z o.o. z siedzibą w G. Odpowiedzialność skarżącego stwierdzona została w wyrokach Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...] oraz Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] r., w których Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, iż wydana przez ZUS decyzja powinna dotyczyć wszystkich członków zarządu.
Decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) organ I instancji rozpoznając wniosek skarżącego dotyczący umorzenia należności z tytułu składek za okres grudzień 2000 r. i styczeń 2001 r., odmówił umorzenia:
- składek na ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 68.854,37 zł (wraz z odsetkami naliczonymi na dzień 29 grudnia 2006 r. oraz kosztami upomnienia),
- składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 10.085,59 zł (wraz z odsetkami naliczonymi na dzień 29 grudnia 2006 r. oraz kosztami upomnienia),
- należności z tytułu odsetek za zwłokę naliczonych od składek na ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 34.102,80 zł,
- należności z tytułu odsetek za zwłokę naliczonych od składek na ubezpieczenia zdrowotne w łącznej kwocie 13.688,00 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ odniósł się do obszernej dokumentacji przedłożonej przez skarżącego dotyczącej stanu zdrowia zarówno jego jak i jego żony oraz ponoszonych z tego tytułu kosztów. Ustalił organ, że miesięczny dochód rodziny wynosi 2.956 zł, a dokonując analizy miesięcznych wydatków, w tym wydatków związanych z leczeniem obu współmałżonków oraz wydatków stałych uznał, że na utrzymanie pozostaje skarżącemu kwota 1.780,91 zł.
Ponadto ZUS ustalił, że skarżący posiada dwie nieruchomości: mieszkanie położone w S. o powierzchni [...] m2 oraz dom w L. o powierzchni [...] m2, jak również samochód marki Modeno rok produkcji 2005 o wartości około 32.000 zł. W związku z tym organ uznał, że istnieje możliwość wdrożenia postępowania egzekucyjnego wobec S. F.
Ponadto organ I instancji wyjaśnił w uzasadnieniu, że przepis art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej u.s.u.s.) dotyczący możliwości umorzenia należności składkowych pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, nie może mieć zastosowania do sprawy skarżącego, dotyczy bowiem wyłącznie wnioskodawcy, który spełnia wymagania określone w wymienionym artykule, a mianowicie odnosi się do osoby, która jako prowadząca działalność gospodarczą jest "ubezpieczonym", zaś jako zatrudniająca pracowników – "płatnikiem składek". Skarżący nie spełnia wskazanych kryteriów, zatem w stosunku do niego nie ma również zastosowania rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Natomiast – odnosząc się do wniosku skarżącego – organ potwierdził, że w sprawie ma zastosowanie art. 17 punkt 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r. Nr 241, poz. 2014 ze zm.) na podstawie, którego skarżący może ubiegać się o umorzenie zadłużenia wskazanego w sentencji decyzji (pismo ZUS z dnia [...]).
Niezależnie od wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, skarżący złożył w dniu 30 czerwca 2010 r. wniosek o układ ratalny, w którym zaproponował dokonanie spłaty wierzytelności w ratach, w wysokości po 200 zł miesięcznie.
ZUS nie wyraził zgody na zaproponowany układ ratalny z uwagi na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Skarżący pismem z dnia 30 sierpnia 2010 złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu składek wskazując na uchybienia procesowe, których dopuścił się organ w toku rozpoznania sprawy poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego. Ponadto skarżący złożył dodatkowe dokumenty związane z jego stanem zdrowia i podjęciem dalszego leczenia.
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] (jako organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia [...] r. Decyzja organu II instancji została zaskarżona i zawisła przed tutejszym Sądem pod sygn. akt III SA/Gl 269/11, a obecnie toczy się pod sygn. akt I SA/Gl 737/12.
Postanowieniem z dnia [...] r. ZUS wznowił postępowanie administracyjne w sprawie ponownego rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek. W uzasadnieniu orzeczenia ZUS wskazał, że decyzja z dnia [...] r., Nr [...] została wydana z naruszeniem art. 24 § 1 ust. 3 kpa, w wyniku wzięcia udziału w sprawie pracownika, który podlegał wyłączeniu.
Z akt postępowania administracyjnego wynika, że w dniu 10 sierpnia 2011 r. skarżący (reprezentowany przez radcę prawnego) zawarł z ZUS Umowę o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek, obejmującej okres grudnia 2000 r. oraz stycznia 2001 r., w ogólnej kwocie 126.730,76 zł, w której określono terminy zapłaty rat od dnia 30 sierpnia 2011 r. do dnia 27 lipca 2020 r. Umowę została zawarta na podstawie art. 29 ust.1 i 1a u.s.u.s. (§ 1 Umowy).
Organ II instancji zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...]:
- uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Nr [...] z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Nr [...] z dnia [...] r. dotyczącą odmowy umorzenia należności z tytułu składek,
- utrzymał w mocy decyzję Nr [...] z dnia [...], dotyczącą odmowy umorzenia należności z tytułu składek.
W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył streszczenie dotychczasowego postępowania wskazując na pisma i dokumenty, które zostały złożone w sprawie. Organ II instancji ponownie poddał ocenie sytuację majątkową i zdrowotną małżonków F. zwracając uwagę, że ich łączne miesięczne dochody wynoszą 2.956,35 zł, zaś zgodnie z zeznaniami rocznymi za 2009 r. S. F. osiągnął dochód w kwocie 24.158,78 zł, natomiast B. F. w kwocie 16.130,58 zł. Ponadto organ przyjął, że małżonkowie F. posiadają następujący majątek:
- dwie nieruchomości: mieszkanie w S. o powierzchni [...]m2 oraz dom w miejscowości L. o powierzchni [...] m2,
- samochód marki Mondeo rok produkcji 2005, nabyty w marcu 2008 r.,
- przyczepa lekka marki Niewiadów 41OB, rok produkcji 1985 nie uwzględniona w oświadczeniu strony.
Dokonując ponownej szczegółowej analizy struktury wydatków obu małżonków organ ustalił, że zgodnie ze złożonym przez nich oświadczeniem ponoszą oni miesięcznie na koszty leczenia około 900 zł, natomiast z przedłożonych dokumentów wynika, iż koszty te kształtują się w granicach 416,33 zł. Organ, po odjęciu wydatków stałych związanych z bieżącym utrzymaniem, które ustalił na kwotę 1.144,09 zł uznał, że miesięcznie pozostaje do dyspozycji skarżącego i jego żony kwota 1.812,26 zł i zakres jego wydatków nie uległ zmianie w porównaniu ze stanem istniejącym w dacie wydania decyzji przez organ I instancji tj. w dniu [...].
Podkreślił ponownie organ II instancji, że przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dotyczący możliwości umorzenia należności składkowych, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, nie ma zastosowania w sprawie, uznając okoliczności podniesione w decyzji organu I instancji za prawidłowe.
Ponadto ZUS zwrócił uwagę, że w dniu 10 sierpnia 2011 r. zawarł ze S. F. Umowę o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek, w łącznej wysokości 126.730,76 zł, obejmującej 106 rat, których termin wpłaty ostatniej raty przypada na dzień 27 lipca 2020 r., a z realizacji zawartego układu ratalnego zobowiązany wywiązuje się prawidłowo, dokonując spłat rat terminowo i wyznaczonych wysokościach.
W tych okolicznościach ZUS uznał, że brak podstaw do umorzenie składek.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. F. reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym zaskarżył w całości decyzję ZUS z dnia [...] r. zarzucając jej:
- naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 7 i 77 kpa, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nierozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego i niewyjaśnienie stanu faktycznego przy uwzględnieniu słusznego interesu skarżącego,
- naruszenie przepisu art. 17 punkt 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r. Nr 241, poz. 2014 ze zm.) poprzez przyjęcie, iż brak możliwości dochodzenia przez skarżącego regresu od pozostałych członków zarządu z tytułu egzekwowania od niego przez ZUS składek niezapłaconych przez A sp. z o.o., który powoduje powstanie szkody majątkowej u skarżącego, nie stanowi ważnego interesu tej osoby w rozumieniu tego przepisu,
- ponadto zrzucił skarżący sprzeczność art. 28 ust.3a u.s.u.s. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP polegającą na tym, iż były członek zarządu spółki, na którego przeniesiono odpowiedzialność za niezapłacone przez spółkę składki nie może na takich samych zasadach i w tym samym zakresie domagać się przewidzianej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dodatkowej możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia, która dotyczy tylko ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek czyli tych ubezpieczonych, którzy byli zobowiązani płacić sami za siebie składki, ale tego nie czynili doprowadzając do zaległości, przez co tylko ta grupa zobowiązanych potraktowana została przez ustawodawcę łagodniej, pomimo, iż sytuacja osób trzecich będących zarządzającymi, na które przeniesiono tę odpowiedzialność jest podobna.
Wskazując na tak sformułowane podstawy, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organ nie uwzględnił poważnego stanu zdrowia, zarówno jego jak i jego małżonki, przez co nienależycie ocenił niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny. Skarżący powołał się na wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Gliwicach z dnia 26 listopada 2010 r. sygn. akt III SA/Gl 1117/10 oraz w Krakowie z dnia 20 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Kr 1793/10.
Podkreślił, że zawarcie ugody z ZUS i wyrażenie zgody na spłatę po 500 zł miesięcznie w pierwszym roku obowiązywania umowy, było koniecznością dla rodziny skarżącego z uwagi na "nękanie" ich przez ZUS.
Skarżący zarzucił także organowi dokonanie "matematycznych wyliczeń" w zakresie ponoszonych przez niego i jego rodzinę wydatków i określenie kwoty, która pozostaje na bieżące utrzymanie w niewłaściwej wysokości, nieuwzględniającej wszystkich ponoszonych wydatków. Czynności ZUS doprowadziły bowiem do konieczności realizacji zawartej ugody przez innych członków jego rodziny.
Zarzucił ponadto skarżący, że ZUS przez własne zaniedbania doprowadził do przedawnienia należności wobec innych członków zarządu spółki ponoszącej odpowiedzialność za zadłużenie z tytułu składek, przez co naruszył zasadę równego traktowania wszystkich zobowiązanych i wywołał nieodwracalne szkody po stronie skarżącego.
W dalszej części skargi skarżący zarzucił nieuprawnione zasłanianie się przez ZUS orzeczeniem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. w zakresie uprawnienia skarżącego do dochodzenia regresu od pozostałych członków zarządu A spółki z o.o., wskazując ponadto, że dochodzenie należności tylko wobec skarżącego wyrządza mu ewidentną szkodę i przemawia za umorzeniem składek.
Skarżący, w końcowej części skargi, zarzucił organowi uniemożliwienie dochodzenia umorzenia składek na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., co jego zdaniem, stanowi wyraz nierówności wobec prawa i jest sprzeczne z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Do skargi, na poparcie swojego stanowiska, skarżący dołączył pisma ZUS, Ministra Pracy i Polityki Społecznej oraz wezwania Sądu Okręgowego w K. kierowane do ZUS w sprawie o sygn. akt [...].
Odpowiadając na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu powtórzył dotychczasowe stanowisko organu, a ponadto zaznaczył, że skarga nie wnosi jakichkolwiek nowych elementów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Podkreślił organ ponownie, że wskazana przez skarżącego podstawa prawna określona w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. nie ma w sprawie zastosowania, bowiem może dotyczyć jedynie osoby, która jest zobowiązana płacić składki za siebie, którego to kryterium nie spełnia skarżący. Ponadto zdaniem organu sytuacja materialna skarżącego nie jest na tyle trudna, aby uniemożliwiała mu spłatę należności, czego potwierdzeniem jest realizacja zawartego układu ratalnego.
W dniu 12 listopada 2012 r. pełnomocnik skarżącego złożył do akt niniejszej sprawy pismo (z tego samego dnia), do którego załączył pismo ZUS z dnia 27 lipca 2012 r. o wygaśnięciu zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, które zostały przeniesione na skarżącego z uwagi na ich przedawnienie, jednocześnie pozostawiając do uznania Sądu rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.
Z załączonego pisma ZUS z dnia [...] wynika informacja: "iż w związku upływem terminu przedawnienia należnych składek od płatnika: A Sp. z o.o. jako dłużnika pierwotnego:
- za miesiąc 12/2000 z dniem 05.08.2012 r.,
- za miesiąc 01/2001 z dniem 05.09.2012 r.
umowa o rozłożenie na raty należności z tytułu składek (...) zawarta w dniu 10.08.2011 r. pomiędzy Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, a Panem S. F. odpowiedzialnym jako osoba trzecia za zobowiązania Sp. z o.o. A ulega wygaśnięciu z uwzględnieniem w/w terminów".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...], w części utrzymującej w mocy decyzję ZUS z dnia [...] r. Nr [...], dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 p.p.s.a.
Decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia zaległości wobec ZUS ma charakter uznaniowy, co nie oznacza to, że może być ona całkowicie dowolna. System kontroli takiej decyzji przez sąd sprowadza się wyłącznie do kontroli jej legalności, a więc sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi - w postaci umorzenia należności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 1876/07 oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 lutego 2009r. sygn. akt I SA/Gd 874/08).
Przystępując zatem do oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd w pierwszej kolejności zaznacza, że oceniając legalność skarżonego aktu bierze pod uwagę stan faktyczny sprawy oraz stan prawny istniejący w dniu wydania kwestionowanego aktu, a w takim przypadku kontrola sądowo – administracyjna ogranicza się i sprowadza jednocześnie do badania czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt II GSK 900/09).
Bezsporne jest w sprawie, że na skarżącego – jako byłego członka zarządu Spółki zobowiązanej z tytułu płatności składek na ubezpieczenia społeczne – została przeniesiona odpowiedzialność, jako na osobę trzecią. W tych też granicach należy ocenić zakres odpowiedzialności skarżącego oraz możliwości umorzenia postępowania w oparciu o przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Przepis art. 28 u.s.u.s. stanowi:
"1. Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 – 4.
2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3 a.
3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
4. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.
5. W przypadku, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, decyzję umarzającą należności z tytułu składek pozostawia się w aktach sprawy".
W celu ustalenia, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, Sąd bada czy w jego toku organy zachowały rządzące nim i określone w Kodeksie postępowania administracyjnego zasady. Przede wszystkim zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji zobowiązane są podjąć wszelkie niezbędne działania dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy oraz są też zobowiązane, na mocy art. 77 § 1 kpa, do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ nie naruszył przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 u.s.u.s. i tym samym nie naruszył słusznego interesu skarżącego.
W świetle zebranego materiału dowodowego, uprawnione jest stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że w momencie jej wydawania w sprawie nie zachodziła zasadnicza przesłanka umorzenia, tj. stwierdzenie całkowitej nieściągalności, w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Prawidłowo organ ustalił na dzień wydania zaskarżonej decyzji stan majątkowy skarżącego, zakres jego wydatków jak również możliwości spłaty należności, wyciągając z tych twierdzeń słuszny wniosek, iż istnieją podstawy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podkreślił ponadto organ II instancji, że na dzień wydania decyzji skarżący realizuje zawartą z ZUS ugodę poprzez dokonywanie regularnych, miesięcznych spłat zobowiązania.
Sąd podziela stanowisko organu, że przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dotyczący możliwości umorzenia należności składkowych pomimo braku ich całkowitej nieściągalności nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Przepis dotyczy bowiem wyłącznie ubezpieczonego, który spełnia wymagania określone w wymienionym artykule, a mianowicie będącego jednocześnie płatnikiem tych składek, co oznacza, że odnosi się do osoby, która jako prowadząca działalność gospodarczą jest "ubezpieczonym", zaś jako zatrudniająca pracowników "płatnikiem składek". Skarżący nie spełnia wskazanych kryteriów, zatem w stosunku do niego nie ma również zastosowania rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).
Ustawodawca zatem wprost określił jakim podmiotom przysługują uprawnienia wynikające z w/w przepisu, niesłuszny jest więc zarzut skarżącego wskazujący na naruszenie jego konstytucyjnych uprawnień określonych w art. 32 ust. 1 ustawy zasadniczej, a świadczy jedynie o dokonaniu błędnej interpretacji przepisu.
Również niesłuszny jest zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przepisu art. 17 punkt 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r. Nr 241, poz. 2014 ze zm.). Wymaga podkreślenia okoliczność, że kwestia przyjęcia odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej za zobowiązania Spółki, była przedmiotem prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny, co między stronami jest bezsporne. Również kwestia dochodzenia przez skarżącego regresu od pozostałych członków zarządu A sp. z o.o. leży poza kognicją sądu administracyjnego.
W ocenie Sądu, organ orzekający w sprawie prawidłowo przeanalizował ustalony w sprawie stan faktyczny, a ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając skarżącemu umorzenia zaległych składek. Ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego.
Odnosząc się natomiast do przedłożonego przez skarżącego pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], w którym organ stwierdził upływ terminu przedawnienia składek należnych od płatnika A sp. z o.o., za miesiąc grudzień 2000 r. – z dniem 5 sierpnia 2012 r. oraz za miesiąc styczeń 2001 r. – z dniem 5 września 2012 r., Sąd ponownie podkreśla, że oceniając legalność zaskarżonej decyzji, wziął pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy istniejący w dniu wydania tej decyzji, zatem kontrola sądowo – administracyjna ograniczyła się jedynie do stanu na dzień jej wydania.
Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło