I SA/Rz 970/12

WyrokWSA w Rzeszowie2012-11-20

Skład orzekający: Małgorzata Niedobylska, Maria Serafin-Kosowska, Grzegorz Panek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości może zostać wydana bez zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu poprzez doręczenie jej raportu z kontroli terenowej i umożliwienie zgłoszenia zastrzeżeń?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości została wydana przedwcześnie, ponieważ organ nie zapewnił stronie czynnego udziału w postępowaniu. Brak doręczenia raportu z kontroli terenowej i możliwości zgłoszenia zastrzeżeń narusza przepisy prawa, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Stan faktyczny
Skarżący E. B. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2011 rok. Organ pierwszej instancji, po kontroli terenowej, stwierdził mniejszą powierzchnię działki niż zadeklarowaną we wniosku i wydał decyzję o przyznaniu płatności w pomniejszonej wysokości. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący kwestionował prawidłowość pomiarów, brak swojego udziału w kontroli oraz nierzetelność raportu z kontroli. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, określono, że decyzje nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, zasądzono zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska /spr./ Sędziowie NSA Maria Serafin-Kosowska WSA Grzegorz Panek Protokolant ref. st. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 listopada 2012 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Dyrektora P.Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na 2011 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2012r. nr [...], 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego E. B. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2012r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( w skrócie ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2012r., nr [...] w przedmiocie przyznania E. B. (dalej: skarżący ) płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na 2011r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz.1071, ze zm.), § 2 ust. 1, § 13 ust. 2a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.), art. 15 ust. 1, art. 17, i art. 26 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005 (WE), nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 2009 r. Nr 30, str. 16 ze zm.), art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ( Dz. U z 2007r., Nr 64, poz. 427 ze zm.), art. 10 ust. 1, art. 16 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. UE L 2011r., Nr 25, poz. 8 ze zm.) w związku z art. 6 ust. 1 i art. 26 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U. L z 2009 r., Nr 316, poz. 65 ze zm.). Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że E. B. w dniu 4 maja 2011r. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2011, w ramach którego zawnioskował o przyznanie: płatności bezpośredniej, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, uzupełniającej płatności podstawowej, płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) oraz pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW). W formularzu zadeklarował realizację: 1) Pakietu nr 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, i w jego ramach wariant: Wariant nr 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 62,40 ha 2) Pakietu nr 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, i w jego ramach wariant: Wariant nr 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 22,38 ha. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego i dokonanej kontroli administracyjnej na podstawie ortofotomap oraz raportu z weryfikacji w terenie powierzchni PEG ustalono, że działka o oznaczeniu literowym "B" położona na działce ewidencyjnej nr 17/3 zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności o pow. 43,87 ha, według zdjęć dostępnych w systemie informatycznym ARiMR oraz weryfikacji terenowej przeprowadzonej w dniu 21 marca 2012 r. wynosiła 39,54 ha i była mniejsza od powierzchni zadeklarowanej o 4,33 ha. Wobec powyższego, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał wskazaną wyżej decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości. Od w/w decyzji E. B. wniósł odwołanie, domagając się uchylenia decyzji i wydania nowej zgodnie ze złożoną deklaracją. Negując prawidłowość pomiarów dokonanych urządzeniami typu GPS wskazał, że nie pozwalają one na prawidłowy pomiar w trudnych warunkach górskich i zadrzewionej wysokimi drzewami granicy. Kontrola tym urządzeniem powinna być skierowana - jego zdaniem - do obszaru działki wyłączonej z uprawy rolniczej, ponieważ błąd pomiarowy, z uwagi na mniejszy obszar tej działki, byłby mniejszy. Ponadto raport z weryfikacji w terenie powierzchni PEG jest nierzetelny i został sporządzony bez udziału i wiedzy strony. Nie uwzględniono w nim faktu, że w niektórych miejscach zalegał śnieg, na działce znajdowały się gałęzie obcięte przez nadleśnictwo, powierzchnia działki, poza obowiązkowym pozostawieniem powierzchni niewykoszonej, była wykoszona. Powierzchnia działki ewidencyjnej nr 17/3 wynosi zgodnie z wypisem z rejestru gruntów 45,69 ha, w tym teren wykorzystywany rolniczo to 44,15 ha, przy czym wykluczono teren o powierzchni 0,28 ha, jako zadrzewiony. Wykluczenie dodatkowych 4,33 ha jest w ocenie skarżącego nieprawidłowe. Powyższych zarzutów nie podzielił Dyrektor Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, który wspomnianą na wstępie decyzją utrzymał decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w mocy. Przytaczając wymienione na wstępie przepisy, w tym art. 15 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 wskazano, że państwa członkowskie obowiązane są prowadzić Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli, którego częścią składową, oprócz skomputeryzowanej bazy danych, systemu identyfikacji i rejestracji uprawnień do płatności jest m.in. system identyfikacji działek rolnych (ang. LPIS), ustanawiany na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych i korzysta z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych GIS ("System Informacji Geograficznej" oznacza skomputeryzowane techniki systemu informacji geograficznej), w tym z ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność, co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10000. Dalej, powołując się na art. 26 ust. 1 rozporządzenia nr 73/2009 wskazano, że w celu stosowania systemów wsparcia między innymi płatności rolnośrodowiskowych państwa członkowskie zapewniają, aby procedury administrowania i kontroli stosowane do tych systemów były kompatybilne z systemem zintegrowanym w zakresie: a) skomputeryzowanej bazy danych, b) systemów identyfikacji działek rolnych, c) kontroli administracyjnych. Prowadzone kontrole dotyczą zgodności między działkami rolnymi zadeklarowanymi, a działkami odniesienia w systemie identyfikacji działek rolnych. Kontrole odbywają się w oparciu o bazę referencyjną systemu LPIS, której podstawę stanowi art. 17 rozporządzenia nr 73/2009. Baza LPIS, stanowi system pozwalający na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni oraz kontrolę zadeklarowanej powierzchni pod względem kwalifikowalności. Jego podstawą jest baza danych działek referencyjnych (działek odniesienia) umożliwiających lokalizację działek rolnych zgłaszanych przez rolników w ramach systemów płatności. LPIS funkcjonuje w wersji wektorowej (cyfrowej) jako zintegrowana baza danych, w której została opracowana cyfrowa ortofotomapa dla powierzchni całego kraju oraz wektorowa (numeryczna) mapa granic działek ewidencyjnych. Bazy graficzne zostały zintegrowane z bazą opisową działek ewidencyjnych w ewidencji gruntów i budynków. Zatem system LPIS/GIS stanowi w ARiMR jedną centralną bazę danych zasilaną z kilku źródeł danych, przez co granice i powierzchnie działek ewidencyjnych (referencyjnych) stanowią uniwersalną bazę do wyliczenia powierzchni odniesienia w LPIS dla różnych schematów pomocowych. Przytaczając w dalszej kolejności art. 12 Rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 wskazano, że wniosek zawiera wszystkie informacje niezbędne do ustalenia kwalifikowalności do pomocy zgodnie z systemem identyfikacji i rejestracji prowadzonym przez ARiMR w formie elektronicznej. Formularze wniosku zawierają informacje na temat maksymalnego obszaru kwalifikowanego do płatności. Załączone do wniosku materiały graficzne (zdjęcia) przekazane rolnikowi określają granice działek referencyjnych, ich jednoznaczną identyfikację, natomiast to rolnik wskazuje położenie każdej działki rolnej uprawnionej do płatności. Jeżeli jakakolwiek informacja podana w formularzu jest błędna przy składaniu wniosku, rolnik wprowadza poprawki w formularzu. E. B. naniósł na załączniki graficzne granice faktycznego użytkowania działek rolnych i w tych granicach ARiMR przeprowadził pomiar działek. Z powodu uwagi zawartej na załączniku graficznym odnośnie działki rolnej B tj. "działka rolna B użytkowana na powierzchni 43,87 ha widoczne na ortofotomapie zakrzaczenie nie występuje", została ona skierowana do certyfikacji powierzchni PEG i weryfikacji w terenie. Stwierdzona nieprawidłowość została ujęta w "Raporcie z weryfikacji w terenie powierzchni PEG" i potwierdzona dołączoną do protokołu dokumentacją fotograficzną. W ocenie organu odwoławczego na zdjęciach widoczne są obszary wykluczone z płatności, w tym nieużytki porośnięte samosiewami drzew i krzewów. Ponadto widoczne są prace wskazujące na rozpoczęty proces karczowania i czyszczenia terenów nieużytkowanych rolniczo. Do dokumentacji dołączono szkic działki ewidencyjnej nr 17/3 z oznaczeniem miejsca wykonywanych zdjęć podczas weryfikacji PEG na miejscu. Wszystko to pozwoliło, w ocenie organu, ustalić maksymalny kwalifikowany obszar PEG na poziomie 39,54 ha. Ze względu na stwierdzone nieprawidłowości, zastosowane zostały sankcje wynikające z prawa unijnego. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu organ wskazał, że odbiornik GPS używany podczas pomiaru miał przeprowadzone stosowne testy, w związku z czym miał określony błąd pomiarowy uwzględniony podczas określania powierzchni stwierdzonej, powierzchnia działki ewidencyjnej pokryta warstwą śniegową zawsze uwzględniana jest na korzyść powierzchni użytkowanej rolniczo, a powierzchnie wykluczone według zdjęć wykonanych podczas pomiaru stanowią odłogi, czyli powierzchnie nieużytkowane rolniczo porośnięte przez wieloletnie drzewa i krzewy. Powołując się z kolei na art. 31 ust.4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich wskazano, że czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika, także wówczas, gdy rolnik został zawiadomiony o kontroli. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organów E. B. złożył skargę, wnosząc o uchylenie decyzji i przyznanie płatności we wnioskowanej wysokości. Skarga stanowi kontynuację polemiki z ustaleniami organu. Skarżący konsekwentnie wskazuje na naruszenie jego prawa do udziału w toczącym się postępowaniu poprzez nie zapewnienie mu udziału w kontroli na miejscu, w sytuacji, gdy podważa dokonane przez organ ustalenia. Podobnie jak w odwołaniu kwestionuje pomiar dokonany urządzeniem GPS, które w przypadku terenów górzystych nie sprawdza się dając duży margines błędu, dlatego też powinno być stosowane do części działki wyłączonej rolniczo, z uwagi na mniejszy zasięg i w związku z tym prawdopodobieństwo mniejszego błędu. Podnosi ponadto, że zdjęcia, którymi posłużył się organ to zdjęcia satelitarne, na których część powierzchni jest zasłonięta przez koronę drzew i znacznie zmniejsza powierzchnię uprawy, szczególnie gdzie działka na 70 % długości granicy graniczy ze starym lasem i wysokimi drzewami. Wskazuje również, że kontrola powinna zostać dokonana do 30 listopada 2011r., a została przeprowadzona w dniu 26 marca 2012r. Przyznaje, że na terenie znajdują się pojedyncze drzewa, których ze względu na ustawę o ochronie krajobrazów nie można wyciąć, ale w jego ocenie nie mogą zostać zaliczone jako zadrzewienie. Przepisy nie precyzują ile drzew może być pozostawionych na uprawianym terenie i jaką powierzchnię z uprawy należy wyłączyć na jedno drzewo. Ponadto wskazał, że przesyłane do rolników wraz z wnioskiem mapy są nieaktualne, zdjęcia satelitarne pochodzą sprzed kilku lat i nie obrazują zmian jakie zachodzą w terenie. Dodał też, że nie okazano mu żadnej dokumentacji fotograficznej z kontroli, a na pewno nie było jej w aktach, gdy oglądał protokół z kontroli. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do stawianych w niej zarzutów wskazał, że kontrola administracyjna w terenie mogła odbyć się podczas nieobecności rolnika, a zatem była zgodna z prawem. Raport został zweryfikowany pod względem poprawności i zatwierdzony, w związku z czym zarzut o szczątkowości zawartych w nim informacji był również bezzasadny. Strona mogła zapoznać się dowodami zebranymi w sprawie, w tym z raportem z kontroli, gdyż była o takim prawie zawiadomiona. W dalszej części podkreślono prawidłowość działania urządzenia GPS, powołując się na posiadany przez niego certyfikat oraz niski wskaźnik błędu. Odnośnie pojedynczych drzew znajdujących się na spornej działce, powołując się na § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz.U. Nr 39, poz. 211 ze zm.) organ wskazał, że łąki trwałe mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami lub krzewami, które nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie może przekraczać 50 sztuk na hektar. Odnośnie do zarzutu nieaktualnych zdjęć wskazał, że producent otrzymuje spersonalizowane formularze, załączone do wniosku, zdjęcia są przekazywane rolnikowi i to on wskazuje położenie każdej działki. Tak było w niniejszej sprawie, skarżący umieścił informację na załączniku graficznym, iż zdjęcie jest nieaktualne, co spowodowało wszczęcie postępowania kontrolnego. W piśmie procesowym z dnia 3 października 2012r. stwierdził, że skoro kwestionował wyniki kontroli, to oznacza, że żądał przeprowadzenia nowej kontroli z jego udziałem. Mógłby wtedy wykazać, że działka była prawidłowo koszona, a kontrolujący dokonaliby właściwego pomiaru jej powierzchni. Dodał, że nigdy nie był informowany o wielkości obszaru kwalifikowanego swojej działki w systemie PEG. Jego zdaniem, mapy ze zdjęć satelitarnych często odbiegają od rzeczywistości, czego dowodem są np. błędne mapy dotyczące działek położonych w Bieszczadach, których wydruki dołączył do akt sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.1270) określanej dalej jako p.p.s.a, kontrola zaskarżonych rozstrzygnięć dokonywana jest pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami i podstawami wskazanymi w skardze. Powyższe uregulowanie oznacza, iż skarga może być uwzględniona z przyczyn w niej nie podniesionych. Skarga jest zasadna. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja w sprawie przyznania skarżącemu - producentowi rolnemu - płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 w pomniejszonej wysokości. Płatność rolnośrodowiskowa, o przyznanie której wystąpił skarżący, uregulowana została przepisami ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ( Dz. U Nr 64, poz. 427 – dalej: ustawa o wspieraniu obszarów wiejskich) oraz rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz.262 ze zm. – dalej: rozporządzenie w sprawie płatności rolnośrodowiskowych). Stosownie do § 2 ust.1 rozporządzenia w sprawie płatności rolnośrodowiskowych, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych wynosi co najmniej 1 ha, rolnik ten realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe i spełnia warunki przyznania płatności w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. To na rolniku spoczywa obowiązek zadeklarowania powierzchni stosownych pakietów, realizacji których się podejmuje, w sposób odpowiadający warunkom przyznania płatności. W zakresie tych warunków mieścić się będzie więc także prawidłowe zadeklarowanie powierzchni działek rolnych, zgodne z rzeczywistym stanem faktycznym. Niesporne w sprawie jest to, że E. B. złożył w dniu 4 maja 2011r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2011r., w którym zadeklarował realizację pakietu nr 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, i w jego ramach wariant nr 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 62,40 ha oraz pakietu nr 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, i w jego ramach wariant nr 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 22,38 ha. Organ I instancji przeprowadził w dniu 21 marca 2012r. kontrolę na miejscu w celu weryfikacji w terenie powierzchni działki oznaczonej we wniosku lit. "B", na działce ewidencyjnej nr 17/3. Z kontroli został sporządzony raport, podpisany przez inspektorów. E. B. nie został poinformowany ani o terminie kontroli, ani o treści sporządzonego raportu. Wprawdzie w postępowaniu dotyczącym przyznania pomocy w ramach programu rozwoju obszarów wiejskich pozycja strony jest nieco inna niż w "zwykłym" postępowaniu administracyjnym, ponieważ udzielanie stronom pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, jak też zapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu następuje na ich żądanie (art.21 ust.1 pkt 3 i 4 ustawy o rozwoju obszarów wiejskich), ale nie oznacza to, że organ może czynić dowolne ustalenia, a strona nie ma możliwości, aby je zakwestionować. Z przepisów art.30, art.31 i art.31a ustawy o rozwoju obszarów wiejskich oraz przepisów wykonawczych wynika, że kontrole na miejscu nie wymagają zawiadomienia oraz udziału w nich producenta rolnego, natomiast obowiązkiem organu jest zapoznanie producenta z raportem z kontroli (§ 7 ust.2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 sierpnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania kontroli na miejscu i wizytacji w miejscu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 Dz.U. Nr 168, poz.1181), do którego kontrolowany może zgłosić zastrzeżenia (§ 8 w/w rozporządzenia). Przepis art.31 ust.8 w/w ustawy stanowi, że w przypadku, gdy podmiot kontrolowany nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia co do tych ustaleń osobie, która sporządziła raport. Natomiast przepisy Rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE L z dnia 2 grudnia 2009r. Nr 316, str.65) stanowią, że bez względu na rodzaj przeprowadzonej kontroli na miejscu, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, rolnik powinien otrzymać kopię sprawozdania (pkt 43 preambuły oraz art.32 ust.2). W ocenie Sądu, obowiązkiem organu było doręczenie stronie nieobecnej podczas kontroli sporządzonego w jej trakcie raportu, tak aby mogła skorzystać z uprawnienia, o którym mowa w art.31 ust.8 ustawy o rozwoju obszarów wiejskich. Powyższe stanowisko jest zbieżne z orzecznictwem sądowoadministracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2011r. sygn. akt II GSK 1019/10 Lex nr 1070189, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 sierpnia 2008 r. sygn. akt I SA/Sz 123/08 Lex nr 532764). Ponadto przyznać należy rację skarżącemu, że organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na raporcie z kontroli, mimo że nie zawiera on żadnych stwierdzeń odnośnie powodów wykluczenia części obszaru działki B z płatności, a tylko wyniki pomiaru powierzchni działki. W decyzji natomiast organ stwierdza jedynie, powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku o 4,33 ha, nie wskazując, że wyłączenie dotyczy terenów zadrzewionych i zakrzewionych, ani jaka jest powierzchnia tych zadrzewień czy zakrzewień. Z kolei organ odwoławczy uzasadnia swoje rozstrzygnięcie tym, że stwierdzona nieprawidłowość na działce rolnej została ujęta w raporcie z weryfikacji w terenie powierzchni PEG i potwierdzona dołączoną do protokołu obszerną dokumentacją fotograficzną. Dalej organ powołuje się na widoczne na zdjęciach obszary wykluczone z płatności, na których są widoczne nieużytki porośnięte samosiewami drzew i krzewów. Jednakże w aktach sprawy brak jakiejkolwiek dokumentacji fotograficznej, ani w formie papierowej, ani na nośniku (płycie CD). Okoliczność braku w aktach dokumentacji fotograficznej podnosił również skarżący, ale organ te uwagi zignorował. W efekcie nie zostało do końca wyjaśnione, czy różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a stwierdzoną wynika jedynie z wykluczenia obszaru zadrzewionego (zakrzaczonego), czy również z wadliwego określenia przebiegu granicy działki, czy wreszcie z błędnego sposobu pomiaru powierzchni. Uniemożliwia to weryfikację działań organu i odniesienie się w sposób merytoryczny do zarzutów skargi. W związku z powyższym należy uznać wydane w niniejszej sprawie decyzje za przedwczesne, nie poprzedzone zebraniem pełnego materiału dowodowego i wyjaśnieniem wszystkich okoliczności sprawy, a przez to naruszające przepisy art.7, art.77 i art.80 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c, art. 135, art. 152 i art.200 ustawy p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło