II SA/Łd 835/12
WyrokWSA w Łodzi2012-11-20
Skład orzekający: Czesława Nowak – Kolczyńska, Renata Kubot – Szustowska, Arkadiusz Blewązka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kurator ustanowiony do spraw majątkowych małoletniego może złożyć wniosek o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz tego małoletniego?Ratio decidendi
Kurator ustanowiony do spraw majątkowych małoletniego jest jego przedstawicielem ustawowym w zakresie spraw majątkowych. Dochodzenie świadczeń alimentacyjnych mieści się w zakresie spraw majątkowych, dlatego kurator taki posiada legitymację do złożenia wniosku o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz małoletniego.Stan faktyczny
H. G. złożył wniosek o świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz swojego małoletniego wnuka P. G., dla którego został ustanowiony kuratorem do spraw majątkowych. Organy administracji odmówiły przyznania świadczeń, uznając, że wnioskodawca nie jest przedstawicielem ustawowym dziecka. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 20 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA: Czesława Nowak – Kolczyńska Sędziowie Sędzia WSA: Renata Kubot – Szustowska Sędzia WSA: Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2012 roku przy udziale --- sprawy ze skargi H. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], Nr [...].
Decyzją z dnia [...]r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie K.p.a.) oraz art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009r., nr 1, poz. 7 ze zm., powoływana także jako ustawa), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r., nr [...], orzekającą o odmowie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz P. G. na okres od 1 marca 2012r.
W toku postępowania ustalono, iż w dniu 26 marca 2012r. H. G. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz małoletniego P. G. na okres świadczeniowy 2011 – 2012. Do wniosku dołączone zostało postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł. – W. z dnia 30 stycznia 2012r., z którego wynika, że małoletni P. G. został umieszczony pod bieżącą pieczą swoich dziadków B. i H. małżonków G., a ponadto H. G. został ustanowiony kuratorem do spraw majątkowych swojego wnuka.
Po rozpatrzeniu powyższego wniosku organ I instancji decyzją z dnia [...]r. odmówił przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjngo wyjaśniając, iż z treści art. 15 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, iż ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wyplata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego. W ocenie organu I instancji brak było zatem podstaw do przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz małoletniego P. G..
Od decyzji organu I instancji odwołanie wniósł pełnomocnik H.G., który zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego – art. 6, 7 oraz 8 K.p.a. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 15 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...]r. utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.
Organ odwoławczy stwierdził, iż przez osobę uprawnioną, stosownie do art. 2 pkt. 11 ustawy, rozumieć należy osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Z kolei przedstawicielstwo ustawowe polega na tym, iż przepis ustawy przyznaje osobie o określonym statusie prawo dokonywania czynności prawnych w imieniu reprezentowanego z bezpośrednim skutkiem prawnym dla niego.
Następnie Kolegium podniosło, iż wobec faktu, iż ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie wskazuje kogo należy uznać za przedstawiciela ustawowego w rozumieniu jej przepisów, to w tym zakresie odwołać się należy do przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 1964, nr 9, poz. 59 ze zm., w skrócie K.r.o.). Dalej organ II instancji wyjaśnił, iż zgodnie z art. 98. § 1 K.r.o., rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka. Natomiast jeżeli żadne z rodziców nie może reprezentować dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską, reprezentuje je kurator ustanowiony przez sąd opiekuńczy (art. 99 K.r.o.). Stosownie zaś do art. 145 § 1 i 2 K.r.o. opiekę ustanawia się dla małoletniego w wypadkach przewidzianych w tytule II niniejszego kodeksu. Opiekę ustanawia sąd opiekuńczy, skoro tylko poweźmie wiadomość, że zachodzi prawny po temu powód. Opiekę sprawuje opiekun. Wspólne sprawowanie opieki nad dzieckiem sąd może powierzyć tylko małżonkom (art. 146 K.r.o.). Opiekun sprawuje pieczę nad osobą i majątkiem pozostającego pod opieką; podlega przy tym nadzorowi sądu opiekuńczego (art. 155. § 1 K.r.o.).
Wobec powyższego Kolegium uznało, iż w stosunku do małoletniego dziecka przedstawicielami ustawowymi będą rodzice, opiekun oraz kurator, którzy to na mocy art. 15 ust. 1 ustawy uprawnieni będą do ubiegania się o świadczenie z funduszu alimentacyjnego w jego imieniu. Tymczasem w niniejszej sprawie z wnioskiem o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla uprawnionego P. G. wystąpił jego dziadek – H. G. ustanowiony na mocy postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 30 stycznia 2012r. jego kuratorem do spraw majątkowych i pod którego bieżącą pieczą, wraz z żoną, umieszczono chłopca. Okoliczność ta w ocenie Kolegium daje organowi podstawę do wydania decyzji odmownej.
W ocenie organu odwoławczego, regulując sytuację prawną małoletniego P. G., sąd rodzinny nie ustanowił dla niego opiekuna prawnego, czy kuratora w rozumieniu powołanych powyżej przepisów prawa, lecz ograniczył władzę rodzicielską matce – E.W. w ściśle określonym zakresie, tj. poprzez umieszczenie małoletniego pod bieżącą pieczą dziadków i powierzenie zarządzania jego sprawami majątkowymi dziadkowi H.G. jako kuratorowi ustanowionemu tylko dla tego konkretnego celu. W związku z tym Kolegium stwierdziło, iż w sytuacji, gdy ojciec dziecka nie żyje, dziecko nie ma ustanowionego opiekuna, czy kuratora, a matka nie jest całkowicie pozbawiona władzy rodzicielskiej, tylko w ograniczonym zakresie, sprowadzającym się do bieżącej pieczy i zarządzania sprawami majątkowymi dziecka, to wniosek o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, stosownie do art. art. 15 ust. 1 ustawy winna złożyć matka dziecka jako jego przedstawiciel ustawowy.
Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego wniósł pełnomocnik H.G., który zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 6, 7 oraz 8 K.p.a. poprzez niezastosowanie podstawowych zasad postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, tj. zasady praworządności, zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, a także naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 15 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez błędne zastosowanie oraz błędna wykładnię, prowadzącą do uznania, że osoba sprawująca bieżąca pieczę nad małoletnim oraz pełniąca funkcję kuratora do spraw majątkowych nie może ubiegać się o przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz małoletniego.
W ocenie pełnomocnika skarżącego decyzja odmowna jest wynikiem błędnej interpretacji pojęcia "sprawowania bieżącej pieczy" nad małoletnim oraz pojęcia "kuratora do spraw majątkowych". Zgodnie bowiem z przepisem art. 1125 § 1 K.r.o. sąd może powierzyć sprawowanie pieczy zastępczej małżonkom albo osobie niepozostającej w związku małżeńskim, którzy są wstępnymi albo rodzeństwem dziecka. Ustawodawca kierując się zasadą dobra dziecka określił zasady funkcjonowania pieczy zastępczej nad dzieckiem, która ma charakter tymczasowy do czasu unormowania jego sytuacji życiowej i prawnej. Przepis art. 1125 określa krąg osób, którym sąd może powierzyć sprawowanie pieczy zastępczej, ograniczając w ten sposób swobodę wyboru. Oznacza to, że osobie spoza kręgu określonego w tym przepisie nie może być skutecznie powierzona piecza zastępcza. W świetle art. 1125 można wyodrębnić dwie grupy osób, którym może być powierzona piecza zastępcza. Do pierwszej należą małżonkowie i osoba niepozostająca w związku małżeńskim, jednak muszą oni być wstępnymi albo rodzeństwem dziecka. Sąd Rejonowy, oddalił wprawdzie wniosek o ustanowienie rodziny zastępczej, nie oznacza to jednak pozbawienia dziadków uprawnień do ubiegania się o świadczenia pieniężne należne małoletniemu ze strony Państwa. Piecza ustanowiona przez sąd rodzinny jest tożsama z bieżąca pieczą sprawowaną przez rodziców. Oznacza to, że dziadkowie są uprawnieni do czuwania nad wnuczkiem, wychowywania i zapewnienia odpowiednich warunków do życia. W przedmiotowej sprawie należy również mieć na uwadze, iż skarżący został ustanowiony kuratorem do spraw majątkowych.
Zdaniem pełnomocnika skarżącego zaskarżona decyzja została wydana z pogwałceniem podstawowych zasad procedury administracyjnej. Z treści powołanej wyżej regulacji przepisów K.r.o. wynika wprost, iż reprezentacja w sprawach wykonywania pieczy nad dzieckiem sprowadza się m.in. do dochodzenia świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie potrzeb dziecka. Decyzja odmowna jest wynikiem błędnej interpretacji pojęcia "sprawowania bieżącej pieczy" nad małoletnim oraz braku uwzględnienia faktu, iż wnioskodawca jest kuratorem do spraw majątkowych małoletniego. Nieuwzględnienie powołanych okoliczności faktycznych i prawnych przez organ wydający skarżoną decyzję naruszyło podstawową zasadę działania w słusznym interesie obywateli – w przedmiotowej sprawie skarżona decyzja narusza dobro małoletniego, bowiem osoba odpowiedzialna za sprawowanie pieczy nad nim została pozbawiona prawa dochodzenia należnych dziecku świadczeń. Zdaniem pełnomocnika opisane działania organu naruszyły również zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa – art. 8 K.p.a..
Następnie pełnomocnik skarżącego podniósł, iż w świetle postanowienia sądu rodzinnego skarżący sprawuje bieżąca pieczę nad małoletnim oraz jest jego kuratorem do spraw majątkowych. Oznacza to, że sprawuje faktyczną opiekę nad małoletnim, wychowuje go oraz reprezentuje, w szczególności ma prawo do dochodzenia świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie jego potrzeb. Małoletni zamieszkuje na stałe z dziadkami i jest przez nich wychowywany. Matka chłopca ma ograniczoną władzę rodzicielską i nie interesuje się losami swojego syna. Ojciec małoletniego nie żyje. Postanowienie sądu zostało wydane m.in. w celu umożliwienia dziadkom, wychowującym wnuka uzyskania wszelkich świadczeń finansowych należnych małoletniemu. Zaskarżona decyzja jest zatem sprzeczna z prawem i przede wszystkim sprzeczna z dobrem małoletniego P. G..
Powołując się na orzecznictwo sądów i poglądy doktryny pełnomocnik skarżącego podniósł, iż w wypadku powierzenia rodzicom zastępczym sprawowania opieki nad małoletnim, mają oni określone obowiązki i prawa względem dziecka nie na podstawie art. 1125 § 1 K.r.o., lecz na podstawie przepisów o opiece. Pełnomocnik odwołał się do art. 155 K.r.o., według którego opiekun sprawuje pieczę nad osobą i majątkiem pozostającego pod opieką, podlegając przy tym nadzorowi sądu opiekuńczego. Sąd przyznając H.G. uprawnienie do sprawowania bieżącej pieczy nad małoletnim wnukiem, przyznał dziadkowi małoletniego określone obowiązki i prawa względem małoletniego, które w zgodzie z przytoczonym poglądem, winny być regulowane przepisami dotyczącymi sprawowania opieki. W świetle powyższego H. G., jako osoba pełniąca funkcję opiekuna prawnego małoletniego, miał legitymację do ubiegania się o przyznanie prawa do świadczeń alimentacyjnych na rzecz małoletniego.
Pełnomocnik skarżącego dodał, iż wprawdzie matka dziecka ma ograniczoną władzę rodzicielską, a nie jest jej pozbawiona, jednakże faktycznie nie sprawuje ona władzy w ogóle. Dziadkowie nie wiedzą nawet, gdzie obecnie matka przebywa. Sąd nie ustanowił dziadków rodziną zastępczą, jednakże przyznał im prawo sprawowania bieżącej pieczy, co na tle przytoczonego orzeczenia, daje im uprawnienie do dochodzenia świadczeń alimentacyjnych na rzecz małoletniego. Dziadkowie, bowiem, występują w charakterze faktycznych opiekunów, działających na zasadach osób sprawujących opiekę prawną wobec wnuka.
W ocenie pełnomocnika skarżącego w przedmiotowej sprawie, w stosunku do dziadków winny być stosowane przepisy regulujące opiekę prawną. W konsekwencji, H. G., jako osoba działająca na prawach opiekuna prawnego, miał legitymację do wystąpienia o przyznanie świadczeń na rzecz wnuka.
Na tej podstawie pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, powoływana dalej jako P.p.s.a.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei art. 135 P.p.s.a. stanowi, iż sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
W przedmiotowej sprawie spór zasadniczo sprowadza się do kwestii, czy skarżący będący kuratorem do spraw majątkowych swojego małoletniego wnuka, pozostającego pod "bieżącą pieczą" jego i jego małżonki, był uprawniony do ubieganie się o przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz małoletniego wnuka. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego. Zatem konieczne w sprawie jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy skarżący składając wniosek w imieniu swojego małoletniego wnuka, będącego osobą uprawnioną do alimentów, działał jako jego przedstawiciel ustawowy.
Ponieważ przepisy ustawy o ochronie osób uprawnionych do alimentów nie rozstrzygają kwestii przedstawicielstwa ustawowego należy w związku z tym, jak słusznie podkreśliło Kolegium, dokonać analizy przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Stosownie do art. 98 § 1 tegoż Kodeksu, rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka. Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw – art. 95 § 1 K.r.o. Jeżeli jednak jedno z rodziców nie żyje albo nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, władza rodzicielska przysługuje drugiemu z rodziców. To samo dotyczy wypadku, gdy jedno z rodziców zostało pozbawione władzy rodzicielskiej albo gdy jego władza rodzicielska uległa zawieszeniu. Natomiast jeżeli żadnemu z rodziców nie przysługuje władza rodzicielska albo jeżeli rodzice są nieznani, ustanawia się dla dziecka opiekę – art. 94 § 1 i 3 K.r.o. Z kolei stosownie do art. 155 § 1 i 2 K.r.o. opiekun sprawuje pieczę nad osobą i majątkiem pozostającego pod opieką; podlega przy tym nadzorowi sądu opiekuńczego. Do sprawowania opieki stosuje się wówczas odpowiednio przepisy o władzy rodzicielskiej z zachowaniem przepisów Tytułu III Działu I K.r.o.. Wreszcie wskazać należy, iż stosownie do art. 178 § 1 K.r.o. kuratora ustanawia się w wypadkach w ustawie przewidzianych. W zakresie nieuregulowanym przez przepisy, które przewidują ustanowienie kuratora, stosuje się odpowiednio do kurateli przepisy o opiece z zachowaniem przepisów Działu II – art. 178 § 2 K.r.o..
Z powyższego bezsprzecznie wynika, iż przedstawicielem dziecka może być wyłącznie jego rodzic albo ustanowiony przez sąd opiekun, bądź kurator. Kurator jest zatem przedstawicielem ustawowym osoby, dla której został ustanowiony, w zakresie wskazanym przez Sąd. Istotą bowiem zarówno opieki, jak i kurateli jest ochrona praw osób, które nie mogą prowadzić swoich spraw lub też potrzebują pomocy przy ich prowadzeniu. Różnica polega na tym, że co do zasady opieka odpowiada swoim zakresem władzy rodzicielskiej, natomiast kuratela ustanawiana jest w bardziej konkretnym i szczegółowo wskazanym przez przepisy celu. W tym jednak zakresie, poprzez odpowiednie stosowanie regulacji o opiece, kurator staje się przedstawicielem ustawowym małoletniego.
W przedmiotowej sprawie bezspornym jest fakt, iż orzeczeniem Sądu Rejonowego dla Ł. – W. z dnia 30 stycznia 2012r. H. G. został ustanowiony kuratorem do spraw majątkowych swojego małoletniego wnuka. W tym właśnie zakresie skarżący uzyskał prawo do reprezentacji swojego wnuka, jest zatem jego przedstawicielem ustawowym w sprawach majątkowych. Nie powinno również ulegać wątpliwości, iż dochodzenie zasądzonych przez sąd alimentów, które mają charakter świadczeń majątkowych, mieści się w granicach spraw majątkowych osoby uprawnionej. Natomiast celem ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest m.in. obowiązek wspierania tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji – co wynika z preambuły do wyżej wymienionej ustawy. Skoro zatem podstawowym obowiązkiem skarżącego, jako kuratora w sprawach majątkowych jest ochrona osoby, dla której został on ustanowiony, to oczywistym jest, że wyrazem tej ochrony będzie m.in. możliwość wnoszenia i popierania wniosku w postępowaniu o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Innymi słowy z chwilą nałożenia na skarżącego obowiązku kuratora do spraw majątkowych swojego małoletniego wnuka, skarżący uzyskał legitymację do występowania na gruncie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów o ustalenie prawa do świadczeń alimentacyjnych oraz ich wypłaty.
W żadnym wypadku nie można zgodzić się ze stanowiskiem organów administracji, z którego wynika, że skoro skarżącemu nie przyznano opieki nad wnukiem, a jedynie ustanowiono go kuratorem do spraw majątkowych, to nie może on występować w imieniu uprawnionego, jako jego przedstawiciel ustawowy. Okoliczność, iż skarżący nie jest prawnym opiekunem małoletniego wnuka nie ma dla niniejszej sprawy decydującego znaczenia. Bycie przez skarżącego przedstawicielem ustawowym wynika bowiem z faktu powierzenia mu funkcji kuratora i ogranicza się wyłącznie do spraw majątkowych małoletniego – zgodnie z postanowieniem sądu rodzinnego.
Powyższa konkluzja wskazuje, iż rolą organów – przy prawidłowej ocenie sytuacji prawnej skarżącego – było jedynie wskazanie czy ubieganie się przez niego o świadczenie z funduszu alimentacyjnego, w sytuacji bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec dłużniczki alimentacyjnej, należy do zakresu spraw majątkowych małoletniego czy też nie. Udzielenie odpowiedzi na owo dość oczywiste pytanie przesądzało o możliwości prawidłowego zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 15 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Natomiast stwierdzenie organu odwoławczego, że skoro matka uprawnionego nie została całkowicie pozbawiona władzy rodzicielskiej, to tym samym pozostaje jedyną osobą uprawnioną do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, pomija zupełnie fakt ustanowienia dla małoletniego kuratora do spraw majątkowych. Ponadto powyższe stanowisko organu jest pozbawione logiki, a wręcz jest absurdalne. Takie rozumienie przedstawicielstwa ustawowego, które zaprezentował organ prowadziłoby do sytuacji, w której jedyną osobą uprawnioną do złożenia przedmiotowego wniosku byłaby dłużniczka alimentacyjna. Trudno doszukać się sensu w tym stanowisku. Taki rodzaj interpretacji przepisów prawa, który prowadzi do niedorzecznych wniosków jest niedopuszczalny.
Postanowienie sądu rodzinnego ustanawiające skarżącego kuratorem majątkowym małoletniego wnuka uprawomocniło się, a sąd nie sporządził jego uzasadnienia. Wobec powyższego istnieje pewna trudność w jednoznacznym określeniu, który przepis stał się podstawą dla ustanowienia skarżącego kuratorem. Tym niemniej prawomocność postanowienia sądu rodzinnego kładzie kres jakimkolwiek dywagacjom w tym zakresie.
Podobnie rzecz się winna mieć z ustanowieniem nad małoletnim "bieżącej pieczy" dziadków. W tym jednak zakresie – wbrew temu co podnosi pełnomocnik skarżącego – nie mamy do czynienia z instytucją pieczy zastępczej, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. nr 149, poz. 887 ze zm.) oraz art. 1121 i nast. K.r.o.. Tym samym organy obu instancji w sposób uzasadniony okolicznościami sprawy prawidłowo uznały, iż w sprawowaniu "bieżącej pieczy", a więc w określeniu, którego użył sąd rodzinny w postanowieniu z dnia 30 stycznia 2012r., nie można upatrywać ani formalnego ustanowienia nad małoletnim opieki, ani też wykonywania wobec niego "pieczy zastępczej".
Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku, w szczególności prawidłową interpretację pojęcia "kuratora do spraw majątkowych" i wynikający z tego zakres praw i obowiązków skarżącego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) orzekł, jak w sentencji.
b.c.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło