VI SA/Wa 1483/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "O." Sp. j. z siedzibą w R. na stanowisko Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2012 r. znak: [...] w przedmiocie stanowiska w sprawie zażalenia na unieważnienie umowy na wydawanie leku refundowanego postanawia: odrzucić skargę W dniu [...] stycznia 2012 r. pomiędzy Narodowym Funduszem Zdrowia – [...] Oddziałem Wojewódzkim w G. a "O." Sp. j. z siedzibą w R. (nazywaną dalej "skarżącą", "Spółką") została zawarta umowa Nr [...] na wydawanie refundowanego leku, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobu medycznego na receptę. Pismem z dnia [...] marca 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia poinformował skarżącą o uznaniu umowy z dnia [...] stycznia 2012 r. na wydawanie refundowanego leku, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobu medycznego na receptę za zawartą pod wpływem błędu oraz z naruszeniem prawa, a więc bezwzględnie nieważną na podstawie art. 58 k.c. Pismem z dnia 5 kwietnia 2012 r. pełnomocnik skarżącej wniósł do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia zażalenie na pismo Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2012 r., którym uznano za nieważną umowę z dnia [...] stycznia 2012 r. Pismem z dnia [...] maja 2012 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (nazywany dalej "Prezes NFZ"), powołując się na art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz.U. z 2011 r. nr 122, poz. 696, nazywanej dalej "ustawą o refundacji"), podał, że w sprawie nie doszło do czynności dyrektora dotyczących realizacji umowy, lecz do zawarcia umowy z naruszeniem art. 99 ust. 4a ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2008 r. nr 45, poz. 271 ze zm.), który stanowi, że podmiot prowadzący aptekę jest obowiązany zatrudnić osobę odpowiedzialną za prowadzenie apteki, o której mowa w art. 88 ust. 2 ustawy – Prawo farmaceutyczne, dającą rękojmię należytego prowadzenia apteki. Ponieważ skarżąca nie spełniła ustawowego obowiązku, umowę sporządzoną na podstawie wniosku oraz załączników do wniosku i oświadczeń zawierających nieprawdziwe informacje i dane niezgodne ze stanem faktycznym, uznano za nieważną. Wskutek poczynionych ustaleń, [...] Oddział Wojewódzki NFZ wezwał skarżącą do zwrotu wypłaconych środków z tytułu refundacji za recepty zrealizowane od 1 stycznia 2012 r. do 15 lutego 2012 r. oraz odmówił wypłaty kwoty refundacji za recepty zrealizowane od 16 lutego 2012 r. W związku z powyższym, Prezes NFZ stwierdził brak podstaw do rozpatrzenia sprawy w trybie art. 42 ustawy o refundacji. Stanowisko Prezesa NFZ zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 23 maja 2012 r. Pismem z dnia 13 czerwca 2012 r. (nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 14 czerwca 2012 r.) pełnomocnik skarżącej, mając na uwadze stanowisko Prezesa NFZ z dnia [...] maja 2012 r., wniósł o merytoryczne rozpatrzenie zarzutów podniesionych w zażaleniu, dotyczących postępowania Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. Strona, wykazując bezpodstawność twierdzenia organu, że nie doszło do zawarcia umowy pomiędzy skarżącą a Narodowym Funduszem Zdrowia, zauważyła, że zawarta umowa była realizowana do czasu podjęcia przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzji o uznaniu jej za nieważną. Na tę decyzję, w świetle art. 42 ust. 1 ustawy o refundacji, strona mogła wnieść zażalenie. Prezes NFZ pismem z dnia [...] lipca 2012 r. (doręczonym stronie w dniu 16 lipca 2012 r.) odniósł się do jej pisma z dnia 13 czerwca 2012 r., w uzasadnieniu którego podał, że w sprawie nie doszło do przeprowadzenia kontroli należytego wykonywania umowy na realizację recept przez Dyrektora Oddziału. Tym samym, nie miała miejsca czynność, o której mowa w art. 42 ustawy o refundacji. Pismem z dnia 22 czerwca 2012 r. pełnomocnik skarżącej wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na stanowisko Prezesa NFZ zawarte w piśmie z dnia [...] maja 2012 r., zarzucając naruszenie art. 42 ustawy o refundacji poprzez przyjęcie, że nie znajduje on zastosowania w sprawie. Strona wskazała na naruszenie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. z uwagi na niezachowanie formy postanowienia przy orzekaniu o niedopuszczalności zażalenia, a w konsekwencji naruszenie art. 124 § 1 k.p.a. poprzez brak elementów formalnych, które winno zawierać postanowienie, jak również naruszenie art. 125 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie pouczenia strony o przysługującym jej prawie do złożenia skargi do sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę, Prezes NFZ wniósł o jej odrzucenie. Prezes NFZ podał, że pismo z dnia [...] maja 2012 r., jak również stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...] lipca 2012 r. nie były decyzjami administracyjnymi ani postanowieniami w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, zaś sprawa nie miała charakteru sprawy administracyjnej. Prezes NFZ zaznaczył również, że zarówno art. 161 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) jak i art. 42 ustawy o refundacji nie przewidują skutku w postaci wydania decyzji administracyjnej czy postanowienia, które stanowiłoby o formie rozpatrzenia zażalenia. Powołując się na art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, nazywanej dalej "p.p.s.a."), Prezes NFZ podał, że pisma rozstrzygające zażalenie na czynności Dyrektorów Oddziałów Wojewódzkich Funduszu nie mieszczą się w żadnej kategorii aktów, o których mowa w cyt. przepisie. Tym samym, od pism wskazanych w skardze nie przysługuje droga sądowoadministracyjna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz uwzględniając obowiązujący stan prawny Sąd uznał, że skarga jest niedopuszczalna, lecz z innych przyczyn, niż te, na które wskazał organ w odpowiedzi na skargę. W rozpoznawanej sprawie aktem inicjującym postępowanie, o którym mowa w art. 42 ustawy o refundacji, było pismo Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2012 r., którym, powołując się na art. 58 k.c., uznał za bezwzględnie nieważną umowę zawartą w dniu [...] stycznia 2012 r. ze skarżącą na wydanie refundowanego leku, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobu medycznego na receptę. Pismo dyrektora było czynnością w rozumieniu art. 42 ust. 1 cyt. ustawy, podjętą w stosunku do skarżącej, tj. podmiotu prowadzącego aptekę. W świetle art. 42 ustawy o refundacji, podmiotowi prowadzącemu aptekę, który zawarł umowę na realizację recept (w rozpatrywanej sprawie umowa została zawarta w dniu [...] stycznia 2012 r.), przysługuje zażalenie na czynności dyrektora wojewódzkiego oddziału Funduszu dotyczące realizacji umowy (uznanie za nieważną ww. umowy). Zażalenie składa się wraz z uzasadnieniem za pośrednictwem właściwego miejscowo oddziału wojewódzkiego Funduszu w terminie 14 dni od dnia dokonania czynności przez dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu. Strona wniosła zażalenie pismem z dnia 5 kwietnia 2012 r., które Prezes NFZ był zobowiązany rozpatrzeć, w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania. Prezes NFZ zajął stanowisko pismem z dnia [...] maja 2012 r., wskazując na brak podstaw do uwzględnienia zażalenia. Mając na uwadze zarzuty zawarte w skardze dotyczące niedochowania przez Prezesa NFZ odpowiedniej formy prawnej rozstrzygnięcia z dnia [...] maja 2012 r. należy podkreślić, że Rozdział 6 ustawy o refundacji zatytułowany Apteki i osoby uprawnione, zawierający art. 42 ustawy o refundacji, nie stanowi o odpowiednim stosowaniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. W art. 42 ustawy o refundacji mowa jest o stanowisku Prezesa NFZ, dla wydania którego ustawodawca nie przewidział sformalizowanej formy. Stwierdzenie to czyni bezpodstawnym żądanie strony domagającej się wydania rozstrzygnięcia (stanowiska) przez Prezesa NFZ w formie prawnej, o której mowa w art. 124 k.p.a., a w konsekwencji prowadzenia postępowania z Rozdziału 6 ustawy o refundacji, zgodnie z zasadami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, i zakończenia go postanowieniem. Skarżąca, stosując się do art. 42 ust. 5 ustawy o refundacji, złożyła do Prezesa NFZ wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (v. pismo z dnia 13 czerwca 2012 r.), który został rozpatrzony przez Prezesa NFZ pismem z dnia [...] lipca 2012 r., doręczonym stronie w dniu 16 lipca 2012 r. Zgodnie z art. 42 ust. 7 ustawy o refundacji pismo Prezesa NFZ z dnia [...] lipca 2012 r. było stanowiskiem ostatecznym w sprawie, które, zdaniem Sądu, mieści się w kategorii aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na które przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Na wskazane akty lub czynności z zakresu administracji publicznej może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, pod warunkiem, że akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 52/2007). Oznacza to, że musi istnieć ścisły związek między przepisem prawa, który określa uprawnienia lub obowiązki, a aktem lub czynnością, która dotyczy takiego uprawnienia lub obowiązku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2004 r. sygn. akt OSK 247/040). W ocenie Sądu, pismo Prezesa NFZ z dnia [...] lipca 2012 r. spełniało podane powyżej warunki. Skarżąca przedmiotem skargi uczyniła pismo Prezesa NFZ z dnia [...] maja 2012 r., będące odpowiedzią na zażalenie strony z dnia 5 kwietnia 2012 r. Pismem z dnia 13 czerwca 2012 r. skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie czekając na ostateczne stanowisko Prezesa NFZ, tj. pismo z dnia [...] lipca 2012 r., pismem z dnia 22 czerwca 2012 r. wniosła do Sądu skargę na pismo Prezesa NFZ z dnia [...] maja 2012 r. Tym samym, skarżąca nie wyczerpała środków zaskarżenia, o którym to obowiązku stanowi art. 52 § 1 p.p.s.a. Stosownie bowiem do par. 2 cyt. przepisu przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Nie można zatem mówić o spełnieniu tego warunku, dopóki wniesiony przez stronę środek zaskarżenia nie zostanie rozpoznany przez organ administracyjny (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2004 r. sygn. akt I SA 2813/03) . Niewyczerpanie środków zaskarżenia przesądziło o niedopuszczalności skargi z dnia 22 czerwca 2012 r. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.