II SA/Wa 1664/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski (sprawozdawca), Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Ewa Pisula-Dąbrowska, Protokolant, referent stażysta Katarzyna Skurzyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2012 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia studiów 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3) zasądza od Rektora [...] na rzecz skarżącej E. S. kwotę 200 zł (słownie dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prodziekan Wydziału [...] ds. studenckich [...], działając na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i § 8 ust. 6 Regulaminu Studiów [...] uchwalonego uchwałą nr [..] Senatu [...] z dnia [...] października 2006 r., po rozpatrzeniu wniosku E. S. z dnia [...] kwietnia 2010 r., w dniu [...] sierpnia 2010 r. wydał decyzję, którą wyraził zgodę na wznowienie przez ww. studiów od semestru zimowego 2010/2011 w ramach powtarzania V roku studiów. W decyzji nałożono na studentkę obowiązek uzupełnienia brakującej ([...]) liczby pkt ECTS do puli 300 punktów spośród przedmiotów specjalizacyjnych lub fakultatywnych oferowanych z puli przedmiotów realizowanych na Wydziale [...] zależnie od liczby brakujących zajęć specjalizacyjnych lub fakultatywnych. W decyzji nałożono również na studentkę obowiązek realizacji różnic programowych: [...], [...] pkt ECTS z przedmiotów ogólnouniwersyteckich. Ponadto w decyzji określono, że przystąpienie do egzaminu magisterskiego możliwe będzie po uzupełnieniu różnić programowych oraz brakującej liczby ECTS z przedmiotów specjalizacyjnych/fakultatywnych. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że "wznowienie powoduje konieczność uzupełnienia różnić programowych wynikających z programu studiów oraz wniesienie opłaty z tego tytułu zgodnie z Zarządzeniem Rektora [...] w sprawie wysokości opłat za usługi edukacyjne". E. S. od powyższej decyzji złożyła w dniu [...] września 2010 r. odwołanie do Rektora [...], w którym wniosła o "rozpatrzenie i uchylenie dwóch rozstrzygnięć decyzji (zał.1) dotyczących: nałożenia (...) bezpodstawnie obowiązku realizacji różnic programowych i niesłusznie obowiązku uzyskania dodatkowych [...] punktów ECTS". Rektor [...], działając na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) oraz art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), w dniu [...] września 2010 r. wydał decyzję nr [...], którą uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podał, że właściwe rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy uzupełnić podstawę prawną, wskazując uchwałę Rady Wydziału [...] określającą zasady wznawiania studiów i należycie uzasadnić taką decyzję. Uzasadnienie powinno zawierać prawidłowy opis stanu faktycznego w części dotyczącej różnic programowych oraz opłat za usługi edukacyjne wraz z zaznaczeniem, jakie przepisy prawne wyczerpują ten stan. Obowiązek wypełnienia różnic programowych, wynika bowiem z faktu skreślenia ze studiów i przy ich wznowieniu należy stosować przepisy Regulaminu studiów obowiązującego od 1 października 2007 r. Decyzja Rektora [...] z dnia [...] września 2010 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez E. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że zaskarżoną decyzję należy uchylić w całości, gdyż "została wydana w wyniku nadużycia i z naruszenia przepisów prawa oraz jest oparta na motywach niezgodnych ze stanem faktycznym i prawnym". Zdaniem skarżącej, organ wydając zaskarżoną decyzję naruszył, w szczególności art. 7, 8, 10 § 1, 11, 107 Kpa i niewłaściwie zastosował art. 138 § 2 Kpa, zamiast art. 136 Kpa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podał m.in., że po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Rektor wydał nową decyzję o wznowieniu studiów, i tym samym ponownie wpisano skarżącą na listę studentów. Skarżąca pismem z dnia 8 listopada 2010 r. poinformowała Sąd, że w dniu 4 listopada 2010 r. otrzymała "nową" decyzję Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] października 2010 r. i z tego powodu uznała, że zachodzi potrzeba uzupełnienia jej skargi z dnia 5 listopada 2010 r. Podniosła, że w "nowej" decyzji organu pierwszej instancji "odstąpiono jedynie od wymagania realizacji jednego przedmiotu w ramach różnic programowych, w odniesieniu do pięciu przedmiotów wymaganych w obowiązującej decyzji z [...] października 2010 r. (zał. 3). W tej sytuacji jest oczywiste, że organ odwoławczy mógł i miał obowiązek zastosować art. 136 k.p.a. zamiast art. 138 § 2 k.p.a. i ewentualne uzupełnienie postępowania mieści się w kompetencjach organu odwoławczego". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 września 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 43/11, na posiedzeniu niejawnym, zawiesił postępowanie przed Sądem w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia studiów. Sąd w uzasadnieniu podał m.in., że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się w sprawie II SA/Wa 1135/11, ponieważ decyzja kontrolowania w niniejszym postępowaniu jest konsekwencją decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów, unieważnienia której domaga się skarżąca. Ocena prawna wyrażona w powyżej określonej sprawie będzie miała bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia 22 sierpnia 2012 r. o podjęcie zawieszonego postępowania, w dniu 17 września 2012 r. wydał postanowienie sygn. akt II SA/Wa 43/11, którym podjął zawieszone postępowanie ze skargi E. S. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia studiów. Skarżąca w piśmie procesowym z dnia 29 października 2012 r. oświadczyła, że podtrzymuje skargę z dnia 5 listopada 2010 r. uzupełnioną pismem z dnia 8 listopada 2010 r. i jednocześnie, w jej ocenie, przedstawiła "nowe i dodatkowe okoliczności w sprawie sygn. akt II SA/Wa 1664/12 (...)". W piśmie z dnia 30 października 2012 r. skarżąca skorygowała swój błąd w piśmie z dnia 29 października 2012 r., informując że niewłaściwie oświadczyła, że uzupełnia odpowiedź organu z dnia 2 grudnia 2010 r. o treść podaną w tym piśmie, zastępując ja treścią zamieszczoną obecnie. Pełnomocnik organu w piśmie procesowym z dnia 15 listopada 2012 r. w odpowiedzi na pisma procesowe skarżącej z dnia 22 sierpnia 2012 r. i z dnia 29 października 2012 r. podtrzymał stanowisko przestawione w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzonego przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz wydanego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Wyjaśnić również należy, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarzuty w niej podniesione w pewnej części są zasadne. Organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) oraz art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Zgodnie z art. 207 ust. 1 powyżej określonej ustawy, do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżeniu decyzji do sądu administracyjnego. Natomiast art. 138 § 2 Kpa, w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Rozpoznając niniejszą sprawę należało przesądzić, czy organ odwoławczy mógł rozstrzygnąć sprawę poprzez wydanie zaskarżonej decyzji mniej korzystnej dla skarżącej, aniżeli rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu pierwszej instancji. W literaturze prawniczej można spotkać stanowisko, że wprawdzie skutek wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) przejawia się w dewolucji kompetencji do załatwienia sprawy w całości na organ odwoławczy, ale strona korzystająca z prawa wniesienia środka odwoławczego nie powinna być narażona na pogorszenie swojej sytuacji. Zgodnie z art. 139 Kpa, organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Wyrażona w powyżej przytoczonym przepisie zasada reformationis in peius wprowadza istotne ograniczenie związane z zasadą praworządności. Organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Organ ten rozstrzygając sprawę na niekorzyść strony odwołującej się, jest obowiązany wskazać w uzasadnieniu decyzji, że w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 139 Kpa. Obowiązek wynikający z tego przepisu nie został spełniony. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że zaskarżona decyzja została wydana na niekorzyść skarżącej, gdyż uchylenie decyzji organu pierwszej instancji spowodowało, że wyrażona przez ten organ zgoda na wznowienie studiów przestała istnieć. Pokreślić należy, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika również, dlaczego organ uznał, że istnieją podstawy do zastosowania art. 138 § 2 Kpa. Zawarte w uzasadnieniu decyzji stwierdzenie, że "właściwe rozstrzygnięcie tej sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części" jest nieuprawnione w świetle zawartych w nim "wytycznych" dla organu pierwszej instancji. Rozpoznając ponownie sprawę, organ zobowiązany jest uwzględnić powyższe uwagi, jak również rozważyć, czy kwestie związane z uzupełnieniem różnic programowych studiów powinny zostać rozstrzygane w decyzji o wznowieniu studiów. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 lit. c) w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji.