I SA/Go 798/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Protokolant Asystent sędziego Marta Świetlik po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi "S" sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Skarżąca "S" Sp. z o.o., reprezentowana przez adwokatów W.S. i A.K., wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2012r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], którym odmówiono skarżącej Spółce uznania zarzutów w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny: Na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] z dnia [...] listopada 2011 r., Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wszczął postępowanie egzekucyjne w celu realizacji zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Pismem z dnia [...] listopada 2011r. "S" Sp. z o.o., wniosła zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Skarżąca podniosła zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku i zażądała umorzenia postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając swoje stanowisko podkreśliła, że należności objęte ww. tytułami wykonawczymi zostały w całości zapłacone, a dowodem potwierdzającym tę okoliczność było zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek z dnia [...] października 2010 r. oraz lista wpłat zidentyfikowanych płatnika z dnia [...] czerwca 2011 r. Skarżąca Spółka podniosła ponadto, że w piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r. poinformowała Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział o dokonaniu błędnej weryfikacji wpłat i wskazała w oparciu o dostarczoną listę wpłat zidentyfikowanych, kiedy zostały opłacone konkretne składki i w jakiej wysokości. Zaznaczyła, iż w odpowiedzi na powyższe pismo Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wskazał, że zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek z dnia [...] października 2010 r. zostało wystawione na podstawie dokumentów figurujących w systemie informatycznym Zakładu, a w późniejszych rozliczeniach uwzględniony został wyrok sądu orzekający o wypłacie płatnikowi odsetek, w związku z którym konto zostało ponownie rozliczone, w wyniku czego ustalony został stan zaległości. Skarżąca podkreśliła, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wypłat odsetek za zwłokę dokonał w dniu [...] listopada 2007r. oraz w dniu [...] marca 2009 r., natomiast zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek zostało wydane w dniu [...] października 2010 r., a więc rok po dokonanej wypłacie z tytułu odsetek za zwłokę. Zatem w ocenie skarżącej rozliczenie konta płatnika z dnia [...] października 2010 r. uwzględniało wyrok sądu orzekający o wypłacie płatnikowi odsetek. Postanowieniem z [...] grudnia 2011 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił uznania zarzutów za zasadne. Na skutek wniesionego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r., uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wskazując na brak przedstawienia uzasadnienia faktycznego podjętego rozstrzygnięcia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. ponownie odmówił uznania zarzutu nieistnienia obowiązku, przedstawiając w uzasadnieniu rozstrzygnięcia sposób rozliczenia wpłat dokonywanych przez płatnika. Organ pierwszej instancji wskazał na istnienie rozbieżności pomiędzy danymi zewidencjonowanymi w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS, a stanowiskiem prezentowanym przez skarżącą Spółkę w zakresie wpłat, których dokonanie w ocenie Spółki stanowi o nieistnieniu spornych należności. Na ww. postanowienie organu egzekucyjnego "S" Sp. z o.o., pismem z dnia [...] maja 2012 r., wniosła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej, podtrzymując zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku. Skarżąca Spółka wskazała, że należności objęte ww. tytułami wykonawczymi zostały w całości zapłacone, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział dokonał nieprawidłowego rozliczenia konta Spółki. Uzasadniając powyższe skarżąca wskazała, że wypłaty z tytułu odsetek za zwłokę zostały dokonane na podstawie wyroków Sądu z dnia 31 lipca 2007r. oraz z dnia 5 grudnia 2008r. Z kolei na dzień [...] października 2010r. zgodnie z zaświadczeniem wystawionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Spółka nie posiadała jakichkolwiek zaległości składkowych. Mając na uwadze powyższe skarżąca wskazała, że skoro Spółka w 2010 r. nie posiadała jakichkolwiek zaległości, to niezasadne jest twierdzenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zaleganiu z opłaceniem składek za okres przed wydaniem powyższego zaświadczenia. Ponadto skarżąca uznała za całkowicie bezpodstawne twierdzenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, iż zaległości powstały w wyniku uwzględnienia wyroku, na podstawie którego Spółce zostały wypłacone odsetki za zwłokę. W ocenie skarżącej nie było jakiegokolwiek związku pomiędzy opłacaniem przez płatnika składek, a okolicznością wypłaty przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych odsetek związanych ze zwrotem nadpłaconych składek, który nastąpił w 2005 r. i 2006 r. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2012 r. W uzasadnieniu postanowienia organ drugiej instancji stwierdził, że skarżąca Spółka podniosła zarzut wymieniony przez ustawodawcę w art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, którego rozpoznanie zostało jednoznacznie uzależnione przez ustawodawcę od stanowiska, jakie w tym zakresie wyrazi wierzyciel. Organ odwoławczy podkreślił, że w myśl art. 83 c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. Mając na uwadze treść ww. przepisu organ odwoławczy wywiódł, że postanowienie w sprawie zarzutów, wydane przez organ egzekucyjny, tj. Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który wydając rozstrzygnięcie jednocześnie wypowiada się jako wierzyciel, w części dotyczącej wymagalności i zasadności obowiązków zobowiązanego, jest dla organu nadzoru wiążące. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej oznaczało to, że na etapie postępowania wszczętego środkiem zaskarżenia na postanowienie dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń w sprawie nie uznania zarzutów zobowiązanego - nie ma możliwości oceny zasadności stanowiska wierzyciela w nim wyrażonego. Niezależnie od powyższych rozważań, organ odwoławczy podkreślił, że w jego ocenie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał na przepisy określające zasady dokonywania rozliczeń wpłat dokonywanych przez płatników. Przedstawił także zestawienia dokonanych wpłat przez skarżącą Spółkę, z których wynikało, iż dokonane wpłaty nie pokryły w całości wszystkich zaległych składek. Mając powyższe na uwadze Dyrektor Izby Skarbowej nie znalazł podstaw do uchylenie zaskarżonego postanowienia. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżąca Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, w której zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: – nieprzeprowadzenie przez organ odwoławczy kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem zgodności z przepisami prawa oraz nieustosunkowanie się do zarzutów skarżącego w tym zakresie, – naruszenie art. 11 kpa, art. 77 § 1 kpa oraz 107 § 3 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz nieuzasadnienie stanowiska wyrażonego w postanowieniu w sposób odpowiadający wymogom przepisów kpa; – naruszenie art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez wydanie jednego postanowienia w przedmiocie zarzutów wniesionych do trzynastu odrębnych postanowień w trybie art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w których to postanowieniach organ zobowiązany był odnieść się odrębnie do treści zarzutów skierowanych w konkretnym postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na mocy konkretnego tytułu wykonawczego, – wadliwe ustalenie stanu faktycznego, tj. nieprawidłowe rozliczenie konta skarżącego, a co za tym idzie niezasadne przyjęcie, iż skarżący posiada zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Uzasadniając skargę skarżąca wskazała, że w jej ocenie nie można uznać, aby wierzyciel dokonał wszechstronnej oceny okoliczności przypadku skarżącej. Podniosła, że w postanowieniu Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie została w sposób jasny wyjaśniona okoliczność prawidłowości rozliczenia konta skarżącej. Stwierdziła, że w ww. postanowieniu zostały zawarte sprzeczne stwierdzenia, z jednej strony ZUS stwierdził, iż zaświadczenie o niezaleganiu z dnia [...] października 2010 r. wystawione zostało na podstawie figurujących w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS dokumentów rozliczeniowych i płatniczych, nie odmawiając jednocześnie prawdziwości temu zaświadczeniu, a z drugiej strony stwierdził, że w wyniku zweryfikowania w 2011 r. rozliczenia dokonanych na rzecz płatnika składek zwrotów nienależnie opłaconych składek oraz odsetek i przypisania ich do wpłat wynikających z orzeczenia wyroków sądowych , stan konta uległ zmianie i ustalone zostało, że skarżąca posiada zaległości za okres poprzedzający wydanie zaświadczenia. Podsumowując skarżąca wskazała, że końcowe ustalenia faktyczne ZUS-u nie odzwierciedlają rzeczywistego stanu sprawy, a skarżąca nie może odpowiadać za błędne funkcjonowanie systemu rozliczeń kont płatników. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Punktem wyjścia dla uznania zaskarżonego postanowienia za zgodne z prawem było przyjęcie przez Sąd stanu faktycznego sprawy, który organy obu instancji w wyczerpujący sposób w postępowaniu wyjaśniły i przedstawiły w uzasadnieniach wydanych postanowień. Podkreślić należy, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w postanowieniu z [...] kwietnia 2012 r. w sposób zupełny odniósł się do wszystkich dowodów przedkładanych przez skarżącą na okoliczność podnoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestionowania przez stronę skarżącą rozliczenia konta przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W konsekwencji skarżąca poprzez złożone zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym kwestionuje zasadność samej egzekucji. W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżąca w trakcie całego postępowania wskazywała na zarzut egzekucyjny wskazany w art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2005r. nr 229 poz. 1954 ze zm.) – tj. wykonania bądź nieistnienia obowiązku. Natomiast art. 34 § 1 ww. ustawy stanowi, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7,9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 – 5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Należy zauważyć, iż w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń występował w podwójnej roli - jako wierzyciel oraz organ egzekucyjny. W konsekwencji należało uznać, na co słusznie zwrócił uwagę Dyrektor Izby Skarbowej w zaskarżonym postanowieniu, że na etapie postępowania wszczętego środkiem zaskarżenia na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie nie uznania zarzutów strony skarżącej, Dyrektor Izby Skarbowej nie ma możliwości merytorycznej weryfikacji stanowiska wierzyciela w nim wyrażonego. Takie stanowisko zaprezentował także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2012r. sygn. akt II GSK 1490/10. Zatem podniesiony zarzut nieprzeprowadzenia przez organ odwoławczy kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem zgodności z przepisami prawa oraz nieustosunkowanie się do zarzutów skarżącego w tym zakresie należało uznać za niezasadny. Także za niezasadny należało uznać zarzut wadliwego ustalenia stanu faktycznego, tj. nieprawidłowego rozliczenie konta skarżącej, a co za tym idzie niezasadnego przyjęcia, że skarżąca posiada zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Skarżąca Spółka wielokrotnie podkreślała rozbieżność stanowiska Dyrektora ZUS w kwestii zaświadczenia o niezaleganiu. Pełnomocnik skarżącej Spółki we wniesionej skardze podkreślił, że ZUS stwierdził, iż zaświadczenie o niezaleganiu z dnia [...] października 2010 r. wystawione zostało na podstawie figurujących w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS dokumentów rozliczeniowych i płatniczych, nie odmawiając jednocześnie prawdziwości temu zaświadczeniu, a z drugiej strony stwierdził, iż w wyniku zweryfikowania w 2011 r. rozliczenia dokonanych na rzecz płatnika składek zwrotów nienależnie opłaconych składek oraz odsetek i przypisania ich do wpłat wynikających z orzeczenia wyroków sądowych , stan konta uległ zmianie i ustalone zostało, że skarżąca posiada zaległości za okres poprzedzający wydanie zaświadczenia. W ocenie Sądu stanowisko organu pierwszej instancji należało uznać za prawidłowe i uzasadnione. Podkreślić należy, że zaświadczenie o niezaleganiu, wystawiane przez ZUS ma jedynie znaczenie dowodowe i potwierdza istnienie prawa lub faktów, ale nie rozstrzyga sprawy co do istoty. Jeśli w wyniku weryfikacji rozliczeń i wpłat przez ZUS okaże się, iż zaległość istnieje, zaświadczenie staje się nieaktualne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2012 r. sygn. akt II GSK 1349/11). Odnosząc powyższe do stanu sprawy należy stwierdzić, iż Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dacie wydanego skarżącej Spółce zaświadczenia o niezaleganiu mógł poświadczyć, iż Spółka nie zalega w płatnościach na rzecz ZUS. Następnie na skutek zmiany okoliczności w postaci wydanych wyroków, ZUS dokonał ponownej weryfikacji rozliczeń konta skarżącej Spółki, które wykazały zaległości. Nie można w ocenie Sądu dopatrywać się w takim postępowaniu organu sprzeczności. Tym bardziej, że Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych poddał analizie wszystkie przedkładane przez skarżącą dowody. Podkreślenia wymaga, iż w postanowieniu z [...] kwietnia 2012r. organ egzekucyjny nadmienił, że w toku prowadzonych czynności zmierzających do weryfikacji rozliczenia konta płatnika, wielokrotnie kierował wezwania do skarżącej o okazanie dowodów wpłat, które mogłyby potwierdzić jej stanowisko, zaś sama skarżąca zarówno w skardze jak we wcześniejszych pismach podkreślała, że przedkładała do weryfikacji jedynie zestawienia płatności, a nie same dowody płatności. Nie można również uznać zarzutu skarżącej naruszenia przez organ art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez wydanie jednego postanowienia w przedmiocie zarzutów wniesionych do trzynastu odrębnych postanowień w trybie 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Całokształt uregulowań zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazuje, że zasadą jest prowadzenie łącznego postępowania egzekucyjnego skierowanego do majątku zobowiązanego na podstawie wielu tytułów wykonawczych. Czynności i rozstrzygnięcia, kształtujące sytuację zobowiązanego w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym podejmowane są przez organ egzekucyjny łącznie w odniesieniu do tytułów wykonawczych, w zakresie których zachodzi tożsamość stanu faktycznego i prawnego. Do prowadzenia egzekucji w powyższy sposób obliguje organ egzekucyjny m.in. przepis art. 67 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w myśl którego podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Natomiast wzory zawiadomień i protokołów określone w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r, w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 137, poz. 1541 ze zm.) jednoznacznie wskazują, że czynności w toku prowadzonej egzekucji podejmowane są łącznie na podstawie tytułów wykonawczych, w oparciu o które organ egzekucyjny realizuje z majątku zobowiązanego zgłoszone przez wierzycieli należności. W świetle powyższego, w ocenie Sądu, forma postanowienia obrana przez organ pierwszej instancji nie uprawnia do stwierdzenia, iż zgłoszony przez skarżącą zarzut nie został prawidłowo rozpoznany. Wydanie orzeczenia w sprawie egzekucyjnej jednym aktem administracyjnym, odnoszącym się do wielu tytułów wykonawczych, pozostaje bez wpływu na sposób jej rozstrzygnięcia. Fakt ten nie likwiduje bowiem odrębności podjętych rozstrzygnięć w odniesieniu do każdego z tytułów wykonawczych. Z tych też przyczyn oraz na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Sąd skargę oddalił.