II FZ 895/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Bd 820/11 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 29 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Bd 820/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy pozostawił bez rozpoznania wniosek S. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 29 października 2010 r. w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych na poczet zaległości z tytułu podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący reprezentowany przez pełnomocnika – J. S. wraz ze skargą w dniu 6 października 2011 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Złożony wraz ze skargą formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) zawierał uzasadnienie oraz informacje dotyczące sytuacji materialnej pełnomocnika skarżącego – J. S. W związku z powyższym pismem z dnia 6 grudnia 2011 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wypełnienie załączonego urzędowego formularza (PPF) w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Poinformowano jednocześnie, że przedłożone dane powinny dotyczyć skarżącego – S. S. Wezwanie wraz załączonym formularzem doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 21 grudnia 2011 r. Pełnomocnik w zakreślonym przez Sąd terminie, upływającym z dniem 28 grudnia 2011 r., nie złożył wypełnionego formularza (PPF). Z akt sądowych wynika, że formularz został złożony osobiście w dniu 30 grudnia 2011 r., a więc po wyznaczonym terminie. Zarządzeniem z dnia 4 stycznia 2012 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Zarządzenie zostało doręczone pełnomocnikowi strony w dniu 26 stycznia 2012 r. Od powyższego zarządzenia pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 27 stycznia 2012 r. złożył sprzeciw, nie zawierający uzasadnienia. Jednocześnie przedłożył wypełniony formularz PPF. Sąd powołał się na art. 260 oraz art. 252 § 2, a także art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze. zm. - zwanej dalej p.p.s.a.) i uznał, że skarżący pomimo wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na urzędowym formularzu w terminie 7 dni nie uczynił tego w zakreślonym terminie. Termin ten upłynął z dniem 28 grudnia 2011 r., a skarżący złożył PPF w dniu 30 grudnia 2011 r. Złożony zaś w dniu 30 grudnia 2011 r. wniosek na formularzu, jako uzupełnienie braków wniosku z dnia 30 listopada 2011 r. nie może być uznany za skuteczny, albowiem został uzupełniony po terminie. Sprzeciw rozpoznawany jest w ramach tego samego wniosku, tj. wniosku z dnia 30 listopada 2011 r. Sąd zaznaczył, że złożony w dniu 30 stycznia 2012 r. wniosek o prawo pomocy zostanie rozpoznany niezależnie, jako kolejny wniosek. W zażaleniu na powyższe postanowienie J. S. nie podzielił "wykładni zastosowanej przez Sąd pierwszej instancji o niedopuszczalności mojej skargi na akt administracyjny organu administracji publicznej I instancji". Podniósł, że Prezesem Zarządu spółki J. Sp. z o.o. w B. w likwidacji jest jego syn – S. S. Syn S. S. udzielił stronie upoważnienia do działania we wszystkich czynnościach faktycznych, jaki i prawnych dotyczących jego osoby oraz spółki J. Sp. z o.o. w B. w likwidacji. Logiczne jest to, że syn i ojciec działają zatem we wzajemnym porozumieniu, gdyż każda sprawa praktycznie dotyczy sfery rodzinnej. Nie zachodzi też sytuacja, że skarga "na pierwszy rzut oka" jest bezzasadna, gdyż jest spór w doktrynie, a także orzecznictwo sądowoadministracyjne jest niejednolite. Zachodzi zatem uzasadniona obawa, że skarżący został w ten sposób pozbawiony prawa do sądu, poprzez merytoryczne rozpoznanie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 29 października 2010 r. W ocenie autora zażalenia, kwestia jego ubóstwa - z uwagi na treść wypełnionego formularza PPF nie budzi wątpliwości. Wobec powyższego autor zażalenia wniósł o prawa pomocy w zakresie całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją art. 243 § 1 p.p.s.a., postępowanie o przyznanie prawa pomocy wszczynane jest na wniosek strony, jednak to art. 252 p.p.s.a. precyzuje treść oraz formę tego wniosku. Przedmiotowy wniosek powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Ustalona w przywołanym przepisie treść wniosku koresponduje z przesłankami przyznania tego prawa wynikającymi z art. 246 p.p.s.a., gdyż musi umożliwiać sądowi stwierdzenie, w jakim zakresie strona jest w stanie ponieść koszty postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 23 października 2006 r., I FZ 239/06, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z treścią art. 252 § 2 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu, którego wzór określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. nr 227, poz. 2245). Stosownie do § 1 tego rozporządzenia wniosek o przyznanie prawa pomocy osoba fizyczna składa na formularzu oznaczonym symbolem "PPF". Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08, ONSAiWSA 2008, Nr 5, poz. 74) wyjaśnił, że niezachowanie określonego w art. 252 § 2 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 257 p.p.s.a., który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, bez względu na to, czy wniosek złożyła osoba fizyczna, osoba prawna czy jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny wzywając stronę do uzupełnienia tego braku w zakreślonym terminie, pouczył jednocześnie stronę skarżącą o skutkach nieuzupełnienia braków formalnych wniosku. Zgodnie z dyspozycją art. 257 p.p.s.a., nieuzupełnienie w terminie zakreślonym braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy powoduje pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania. Wracając na grunt sprawy wskazać należy, że nie ulega wątpliwości, że pełnomocnika skarżącego wezwano do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF, przesyłając mu jednocześnie druk tego formularza. W aktach sprawy znajduje się potwierdzenie odbioru przesyłki zawierającej wezwanie. Nie budzi wątpliwości, że została ona dostarczona do adresata. Nie może zatem ulegać wątpliwości, że w sytuacji, gdy – mimo wezwania - strona będąca osobą fizyczną nie przekazuje sądowi wypełnionego i podpisanego formularza PPF, złożony przez nią wniosek o przyznanie prawa pomocy zostanie pozostawiony bez rozpoznania. Mając powyższe na względzie uznać należało, że kwestionowane rozstrzygnięcie odpowiadało przepisom prawa, tym bardziej, że skarżący był informowany o skutkach niewykonania wezwania. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.