I SA/Wr 1149/12
WyrokWSA we Wrocławiu2012-11-27
Skład orzekający: Anetta Chołuj, Barbara Ciołek, Katarzyna Borońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która nabyła nieruchomość z zamiarem zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych rodziny, a następnie w związku z pogorszeniem sytuacji finansowej zamierza ją sprzedać, staje się podatnikiem podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, jeśli podejmuje działania takie jak podział nieruchomości i zamieszczenie ogłoszeń o sprzedaży?Ratio decidendi
Sprzedaż nieruchomości przez osobę fizyczną nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT, jeśli nie towarzyszą jej aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażujące środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców lub usługodawców. Samo nabycie nieruchomości z zamiarem zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, późniejsza zmiana planów spowodowana sytuacją finansową, podział nieruchomości dla ułatwienia sprzedaży oraz zamieszczenie ogłoszeń o sprzedaży nie przesądzają o statusie podatnika VAT, jeśli nie wykraczają poza zwykłe wykonywanie prawa własności i nie wskazują na zorganizowany, profesjonalny charakter działań.Stan faktyczny
Skarżąca A.S. wystąpiła o indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego dotyczącą opodatkowania podatkiem od towarów i usług dostawy nieruchomości zabudowanej. Nieruchomość została nabyta w 2004 r. przez małżonka skarżącej z zamiarem zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych rodziny. W związku z pogorszeniem sytuacji finansowej, małżonkowie zamierzają sprzedać nieruchomość, dokonując jej podziału na trzy części. Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że skarżąca stanie się podatnikiem VAT, powołując się na aktywne działania w obrocie nieruchomościami, takie jak podział działki i zamieszczenie ogłoszeń o sprzedaży. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając błędną interpretację przepisów.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną i orzeczono, że akt nie podlega wykonaniu. Zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej w P. na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek - sprawozdawca, Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Protokolant Lucyna Barańska, po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2012 r. w Wydziale I na rozprawie sprawy ze skargi A.S. na indywidualną interpretację Dyrektora Izby Skarbowej w P. działającego w imieniu Ministra Finansów z dnia 23 maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług: I. uchyla zaskarżoną interpretację, II. orzeka, że akt wymieniony w pkt I nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w P. działającego w imieniu Ministra Finansów na rzecz skarżącej kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi jest indywidualna interpretacja przepisów prawa podatkowego Dyrektora Izby Skarbowej w P., działającego w imieniu Ministra Finansów z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług dostawy nieruchomości zabudowanej, wydana na wniosek A. S. (dalej: strona, skarżąca, wnioskodawczyni, podatnik).
Z przedstawionego we wniosku opisu zdarzenia przyszłego wynika, że w dniu 23 marca 2004r. małżonek skarżącej – p. J. S. nabył do majątku wspólnego położoną w M. działkę budowlaną, z zamiarem zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych rodziny, tj. wybudowania budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej obejmującego 3 segmenty, z myślą, iż w jednym z segmentów zamieszkają małżonkowie, a ich dzieci (córka i syn) w dwóch pozostałych segmentach. Małżonkowie rozpoczęli budowę po otrzymaniu pozwolenia na budowę (decyzja z [...]r.). Budowa trwa do dnia dzisiejszego, prace budowlane są na ukończeniu, ale nie doszło jeszcze do zgłoszenia zakończenia budowy. Na przestrzeni ostatnich kilku lat sytuacja finansowa rodziny uległa pogorszeniu, co zmusza małżonków do weryfikacji planów dotyczących nieruchomości i do sprzedaży nieruchomości. W celu ułatwienia sprzedaży przystąpiono do podzielenia działki na trzy części, z których każda będzie obejmowała jeden z segmentów. Przed przystąpieniem do sprzedaży małżonkowie zamierzają zgłosić fakt zakończenia budowy. W zależności od potrzeb finansowych i możliwości znalezienia nabywcy, małżonkowie zamierzają sprzedać jedną, dwie lub nawet wszystkie trzy wydzielone nieruchomości.
We wniosku wskazano, że skarżąca nie prowadziła i nie prowadzi działalności gospodarczej i nie jest zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług. Mąż skarżącej prowadzi działalność gospodarczą, ale niezwiązaną z obrotem nieruchomościami (zajmuje się sprzedażą hurtową owoców i warzyw), a nieruchomość w M. nigdy nie służyła do celów związanych z jego działalnością gospodarczą. Koszty poniesione na nabycie nieruchomości i wybudowanie budynków nie stanowiły kosztów działalności, a nieruchomość zawsze była traktowana jako majątek prywatny.
W piśmie z dnia 10 maja 2012 r. podano nadto, że przed wybudowaniem segmentów, których dotyczy wniosek, małżonkowie nigdy nie dokonywali budowy, a następnie dostawy innych nieruchomości zabudowanych. Podano także, że w roku 2011 i w roku 2012 małżonkowie umieszczali w prasie i w Internecie oferty sprzedaży nieruchomości oraz, że małżonkom nie przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Na tle tak opisanego zdarzenia sformułowano pytanie: Czy w związku z podziałem nieruchomości i sprzedażą wydzielonych części obejmujących grunt zabudowany segmentem, wnioskodawca stanie się z tego tytułu podatnikiem podatku od towarów i usług?
Przedstawiając własne stanowisko w sprawie strona stwierdziła, że podział nieruchomości gruntowej i sprzedaż wydzielonych nieruchomości gruntowych nie powoduje, że osoba fizyczna staje się podatnikiem podatku od towarów i usług, jeśli nie dokonuje ona sprzedaży w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Strona wskazała, że w przedmiotowej sprawie zamierza dokonać transakcji jednorazowej.
W powołanej na wstępie interpretacji indywidualnej organ uznał stanowisko strony za nieprawidłowe. Powołując się na art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług ( DZ. U. nr 54, poz. 535 ze zm., dalej: u.p.t.u., uVAT, ustawa o VAT) wskazał, że podatnikami podatku od towarów i usług są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, przy czym, aby dostawę towarów (nawet jednorazową) uznać za działalność gospodarczą, należy wykazać, że w momencie jej realizacji podatnik miał zamiar dokonywać takich czynności wielokrotnie, a wykorzystywane przez niego towary, czy usługi zostały nabyte w celu spożytkowania ich do wykonywania tej czynności. Zgodnie z przedstawionym we wniosku stanem faktycznym, strona w celu dokonania sprzedaży gruntu podjęła aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producenta, handlowca i usługodawców. Skutkuje to, zdaniem organu, koniecznością uznania strony za podmiot prowadzący działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT, a więc za podatnika podatku od towarów i usług.
Organ zwrócił uwagę, że obok zamieszczania ogłoszeń w prasie, wcześniej strona wystąpiła o decyzję o warunkach zabudowy oraz podział przedmiotowej działki. Dokonanie z własnej inicjatywy podziału nieruchomości na trzy działki gruntu (gdzie każda obejmuje jeden z segmentów domu jednorodzinnego), wystąpienie o administracyjne pozwolenie na budowę i ogłoszenie o sprzedaż w środkach masowego przekazu, tj. w prasie oraz Internecie, przesądza zdaniem organu o konieczności uznania aktywności strony w zakresie obrotu nieruchomościami za zawodową. W przedstawionym przez stronę opisie zdarzenia, zdaniem organu nie sposób uznać dostawy, za dokonanej w ramach zarządu majątkiem prywatnym, a strona wypełnia przesłanki określone w art. 15 ust. 1 uVAT stanowiące podstawę do uznania jej za podatnika podatku VAT.
Strona, nie zgadzając się z powyższą interpretacją indywidualną wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa, a po uzyskaniu jego odpowiedzi podtrzymującej dotychczasowe stanowisko – wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, żądając uchylenia zaskarżonej interpretacji indywidualnej oraz wniosła o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W skardze zarzucono naruszenie art. 15 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1, art. 7 ust. 1 i art. 2 pkt 6 uVAT, poprzez błędną interpretację wskazanych przepisów.
Według strony dla uznania, że będzie obowiązana zapłacić podatek od towarów i usług z tytułu dostawy nieruchomości, koniecznym jest ustalenie, czy dostawa nieruchomości będzie czynnością w rama prowadzonej działalności gospodarczej. Zdaniem strony, podjęte przez nią działania mające na celu dokonanie sprzedaży zabudowanych działek nie mają charakteru działań gospodarczych i dlatego są to dostawy rzeczy z majątku osobistego. A dawanie ogłoszeń do sieci internetowej lub w prasie nie ma charakteru działań gospodarczych bowiem każda sprzedaż poprzedzona jest ogłoszeniem publicznym. Podobnie o gospodarczym charakterze działań nie przesądza wystąpienie o pozwolenie na budowę. Zdaniem strony w niniejszej sprawie nie zostaną spełnione przesłanki określone w art. 15 ust. 1 uVAT - pozwalające uznać sprzedającego za podatnika podatku VAT. Na poparcie swojego stanowiska strona powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
W odpowiedzi na skargę organ nie znalazł podstaw do zmiany przyjętego stanowiska i wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie z dnia 4 października 2012r. strona podtrzymała stanowisko zaprezentowane w skardze, podnosząc, że wskazywane przez organ zamieszczenie oferty sprzedaży w środkach masowego przekazu, nie dotyczy wyłącznie obrotu profesjonalnego i zasadniczo każda sprzedaż poprzedzana jest ogłoszeniem oferty w mediach. W uzupełnieniu odpowiedzi na skargę z dnia 21 listopada 2012r. Minister Finansów podtrzymał stanowisko i wskazał na brak podstaw do jego zmiany.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną
Kwestią sporną pomiędzy organem podatkowym a stroną skarżącą jest, czy na tle opisanego we wniosku o interpretację zdarzenia przyszłego, można uznać, że sprzedaż nieruchomości będzie wykonywana w ramach działalności gospodarczej i będzie opodatkowana podatkiem od towarów i usług. Strona we wniosku o interpretację podała, że nieruchomość nabyła bez zamiaru jej sprzedaży, a w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych rodziny i dlatego na działce prowadzona była i jest budowa budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej. Wskutek zmiany sytuacji finansowej rodziny, strona zmuszona była do zmiany planów i sprzedaży nieruchomości. Zaznaczyła strona, że w celu ułatwienia sprzedaży podzieliła działkę i zamierza sprzedać jedną, dwie lub wszystkie trzy wydzielone nieruchomości. Wskazała również strona, że ani ona ani małżonek nie prowadzą działalności w zakresie obrotu nieruchomościami.
Minister Finansów uznał, że skarżąca z tytułu dokonanej sprzedaży stanie się podatnikiem podatku od towarów i usług.
Kwestia sprzedaży nieruchomości i uzyskany w związku z tym status podatnika podatku od towarów i usług była wielokrotnie przedmiotem sporów przed sądami administracyjnymi, dlatego Sąd w składzie tu obecnym odwołała się do tez wyroków, które uznaje za szczególnie trafne i pomocne dla oceny niniejszej sprawy.
Dla rozstrzygnięcia problemu, którego dotyczy interpretacja zasadne jest, co również uczynił Minister Finansów, odwołanie się do tez wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej "ETS") z dnia 15 września 2011 r. w sprawach połączonych C-180/10 i C-181/10 Jarosław Słaby przeciwko Ministrowi Finansów (C-180/10) oraz Emilian Kuć i Halina Jeziorska – Kuć przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Warszawie (C-181/10), stanowiącego że:
1) Dostawę gruntu przeznaczonego pod zabudowę należy uznać za objętą podatkiem od wartości dodanej na podstawie prawa krajowego państwa członkowskiego, jeżeli państwo to skorzystało z możliwości przewidzianej w art. 12 ust. 1 Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zmienionej Dyrektywą Rady 2006/138/WE z dnia 19 grudnia 2006 r., niezależnie od częstotliwości takich transakcji oraz od kwestii, czy sprzedawca prowadzi działalność producenta, handlowca lub usługodawcy, pod warunkiem że transakcja ta nie stanowi jedynie czynności związanej ze zwykłym wykonywaniem prawa własności.
2) Osoby fizycznej, która prowadziła działalność rolniczą na gruncie nabytym ze zwolnieniem z podatku od wartości dodanej i przekształconym wskutek zmiany planu zagospodarowania przestrzennego niezależnej od woli tej osoby w grunt przeznaczony pod zabudowę, nie można uznać za podatnika podatku od wartości dodanej w rozumieniu art. 9 ust. 1 i art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112, zmienionej Dyrektywą 2006/138, kiedy dokonuje ona sprzedaży tego gruntu, jeżeli sprzedaż ta następuje w ramach zarządu majątkiem prywatnym tej osoby.
3) Natomiast jeżeli osoba ta w celu dokonania wspomnianej sprzedaży podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi Dyrektywy 2006/112, zmienionej Dyrektywą 2006/138, należy uznać ją za podmiot prowadzący "działalność gospodarczą" w rozumieniu tego przepisu, a więc za podatnika podatku od wartości dodanej.
4) Okoliczność, iż osoba ta jest "rolnikiem ryczałtowym" w rozumieniu art. 295 ust. 1 pkt 3 Dyrektywy 2006/112, zmienionej Dyrektywą 2006/138, jest w tym zakresie bez znaczenia.
Jak stwierdził Trybunał w powołanym orzeczeniu, art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE (poprzednio art. 4 ust. 3 VI Dyrektywy) pozwalał państwom członkowskim uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi Dyrektywy, w szczególności pojedynczej dostawy terenu budowlanego. Jednakże wywodzenie z normy art. 15 ust. 2 u.p.t.u., że Polska skorzystała z możliwości przewidzianej w art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE (odpowiednik art. 4 ust. 3 VI Dyrektywy) nie jest jednak możliwe w świetle orzecznictwa ETS i samego sformułowania art. 15 ust. 2 u.p.t.u. Jak bowiem wynika z orzeczenia Trybunału z dnia 4 czerwca 2009 r. w sprawie C-102/08 SALIX Grundstücks-Vermietungsgesellschaft, korzystając z opcji przewidzianej w Dyrektywie VAT państwo członkowskie musi to uczynić w przepisie ustawowym, mającym bezwzględną moc wiążącą, który będzie odpowiadał wymogom szczegółowości, precyzji i jasności koniecznym dla zagwarantowania pewności sytuacji prawnych i kontroli sądów krajowych. Oznacza to, że państwo członkowskie musi sformułować wyraźnie unormowanie, aby mogło powoływać się na przewidziane w art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE (poprzednio art. 4 ust. 3 VI Dyrektywy) prawo, według którego za podatnika można uznać każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi Dyrektywy, w szczególności pojedynczej dostawy terenu budowlanego.
W ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług brak jest jednak takiego jednoznacznego i precyzyjnego unormowania, z którego wynikałoby, że Polska skorzystała z uprawnienia określonego w art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE (poprzednio art. 4 ust. 3 VI Dyrektywy), na podstawie którego za podatnika należy uznać każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 u.p.t.u., w szczególności dokonującego pojedynczej dostawy terenu budowlanego.
Jak stwierdzono w wyroku ETS z dnia 15 września 2011 r. w sprawach połączonych C-180/10 i C-181/10, transpozycja Dyrektywy do prawa krajowego nie wymaga koniecznie literalnego powtórzenia jej przepisów w wyraźnej i specjalnie do tego przeznaczonej normie prawa, a wystarczy ogólny kontekst prawny, jeżeli skutecznie zapewnia on zastosowanie Dyrektywy w pełni, w sposób jasny i precyzyjny. Jednak jedynie z brzmienia art. 15 ust. 2 u.p.t.u. w jego części stanowiącej, że "działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców (...), również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo
w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy (...)" nie można w sposób jasny i precyzyjny wywieść, że na jego podstawie za podatnika należy uznać każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 u.p.t.u., w szczególności dokonującego pojedynczej dostawy terenu budowlanego, pojęcia którego niezdefiniowano w ustawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko zawarte w wyroku NSA z dnia 7 października 2011 r. sygn. akt I FSK 1289/10, że nie ma jakichkolwiek podstaw, aby z powyższej treści art. 15 ust. 2 u.p.t.u. wywodzić, że norma ta obejmuje także transakcje okazjonalne, o których stanowi art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE, opodatkowane niezależnie od ustalenia takiej okoliczności, jak zamiar wykonywania tych czynności w sposób częstotliwy, jak również stanowisko zawarte w wyrokach NSA z dnia 18 października 2011 r. sygn. akt I FSK 1536/10 oraz I FSK 1665/11, że brak w u.p.t.u. unormowań, które w sposób jasny i precyzyjny wskazywałyby na fakt transpozycji do tej ustawy możliwości (opcji) określonej w art. 12 ust. 1 i ust. 3 Dyrektywy 2006/112/WE (poprzednio art. 4 ust. 3 VI Dyrektywy), co do uznania za podatnika każdego kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością gospodarczą, w zakresie pojedynczej dostawy terenu budowlanego, co nie pozwala na stwierdzenie, że Polska skorzystała z tej opcji.
W tej sytuacji należy ocenić wniosek strony pod kątem tego, czy z jego treści wynika, że skarżąca sprzedając grunt podejmie/podjęła aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.t.u., co skutkowałoby koniecznością uznania go za podmiot prowadzący "działalność gospodarczą" w rozumieniu tego przepisu, a więc za podatnika podatku od wartości dodanej, czy też sprzedaż nastąpi w ramach zarządu jej majątkiem prywatnym.
Jak bowiem stwierdził ETS w przywołanym wyroku z dnia 15 września 2011 r. w sprawach połączonych C-180/10 i C-181/10, w wypadku stwierdzenia, że Rzeczpospolita Polska nie skorzystała z możliwości przewidzianej w art. 12 ust. 1 dyrektywy VAT, należy zbadać, czy transakcje będące przedmiotem sporu podlegają opodatkowaniu na podstawie art. 9 ust. 1 dyrektywy VAT, czyli będącego jego odpowiednikiem w Polsce – art. 15 ust. 2 u.p.t.u., w których to przepisach pojęcie podatnika definiuje się w związku z pojęciem działalności gospodarczej. Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane w tych normach obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców i usługodawców, w tym wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu. Zwykłe nabycie lub sprzedaż rzeczy nie stanowi wykorzystywania w sposób ciągły majątku rzeczowego w celu uzyskania z tego tytułu dochodu w rozumieniu art. 9 ust. 1 dyrektywy VAT (a tym samym art. 15 ust. 2 u.p.t.u.), jako że jedynym przychodem z takich transakcji może być ewentualny zysk ze sprzedaży tej rzeczy. O tym, że dokonujący sprzedaży gruntu budowlanego działał w charakterze podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, a nie w ramach zarządu majątkiem prywatnym, wykonując prawo własności decyduje stopień jego aktywności w zakresie obrotu nieruchomościami, który wskazuje, że angażuje on środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w ramach prowadzenia działalności gospodarczej.
W tym zakresie w pełni aktualne są tezy zawarte w wyroku NSA z dnia 29 października 2007 r. sygn. akt I FPS 3/07 oraz następujących po tym wyroku orzeczeniach NSA (np. wyrok z dnia 27 października 2009 r. sygn. akt I FSK 1043/08), wskazujące na kryteria, jakimi należy kierować się przy określaniu, że w takich przypadkach mamy do czynienia z działalnością gospodarczą, a nie z zarządem majątkiem prywatnym.
Uwzględnić w tym przedmiocie należy, że:
1. Stwierdzenie, czy dany podmiot w odniesieniu do konkretnej czynności działa jako podatnik podatku od towarów i usług wymaga oceny każdorazowo odnoszącej się do okoliczności faktycznych danej sprawy. W powyższym zakresie nie jest natomiast możliwe przyjęcie z góry konkretnych założeń, modelowego rozwiązania, mającego zastosowanie w każdym przypadku.
2. Wykonanie danej czynności (w przypadku sprzedaży działki budowlanej lub przeznaczonej pod zabudowę) jednorazowo, jednakże w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania jej w sposób częstotliwy nie przesądza automatycznie, że z tego tylko powodu dany podmiot staje się podatnikiem VAT. Konieczne jest bowiem ustalenie, że w odniesieniu do tej czynności występował on w charakterze podatnika, tj. jako osoba angażująca środki podobne do wykorzystywanych przez handlowca, a nie osoba wykonująca prawo własności w stosunku do tego gruntu.
3. Przyjęcie, że dana osoba fizyczna sprzedając działki budowlane działa w charakterze podatnika prowadzącego handlową działalność gospodarczą (jako handlowiec) wymaga ustalenia, że jej działalność w tym zakresie przybiera formę zawodową (profesjonalną), czyli stałą (powtarzalność czynności i zamiar wykazany obiektywnymi dowodami ich kontynuacji), a w konsekwencji zorganizowaną; działalność gospodarcza musi być wykonywana w sposób niesporadyczny (stały).
4. Nie jest działalnością handlową sprzedaż majątku osobistego (prywatnego), który nie został nabyty w celach odsprzedaży (w celach handlowych), lecz spożytkowania w celach prywatnych.
5. Liczba i zakres transakcji sprzedaży gruntów nie może stanowić kryterium rozróżnienia między czynnościami dokonywanymi prywatnie, które znajdują się poza zakresem opodatkowania, a czynnościami stanowiącymi działalność gospodarczą.
6. Podobnie okoliczność, że przed sprzedażą zainteresowany dokonał podziału gruntu na działki w celu osiągnięcia wyższej ceny łącznej sama z siebie nie jest decydująca. Nie ma takiego charakteru również długość okresu, w jakim te transakcje następowały, ani wysokość osiągniętych z nich przychodów. Całość powyższych elementów może bowiem odnosić się do zarządzania majątkiem prywatnym zainteresowanego.
7. Fakt podjęcia, np. takich czynności jak uzbrojenie terenu, wydzielenie dróg wewnętrznych oraz działania marketingowe podjęte w celu sprzedaży działek, wykraczające poza zwykłe formy ogłoszenia, stanowią o takiej aktywności w zakresie obrotu nieruchomościami, które mogą wskazywać, że czynności sprzedającego przybierają formę zawodową (profesjonalną), a w konsekwencji zorganizowaną.
8. Na taki rodzaj działalności wskazywać mogą takie działania, jak uzyskanie przed sprzedażą decyzji o warunkach zagospodarowania terenu (zabudowy), czy wystąpienie o opracowanie planu zagospodarowania przestrzennego dla sprzedawanego obszaru, zwłaszcza w sytuacji gdy sprzedawca jest już podatnikiem w zakresie usług budowlanych, developerskich czy innych tego rodzaju usług o zbliżonym charakterze (vide wyroki NSA z dnia 18 października 2011 r. sygn. akt I FSK 1536/10 oraz I FSK 1665/11).
W zaskarżonej interpretacji Minister Finansów zasadniczo przedstawił pogląd zbieżny z przedstawionym wyżej, wskazał w jakich okolicznościach i przy uwzględnieniu jakich kryteriów należy dokonywać oceny, czy w danym przypadku mamy do czynienia z działalnością gospodarczą, czy też z zarządem majątkiem prywatnym. Jednakże, co należy podkreślić, mimo że w powołanych orzeczeniach ( do których odwołuje się również Minister Finansów) zostało wyraźnie zastrzeżone, że dla uznania czy dany podmiot w odniesieniu do konkretnej czynności działa jako podatnik podatku od towarów i usług wymaga każdorazowo oceny odnoszącej się do okoliczności faktycznych danej sprawy i nie jest możliwe przyjęcie z góry konkretnych założeń, modelowego rozwiązania, mającego zastosowanie w każdym przypadku – to w ocenie Sądu w zaskarżonej interpretacji Minister Finansów, to właśnie zastrzeżenie całkowicie pominął.
Z uzasadnienia interpretacji wynika bowiem, że Minister Finansów dokonał oceny opisanego zdarzenia w sposób mechaniczny, traktując przykładowo wskazane cechy które mogą świadczyć o aktywności zbliżonej do handlowca jako wzorzec. Minister Finansów wskazał na kilka zachowań: pozwolenie na budowę, podział nieruchomości, ogłoszenia w Internecie i uznał, że przesądzają one o statusie podatnika podatku od towarów i usług.
W ocenie Sądu taka ocena nie znajduje uzasadnienia. Rzeczywiście podane zachowania brane są pod uwagę przy analizie okoliczności sprawy, jednak muszą one być rozpatrywane w kontekście wszystkich działań danej osoby i muszą się one składać na pewien ciąg zachowań. Fakt pojedynczych, czy niepowiązanych zachowań nie przesądza o aktywności handlowca. Zarówno podział nieruchomości, jak i ogłoszenia o sprzedaży mogą odnosić się do zarządu majątkiem prywatnym.
W niniejszej sprawie strona nabyła nieruchomość w 2004 r., i jej zamiarem nie była odsprzedaż gruntu (organ nie kwestionuje, że budowa była prowadzona dla zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych rodziny), ani strona ani małżonek nie prowadzą działalności związanej z obrotem nieruchomościami, pozyskanie pozwolenia na budowę jest niezbędne dla jej prowadzenia (bez względu czy budowa prowadzona jest w majątku prywatnym, czy na sprzedaż), pozwolenie na budowę jest z 2006 r., a budowa trwa nadal. Zmiana sytuacji finansowej rodziny zmusiła stronę do zmiany planów i podjęcia decyzji o sprzedaży (wniosek o interpretację jest z 2012r.), dla ułatwienia sprzedaży strona dokonała podziału działki i zamierza sprzedać jedną, dwie lub wszystkie nieruchomości, co uzależnia od rozwoju sytuacji finansowej i zamieściła ogłoszenia w prasie i w Internecie w 2011 i 2012 r.
W ocenie Sądu w przebiegu zdarzeń i zachowań strony nie można dopatrzyć się ciągu zachowań wskazujących na aktywność handlowca. Rozłożenie zdarzeń w czasie nie potwierdza zorganizowanego charakteru działań strony. Okoliczność podziału nieruchomości dla umożliwienia sprzedaży jest działaniem, które mieści się w zarządzie majątkiem prywatnym i jest w okolicznościach sprawy uzasadnione, ponieważ, jak wynika z wniosku strona nie wie, czy sprzeda jedną czy więcej nieruchomości.
I ostatnia, szczególnie akcentowana przez organ kwestia, tj. ogłoszenia w prasie i w Internecie. Zdaniem Sądu pogląd organu w tym zakresie nie znajduje uzasadnienia. Słusznie wskazuje strona w skardze, że każda osoba, która chce dokonać sprzedaży musi znaleźć chętnego do nabycia i raczej nie może oczekiwać, że nabywcy zgłoszą się sami. Na marginesie zauważa Sąd, że sprzedaż w kręgu osób znajomych, bez ogłoszeń nie wyklucza działań w charakterze handlowca. Natomiast w przypadku ogłoszeń istotne znaczenie ma to, czy ogłoszenia te wykraczają poza zwykłe formy ogłoszeń, czy przybierają postać reklamy, stanowią formę marketingu. Samo zamieszczenie ogłoszenia w prasie, czy w Internecie (środkach przekazu będących w powszechnym użyciu) bez wskazania, że ogłoszenia miały cechy wykraczające poza zwykłe ogłoszenie (np. wielkość, grafikę, formułę) i wymagały większych od zwyczajowo przyjętych nakładów, nie pozwala na stwierdzenie, że osoba je zamieszczająca zachowuje się jak handlowiec. W interpretacji nie ma jednak żadnych informacji na ten temat.
Opis zdarzenia przyszłego przedstawiony we wniosku o interpretację, w ocenie Sądu w żadnym przypadku nie wskazuje na takie formy aktywności sprzedającego, które wykraczałyby poza ramy czynności związanych ze zwykłym wykonywaniem prawa własności. Nie można zatem uznać strony za podatnika prowadzącego w tym zakresie działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 1 i 2 u.p.t.u. i przyjąć, że sprzedaż nieruchomości będzie opodatkowana podatkiem od towarów i usług. Tym samym w ocenie Sądu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego przez organ udzielający interpretacji.
Wobec powyższego na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd uznał, że zaskarżona interpretacja indywidualna wydana została z naruszeniem prawa materialnego i podlega uchyleniu. Organ podatkowy zobowiązany będzie do dokonania ponownej oceny stanowiska strony zaprezentowanego we wniosku o wydanie interpretacji z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia. Zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony dokonano na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło