IV SA/Wa 990/12
WyrokWSA w Warszawie2012-11-28
Skład orzekający: Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Agnieszka Wójcik, Wanda Zielińska-Baran
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy dotycząca miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uchwalona dla obszaru, który na skutek zmiany granic administracyjnych został włączony do innej gminy, zachowuje moc obowiązującą i może być stosowana przez organy nowej gminy?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy dotycząca miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uchwalona dla obszaru, który na skutek zmiany granic administracyjnych został włączony do innej gminy, z dniem zmiany granic traci moc obowiązującą i nie może być stosowana przez organy nowej gminy. Brak jest przepisów prawa pozwalających na stosowanie przez nową gminę aktów prawa miejscowego uchwalonych przez gminę, z której teren został wyłączony. Sąd stwierdził nieważność uchwały w części dotyczącej działki skarżącego, uznając, że uchwała ta nie mogła wywoływać skutków prawnych wobec nieruchomości włączonych do obszaru nowej gminy.Stan faktyczny
Skarżący wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy N. z 2004 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wskazując, że uchwała ta, choć uchwalona przez Radę Gminy N., obowiązuje na obszarze Gminy W., do której miejscowość M. (objęta planem) została włączona w 2008 r. Skarżący argumentował, że akt prawa miejscowego obowiązujący na terenie Gminy W. powinien być uchwalony przez Radę Gminy W., a nie Radę Gminy N. Organy gminy W. nie odpowiedziały na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Gmina N. wskazała, że na mocy porozumienia przekazała Gminie W. sprawy i dokumenty dotyczące planowania przestrzennego, w tym przedmiotową uchwałę.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej działki ewidencyjnej o nr [...], położonej w miejscowości M. na terenie gminy W.; 2. Zaskarżona uchwała w części opisanej w pkt 1 wyroku nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. Zasądzono od Wójta Gminy N. na rzecz skarżącego W. C. kwotę 300 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2012 r. sprawy ze skargi W. C. na uchwałę Rady Gminy N. z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej działki ewidencyjnej o nr [...], położonej w miejscowości M. na terenie gminy W.; 2. zaskarżona uchwała w części opisanej w pkt 1 wyroku nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wójta Gminy N. na rzecz skarżącego W. C. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. W.C. wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy N. z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru sołectwa M. z wyłączeniem O. i O. część I ( Dz. Urz. Wojew. [...] z 2004 r. nr [...], poz. [...]), wskazując, że w obecnym czasie jest ona aktem prawa miejscowego na obszarze terytorialnym Gminy W., co stanowi naruszenie art. 87 ust. 2 Konstytucji RP, art 6 i 7 kpa, art 6 ust 2, art. 7 ust. 1, art. 11, art. 18 ust.1, art. 40 ust.1, art. 41 ust.1 ustawy o samorządzie terytorialnym ( Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.). Nadto wskazał, że powyższa uchwała może być niezgodna z art. 7, art. 8 ust.1, art. 26, art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. z 1999 r. nr 15, poz. 139 ze zm.).
Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały Rady Gminy N. oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W motywach skargi wskazano, iż wyżej opisana uchwała została uchwalona przez Radę Gminy N. a obowiązuje na obszarze terytorialnym Gminy W..
W dniu [...] marca 2012 roku zostało doręczone Wójtowi Gminy W. ,a w dniu [...] kwietnia 2012 r. Radzie Gminy W. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa przez wyeliminowanie z obrotu prawnego uchwał Rady Gminy N., stanowiących akt prawa miejscowego ( plan zagospodarowania przestrzennego ) dla miejscowości M. w gminie W.. Rada Gminy W. wezwanie pozostawiła bez odpowiedzi. W dniu [...] kwietnia odpis przedmiotowego wezwania został doręczony także Radzie Gminy W..
Skarżący wskazał, iż w odpowiedzi na wniosek o wypis i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki nr ewid. [...] , położonej we wsi M. gm. W., której to działki jest on współwłaścicielem, otrzymał z Referatu Urbanistyki i Architektury Urzędu Gminy W. z dnia [...] maja 2008 roku, znak [...], z treści którego wynika, że dla działki nr ewid. [...] z obrębu "M. Rada Gminy N. uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego następującymi uchwałami:
1. z dnia [...] września 2004 roku Nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla sołectwa M. ( uchwałę podjęto na podstawie ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku o zagospodarowaniu przestrzennym);
2. z dnia [...] lipca 2005 roku Nr [...]w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru trasy trzeciej nitki systemu rurociągów naftowych "P." - rurociągu naftowego [...] (uchwałę podjęto, na podstawie ustawy z dnia 23 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).
Skarżący wskazał, iż zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2007 roku " W sprawie ustalenia granic niektórych gmin oraz nadania miejscowościom statusu miasta " ( Dz. U. z dnia 31 lipca 2007 roku Nr 136, poz.961) z dniem 1 stycznia 2008 roku miejscowość M. zmienia swoją przynależność terytorialną odłączając się od Gminy N. i wstępując w struktury terytorialne Gminy W.. Z uwagi na okoliczność, że żadna z powołanych wyżej ustaw: tj. o samorządzie gminnym, zagospodarowaniu przestrzennym, planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym a także również powyższe rozporządzenie Rady Ministrów nie zawierają w swojej treści , żadnego unormowania ani uregulowania stanu prawnego, legitymującego Gminę W. do wprowadzenia do obrotu prawnego w/w uchwał Rady Gminy N., będących faktycznie aktami prawa miejscowego, należy przyjąć, że uchwały te stanowią oczywiste naruszenie przepisów prawa zarówno w kwestii proceduralnej ( tryb i sposób uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego) jak również także kolidują z przepisami prawa o właściwości, ponieważ akt prawa miejscowego, obowiązujący na terytorium administrowanym przez Gminę W. nie może być w żadnym razie uchwalany przez Radę Gminy N., bowiem musi on być uchwalony obligatoryjnie przez Radę Gminy W., o czym stanowi choćby art.40 ustl i art. 41 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 08 marca 1990 roku (Dz. u. z 2001 roku Nr 142 poz. 1591 ze zm.). Wojewoda [...] w piśmie z dnia [...] stycznia 2008 roku wskazał na brak przepisów prawnych regulujących bezpośrednio kwestie obowiązywania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego po zmianie granic administracyjnych. Wobec powyższego jest bezspornym, że nie istnieją żadne przepisy prawne, legitymujące Urząd Gminy N. do cesji, darowizny, czy też przekazania w jakimś innym trybie uchwał, wprowadzających w życie plan zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości M.. na rzecz Gminy W., która ma obecnie w swojej strukturze administracyjnej miejscowość M. . W tej sytuacji mają zastosowanie tylko i wyłącznie przepisy o właściwości organów uprawnionych do wprowadzania w życie planów zagospodarowania przestrzennego, wskazane we wstępie niniejszej skargi a opisane w ustawach o samorządzie gminnym, planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i zagospodarowaniu przestrzennym, które mogły zostać naruszone przez organ będący podmiotem tejże skargi. Z art. 18 ust. 1 i art. 18 ust.2 ustawy o samorządzie gminnym wynika wprost, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, obowiązujący w miejscowości M. musi być uchwalony uchwałą Rady Gminy W., ponieważ cyt. " do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy o ile ustawa nie stanowi inaczej" , ust.2 pkt.5 "do wyłącznej właściwości rady gminy należy uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego Dalej należy również zauważyć, że przedmiotowe uchwały Rady Gminy N. nie dotyczyły uchwalania m.p.z.p dla zespołu gmin w rozumieniu art. 11 ustawy z 1994 roku o zagospodarowaniu przestrzennym i w tym stanie rzeczy uchwała Rady Gminy N. z dnia [...] września 2004 roku Nr [...] nie może stanowić aktu -prawa miejscowego dla Gminy W. z uwagi na brzmienie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku o zagospodarowaniu przestrzennym cyt. "naruszenie trybu postępowania oraz właściwości określonych w art. 18 powoduje nieważność uchwały rady gminy w całości. Co się zaś dalej tyczy uchwały Rady Gminy N. z dnia [...] lipca 2005 roku Nr [...], to ta uchwała także również jest prawdopodobnie obciążona wadą niezgodności z obowiązującym prawem, która to wada wyklucza stosowanie tej uchwały jako aktu prawa miejscowego Gminy W., ponieważ nie jest ona zgodna z art. 20 ("plan miejscowy uchwala rada gminy") i art 28 ust. 1 ("naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie powodują nieważność uchwały rady gminy w całości...") ustawy z dnia 27 marca 2003 roku "O planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym" ( Dz. U. nr 80 poz. 717 ze zm.). Zdaniem skarżącego akty prawa miejscowego uchwalone przez Radę Gminy N., stanowiące podstawę do prowadzenia postępowań administracyjnych dla obszarów terytorialnych, będących w jurysdykcji Gminy W. mogą być obciążone nieważnością, ponieważ ich wadliwość występuje z mocy samego prawa w kontekście porównania i przeanalizowania powołanych wyżej ustaw, z treści których wynika wprost z jednej strony obligatoryjny obowiązek uchwalania aktu prawa miejscowego przez radę tylko tej gminy , na terenie której będzie ten akt skutecznie obowiązywał. Z drugiej zaś strony przepisy powołanych wyżej ustaw w żaden sposób formalnie i procesowo nie uprawniają organów Gminy W. do fakultatywnego stosowania przepisów prawa miejscowego, uchwalonych przez Radę Gminy N.. Powyższą argumentację utrwala i wzmacnia zarazem treść art. 87 ust. 2 Konstytucji RP cyt. " źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego Skarżący wskazał, iż występują rozbieżności w treści wypisów z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki nr ewid. [...] z obrębu M. , wydanym w dniu [...] lutego 2007 roku przez Urząd Gminy N. a późniejszy, wypisem z dnia [...]mają 2008 roku , wydanyn przez Urząd Gminy W.. Zdaniem skarżącego rozbieżności w tekście tych uchwał w wypisach z 2007 roku i w wypisach z roku 2008 nie powinno być wcale a skoro się pojawiły to znaczy , że przedmiotowe uchwały mogły być zmienione w sposób sprzeczny z obowiązującą procedurą co także również może stanowić o ich nieważności. Mając na względzie tak liczne niezgodności z obowiązującym porządkiem prawnym, opisane w treści niniejszej skargi , które stanowią istotne zagrożenie, dla interesu prawnego skarżącego w przedmiocie poniesienia szkody materialnej znacznej wartości z uwagi na zajęcie jego działki pod inwestycję rozbudowy ropociągu ( postępowanie Sądu Okręgowego w P. prawomocnym wyrokiem ustaliło, że Przedsiębiorstwo E. od dawna korzysta z części przedmiotowej działki bez uzyskania na to teraz i w przeszłości żadnego tytułu prawnego) skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.
W piśmie z dnia [...] maja 2012r. Rada Gminy W. odpowiadając na wniesioną skargę, wskazała, iż z dniem 1 stycznia 2008 r. do obszaru gminy W. został włączony obszar obrębu ewidencyjnego M. o pow. 449,27 ha z gminy N. rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2007 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania miejscowościom statusu miasta ( Dz. U. z 2007 r., nr 136, poz. 961). Podkreślono, że brak jest przepisów prawnych regulujących kwestie obowiązywania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego po zmianie granic administracyjnych. Utrata mocy obowiązywania planu zagospodarowania przestrzennego może nastąpić tylko wskutek uchylenia lub jego zmiany. Organem właściwym w sprawie uchwalenia planu miejscowego jest Rada Gminy a nie Urząd Gminy, jak wskazał skarżący w skardze. Rada Gminy W. nie opowiedziała na wezwanie skarżącego do usunięcia naruszenia prawa.
W piśmie z dnia 19 listopada 2012r. Wójt Gminy N,, w związku z wezwaniem Sądu, ustosunkowując się do skargi W, C,, wskazał, iż z powodu zmiany granic administracyjnych sąsiadujących ze sobą - N, i W - na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2007 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania miejscowościom statusu miasta ( Dz. U. z 2007 r., nr 136, poz 961) - z dniem 1 stycznia 2008 r. obręb ewidencyjny M. został włączony do obszaru gminy W., co oznaczało przejęcie zadań gminy N.w zakresie obszaru sołeclwa M. , włączonego do gminy W.. Na mocy Porozumienia zawartego przez obie Gminy, protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] stycznia 2008 r. znak [...] gminie W. zostały przekazane sprawy i dokumenty z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego dotyczące obszaru sołectwa M. , w tym obowiązujący dla tego obszaru "Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla obszaru sołectwa M. , z wyłączeniem O. i O.część I" uchwalony w dniu [...] września 2004 r. uchwałą Rady Gminy N. [...], ogłoszony w Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...].
Po zapoznaniu się i analizie przekazanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny dokumentacji sprawy, tj. skargi W. C. i odpowiedzi gminy W. na skargę - zgodnie ze stanowiskiem gminy W. - skargę W. C. należało uznać za bezzasadną Należy tu przede wszystkim wskazać, iż zmiana granic gmin - oznacza przejęcie zadań gminy N. w zakresie obszaru sołectwa M. włączonego do gminy W., a w realizacji tych zadań w zakresie planowania i zagospodarowania przestrzennego podstawę stanowią obowiązujące miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego. Powyższe stanowisko gminy N.a także gminy W., zawarte w odpowiedzi na skargę W. C. do WSA, zgodne jest z większością poglądów doktryny prawa (dr. hab. nauk prawnych Marek Szewczyk - "Obszar obowiązywania aktów prawa miejscowego ( Prace Instytutu Prawa i Administracji PWSZ w Sulechowie), iż akt prawa miejscowego jest niejako związany z terytorium gminy, a zatem zakres jego zastosowania nie może się rozszerzyć bądź zawęzić wskutek zmiany granic gminy. Należy tu zwrócić uwagę na okoliczność, iż w przypadku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego już w uchwale o przystąpieniu do jego sporządzenia winny być określone granice planu, wewnątrz których ma on obowiązywać. Zatem uchwała w sprawie planu miejscowego podjęta przez radę gminy ma obowiązywać na określonym obszarze gminy - części lub nawet całości gminy - ale teren ten musi być z góry skonkretyzowany (określony już na wstępie procedury planistycznej). Wniosek taki płynie z treści art. 15 ust 1 ustawy z dnia 23 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r.f poz. 647), zgodnie z którym - wójt, burmistrz albo prezydent miasta sporządza projekt planu miejscowego, zawierający część tekstową i graficzną, zgodnie z zapisami studium oraz z przepisami odrębnymi, odnoszącymi się do obszaru objętego planem". Jednocześnie zgodnie z art. 14 ust, 2 cyt. wyżej ustawy - "Integralną częścią uchwały, o której mowa w ust. 1, jest załącznik graficzny przedstawiający granice obszaru objętego projektem planu". Z tego względu, jak też przyjęto w orzecznictwie, obszar, na którym ma obowiązywać plan miejscowy, musi pokrywać się z obszarem, którego granice zostaną określone w uchwale rady gminy w sprawie przystąpienia do sporządzenia takiego aktu. Ponadto, idąc dalej za poglądem doktryny (jak cyt. wyżej) wskazuje się, iż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nadaje pewien szczególny status prawny konkretnie określonemu obszarowi. Ten status prawny jest związany tylko z tym obszarem, dla którego został ustanowiony na mocy danego aktu. Status ten oddziałuje następnie na uczestników obrotu prawnego, którzy tylko na tym obszarze chcieliby podejmować konkretne zachowania zgodne z daną regulacją prawną. Wymóg konkretyzacji obszaru obowiązywania niektórych aktów prawa miejscowego, takich jak pian miejscowy, nie jest bez znaczenia. Tego rodzaju akty prawa miejscowego ustanawiane są dla konkretnie określonego obszaru, a nie dla obszaru działania organu, który ustanawia tego rodzaju. Obszar działania danego organu miałby znaczenie jedynie dla ustanowienia takiego aktu; nie ma natomiast znaczenia dla jego obowiązywania. W rezultacie akty prawa miejscowego, ustanawiane dla ściśle określonego obszaru, zachowują moc obowiązującą także wówczas, gdy nie będą już mieścić się w obszarze działania organu, który taki akt ustanowił, jak w przedmiotowej sprawie - w przypadku zmiany granic gmin. Jeżeli więc miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego "wypadnie" z obszaru działania tego organu, który dany akt ustanowił, nie pozbawia to mocy obowiązującej planu, uchwalonego dla ściśle określonego obszaru, gdyż jak już wyżej wskazano, akty te, przez to, że obszary ich obowiązywania zostały skonkretyzowane, pozostaną związane z tymi obszarami. Nic nie stoi jednakże na przeszkodzie, aby organy, w obszarze działania których - w następstwie zmian granic między gminami - znajdą się te obszary, dla których ustanowiono akty prawa miejscowego, mogły te akty uchylać bądź zmieniać.
Wobec wskazanych wyżej okoliczności faktycznych i prawnych, zgodnie przy tym ze stanowiskiem gminy W. oraz większością poglądów doktryny prawa, należy uznać skargę W. C. w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru sołectwa M. , z wyłączeniem O. i O. - część I - za nieuzasadnioną i w konsekwencji bezzasadną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej p.p.s.a.), kontrola sądu administracyjnego sprowadza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie podkreślenia wymaga, iż ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.) w art. 1 ust.1 stanowi, że mieszkańcy gminy tworzą z mocy prawa wspólnotę samorządową. Treść ust. 2 tego artykułu wskazuje, iż ilekroć w ustawie jest mowa o gminie, należy przez to rozumieć wspólnotę samorządową oraz odpowiednie terytorium. Z treści tych regulacji wynika, że granice terytorialne limitują liczbę członków wspólnoty, wyznaczają właściwość organów gminy w sprawach administracyjnych, umożliwiają powiązanie z konkretną gminą składników mienia komunalnego, co wiąże gminę z zasadniczym i pomocniczym podziałem terytorialnym (administracyjnym) kraju. Przynależność mieszkańca gminy do wspólnoty powstaje, istnieje i gaśnie z mocy prawa ( patrz: Ustawa o samorządzie gminnym, Komentarz pod redakcją Pawła Chmielnickiego, wyd. 4, str. 56, LexisNexis, Warszawa 2010).
W myśl art. 7 ust.1 pkt 1 cytowanej wyżej zaspakajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. Zadania te obejmują m.in. sprawy ładu przestrzennego i gospodarki terenami. Wykonywanie tych zadań w praktyce to jeden z najważniejszych aspektów funkcjonowania gminy i jedna z dominujących płaszczyzn relacji mieszkańców gminy z jej organami. Rozstrzygnięcia podejmowane w sprawach planowania i zagospodarowania przestrzennego mają decydujące znaczenie zarówno dla rozwoju całej gminy, jak i dla zdeterminowania realnych możliwości korzystania przez właściciela pojedynczej nieruchomości z jego prawa. Zakres działania i kompetencje organów gminy w tych sprawach wyznaczają przepisy ustawy o planowaniu przestrzennym.
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. nr 15, poz. 139) ustalanie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu należało do zadań własnych gminy. Z kolei, w świetle art. 3 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, z wyjątkiem morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej oraz terenów zamkniętych, należy do zadań własnych gminy.
Należy również zwrócić uwagę, że jednostki samorządu terytorialnego nie mogą działać w sposób dowolny, ale muszą wykonywać swoje zadania dla dobra całej wspólnoty samorządowej. W tym celu jednostki samorządu terytorialnego muszą aktywnie wykorzystywać swoje kompetencje. Do ustawodawcy należy stworzenie odpowiednich mechanizmów nadzoru nad samorządem terytorialnym sprawowanego w oparciu o kryterium legalności, a także ram prawnych zapewniających optymalną realizację zadań przez jednostki tego samorządu. W tym kontekście należy zauważyć, że dawniej ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, a obecnie ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przyjmuje, że gminy określają dla jakich obszarów zostaną sporządzone plany miejscowe zagosppodarowania przestrzennego. Szerokie władztwo planistyczne nie może być jednak wykorzystywane w sposób dowolny, ale musi służyć dobru wspólnoty samorządowej. Rada gminy ma obowiązek podjęcia działań niezbędnych dla realizacji tego dobra.
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w myśl art. 7 poprzednie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. i art. 14 ust. 8 obecnej z dla 27 marca 2003 r. jest przepisem gminnym, stanowiąc tym samym część systemu prawnego państwa. W porównaniu z innymi normami powszechnie obowiązującymi różni się tylko tym, że obowiązuje na obszarze gminy stąd też plan miejscowy określany jest jako prawo miejscowe.
Zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej, są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. Art. 94 Konstytucji stanowi : "Organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa". Z powołanych regulacji wynika, że akty prawa miejscowego stanowią kategorię źródeł prawa powszechnie obowiązującego na wewnętrznym obszarze struktur państwa i co do zasady mają terytorialny zasięg obowiązywania, na obszarze działania terenowych organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego, które przecież ze swej istoty mają strukturę terytorialną a nie ogólnokrajową. Inaczej ujmując, obowiązują one tylko w granicach danej jednostki samorządu terytorialnego.
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy, należy zgodzić się ze skarżącym, że skoro z dniem 1 stycznia 2008 r. na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca
2007. roku w sprawi ustalenia granic niektórych gmin oraz nadania miejscowościom statusu miasta ( Dz. U. nr 136 poz. 961 ) do obszaru gminy W. został włączony z terenu gminy N. obszar ewidencyjny M. , objęty uchwałą Rady Gminy N. z dnia [...] września 2004 r. NR [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru sołectwa M. z wyłączeniem O. i O. część I, to z dniem tym przedmiotowa uchwała z mocy prawa utraciła byt prawny, tym samym nie mogła wywoływać skutków prawnych wobec nieruchomości, które z dniem 1 stycznia 2008 roku znalazły się w obszarze działania gminy W..
W obowiązującym systemie prawa, jak trafnie wskazał skarżący, brak jest przepisu prawa, na podstawie którego organy gminy, do której włączono teren innej gminy mogą stosować przepisy prawa miejscowego, który dla tego terenu przepis te uchwaliła rada gminy, z której z granic terytorialnych ten wyłączono. Zatem, skoro brak jest takiego przepisu prawa, to należy stwierdzić, że w takich sytuacjach plan miejscowy uchwalony dla terenu, który na skutek zmiany granic terytorialnych przeszedł do innej gminy traci moc z dniem, z którym te zmiany zaczęły obowiązywać. Oznacza to, że zaskarżona uchwała Rady Gminy N. z dnia [...] września 2004 r. nr [...] z dniem 1 stycznia 2008 roku nie mogła być stosowana przez organy gminy W., gdyż z dniem tym utraciła moc obowiązującą tym samym nie mogła wywołać żadnych skutków prawnych w stosunku nieruchomości, objętych tym planem, które z tym dniem zostały włączone do obszaru gminy W..
Fakt, że gmina W. protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] stycznia
2008. r. przejęła od gminy N. uchwalone przez Radę tej gminy miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego nie daje on żadnego uprawnienia gminie W. do ich stosowania. Natomiast w związku z przejęciem tych planów miejscowych organy gminy W. mogły w trybie uproszczonej procedury planistycznej uchwalić dla włączonego do jej obszaru sołectwa M. miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, jednakże tego nie uczyniły.
W tych warunkach Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały lecz tylko w części dotyczącej działki skarżącego o nr [...], położonej w obrębie M. , a to z tego względu, że miał na uwadze to, że uchwała ta mogła wywołać określone skutki prawne w stosunku do innych nieruchomości nią objętych.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., art. 152 orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło