IV SA/Wa 1282/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2012 r. sprawy ze skargi Ogólnopolskiego T. z siedzibą w M. na postanowienie Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia [...] stycznia 2012 roku nr [...]: II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej na rzecz skarżącego Ogólnopolskiego T. z siedzibą w M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., znak: [...] - zaskarżonym przez Ogólnopolskie T. z siedzibą w M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 148 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000, nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej jako k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. znak: [...] o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...]. Decyzją tą Dyrektor Regionalny Zarządu Gospodarki Wodnej w K. nakazał Zarządowi Zlewni [...] usuniecie przerostów wiklinowych znajdujących się na terenie bezpośredniego zagrożenia powodzią, w międzywalu rzeki [...] (działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], - obręb S., nr [...]- obręb K.P., nr [...] - obręb K.L., nr [...]- obręb K.N., nr [...] - obręb M.). Organy obu instancji odmówiły wznowienia postępowania, bowiem uznały, że strona występująca z tym żądaniem (wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4,7 i 8 k.p.a.) nie udowodniła zachowania ustawowego terminu przewidzianego na złożenie takiego wniosku. Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej podkreślił, że organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie zachowania ustawowego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W piśmie z dnia [...] listopada 2011 r. Towarzystwo poinformowało, że o ostatecznej decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] dowiedziało się w dniu [...] marca 2011 r. Jednocześnie jednak organ I instancji ustalił, że A.K. nie przekazywał p. W.N. (pełnomocnikowi zarządu Towarzystwa) wiadomości o decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] w dniu [...] marca 2011 r. (pismo A.K. z dnia [...] grudnia 2011 r.). Jednocześnie organy nie podzieliły stanówiska skarżącego, wyrażonego w piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r., zgodnie z którym miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania rozpoczął bieg w dniu 14 marca 2011 r., tj. od dnia doręczenia postanowienia Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] marca 2011 r. o dopuszczeniu Towarzystwa do udziału na prawach strony w niniejszym postępowaniu. Organy wskazały, że zgodnie z art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej , który wydał w sprawie decyzję w I instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania (§ 1). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2). W zakresie zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt 7 i 8 k.p.a. organ II instancji stwierdził, że niezależnie od kwestii prawidłowości wskazania tych przepisów, przyczyny wznowienia podane w oparciu o powyższe przepisy określone zostały wyłącznie na podstawie okoliczności, które zawierają się w podstawie wznowienia postępowania z art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. Wiedzę o tych okolicznościach T. powzięło co najmniej od daty doręczenia postanowienia Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony. Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej w uzasadnieniu decyzji podkreślił, że co prawda w postępowaniu przed organem I instancji nie zapewniono Towarzystwu możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym (art. 10 § 1 k.p.a.)- w szczególności kluczowym w sprawie oświadczeniem A.K. z dnia [...] grudnia 2011 r., jednakże uchybienie to nie ma wpływu na wynik sprawy. Zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej poinformował Towarzystwo o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i złożenia wyjaśnień, jednakże z tej możliwości pełnomocnik Towarzystwa nie skorzystał. Ponadto organ podniósł, że w zażaleniu na postanowienie organu i instancji Towarzystwo nie zakwestionowało tego oświadczenia. Ustosunkowując się do wskazanych przez stronę przesłanek wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 7 i 8 k.p.a.) organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie w przedmiocie dopuszczenia Ogólnopolskiego T. do udziału na prawa strony w postępowaniu było prowadzone w ramach postępowania głównego w sprawie nakazu wycinki przerostów wiklinowych. Stąd rozstrzygnięcie postępowania w przedmiocie dopuszczenia Towarzystwa do udziału w postępowaniu nie stanowi zagadnienia wstępnego dla powyższego postępowania- głównego. Nie zachodzi tu zatem przesłanka wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 7 kpa. Nie zachodzi także przesłanka wznowienia postępowania wymieniona w art. 145 §1 pkt 8 kpa. Powyższy przepis dotyczy bowiem sytuacji zależności między rozstrzygnięciami, gdy wydanie jednego jest warunkiem podjęcia następnego. Pomiędzy tymi rozstrzygnięciami musi więc istnieć związek przyczynowy, na który wskazuje zawarty w art. 145 § 1 pkt 8 kpa zwrot "w oparciu". Związek ten należy rozumieć jako sekwencję działań prawnych organu administracyjnego, zgodnie z którą jedna decyzja (postanowienie) lub orzeczenie sądu stanowi podstawę wydania innej decyzji. Taka relacja nie zachodzi między postanowieniem Prezesa z dnia [...] marca 2011 r., uchylającym postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej o odmowie dopuszczenia Towarzystwa do udziału w postępowaniu, a decyzją w sprawie nakazu wycinki krzewów. W konkluzji rozstrzygnięcia Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej stwierdził, że Ogólnopolskie T. choć powołało we wniosku art. 145 § 1 pkt 4, 7 i 8 kpa, to w istocie oprócz przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, nie wskazało jakiejkolwiek innej przesłanki wymienionej w art. 145 § 1 k.p.a. Ogólnopolskie T. wniosło skargę na powyższe postanowienie Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciło naruszenie art. 148 k.p.a. przez błędne ustalenie terminu na wniesienie przez Towarzystwo żądania wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] stycznia 2011r. oraz naruszenie rt. 7 i 77 k.p.a., polegające na przeprowadzeniu postępowań (w I, oraz w II instancji) bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego a także naruszenie rt. 145 § 1 pkt 7 i 8 k.p.a polegające na stwierdzeniu, że brak jest podstaw wznowienia postępowania. Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] maja 2011r. i uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu I instancji (Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...]) z dnia [...] stycznia 2012r. oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że orzekające w sprawie organy błędnie określiły początek biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Miesięczny termin, o którym mowa w art. 148 k.p.a. na złożenie wniosku o wznowienie przez stronę skarżącą, mógł rozpocząć bieg dopiero gdy T. zostały przyznane prawa strony. Wcześniej bowiem pozostawało w obrocie prawnym postanowienie organu I instancji (Dyrektora RZGW w [...]) o odmowie dopuszczenia T. do udziału na prawach strony w postępowaniu dotyczącym wydania nakazu usunięcia w międzywalu rzeczki [...] przerostów wiklinowych. Zatem przez dniem [...] marca 2011 r., tj. dniem wydania przez Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. ostatecznej decyzji o dopuszczeniu do udziału na prawach strony w tym postępowaniu, T. nie posiadało żadnych uprawnień procesowych, w tym wynikających z art. 147 k.p.a, wobec zakończonego ostatecznie w I instancji postępowania administracyjnego w sprawie wydania nakazu usunięcia przerostów wiklinowych. Ponadto skarżący uważa, że zasięgnięcie dowodu - poprzez uzyskanie oświadczenia na piśmie od pracownika Zarządu Zlewni [...]- A.K. - powinno odbyć się wyłącznie poprzez przesłuchanie tej osoby w charakterze świadka, co powinno skutkować również powiadomieniem wszystkich stron postępowania w sprawie wznowienia dotyczącego decyzji ostatecznej o możliwości wzięcia udziału w tym przesłuchaniu. Skoro zaś strona nie została uprzedzona o przeprowadzeniu takiego dowodu, to dowód taki nie może być podstawą wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 zwanej dalej jako p.p.s.a. ), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane ustawie. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji i w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa wyeliminowanie takiego aktu z obrotu prawnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] maja 2012 r., jak również poprzedzające je postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia z dnia [...] stycznia 2011 r., znak: [...], wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania zostało zainicjowane wnioskiem Ogólnopolskiego T. z dnia [...] marca 2011 r. We wniosku tym wskazano, że w ocenie T., wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. jest uzasadnione, albowiem w sprawie zachodzą przesłanki wznowienia wskazane w art. 145 § 4, 7 i 8 k.p.a. W świetle regulacji k.p.a. postępowanie administracyjne w przedmiocie wznowienia postępowania przeprowadzane jest w dwu etapach. W pierwszym z nich, badana jest dopuszczalność wznowienia postępowania, przy czym kończy się ono orzeczeniem w przedmiocie wznowienia postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) bądź postanowieniem o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.), natomiast w drugim etapie dopiero może być oceniane, czy w sprawie zachodzą przyczyny wznowienia postępowania (art. 149 § 2 k.p.a.) oraz, o ile przyczyn takie zachodzą, czy konkretne orzeczenie musi być zmienione bądź uchylone, co znajduje wyraz w odrębnym orzeczeniu (art. 151 k.p.a.). Przesłankami odmowy wznowienia postępowania może być m.in. ustalenie, iż wnioskuje o to podmiot nie mający legitymacji do żądania wszczęcia postępowania w tym przedmiocie, uchybienie terminowi wynikającemu z art. 148 lub 145a § 2 k.p.a., czy nie powołanie we wniosku przyczyn wznowienia wskazanych w art. 145 §. 1 lub 145a § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 147 k.p.a wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje zaś tylko na żądanie strony. Aby zatem skutecznie żądać wznowienia postępowania podmiot występujący z wnioskiem musi wykazać po pierwsze, że jest stroną a po drugie stosownie do art. 148 § 1 k.p.a. wnieść podanie o wznowienie postępowania do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a w przypadku powoływania się na przyczynę wznowienia określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a w terminie miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a). W rozpoznawanej sprawie nie jest sporny stan faktyczny. W toku postępowania w przedmiocie nakazania Zarządowi Zlewni [...] usunięcia tzw. przerostów wiklinowych, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] wydał - w dniu [...] października 2010 r. - postanowienie o odmowie dopuszczenia skarżącego do udziału w tym postępowaniu. Orzeczenie to pozostawało w obrocie prawnym na dzień wydania przez Regionalnego Dyrektora Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] postanowienia w przedmiocie nakazania usunięcia tzw. przerostów wiklinowych - tj. w dniu [...] stycznia 2011 r. Postanowienie o odmowie dopuszczenia Ogólnopolskiego T. do udziału w postępowaniu zostało uchylone dopiero w dniu [...] marca 2011 r. i z tym dniem dopuszczono Stowarzyszenie do udziału w postępowaniu. W niniejszej sprawie organy obu instancji odmówiły wznowienia postępowania, bowiem uznały, że T. nie uprawdopodobniło, że zachowało termin na wystąpienie z wnioskiem o wznowienie postępowania. Organy przyjęły jednocześnie, że data [...] marca 2011 r. tj. data doręczenia stronie skarżącej postanowienia Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...]marca 2011 r. o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu w sprawie nakazania Zarządowi Zlewni [...] usunięcia z międzywała [...] tzw. przerostów wiklinowych nie ma znaczenia dla biegu terminu do złożenia wniosku o wznowię postępowania zakończonego tą decyzją. Uznały bowiem, że nie istniały żadne przeszkody prawne, które uniemożliwiłyby złożenie przez T. wniosku o wznowienie postępowania w wymaganym terminie, tj. przed zakończeniem postępowania w sprawie dopuszczenia T. do udziału w tym postępowaniu na prawach strony. Organy ustaliły jednocześnie, że A.K. (pracownik Zarządu [...]) do dnia [...] marca 2011 r. nie informował strony skarżącej o wydaniu decyzji i na tej podstawie odmówiły wznowienia postępowania. Zdaniem Sądu, organy obu instancji rozważając, czy spełnione zostały przesłanki do wznowienia postępowania, w sposób nieuprawniony uznały, że T. nienieuprawdopodobniło zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Decydujące znaczenie w niniejszej sprawie ma fakt, że ostatecznym postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. dopuszczono T. do udziału w postępowaniu na prawach strony. Pominięto więc w swoich rozstrzygnięciach kwestię udziału skutków prawnych orzeczenia, którym uchylono postanowienie o odmowie dopuszczenia Ogólnopolskiego T. do udziału w postępowaniu. Tymczasem zdaniem Sądu Ogólnopolskie T. mógł skutecznie wnosić o wznowienie postępowania od dnia doręczenia mu ostatecznego postanowienia Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] marca 2011 r. o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu na prawach strony tj. od dnia [...] marca 2011 r. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Natomiast art. 148 § 2 stanowi, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Z powołanych przepisów wynika zatem, iż o wznowienie postępowania może ubiegać się wyłącznie strona (podmiot na prawach strony). Rozważając zatem kwestie zachowania przez [...] terminu na wniesienie wniosku o wznowienie postępowania nie można było pominąć kwestii przyznania tej organizacji statusu podmiotu na prawach strony. Postanowienie o dopuszczeniu doręczono [...] w dniu [...] marca 2011 r. a wniosek o wznowienie postępowania złożony został w dniu [...] marca 2011 r. W ocenie Sądu wobec powyższego uznać należy, iż został zachowany termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów skargi, stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie, organy obu instancji orzekając w przedmiocie dopuszczalności wszczęcia postępowania (odmawiając jego wszczęcia) odwołały się do okoliczności istotnych dopiero na kolejnym jego etapie. Prezes Krajowego,Zarządu Gospodarki Wodnej oraz Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej ocenili bowiem w istocie, czy zachodzi przesłanka wznowienia postępowania powołana we wniosku o wznowienie postępowania przez stronę (tj. czy decyzja o dopuszczeniu Towarzystwa do udziału w postępowaniu stanowiła zagadnienie wstępne), co, jak wskazano, może nastąpić dopiero na etapie późniejszym, po przesądzeniu, że prowadzenie postępowania w związku z wnioskiem Ogólnopolskiego T. jest w ogóle dopuszczalne. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a, uchylił zaskarżone postanowienia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów zapadło w oparciu o art. 200 p.p.s.a . Rozpoznając ponownie sprawę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] rozpatrzy wniosek Ogólnopolskiego T. o wznowienie postępowania, uwzględniając wskazówki, zawarte w niniejszym wyroku.