I OZ 57/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 821/12 odmawiające przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Podlaskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia [...] sierpnia 2012 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia dostępu do informacji publicznej w części dotyczącej danych osobowych postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił przywrócenia S. T. terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Podlaskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia [...] sierpnia 2012 r., Nr [...]. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd stwierdził, że pismo wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi zostało doręczone skarżącemu w dniu 15 października 2012 r. (k-11), a termin do dokonania czynności upłynął bezskutecznie z dniem 22 października 2012 r. W dniu 24 października 2012 r. (data stempla pocztowego) Skarżący zwrócił się z prośbą o nadesłanie wniosku w sprawie przyznania prawa pomocy. Następnie w dniu 16 listopada 2012 r. skarżący uzupełnił pismo z dnia 24 października 2012 r. poprzez dopisanie tamże wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku w sprawie przyznania prawa pomocy (k-31). Strona skarżąca podniosła, że przekroczyła termin ze względu na to, iż zapomniała wysłać przygotowaną w kopertach korespondencję. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 25 października 2012 r. skarżący został wezwany do nadesłania jednego odpisu pisma z dnia 24 października 2012 r. (wniosek o przywrócenie terminu) w terminie 7 dni. Skarżący w dniu 5 listopada 2012 r. nadesłał żądaną kopię oraz wypełniony formularz PPF zawierający wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wniosek skarżącego dotyczący przywrócenia terminu do nadesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd potraktował jako wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi i postanowieniem z dnia 29 listopada 2012 r. odmówił przywrócenia tego terminu z uwagi na brak uprawdopodobnienia przez skarżącego, że uchybienie w tym zakresie nastąpiło bez jego winy. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 10 grudnia 2012 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Pismem z tego samego dnia skarżący wniósł zażalenie na postanowienie odmawiające mu przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi, podnosząc iż ze względu na zły stan zdrowia (I grupa inwalidzka) zapomniał wysłać stosownego pisma do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest w sytuacji, gdy uchybienie to nie było przez stronę zawinione i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, o czym stanowi art. 87 § 2 tej ustawy. W tej materii stanowisko orzecznictwa i piśmiennictwa jest utrwalone. Nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2002 r., II SA/Wr 1329/01, dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych https://cbois.nsa.gov.pl), czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2000 r., SA/Sz 1117/99, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych https://cbois.nsa.gov.pl), bądź nieznajomość prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 1998 r. I SA/Łd 153/97, LEX nr 37127). Zaznaczyć należy, iż kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., II SA 4162/01, Monitor Prawniczy 2003, nr 8, s. 340). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona obiektywnie nie mogła usunąć przeszkody w jego dochowaniu. Podkreślić należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wykaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby w niniejszej sprawie zastosować art. 86 § 1 P.p.s.a., gdyż okoliczności, iż skarżący zapomniał o uiszczeniu wpisu w terminie nie można kwalifikować jako braku winy. Z tych powodów argumenty skarżącego podniesione w rozpoznawanym zażaleniu nie mogły mieć wpływu na pozytywne jego rozpoznanie. Ubocznie wskazać należy, że wniosek skarżącego dotyczący przywrócenia terminu do nadesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd I instancji słusznie potraktował jako wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Dzięki temu skarżący miał możliwość ewentualnego wykazania braku winy w uchybieniu siedmiodniowemu terminowi do uiszczenia wpisu. Wynika to z faktu, iż do dokonania właśnie tej czynności przepisy prawa przewidują siedmiodniowy termin, a nie do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Działanie Sądu było zatem dla skarżącego korzystne. Brak zasadności składania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika z faktu, że ustawodawca nie ograniczył prawa strony do jego wniesienia żadnym terminem, jednakże w stanie faktycznym zaistniałym w tym postępowaniu wniosek ten, aby przerwać bieg siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu sądowego, musiał być złożony właśnie w tym terminie. W niniejszej sprawie wniosek o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu został złożony w dniu 24 października 2012 r. (data stempla pocztowego k-18), podczas gdy termin do uiszczenia wpisu upłynął z dniem 22 października 2012 r. Zatem wniosek ten został złożony już po upływie terminu do uiszczenia wpisu. Z kolei złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy po upływie wyżej wymienionego terminu, nawet jeżeli wniosek ten zostanie rozpoznany zgodnie z żądaniem strony (tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie), nie ma żadnego wpływu na obowiązek i terminowość uiszczania przez nią opłat, do których została wezwana na mocy prawomocnego zarządzenia w tym przedmiocie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 31/12, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych https://cbois.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.