I SA/Wa 1159/12

WyrokWSA w Warszawie2012-11-29

Skład orzekający: Iwona Kosińska, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Elżbieta Sobielarska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo odmówiły ustalenia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną w okresie powojennym, opierając się na przepisach o przedawnieniu roszczeń, mimo wcześniejszego wyroku sądu administracyjnego nakazującego zastosowanie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając naruszenie przez organy art. 153 PPSA. Organy nie zastosowały się do wiążącej oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku WSA, który nakazywał rozpatrzenie wniosku odszkodowawczego na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż wniosek nie został rozpoznany przed wejściem w życie tej ustawy. Ponadto, organy błędnie zastosowały przepisy dekretu o nabywaniu nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych, które nie miały zastosowania w sytuacji, gdy postępowanie odszkodowawcze nie zostało wszczęte przed złożeniem wniosku. Sąd wskazał również na naruszenie przepisów KPA dotyczących dokładnego wyjaśnienia sprawy i zebrania materiału dowodowego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość leśną wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa w latach powojennych. Po wcześniejszym uchyleniu przez WSA decyzji umarzającej postępowanie, organy ponownie odmówiły ustalenia odszkodowania, tym razem opierając się na przedawnieniu roszczenia wynikającym z przepisów dekretu o nabywaniu nieruchomości. S. L., jako spadkobierczyni, wniosła skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty odmawiającą odszkodowania.
Rozstrzygnięcie
1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej S. L. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Kinga Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2012 r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej S. L. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania S. L. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2012 r. odmawiającej ustalenia odszkodowania za nieruchomość leśną o pow. [...] ha położoną we wsi [...] gm. [...], wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa na mocy decyzji Prezydium [...] Rady Narodowej od spadkobierców W. L., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Nieruchomość położona w granicach gromady [...], o powierzchni [...] ha została zabrana przez okupanta niemieckiego w latach 1939-1945, a następnie po zakończeniu drugiej wojny światowej wywłaszczona na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] stycznia 1951 r., nr [...] (sprostowanego postanowieniem z dnia [...] czerwca 1970 r., nr [...]) na rzecz Skarbu Państwa – Rejon Lasów Państwowych w S. Pismem z dnia [...] września 1970 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w G. przesłało do Wojewódzkiego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w W. wykaz osób, które zgłosiły roszczenia o odszkodowanie za grunty wywłaszczone w latach 1950-1951 na rzecz Skarbu Państwa. W wykazie tym widniało również nazwisko H. L., która w dniu [...] maja 1970 r. złożyła do Komisji do Spraw Ustalenia Odszkodowania przy Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. wniosek o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Pismem z dnia [...] października 2006 r. S. L. zwróciła się do Starosty [...] o rozpatrzenie wniosku H. L. z dnia [...] maja 1970 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość leśną o pow. [...] ha położoną we wsi [...] gm. [...], wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa na mocy ww. decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] stycznia 1951r. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] Starosta [...] umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Od decyzji powyższej S. L. złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy twierdząc, że przepisu art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie stosuje się do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie tej ustawy, a zatem do spraw, w których przed dniem 1 stycznia 1998 r. wydano decyzję o wywłaszczeniu albo przed tą datą nastąpiło nabycie lub przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa bez ustalenia odszkodowania. Uznał zatem, że wobec braku materialnoprawnych podstaw orzekania, postępowanie w zakresie żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość należało umorzyć jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Na skutek wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1539/10 uchylił powyższą decyzję Wojewody [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] wskazując, że błędny jest pogląd organów, iż brak jest podstaw do zastosowania w sprawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd wskazał, że skoro wniosek H. L. (popierany przez S. L.) nie został rozpoznany przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, to zgodnie z art. 233 tej ustawy, powinien być załatwiony na podstawie obecnie obowiązujących przepisów. Jednocześnie wskazał, że rozpatrując sprawę o odszkodowanie organ musi uwzględnić stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę Starosta [...] decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] odmówił ustalenia odszkodowania za nieruchomość leśną o powierzchni [...]ha, położoną we wsi [...], gmina [...] wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa na mocy orzeczenia Prezydium [...] Rady Narodowej z dnia [...] stycznia 1951 r. od spadkobierców W. L. zmarłego [...] grudnia 1949 r. w S. Powołując się na przepis art. 39 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (tekst jednolity: Dz. U. z 1952 r. Nr 2, poz. 31), Starosta [...] uznał, że roszczenie odszkodowawcze w niniejszej sprawie przedawniło się. W myśl bowiem powyższego przepisu roszczenia odszkodowawcze przedawniły się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. Organ przywołał przepis art. 9 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 25) z którego wynika, iż terminy przedawnienia roszczeń odszkodowawczych w sprawach w których orzeczenie o wywłaszczeniu zostało wydane ostatecznie w toku instancji lub uprawomocniło się przed wejściem w życie tej ustawy zaczynają biec od daty jej wejścia w życie tj. od dnia 31 stycznia 1952 r. Z powyższego wynika zatem, zdaniem organu, że roszczenia odszkodowawcze przedawniły się z dniem 31 stycznia 1955 r. Tymczasem wniosek H. L. o wypłatę odszkodowania złożony został w 1970 r., a zatem po przedawnieniu się roszczenia o wypłatę odszkodowania. Organ wskazał poza tym, że wprawdzie dekret z 26 kwietnia 1949 r. utracił już moc obowiązującą lecz w przypadku, gdy decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości stała się ostateczna upływ czasu przedawnienia roszczeń odszkodowawczych należy oceniać zgodnie z jego przepisami. Starosta [...] podkreślił ponadto, że w tej konkretnej sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem odnosi się on wyłącznie do sytuacji zaistniałych po wejściu w życie obecnie obowiązującej ustawy. Od decyzji powyższej odwołanie do organu wyższego stopnia wniosła S. L. reprezentowana przez pełnomocnika adwokata R. N. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1539/10, w którym Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 129 ust. 5, ustawy o gospodarce nieruchomościami nie stosuje się do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie tej ustawy, a zatem do spraw, w których przed dniem 1 stycznia 1998 r. wydano decyzję o wywłaszczeniu albo przed tą datą nastąpiło nabycie lub przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa bez ustalenia odszkodowania. Organ wskazał, że w sprawie niniejszej sporna nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 (Dz. U. Nr 20, poz. 138 i nr 67 poz. 527), oraz w oparciu o przepisy prawa o postępowaniu wywłaszczeniowym z dnia 24 września 1934 r. (Dz. U. R.P. Nr 86, poz. 776). Zgodnie z przepisami ww. dekretu ustalenie odszkodowania następowało na wniosek właściciela nieruchomości. Wojewoda [...] przywołał treść art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. nr 4, poz. 25), z którego wynika, że w sprawach prowadzonych na podstawie przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-45, w których nie zapadły ostateczne orzeczenia odszkodowawcze, zastosowanie miały przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. Organ wskazał przy tym, że zgodnie z art. 39 tego dekretu roszczenia odszkodowawcze przedawniły się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. Organ wyjaśnił także, że wprawdzie dekret utracił już moc obowiązującą, lecz w przypadku gdy decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości stała się ostateczna upływ czasu przedawnienia roszczeń odszkodowawczych należy oceniać zgodnie z jego przepisami. Ponadto zgodnie z treścią art. 9 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z 26 kwietnia 1949 r. terminy przedawnienia roszczeń odszkodowawczych w sprawach, w których orzeczenie o wywłaszczeniu zostało wydane ostatecznie w toku instancji lub uprawomocniło się przed wejściem w życie niniejszej ustawy zaczynają biec od daty wejścia w życie ustawy. Wojewoda [...] podniósł, że w omawianym stanie faktycznym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się prawomocne przed dniem wejścia w życie ww. ustawy, termin przedawnienia zaczął biec od dnia jej wejścia w życie, a zatem roszczenie odszkodowawcze wynikające z analizowanego orzeczenia uległo przedawnieniu z dniem 31 stycznia 1955 r. Wojewoda [...] przywołał także pismo Ministerstwa Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] sierpnia 1961 r., którym zawiadomiło ono, iż nie zrzeka się z korzystania z przysługującego mu zarzutu przedawnienia roszczeń dotyczących ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości położonych w powiecie gostynińskim zajętych przez władze okupacyjne pod zalesienie, a następnie wywłaszczonych w 1951 r. Organ podkreślił, że w sprawie niniejszej nie uzyskano dowodów potwierdzających wystąpienie przez byłych właścicieli z wnioskiem o ustalenie odszkodowania w terminie, który ewentualnie skutkowałby przerwaniem biegu przedawnienia. Biorąc pod uwagę, że S. L. skierowała do Starosty [...] podanie o rozpatrzenie wniosku H. L., który został złożony dnia 12 maja 1970 r., organ stwierdził, że wniosek ten złożony został po upływie terminu do jego złożenia. Słusznie zatem w ocenie Wojewody [...], organ pierwszej instancji odmówił przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość. Niezgadzając się z rozstrzygnięciem organu S. L. reprezentowana przez pełnomocnika adwokata R. N. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze strona zarzuciła organom m.in: - naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 129 ust. 5 pkt. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez zaniechanie ustalenia odszkodowania należnego skarżącej na podstawie przepisów ustawy, mimo, że organy administracji były do tego zobowiązane oceną prawną dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w warszawie w orzeczeniu z dnia 16 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1539/10; - naruszenie art. 129 ust. 5 pkt 1 ugn w zw. z art. 233 ugn poprzez ich niezastosowanie, mimo iż w niniejszej sprawie było to konieczne dla prawidłowości rozstrzygnięcie wydanego w przedmiotowej sprawie; - naruszenie art. 7, 8 i 77 § 1 kpa, polegające na niezasadnym zaniechaniu podjęcia przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; - naruszenie art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 80 kpa polegające na dokonaniu rażąco błędnych ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie; - naruszenie art. 6 i 7 ustawy zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, polegające na uznaniu, że mają one zastosowanie w niniejszej sprawie; - naruszenie art. 39 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. poprzez uznanie, że roszczenie skarżącej przedawniło się mimo, iż w rzeczywistości nie podstaw do uznania roszczenia skarżącej za przedawnione. Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone z uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej "ppsa"). Istotą sporu w niniejszej sprawie jest roszczenie odszkodowawcze za nieruchomość leśną o pow. [...] ha położoną we wsi [...] gm. [...], wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa na mocy decyzji Prezydium [...] Rady Narodowej z dnia [...]stycznia 1951 r. Jak wynika z treści tego orzeczenia podstawą jego wydania były przepisy dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz. U. R. P. Nr 86 poz. 776) oraz przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 roku - Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. nr 86, poz. 776, ze zm.) - dalej jako "rozporządzenie z 1934 roku". Przede wszystkim wskazać należy, że sprawa niniejsza była już przedmiotem badania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, który wyrokiem z dnia 16 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1539/10 uchylił decyzję Wojewody [...][...] czerwca 2010 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie. Na gruncie niniejszej sprawy podstawową kwestią jest zatem ocena przeprowadzonego przez organ drugiej instancji postępowania wyjaśniającego z punktu widzenia wiążącej oceny prawnej wyrażonej przez sąd administracyjny. Zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Podkreślić należy, że przepis powyższy ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że zarówno organ administracji publicznej jak i sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, muszą uwzględnić ocenę prawną i wskazania wyrażone wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci na przykład braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie nie uwzględniły oceny prawnej wyrażonej w powyższym orzeczeniu czym naruszyły przepis art. 153 ppsa. W orzeczeniu z dnia 16 lutego 2011 r. Sąd uznał za błędny pogląd organów, że w sprawie niniejszej brak jest podstaw do zastosowania art. 129 ust. 5 pkt ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. ustawy o gospodarce nieruchomościami wyraźnie wskazując, że skoro wniosek odszkodowawczy H. L. nie został rozpoznany przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami to zgodnie z art. 233 tej ustawy powinien był załatwiony na podstawie obecnie obowiązujących przepisów. Pogląd ten skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy obu instancji nie zastosowały się do jasnych wytycznych Sądu, wadliwie stosując w to miejsce art. 6 i 7 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r., Nr 4 poz. 25). Podkreślić w tym miejscu należy, że obowiązujące w dacie wydania badanej decyzji rozporządzenie z 1934 roku Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym, zostało uchylone przepisami ustawy z dnia 29 grudnia 1951 roku zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 31 stycznia 1952 roku, nr 4, poz. 25). W art. 2 tej ustawy wskazano, że tracą moc wszystkie dotychczasowe przepisy w sprawach, dotyczących wywłaszczenia nieruchomości. Z art. 7 ust. 1 tej ustawy wynika, że postępowanie z wniosku o ustalenie odszkodowania w sprawach wymienionych w art. 5 i 6, które nie zostały ostatecznie zakończone, będzie prowadzone dalej na zasadach dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. (Dz. U. R. P. nr 27, poz. 197 i nr 55, poz. 438) zarówno co do wysokości i trybu ustalenia odszkodowania, jak i co do sposobu wypłaty odszkodowania. W art. 9 ww. ustawy znalazła się natomiast regulacja, zgodnie z którą terminy przedawnienia roszczeń odszkodowawczych w sprawach, w których orzeczenie o wywłaszczeniu zostało wydane ostatecznie w toku instancji lub uprawomocniło się przed wejściem w życie niniejszej ustawy - zaczynają biec od daty wejścia w życie tej ustawy. Jeżeli w powyższych sprawach przedawnienie - stosownie do przepisów dotychczasowych - nastąpiło we wcześniejszym terminie, przedawnienie następuje w terminie, obliczonym według przepisów dotychczasowych. Przepisami tej ustawy wprowadzono również do dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, art. 38a ust. 1, zgodnie z którym roszczenia odszkodowawcze przedawniają się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. Stanowisko organów obu instancji sformułowane w oparciu o cytowane wyżej przepisy nie ma jednak zastosowania do ustalonego na gruncie niniejszej sprawy stanu faktycznego. Z treści art. 7 ww. ustawy wprost bowiem wynika, że przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych mają zastosowanie wyłącznie do sytuacji, gdy postępowanie z wniosku o ustalenie odszkodowania zostało wszczęte a nie zostało zakończone ostatecznie. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika natomiast, że postępowanie w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nie zostało wszczęte przed złożeniem wniosku przez H. L. w dniu [...] maja 1970 r. Pismo Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej informujące o braku podstaw do uwzględnienia roszczeń o przyznanie odszkodowania, na które powołuje się w uzasadnieniu swojej decyzji Starosta [...], jest jedynie informacją o stanowisku strony i nie przesądza o toczącym się postępowaniu. Rację ma zatem strona skarżąca zarzucając organom naruszenie przepisu art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. Przepisy te nie mają bowiem w tej sprawie zastosowania. Postępowanie wywłaszczeniowe zakończono decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 1951 r., a postępowanie odszkodowawcze przed datą [...] maja 1970 r. nie zostało zainicjowane. Jedynie na marginesie, wyjaśnić wypada, że także wywód Wojewody [...] odnoszący się do kwestii przedawnienia roszczenia odszkodowawczego H. L. jest błędny. Przedawnienie uwzględnia się bowiem jedynie na zarzut uprawnionego. W sprawie niniejszej, zdaniem Sądu, zarzut taki nie został podniesiony. Dowodem na jego podniesienie nie jest bowiem pismo Ministerstwa Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego, w którym zawiadomiło ono jedynie ogólnie, że nie zrzeka się skorzystania z zarzutu przedawnienia. Dodatkowo wskazać należy, że dokonując ustaleń w niniejszej sprawie organu dopuściły się naruszenia przepisów art. 7, 77 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego. Mając na uwadze ww. regulacje organy winny były podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło