I SA/Wa 1159/12
WyrokWSA w Warszawie2012-11-29
Skład orzekający: Iwona Kosińska, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Elżbieta Sobielarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo odmówiły ustalenia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną w okresie powojennym, opierając się na przepisach o przedawnieniu roszczeń, mimo wcześniejszego wyroku sądu administracyjnego nakazującego zastosowanie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając naruszenie przez organy art. 153 PPSA. Organy nie zastosowały się do wiążącej oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku WSA, który nakazywał rozpatrzenie wniosku odszkodowawczego na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż wniosek nie został rozpoznany przed wejściem w życie tej ustawy. Ponadto, organy błędnie zastosowały przepisy dekretu o nabywaniu nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych, które nie miały zastosowania w sytuacji, gdy postępowanie odszkodowawcze nie zostało wszczęte przed złożeniem wniosku. Sąd wskazał również na naruszenie przepisów KPA dotyczących dokładnego wyjaśnienia sprawy i zebrania materiału dowodowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość leśną wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa w latach powojennych. Po wcześniejszym uchyleniu przez WSA decyzji umarzającej postępowanie, organy ponownie odmówiły ustalenia odszkodowania, tym razem opierając się na przedawnieniu roszczenia wynikającym z przepisów dekretu o nabywaniu nieruchomości. S. L., jako spadkobierczyni, wniosła skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty odmawiającą odszkodowania.Rozstrzygnięcie
1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej S. L. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Kinga Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2012 r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej S. L. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania S. L. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2012 r. odmawiającej ustalenia odszkodowania za nieruchomość leśną o pow. [...] ha położoną we wsi [...] gm. [...], wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa na mocy decyzji Prezydium [...] Rady Narodowej od spadkobierców W. L., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Nieruchomość położona w granicach gromady [...], o powierzchni [...] ha została zabrana przez okupanta niemieckiego w latach 1939-1945, a następnie po zakończeniu drugiej wojny światowej wywłaszczona na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] stycznia 1951 r., nr [...] (sprostowanego postanowieniem z dnia [...] czerwca 1970 r., nr [...]) na rzecz Skarbu Państwa – Rejon Lasów Państwowych w S.
Pismem z dnia [...] września 1970 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w G. przesłało do Wojewódzkiego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w W. wykaz osób, które zgłosiły roszczenia o odszkodowanie za grunty wywłaszczone w latach 1950-1951 na rzecz Skarbu Państwa. W wykazie tym widniało również nazwisko H. L., która w dniu [...] maja 1970 r. złożyła do Komisji do Spraw Ustalenia Odszkodowania przy Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. wniosek o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
Pismem z dnia [...] października 2006 r. S. L. zwróciła się do Starosty [...] o rozpatrzenie wniosku H. L. z dnia [...] maja 1970 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość leśną o pow. [...] ha położoną we wsi [...] gm. [...], wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa na mocy ww. decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] stycznia 1951r.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] Starosta [...] umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
Od decyzji powyższej S. L. złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy twierdząc, że przepisu art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie stosuje się do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie tej ustawy, a zatem do spraw, w których przed dniem 1 stycznia 1998 r. wydano decyzję o wywłaszczeniu albo przed tą datą nastąpiło nabycie lub przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa bez ustalenia odszkodowania. Uznał zatem, że wobec braku materialnoprawnych podstaw orzekania, postępowanie w zakresie żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość należało umorzyć jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego.
Na skutek wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1539/10 uchylił powyższą decyzję Wojewody [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] wskazując, że błędny jest pogląd organów, iż brak jest podstaw do zastosowania w sprawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd wskazał, że skoro wniosek H. L. (popierany przez S. L.) nie został rozpoznany przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, to zgodnie z art. 233 tej ustawy, powinien być załatwiony na podstawie obecnie obowiązujących przepisów. Jednocześnie wskazał, że rozpatrując sprawę o odszkodowanie organ musi uwzględnić stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji.
Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę Starosta [...] decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] odmówił ustalenia odszkodowania za nieruchomość leśną o powierzchni [...]ha, położoną we wsi [...], gmina [...] wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa na mocy orzeczenia Prezydium [...] Rady Narodowej z dnia [...] stycznia 1951 r. od spadkobierców W. L. zmarłego [...] grudnia 1949 r. w S. Powołując się na przepis art. 39 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (tekst jednolity: Dz. U. z 1952 r. Nr 2, poz. 31), Starosta [...] uznał, że roszczenie odszkodowawcze w niniejszej sprawie przedawniło się. W myśl bowiem powyższego przepisu roszczenia odszkodowawcze przedawniły się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji.
Organ przywołał przepis art. 9 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 25) z którego wynika, iż terminy przedawnienia roszczeń odszkodowawczych w sprawach w których orzeczenie o wywłaszczeniu zostało wydane ostatecznie w toku instancji lub uprawomocniło się przed wejściem w życie tej ustawy zaczynają biec od daty jej wejścia w życie tj. od dnia 31 stycznia 1952 r. Z powyższego wynika zatem, zdaniem organu, że roszczenia odszkodowawcze przedawniły się z dniem 31 stycznia 1955 r. Tymczasem wniosek H. L. o wypłatę odszkodowania złożony został w 1970 r., a zatem po przedawnieniu się roszczenia o wypłatę odszkodowania.
Organ wskazał poza tym, że wprawdzie dekret z 26 kwietnia 1949 r. utracił już moc obowiązującą lecz w przypadku, gdy decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości stała się ostateczna upływ czasu przedawnienia roszczeń odszkodowawczych należy oceniać zgodnie z jego przepisami. Starosta [...] podkreślił ponadto, że w tej konkretnej sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem odnosi się on wyłącznie do sytuacji zaistniałych po wejściu w życie obecnie obowiązującej ustawy.
Od decyzji powyższej odwołanie do organu wyższego stopnia wniosła S. L. reprezentowana przez pełnomocnika adwokata R. N.
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1539/10, w którym Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 129 ust. 5, ustawy o gospodarce nieruchomościami nie stosuje się do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie tej ustawy, a zatem do spraw, w których przed dniem 1 stycznia 1998 r. wydano decyzję o wywłaszczeniu albo przed tą datą nastąpiło nabycie lub przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa bez ustalenia odszkodowania. Organ wskazał, że w sprawie niniejszej sporna nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 (Dz. U. Nr 20, poz. 138 i nr 67 poz. 527), oraz w oparciu o przepisy prawa o postępowaniu wywłaszczeniowym z dnia 24 września 1934 r. (Dz. U. R.P. Nr 86, poz. 776). Zgodnie z przepisami ww. dekretu ustalenie odszkodowania następowało na wniosek właściciela nieruchomości.
Wojewoda [...] przywołał treść art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. nr 4, poz. 25), z którego wynika, że w sprawach prowadzonych na podstawie przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-45, w których nie zapadły ostateczne orzeczenia odszkodowawcze, zastosowanie miały przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. Organ wskazał przy tym, że zgodnie z art. 39 tego dekretu roszczenia odszkodowawcze przedawniły się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. Organ wyjaśnił także, że wprawdzie dekret utracił już moc obowiązującą, lecz w przypadku gdy decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości stała się ostateczna upływ czasu przedawnienia roszczeń odszkodowawczych należy oceniać zgodnie z jego przepisami. Ponadto zgodnie z treścią art. 9 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z 26 kwietnia 1949 r. terminy przedawnienia roszczeń odszkodowawczych w sprawach, w których orzeczenie o wywłaszczeniu zostało wydane ostatecznie w toku instancji lub uprawomocniło się przed wejściem w życie niniejszej ustawy zaczynają biec od daty wejścia w życie ustawy.
Wojewoda [...] podniósł, że w omawianym stanie faktycznym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się prawomocne przed dniem wejścia w życie ww. ustawy, termin przedawnienia zaczął biec od dnia jej wejścia w życie, a zatem roszczenie odszkodowawcze wynikające z analizowanego orzeczenia uległo przedawnieniu z dniem 31 stycznia 1955 r. Wojewoda [...] przywołał także pismo Ministerstwa Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] sierpnia 1961 r., którym zawiadomiło ono, iż nie zrzeka się z korzystania z przysługującego mu zarzutu przedawnienia roszczeń dotyczących ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości położonych w powiecie gostynińskim zajętych przez władze okupacyjne pod zalesienie, a następnie wywłaszczonych w 1951 r. Organ podkreślił, że w sprawie niniejszej nie uzyskano dowodów potwierdzających wystąpienie przez byłych właścicieli z wnioskiem o ustalenie odszkodowania w terminie, który ewentualnie skutkowałby przerwaniem biegu przedawnienia.
Biorąc pod uwagę, że S. L. skierowała do Starosty [...] podanie o rozpatrzenie wniosku H. L., który został złożony dnia 12 maja 1970 r., organ stwierdził, że wniosek ten złożony został po upływie terminu do jego złożenia. Słusznie zatem w ocenie Wojewody [...], organ pierwszej instancji odmówił przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość.
Niezgadzając się z rozstrzygnięciem organu S. L. reprezentowana przez pełnomocnika adwokata R. N. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze strona zarzuciła organom m.in:
- naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 129 ust. 5 pkt. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez zaniechanie ustalenia odszkodowania należnego skarżącej na podstawie przepisów ustawy, mimo, że organy administracji były do tego zobowiązane oceną prawną dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w warszawie w orzeczeniu z dnia 16 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1539/10;
- naruszenie art. 129 ust. 5 pkt 1 ugn w zw. z art. 233 ugn poprzez ich niezastosowanie, mimo iż w niniejszej sprawie było to konieczne dla prawidłowości rozstrzygnięcie wydanego w przedmiotowej sprawie;
- naruszenie art. 7, 8 i 77 § 1 kpa, polegające na niezasadnym zaniechaniu podjęcia przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
- naruszenie art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 80 kpa polegające na dokonaniu rażąco błędnych ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie;
- naruszenie art. 6 i 7 ustawy zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, polegające na uznaniu, że mają one zastosowanie w niniejszej sprawie;
- naruszenie art. 39 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. poprzez uznanie, że roszczenie skarżącej przedawniło się mimo, iż w rzeczywistości nie podstaw do uznania roszczenia skarżącej za przedawnione.
Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone z uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej "ppsa").
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest roszczenie odszkodowawcze za nieruchomość leśną o pow. [...] ha położoną we wsi [...] gm. [...], wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa na mocy decyzji Prezydium [...] Rady Narodowej z dnia [...]stycznia 1951 r.
Jak wynika z treści tego orzeczenia podstawą jego wydania były przepisy dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz. U. R. P. Nr 86 poz. 776) oraz przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 roku - Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. nr 86, poz. 776, ze zm.) - dalej jako "rozporządzenie z 1934 roku".
Przede wszystkim wskazać należy, że sprawa niniejsza była już przedmiotem badania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, który wyrokiem z dnia 16 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1539/10 uchylił decyzję Wojewody [...][...] czerwca 2010 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie.
Na gruncie niniejszej sprawy podstawową kwestią jest zatem ocena przeprowadzonego przez organ drugiej instancji postępowania wyjaśniającego z punktu widzenia wiążącej oceny prawnej wyrażonej przez sąd administracyjny. Zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Podkreślić należy, że przepis powyższy ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że zarówno organ administracji publicznej jak i sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, muszą uwzględnić ocenę prawną i wskazania wyrażone wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci na przykład braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie nie uwzględniły oceny prawnej wyrażonej w powyższym orzeczeniu czym naruszyły przepis art. 153 ppsa.
W orzeczeniu z dnia 16 lutego 2011 r. Sąd uznał za błędny pogląd organów, że w sprawie niniejszej brak jest podstaw do zastosowania art. 129 ust. 5 pkt ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. ustawy o gospodarce nieruchomościami wyraźnie wskazując, że skoro wniosek odszkodowawczy H. L. nie został rozpoznany przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami to zgodnie z art. 233 tej ustawy powinien był załatwiony na podstawie obecnie obowiązujących przepisów. Pogląd ten skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy obu instancji nie zastosowały się do jasnych wytycznych Sądu, wadliwie stosując w to miejsce art. 6 i 7 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r., Nr 4 poz. 25).
Podkreślić w tym miejscu należy, że obowiązujące w dacie wydania badanej decyzji rozporządzenie z 1934 roku Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym, zostało uchylone przepisami ustawy z dnia 29 grudnia 1951 roku zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 31 stycznia 1952 roku, nr 4, poz. 25). W art. 2 tej ustawy wskazano, że tracą moc wszystkie dotychczasowe przepisy w sprawach, dotyczących wywłaszczenia nieruchomości. Z art. 7 ust. 1 tej ustawy wynika, że postępowanie z wniosku o ustalenie odszkodowania w sprawach wymienionych w art. 5 i 6, które nie zostały ostatecznie zakończone, będzie prowadzone dalej na zasadach dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. (Dz. U. R. P. nr 27, poz. 197 i nr 55, poz. 438) zarówno co do wysokości i trybu ustalenia odszkodowania, jak i co do sposobu wypłaty odszkodowania. W art. 9 ww. ustawy znalazła się natomiast regulacja, zgodnie z którą terminy przedawnienia roszczeń odszkodowawczych w sprawach, w których orzeczenie o wywłaszczeniu zostało wydane ostatecznie w toku instancji lub uprawomocniło się przed wejściem w życie niniejszej ustawy - zaczynają biec od daty wejścia w życie tej ustawy. Jeżeli w powyższych sprawach przedawnienie - stosownie do przepisów dotychczasowych - nastąpiło we wcześniejszym terminie, przedawnienie następuje w terminie, obliczonym według przepisów dotychczasowych. Przepisami tej ustawy wprowadzono również do dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, art. 38a ust. 1, zgodnie z którym roszczenia odszkodowawcze przedawniają się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji.
Stanowisko organów obu instancji sformułowane w oparciu o cytowane wyżej przepisy nie ma jednak zastosowania do ustalonego na gruncie niniejszej sprawy stanu faktycznego.
Z treści art. 7 ww. ustawy wprost bowiem wynika, że przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych mają zastosowanie wyłącznie do sytuacji, gdy postępowanie z wniosku o ustalenie odszkodowania zostało wszczęte a nie zostało zakończone ostatecznie.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika natomiast, że postępowanie w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nie zostało wszczęte przed złożeniem wniosku przez H. L. w dniu [...] maja 1970 r. Pismo Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej informujące o braku podstaw do uwzględnienia roszczeń o przyznanie odszkodowania, na które powołuje się w uzasadnieniu swojej decyzji Starosta [...], jest jedynie informacją o stanowisku strony i nie przesądza o toczącym się postępowaniu.
Rację ma zatem strona skarżąca zarzucając organom naruszenie przepisu art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. Przepisy te nie mają bowiem w tej sprawie zastosowania. Postępowanie wywłaszczeniowe zakończono decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 1951 r., a postępowanie odszkodowawcze przed datą [...] maja 1970 r. nie zostało zainicjowane.
Jedynie na marginesie, wyjaśnić wypada, że także wywód Wojewody [...] odnoszący się do kwestii przedawnienia roszczenia odszkodowawczego H. L. jest błędny. Przedawnienie uwzględnia się bowiem jedynie na zarzut uprawnionego. W sprawie niniejszej, zdaniem Sądu, zarzut taki nie został podniesiony. Dowodem na jego podniesienie nie jest bowiem pismo Ministerstwa Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego, w którym zawiadomiło ono jedynie ogólnie, że nie zrzeka się skorzystania z zarzutu przedawnienia.
Dodatkowo wskazać należy, że dokonując ustaleń w niniejszej sprawie organu dopuściły się naruszenia przepisów art. 7, 77 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego. Mając na uwadze ww. regulacje organy winny były podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło