II SA/Wa 1291/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.), , , Protokolant specjalista Elwira Sipak, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2012 r. sprawy ze skargi J. L. na postanowienie Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., działając na podstawie art. art. 58 w związku z art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił [...] J. M. przywrócenia do wniesienia odwołania od rozkazu personalnego Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] lutego 2012 r. w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dniem [...] lutego 2012 r. W motywach uzasadnienia organ wskazał, że J. L. raportem z dnia [...] grudnia 2011 r. zwrócił się do Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o zwolnienie ze służby w ABW z dniem [...] stycznia 2012 r. Podał, że funkcjonariusz został zwolniony ze służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dniem [...] lutego 2012 r. na podstawie art. 60 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2010 r. nr 29 , poz. 154 ze zm.). Stwierdził, że rozkaz ten został doręczony stronie w dniu 21 lutego 2012 r., natomiast funkcjonariusz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył w dniu 7 marca 2012 r. (data stempla pocztowego na kopercie), z uchybieniem czternastodniowego terminu. W związku z tym organ postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. stwierdził, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 K.p.a. J. L. pismem nadanym w Urzędzie Pocztowym w dniu 6 kwietnia 2012 r. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w przedmiocie zwolnienia go ze służby w ABW. W ocenie organu, funkcjonariusz informację o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy powziął w dniu 29 marca 2012 r. wraz z doręczeniem mu postanowienia z dnia [...] marca 2012 r. Dlatego siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynął w dniu 5 kwietnia 2012 r., co oznacza, że funkcjonariusz nadając wniosek w dniu 6 kwietnia 2012 r. uchybił terminowi określonemu w art. 58 § 1 K.p.a., co – zdaniem organu – spowodowało, że wniosek o przywrócenie terminu nie mógł zostać uwzględniony. J. L. wniósł na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie art. 58 § 1 i § 2 K.p.a., wnosząc o jego uchylenie w całości. Podkreślił, że przyczyna z powodu której nastąpiło uchybienie terminu nie ustała, czego organ nie uwzględnił, rozpatrując złożony przez niego wniosek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie kontroli Sądu poddane zostało rozstrzygnięcie o charakterze procesowym, w którym organ, wskazując jako podstawę działania art. 58 w związku z art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej K.p.a.), orzekł o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a., odwołanie od decyzji administracyjnej organu I instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia stronie. Odwołanie wniesione przez stronę z uchybieniem powyższego terminu oznacza, że czynność jego wniesienia jest bezskuteczna, zaś organ odwoławczy obowiązany jest - w myśli art. 134 K.p.a. - stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W przypadku natomiast uchybienia wskazanego wyżej terminu do wniesienia odwołania, strona może złożyć wniosek o jego przywrócenie. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Paragraf 2 przywołanego artykułu stanowi, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby wymagane jest dopełnienie czynności, dla której określony był termin. Ocena postępowania, jakie toczyło się w niniejszej sprawie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, prowadzi do wniosku, że postępowanie to było dotknięte wadami, które musiały prowadzić do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Podkreślić w tym miejscu należy, iż na organie administracji spoczywa obowiązek badania wniosku o przywrócenie terminu zgodnie z zasadami procedury administracyjnej. Powyższe oznacza, że ocena przesłanek zastosowania w sprawie art. 58 K.p.a., musi odbywać się z odwołaniem do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności konkretnego przypadku, przy uwzględnieniu wszelkich koniecznych środków dowodowych z uwzględnieniem słusznego interesu strony, a wszelkie niejasności i niedopowiedzenia nie mogą być interpretowane na jej niekorzyść. Podkreślić przy tym należy, że jedną z naczelnych zasad procedury administracyjnej jest wyrażona w art. 7 K.p.a. zasada prawdy materialnej, zgodnie z którą organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta znajduje rozwinięcie w dalszych przepisach, między innymi w art. 77 § 1 K.p.a., zgodnie którym organ administracji publicznej winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). W rozpoznawanej sprawie organ uchybił powyższym wymaganiom. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż we wniosku o przywrócenie terminu skarżący nie wskazał daty, w której ustała przyczyna uchybienia. W konsekwencji zatem na organie spoczywał obowiązek wezwania skarżącego do uzupełniania braków wniosku w tym zakresie (art. 64 § 2 K.p.a.), a także oceny powołanych przez skarżącego okoliczności w świetle orzeczenia Centralnej Komisji lekarskiej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego nr [...]. Przepis art. 58 § 1 K.p.a. wymaga bowiem uprawdopodobnienia okoliczności, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W tym miejscu trzeba też podkreślić, że w doktrynie wskazuje się na różnice między udowodnieniem a uprawdopodobnieniem faktu (okoliczności): udowodnienie czyni istnienie pewnego faktu pewnym, uprawdopodobnienie - tylko prawdopodobnym. Udowodnienie służy przekonaniu organu orzekającego o prawidłowości pewnego twierdzenia, zaś uprawdopodobnienie jest to czynność procesowa stwarzająca przekonanie o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, niedającym pewności, lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o pewnym fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Podkreślić przy tym należy, że sam fakt występowania w przepisie instytucji uprawdopodobnienia - nie zwalnia organu - orzekającego w sprawie z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Strona powinna zatem jedynie uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przepisanego dla dokonania danej czynności. Natomiast organ, stosownie do treści przepisu art. 7 K.p.a. zobowiązany jest do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Powtórzyć zatem należy, że sam fakt występowania w art. 58 § 1 K.p.a. instytucji uprawdopodobnienia braku winy nie zwalnia organu od podjęcia wszelkich działań, których celem z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy i potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności i okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2006 r., sygn. I OSK 1330/05, Lex Nr 2892598). W świetle powyższego, mająca miejsce w rozpoznawanej sprawie odmowa przywrócenia terminu bez uprzedniego wyjaśnienia okoliczności sprawy została oceniona przez pryzmat naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), zasady pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 K.p.a.) i zasady informowania (art. 9 K.p.a.). Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji powinien dokładnie zbadać stan faktyczny poprzez ocenę wpływu stanu zdrowia skarżącego, wynikającego zarówno z orzeczenia Centralnej Komisji Lekarskiej ABW nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz z załączonego do wniosku o przywrócenie terminu zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] kwietnia 2012 r. Z dokumentów tych wynika, że w dacie złożenia wniosku nie ustała przyczyna, na którą powołał się skarżący, uzasadniająca brak jego winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w przedmiocie zwolnienia ze służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. W tych okolicznościach Sąd uznał, że organ wydał orzeczenie bez uprzedniego wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających zasadnicze znaczenie w sprawie, czym naruszył przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) i orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. W oparciu zaś o art. 152 ww. ustawy Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia w całości.