I OSK 308/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.W.-K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 grudnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 976/12 odrzucające skargę M.W.-K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 5 września 2012r. nr [..] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 976/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę M.W-K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 5 września 2012r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 26 września 2012 r. pełnomocnik M.W.-K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 5 września 2012r. nr [..] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 21 czerwca 2012 r. w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. Pełnomocnik wskazała, że pełnomocnictwo do wniesienia skargi zostało przedłożone wraz z inną skargą, która wpłynęła wcześniej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 października 2012 r. pełnomocnik strony skarżącej została wezwana do nadesłania pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca wezwanie została doręczona pełnomocnikowi w dniu 7 listopada 2012 r., co wynika z dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sądowych. W zakreślonym terminie pełnomocnik nie nadesłała pełnomocnictwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucając skargę wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W myśl art. 37 § 1 P.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Ponadto w orzecznictwie przyjmuje się, że niedołączenie do skargi pełnomocnictwa należy uznać za brak formalny skargi, który uniemożliwia nadanie jej dalszego biegu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005 r., GSK 1337/04, ONSA i WSA 2005, nr 5, poz. 91). Organ administracji nie ma obowiązku poszukiwania pełnomocnictwa w aktach innych niż akta konkretnej sprawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2007 r., sygn. akt II FSK 990/06 i z dnia 27 lutego 2007 r., sygn. akt I GSK 700/06). W takiej sytuacji znajduje zastosowanie art. 49 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Jeżeli braki ma pismo będące skargą, jest to rygor odrzucenia skargi. Sąd I instancji podkreślił, że pomimo wezwania, brak formalny skargi M.W.-K. nie został uzupełniony, gdyż nie zostało nadesłane pełnomocnictwo procesowe do występowania w jej imieniu. W tej sytuacji Sąd I instancji odrzucił wniesioną w imieniu M.W.-K. skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniosła M.W.-K., domagając się jego uchylenia i oraz wnosząc o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. 1) art. 46 § 3 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z uwagi na brak pełnomocnictwa procesowego mimo, iż pełnomocnictwo to zostało do sprawy złożone; 2) art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi, która nie miała zarzucanego jej braku formalnego. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej wskazała, iż pełnomocnictwo zostało złożone wraz ze skargą na postanowienie SKO z dnia 3 sierpnia 2012 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Natomiast w ocenie skarżącej, skarga na postanowienie SKO z dnia 5 września 2012 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, została wniesiona do tej samej sprawy, zatem sprawy te są tożsame, a pełnomocnictwo złożone do pierwszej sprawy obejmowało reprezentowanie strony w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Niewypełnienie obowiązku dołączenia przy pierwszej czynności procesowej pełnomocnictwa z podpisem mocodawcy - wymogu wynikającego z art. 37 § 1 P.p.s.a. - stanowi brak formalny, do którego uzupełnienia wzywa stronę przewodniczący (art. 49 § 1 P.p.s.a.). W przypadku nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi, Sąd zobligowany jest do jej odrzucenia, stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można postawić w sposób uzasadniony w rozpoznawanej sprawie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach zarzutu naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., skoro nie ulega wątpliwości, że wraz ze skargą na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 5 września 2012 r. wniesioną przez M.W.-K., nie zostało złożone pełnomocnictwo upoważniające adw. M.K.-G. do reprezentowania jej w postępowaniu sądowym w niniejszej sprawie. Należy podkreślić, że zarówno art. 37 § 1 jak i art. 29 P.p.s.a. regulują niezwykle istotne kwestie procesowe. Po pierwsze właściwe ich zastosowanie daje sądowi administracyjnemu pewność, że dana osoba lub pełnomocnik są rzeczywiście upoważnieni do dokonania konkretnej czynności, po drugie stanowi gwarancję dla strony, iż będzie należycie reprezentowana w toczącym się postępowaniu. Analizowane przepisy nabierają szczególnego znaczenia zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę jak poważne konsekwencje mogą wystąpić gdyby nie interpretować ich w sposób ścisły, czyli taki jak uczynił to Sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a. nienależyte umocowanie pełnomocnika powoduje nieważność postępowania. Także stosownie do treści art. 271 pkt 2 P.p.s.a. nienależyta reprezentacja strony, której przejawem jest działanie w jej imieniu nieumocowanej osoby, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania z powodu jego nieważności. Skoro zatem ustawodawca nałożył na sądy administracyjne obowiązek, by wyegzekwować wykazanie tego umocowania przy pierwszej czynności procesowej, to realizacja tej powinności przez Sąd pierwszej instancji nie może stanowić podstawy do formułowania skutecznych zarzutów kasacyjnych. Stosownie do powołanego przepisu art. 37 § 1 P.p.s.a. pełnomocnik strony obowiązany jest dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa przy pierwszej czynności procesowej. Z brzmienia tego przepisu wynika, że ze wskazanego obowiązku nie zwalnia umocowanie pełnomocnika w toku postępowania przed organami administracyjnymi. Co więcej, w sytuacji gdy przed Sądem toczy się kilka tożsamych spraw tego samego skarżącego, reprezentowanego przez tego samego pełnomocnika, do akt sądowych każdej ze spraw należy dołączyć jeden z dokumentów wymienionych w omawianym przepisie i obowiązkowi temu nie czyni zadość przedłożenie jednego tylko pełnomocnictwa, chociażby w piśmie przewodnim wskazano na sygnatury innych spraw, zawisłych przed danym sądem (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2007 r., sygn. akt I FSK 784/06). Oceny Sądu nie zmienia zatem argumentacja skargi kasacyjnej, że złożenie pełnomocnictwa w trakcie wniesienia skargi na postanowienie SKO z dnia 3 sierpnia 2012 r. zwalnia stronę skarżącą z obowiązku wskazanego w art. 37 § 1 i art. 46 § 3 P.p.s.a., jak również twierdzenie, iż pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącej zostało również złożone do akt postępowania administracyjnego. Wykładnia systemowa obu tych przepisów wskazuje, że pierwszy z nich dotyczy czynności a drugi pism w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Oznacza to, że zwalnia od obowiązku złożenia pełnomocnictwa jedynie sytuacja, gdy pełnomocnik przedtem złożył to pismo w danej sprawie sądowoadministracyjnej, a nie w jakiejkolwiek sprawie. Nie zwalnia od obowiązku przedłożenia pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym przedłożenie pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym, ani złożenie tegoż dokumentu do innej sprawy sądowoadministracyjnej (por. wyrok NSA z 23 sierpnia 2005 r., FSK 1955/04, także postanowienie NSA z 19 kwietnia 2011 r., I FSK 1305/10). Reasumując, stosownie do art. 37 § 1, art. 29 oraz art. 46 § 2 i 3 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach miał prawo by wezwać pełnomocnika do złożenia pełnomocnictwa, bez względu na zakres jego umocowania i fakt jego złożenia w innej sprawie sądowej oraz przed organami administracji. Stwierdziwszy bowiem braki formalne skargi, Sąd prawidłowo wezwał pełnomocnika strony skarżącej do ich uzupełnienia oraz pouczył o konsekwencjach nie zastosowania się do wezwania. Po bezskutecznym upływie terminu do wykonania wezwania Sąd podjął słuszne rozstrzygnięcie odrzucając skargę w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Z tych to względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 w zw. z art. 182 § 1 P.p.s.a.