I SA/Po 854/12
WyrokWSA w Poznaniu2012-12-04
Skład orzekający: Maciej Jaśniewicz, Izabela Kucznerowicz, Karol Pawlicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wydana na podstawie zarzutów rażącego naruszenia prawa lub skierowania jej do osoby niebędącej stroną, może zostać uchylona, jeśli zarzuty te dotyczą merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a nie istnienia wad formalnych decyzji?Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem jej wzruszenia i nie służy ponownemu rozpoznaniu sprawy co do istoty. Badane są wyłącznie wady formalne wymienione w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Zarzuty dotyczące merytorycznej oceny materiału dowodowego, wykładni prawa czy ustalenia stron postępowania nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, chyba że prowadzą do oczywistej i niedwuznacznej sprzeczności z prawem.Stan faktyczny
Strona złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, zarzucając rażące naruszenie prawa poprzez zastosowanie przepisów ustawy o grach hazardowych bez ustalenia elementu losowości w urządzeniu oraz skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną. Organ odwoławczy odmówił stwierdzenia nieważności decyzji. Strona wniosła skargę do WSA, podtrzymując swoje zarzuty, w tym dotyczące braku notyfikacji przepisu technicznego UE. Sąd oddalił skargę, uznając zarzuty za bezzasadne.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Jaśniewicz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędzia WSA Karol Pawlicki Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi P.M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
[...] (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) w dniu [...] czerwca 2011r. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. Jako podstawę wskazał przepisy art. 247 § 1 pkt 3 i pkt 5 Ordynacji podatkowej.
Decyzji wydanej przez organ celny pierwszej instancji [...] zarzucił rażące naruszenie prawa poprzez zastosowanie art.89 ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych bez dokonania ustaleń, czy przedmiotowe urządzenia spełniają warunki o jakich mowa w art. 2 ust. 3 ustawy o grach hazardowych i uznanie, że urządzenia są automatami do gier podczas gdy ze stanu faktycznego ustalonego na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika, że te urządzenia zawierają element losowości Nadto [...] podniósł, że organ nie przeprowadził żadnego dowodu i nie ustalił jakoby przedmiotowe urządzenie zawierało element losowości konieczny do uznania, że stanowi ono automat do gier w myśl ustawy o grach hazardowych. Zdaniem strony decyzja w której rozstrzygnięcie zostało oparte na stanie faktycznym ustalonym z rażącym naruszeniem przepisów o postępowaniu dowodowym, jest decyzją wydaną z rażącym naruszeniem prawa. Zatem brak ustalenia przez organ jakoby urządzenie zawierało element losowości, jest w ocenie strony rażącym naruszeniem prawa. [...] zarzuca także, że organ celny skierował decyzję do osoby nie będącej stroną w sprawie. Jako przesłankę postawionego zarzutu wskazuje umorzenie przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...] postępowania w sprawie o wykroczenie skarbowe określone w art. 107 KKS z uwagi na niemożność ustalenia tożsamości mężczyzny, który wstawił automaty do lokalu należącego do [...]. Strona podnosi, że ten sam organ, który nie wykrył sprawcy, nie wskazując jakie dodatkowe dowody przeprowadził celem ustalenia, kto urządzał gry w barze "[...]", skierował decyzję nakładającą karę pieniężną do [...]. Organ w jego ocenie nie miał podstaw faktycznych, ani prawnych do uznania, że urządzającym gry był [...], ponieważ udostępniał on tylko powierzchnię pod usytuowanie tego urządzenia. Zatem nie mógł on być adresatem decyzji nakładającej karę za urządzanie na nim gier.
Z powołaniem się na treść uzasadnienia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego strona wywiodła, że organ ten miał pełną świadomość co do tego, że udostępniła ona tylko powierzchnię w swoim lokalu, a nie urządzała gry. Taka decyzja, jak twierdzi strona, mogła być ewentualnie skierowana do właściciela urządzenia, czerpiącego korzyść majątkową z działania urządzenia.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu, na podstawie art. 207, art. 210 § 1 i § 4 oraz art. 247 § 1 pkt 3 i 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm. dalej zwanej O.p.) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że [...] nie przedstawił żadnych dowodów, które mogłyby stanowić podstawę do polemiki z ustaleniami poczynionymi przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...], a przede wszystkim świadczyć o rażącym naruszeniu prawa przez ten organ. Również samo twierdzenie [...], iż brak jest dowodu, który stwierdzałby, że znajdujące się w jego lokalu urządzenie nie zawierało elementu losowości, samo w sobie, nie może stanowić przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji, zwłaszcza że nie wskazano jakie to miały być dowody. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że w trakcie postępowania przed organem celnym pierwszej instancji, strona nie składała żadnych wniosków dowodowych, jak również nie kwestionowała poczynionych ustaleń. Niedopuszczalne jest żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji z tej tylko przyczyny, że jej ocena zebranego materiału jest inna niż organu. Trafność takiej oceny nie może być weryfikowana w ramach nadzwyczajnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, które nie służy ponownemu rozpoznaniu sprawy, co do jej istoty. Takie działanie byłoby w istocie powtórnym orzekaniem w sprawie, co naruszałoby zasadę trwałości decyzji ostatecznych.
Odnośnie natomiast kolejnej podnoszonej przez wnioskodawcę przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, tj. skierowania jej do osoby nie będącej stroną w sprawie, Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu nie dopatrzył się uchybienia w tym zakresie. Pojęcie "urządzającego", jest pojęciem prawnym, którego interpretacji dokonuje organ celny, dokonując ustaleń w sprawie. Kwestia zaś dokonanej interpretacji, nie może być przedmiotem polemiki przy orzekaniu w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji. Ponadto odmienna ocena prawa nie może automatycznie prowadzić do wzruszenia ostatecznej decyzji.
Organ celny w trakcie postępowania pierwszoinstancyjnego kierował do [...] wiele pism m.in. postanowienie o wszczęciu postępowania, zawiadomienia w trybie art. 140 § 1 oraz art. 200 § 1 O. p., jako do strony i działania te nie zostały zakwestionowane, pomimo iż [...] składał pisemne wyjaśnienia w sprawie. Wobec takiego stanu rzeczy nie można uznać, że decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Jak bowiem stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 stycznia 2001 r., sygn. akt I SA/Lu 1192/99, jeżeli decyzję organu pierwszej instancji błędnie skierowano do podmiotu niemającego przymiotu strony, to od tej chwili podmiot ten staje się stroną i ma prawo do wniesienia odwołania.
[...] złożył odwołanie od powyższej decyzji zarzucając jej naruszenie:
1. przepisu art. 247 § 3 O.p. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych poprzez wadliwe przyjęcie, że przedmiotowa decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy jest dopuszczalne nałożenie kary pieniężnej przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 jedynie na podmiot wymieniony w art. 6 ust. 4 w/w ustawy urządzający gry hazardowe bez koncesji lub zezwolenia i urządzający gry poza kasynem gry, a takie postępowanie stoi w rażącej sprzeczności z przepisami Konstytucji RP,
2. przepisu art. 247 § 5 O.p., w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 o grach hazardowych poprzez wadliwe przyjęcie, że przedmiotowa decyzja nie została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, podczas gdy jest dopuszczalne nałożenie kary pieniężnej przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 jedynie na podmiot wymieniony w art. 6 ust. 4 w/w ustawy, urządzający gry hazardowe bez koncesji lub zezwolenia i urządzający gry poza kasynem, gry, a gry może urządzać podmiot uprawniony do uzyskania zezwolenia na urządzanie gier lub zakładu lub na prowadzenie działalności w zakresie gier, podczas gdy strona jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, nie ma możliwości uzyskania zezwolenia na prowadzenie gier hazardowych,
3. art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 3 i art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych oraz art. 187 § 1 O.p., poprzez wadliwe przyjęcie dopuszczalności nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, bez przeprowadzenia dowodów na okoliczność, czy gry na eksploatowanym poza kasynem automacie, mają cechy określone w art. 2 ust. 3 lub w art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych, tj. zawierają element losowości lub mają charakter losowy.
Argumentując podniesione zarzuty, strona twierdzi, że organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa poprzez zastosowanie art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, że urządzenie za które wymierzono [...] karę, zawiera element losowości. [...] podniósł, że organ nie przeprowadził żadnego dowodu i nie ustalił jakoby przedmiotowe urządzenie zawierało element losowości konieczny do uznania, że stanowi ono automat do gier w myśl ustawy o grach hazardowych. Na poparcie swojego stanowiska powołał wyrok NSA z dnia 18 lutego 2000 r., sygn. akt V SA 463/99. Wskazał także, że on nie mógł być adresatem decyzji. Jako przesłankę postawionego zarzutu wskazał umorzenie przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...] postępowania w sprawie o wykroczenie skarbowe określone w art. 107 KKS z uwagi na niemożność ustalenia tożsamości mężczyzny, który wstawił automaty do lokalu należącego do [...]. Podniósł, że ten sam organ, który nie wykrył sprawcy, nie wskazując jakie dodatkowe dowody przeprowadził celem ustalenia, kto urządzał gry w barze "[...]", skierował decyzję nakładającą karę pieniężną do [...]. W jego ocenie organ podatkowy nie miał podstaw faktycznych, ani prawnych do uznania, że urządzającym gry był [...], ponieważ udostępniał on tylko powierzchnię pod usytuowanie tego urządzenia. Zatem nie mógł on być adresatem decyzji nakładającej karę za urządzanie na nim gier. Dodatkowo powołał się na utrwalone orzecznictwo sądowe dotyczące niemożności podwójnego karania za ten sam czyn.
Nadto podniósł, że wbrew twierdzeniom organu, brak dowodu na losowość urządzenia oraz skierowanie decyzji do osoby fizycznej nie mogącej prowadzić działalności hazardowej, stanowi o wydaniu przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...] decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Strona prezentuje pogląd, że odpowiedzialności administracyjnej z art. 89 ustawy o grach hazardowych mogą podlegać wyłącznie podmioty, które mogłyby uzyskać koncesję lub zezwolenie, tj. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne. Przedsiębiorca prowadzący działalność jako osoba fizyczna, nie może ponosić w jego ocenie sankcji administracyjnej za delikt w sytuacji, gdy ustawa określa warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier hazardowych, nie wskazując osoby fizycznej jako podmiot uprawniony do uzyskania koncesji na prowadzenie kasyna gry.
Nadto [...] stwierdził, że poniósł on już odpowiedzialność karną za popełniony czyn, zatem ponowne stosowanie wobec niego przepisów o wyłącznie represyjnej naturze, nie jest prawnie dopuszczalne. Przytaczając wyroki sądów administracyjnych dotyczące podwójnego karania za ten sam czyn [...] wywodzi, że organ pierwszej instancji nie wykazał ziszczenia się przesłanki do zastosowania sankcji z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, w tym wynikających z prokonstytucyjnej wykładni tego przepisu z art. 2 Konstytucji RP.
W konsekwencji [...] wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy tj. stwierdzenia nieważności decyzji.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 247 § 1 pkt 3 i pkt 5 O.p. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie organu II instancji decyzja ostateczna nie jest dotknięta żadną z wad wskazanych przez [...]. W uzasadnieniu podniesiono, iż [...] nie będąc podmiotem o którym mowa w art. 6 ust. 4 ustawy o grach hazardowych, nie mógł dysponować koncesją na prowadzenie kasyna gry. Bezspornym jednak jest, że urządzał gry na automatach poza kasynem gry. Jego działanie stanowiło więc naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, co stwierdzono podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2010 r. Ustalenie takie stanowiło podstawę do wymierzenia kary pieniężnej w postępowaniu administracyjnym. Z przepisu art. 89 ust. 1 tej ustawy wynika bowiem, że każdy kto urządzi grę hazardową bez legitymowania się koncesją lub zezwoleniem, bez względu na formę prawną urządzającego grę i miejsce urządzenia tej gry, podlegać będzie karze pieniężnej. Karę tę wymierza w drodze decyzji administracyjnej naczelnik urzędu celnego, na którego obszarze działania jest urządzana gra hazardowa. Jedyną przesłanką wymierzenia kary pieniężnej na podstawie ustawy o grach hazardowych, jest ustalenie faktu urządzenia gdy hazardowej (w rozumieniu art. 4 ust. 2 w zw. z art. 2 ustawy o grach hazardowych) bez koncesji lub zezwolenia lub gry na automacie poza kasynem gry. Zdaniem organu II instancji niezasadny jest zarzut doręczenia decyzji osobie nie będącej stroną postępowania. Odnośnie konstytucyjności przepisu art. 89 ustawy o grach hazardowych oraz powoływanych przez stronę orzeczeń sądów administracyjnych, organ II instancji zauważa, że sądy orzekając o niemożności podwójnego karania za ten sam czyn, nie stwierdzały nieważności decyzji administracyjnej, a jedynie dokonywały uchylenia tego aktu.
[...] wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając jej naruszenie:
1. przepisu art. 247 § 3 O.p. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych przez wadliwe przyjęcie, że przedmiotowa decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa,
2. naruszenie przepisu art. 247 § 4 O.p. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych przez wadliwe przyjęcie, że przedmiotowa decyzja nie została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,
3. naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 3 i art. 2 ustawy o grach hazardowych oraz art. 187 § 1 O.p., poprzez wadliwe przyjęcie dopuszczalności nałożenia kary pieniężnej, za urządzanie gier na automatach poza kasynem, bez przeprowadzenia dowodów na okoliczność, czy gry na eksploatowanym poza kasynem automacie, mają cechy określone w art. 2 ust. 3 lub w art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych tj. zawierają element losowości lub mają charakter losowy,
4. naruszenie przepisów dyrektywy WE nr 98/34, poprzez bezpodstawne uznanie, iż zastosowanie przez organ art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, który jest "przepisem technicznym" w rozumieniu art. 1 pkt 11 w/w dyrektywy, a wobec bezspornego braku jego notyfikacji Komisji Europejskiej, przepis ten nigdy nie obowiązywał, a w konsekwencji bezpodstawne wymierzenie kary pieniężnej, o jakiej mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych za naruszenie nieobowiązującego przepisu art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych.
W związku z tymi naruszeniami skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu zarzutów podniósł, iż organ nie przeprowadził żadnego dowodu i nie ustalił jakoby przedmiotowe urządzenie zawierało element losowości konieczny do uznania, że stanowi ono automat do gier w myśl ustawy o grach hazardowych. Na poparcie swojego stanowiska powołał wyrok NSA z dnia 18 lutego 2000 r., sygn. akt V SA 463/99. Podkreślił także, że nie mógł być adresatem decyzji. Jako przesłankę postawionego zarzutu wskazuje umorzenie przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...] postępowania w sprawie o wykroczenie skarbowe określone w art. 107 KKS z uwagi na niemożność ustalenia tożsamości mężczyzny, który wstawił automaty do lokalu należącego do [...]. Nadto podniósł, że ten sam organ, który nie wykrył sprawcy, nie wskazując jakie dodatkowe dowody przeprowadził celem ustalenia, kto urządzał gry w barze "[...]", skierował decyzję nakładającą karę pieniężną do [...]. Organ w jego ocenie nie miał podstaw faktycznych, ani prawnych do uznania, że urządzającym gry był [...], ponieważ udostępniał on tylko powierzchnię pod usytuowanie tego urządzenia. Zatem nie mógł on być adresatem decyzji nakładającej karę za urządzanie na nim gier.
Dodatkowo, powołał się na utrwalone orzecznictwo sądowe dotyczące niemożności podwójnego karania za ten sam czyn.
Nadto skarżący podniósł, że wbrew twierdzeniom organu, brak dowodu na losowość urządzenia oraz skierowanie decyzji do osoby fizycznej nie mogącej prowadzić działalności hazardowej, stanowi o wydaniu przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...] decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Prezentuje pogląd, że odpowiedzialności administracyjnej z art. 89 ustawy o grach hazardowych mogą podlegać wyłącznie podmioty, które mogłyby uzyskać koncesje lub zezwolenie, tj. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne. Przedsiębiorca prowadzący działalność jako osoba fizyczna, nie może ponosić w jego ocenie sankcji administracyjnej za delikt w sytuacji, gdy ustawa określa warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier hazardowych, nie wskazując osoby fizycznej jako podmiot uprawniony do uzyskania koncesji na prowadzenie kasyna gry.
Skarżący wskazał także, że poniósł on już odpowiedzialność karną za popełniony czyn, zatem ponowne stosowanie wobec niej przepisów o wyłącznie represyjnej naturze, nie jest prawnie dopuszczalne. Skarżący wskazał na wyroki sądów administracyjnych dotyczące podwójnego karania za ten sam czyn i wywodzi, że organ pierwszej instancji nie wykazał ziszczenia się przesłanki do zastosowania sankcji z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, w tym wynikających z prokonstytucyjnej wykładni tego przepisu z art. 2 Konstytucji RP.
Skarżący wskazując ponadto na wyrok Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 wywodzi, że stanowiący podstawę prawną zaskarżonej decyzji przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 o grach hazardowych ustanawia pieniężną karę administracyjną tylko i wyłącznie za naruszenie przepisu art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych. Powołując pkt 24 i pkt 25 wyroku ETS stoi na stanowisku, że organ w niniejszej sprawie winien orzekać tak, jakby przepisu art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych nie było w porządku prawnym.
Na podstawie powołanego wyroku ETS Skarżący wywodzi, że jest dozwolone urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, a zatem nie można karać za coś, co jest dozwolone.
Powołując orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący podniósł, że na skutek orzeczenia przez ETS o technicznym charakterze przepisu art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych niniejsza sprawa od samego początku była bezprzedmiotowa.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację ustosunkowując się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem podniesione w niej zarzuty są bezpodstawne.
W myśl art. 247 § 1 pkt 3 i 5 O.p., organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej która:
- została wydana z rażącym naruszeniem prawa
- została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie.
Sąd podziela stanowisko organu podatkowego, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły wyżej określone przesłanki. Skarżący domagając się stwierdzenia nieważności decyzji żąda uznania, iż w przedmiotowej sprawie nie miał zastosowania przepis art. 89 ustawy o grach hazardowych, jak i to, że nie był stroną w sprawie.
Sąd zauważa, iż zarzuty skarżącego związane są z merytorycznym rozstrzygnięciem dokonanym przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...]. Natomiast tryb stwierdzenia nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem wzruszenia decyzji ostatecznych i przedmiotem takiego postępowania nie jest ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty. Postępowanie to nie może się przerodzić w postępowanie o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo wszystkie zarzuty strony. Taka praktyka stanowiłaby naruszenie zasady dwuinstancyjności wynikającej z art. 127 O.p.
W trybie stwierdzenia nieważności decyzji bada się wyłącznie istnienie lub nieistnienie jednej z wad wymienionych w art. 247 § 1 O.p. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, tzn. istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez ich zestawienie. Rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Jako rażącego naruszenia prawa nie należy traktować błędów w wykładni prawa, ale przekroczenia prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Na tle tak zarysowanej istoty instytucji "rażącego naruszenia prawa" w ujęciu art. 247 § 1 pkt 3 O.p. Sąd uznał, iż organy podatkowe zasadnie przyjęły brak przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, na podstawie tej przesłanki.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z przepisów ustawy o grach hazardowych nie wynika w żaden sposób, aby osoby fizyczne nie mogły zostać ukarane za zachowanie niezgodne z przepisami ustawy. W szczególności, ustawodawca w żaden sposób nie uzależnia możliwości nałożenia kary pieniężnej z art. 89 tej ustawy od ewentualnej możliwości uzyskania zezwolenia lub koncesji. Skarżący, nie będąc podmiotem o którym mowa w art. 6 ust. 4 ustawy o grach hazardowych, nie mógł dysponować koncesją na prowadzenie kasyna gry. Bezspornym jednak jest, że urządzał gry na automatach poza kasynem gry. To bowiem na powierzchni lokalu, która znajdowała się wyłącznie w jego dyspozycji usytuowany był automat do gry. Jego działanie stanowiło więc naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, co stwierdzono podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2010 r. Ustalenie takie stanowiło podstawę do wymierzenia kary pieniężnej w postępowaniu administracyjnym. Z przepisu art. 89 ust. 1 wynika bowiem, że każdy kto urządzi grę hazardową bez legitymowania się koncesją lub zezwoleniem, bez względu na formę prawną urządzającego grę i miejsce urządzenia tej gry, podlegać będzie każe pieniężnej. Karę tę wymierza w drodze decyzji administracyjnej naczelnik urzędu celnego, na którego obszarze działania jest urządzana gra hazardowa. Jedyną przesłanką wymierzenia kary pieniężnej na podstawie ustawy o grach hazardowych, jest ustalenie faktu urządzenia gry hazardowej (w rozumieniu art. 4 ust. 2 w zw. z art. 2 ustawy o grach hazardowych) bez koncesji lub zezwolenia lub gry na automacie poza kasynem gry. Odmienne traktowanie przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, tj. karanie za prowadzenie działalności hazardowej niezgodnie z przepisami prawa określone osoby prawne (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne), tylko dlatego, że mogły one ubiegać się o koncesje lub zezwolenie, stanowiłoby naruszenie zasady równości wszystkich wobec prawa. Karze z art. 89 ustawy o grach hazardowych podlega bowiem każdy, kto urządza gry hazardowe wbrew przepisom ustawy. Skoro naruszenia przepisów niniejszej ustawy może dopuścić się zarówno osoba fizyczna, jak i prawna, to tym samym każda z nich może zostać ukarana na mocy przepisów tej ustawy. Brak możliwości uzyskania przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą koncesji na prowadzenie kasyna gry, nie może stanowić przesłanki do przyzwolenia na bezkarne prowadzenie nielegalnej działalności hazardowej.
Poza tym należy wskazać, iż przede wszystkim fakt urządzania gry hazardowej bez koncesji lub zezwolenia w sprawie, która była rozpatrywana w trybie zwykłym należy do okoliczności stanu faktycznego, a nie wykładni prawa materialnego. Również dlatego nie można w ogóle mówić o rażącym naruszeniu prawa. Wobec powyższego, Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu zasadnie uznał, że Naczelnik Urzędu Celnego w [...] nie dopuścił się naruszenia prawa, a zwłaszcza rażącego, jak podnosi skarżący.
Nie sposób również przyjąć w ocenie Sądu, że nałożono na skarżącego karę pieniężną, bez przeprowadzenia dowodu na okoliczność, czy gra na automacie ma cechy określone w art. 2 ust. 3 lub w art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych. Funkcjonariusze celni w dniu [...] czerwca 2010 r. przeprowadzili eksperyment procesowy z gry na spornym urządzeniu. Nadto dokonano oględzin automatu. Zatem decyzję organu o wszczęciu postępowania i wymierzeniu skarżącemu kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry, nie sposób uznać za niewłaściwą. Po za tym, jak już zauważono w decyzji będącej przedmiotem skargi, niedopuszczalne jest żądanie stwierdzenia nieważności decyzji z tej tylko przyczyny, że jej ocena zebranego materiału, jest inna niż organu. Trafność takiej oceny nie może być weryfikowana w ramach nadzwyczajnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, które jak już podniesiono, nie służy ponownemu rozpoznaniu sprawy, co do jej istoty. Takie działanie byłoby w istocie powtórnym orzekaniem w sprawie, co naruszałoby zasadę trwałości decyzji ostatecznych i zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Rozwodzenie się w postępowaniu w trybie nadzwyczajnym nad kwestią losowego charakteru automatu, sposobu przeprowadzenia eksperymentu i gromadzenia przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego, byłoby niczym innym, jak ponownym rozpatrywaniem sprawy, co do jej istoty. Również w tym przypadku de facto skarżący kwestionuje dokonane w pierwotnym postępowaniu ustalenia faktyczne.
W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie brak również przesłanki z art. 247 § 1 pkt 5 O.p. Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że decyzję o wymierzeniu kary administracyjnej za zachowanie niezgodne z przepisami ustawy o grach hazardowych, skierowano do osoby nie będącej stroną w sprawie. Bezspornym bowiem jest, na co organ celny zwrócił również uwagę w postępowaniu administracyjnym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, że w lokalu skarżącego znajdowały się automaty do gier hazardowych, na których urządzane były gry poza kasynem gry. Nie ulega również wątpliwości, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o tym, że automaty te nie są jego własnością. Ogólnikowe twierdzenie, że przywiózł je przedstawiciel firmy, której nazwy nie pamięta, że miało dojść do podpisania umowy, ale do tego nie doszło z niewiadomych przyczyn, nie stanowi dla organu przesłanki do uznania, że skarżący nie był urządzającym, a tym samym, że nie był stroną w sprawie. Ponadto, jak już zauważono w decyzjach zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 stycznia 2001 r., sygn. akt I SA/Lu 1192/99 stwierdził, że jeżeli decyzję organu pierwszej instancji błędnie skierowano do podmiotu nie mającego przymiotu strony, to od tej chwili podmiot ten staje się stroną i ma prawo do wniesienia odwołania. Skarżący czynnie uczestniczył w postępowaniu prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...], składał wyjaśnienia w sprawie, odbierał kierowane do niego pisma i na żadnym etapie postępowania nie podniósł, że nie jest stroną w sprawie.
Przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji nie może być także podnoszona przez skarżącego kwestia rzekomego podwójnego karania za ten sam czyn. Bezspornym bowiem jest, na co wskazuje również Skarżący, że postępowanie karne skarbowe prowadzone przeciwko Niemu, zostało umorzone. Zatem nie sposób uznać, że strona została już ukarana za zachowanie niezgodne z prawem.
Nadto sankcja administracyjna wynikająca z art. 89 ustawy o grach hazardowych - stosowana automatycznie z mocy ustawy - ma przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Proces wymierzania kar pieniężnych należy zatem postrzegać w kontekście stosowania instrumentów władztwa administracyjnego. Kara ta nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt SK 75/06). Nie stanowi ona także odpłaty za popełniony czyn, lecz ma charakter środka przymusu służącego zapewnieniu realizacji wykonawczo - zarządzających zadań administracji agregowanych przez pojęcie interesu publicznego. Stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną (por. sygn. SK 52/04). Do stwierdzenia zaistnienia tej odpowiedzialności wystarczające jest co do zasady stwierdzenie naruszenia, nawet jeżeli powstało ono w sposób niezawiniony. Zatem fakt umorzenia postępowania karnoskarbowego, na które powołuje się skarżący, nie ma znaczenia dla postępowania administracyjnego, a zwłaszcza dla postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Przesłanka ta nie jest bowiem przewidzianą przez art. 247 Ordynacji podatkowej okolicznością uzasadniającą wzruszenie decyzji ostatecznej.
Odnośnie podnoszonej przez skarżącego konstytucyjności przepisu art. 89 ustawy o grach hazardowych oraz powoływanych przez skarżącego orzeczeń sądów administracyjnych, Sąd zauważa, że sądy orzekając (w innym stanie faktycznym sprawy) o niemożności podwójnego karania za ten sam czyn (co niewątpliwie nie ma miejsca w niniejszej sprawie), nie stwierdziły nieważności żadnej decyzji administracyjnej, a jedynie dokonały uchylenia tych aktów. Stanowi to zatem jednoznacznie, że nawet w sytuacji podwójnego ukarania tej samej osoby fizycznej za ten sam czyn, nie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa, które mogłoby stanowić przesłankę do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej. Kwestia zaś konstytucyjności przepisów, nie stanowi również jednej z przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 247 Ordynacji podatkowej.
Reasumując, Sąd stoi na stanowisku, że podniesione przez skarżącego zarzuty nie stanowią podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, ponieważ nie sposób dopatrzyć się wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 247 § 1 pkt 3 i 5 O.p., które z kolei stanowiłyby podstawę do wzruszenia w tym trybie rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu Celnego w [...].
Co zaś tyczy się podnoszonej w treści skargi kwestii dotyczącej orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11, który uznał, że art. 14 ust 1 ustawy o grach hazardowych stanowi przepis techniczny w rozumieniu dyrektywy notyfikacyjnej (pkt 25 wyroku), Sąd uważa, że powyższe nie oznacza, iż brak ww. przepisu umożliwi wszystkim dowolne prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach i gier na automatach o niskich wygranych. Świadczy o tym całość przepisów ustawy o grach hazardowych, które wskazując, że urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier hazardowych jest dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ustawie, przewidują, z zastrzeżeniem przepisów przejściowych, możliwości urządzania gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach w kontekście ich urządzania jedynie w kasynie gier (np. art. 3, art., 4, art. 32, art. 33, art. 34, art. 35, art. 89), przy czym co należy podkreślić, jedynie co do brzmienia art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych TSUE wypowiedział się uznając go za przepis techniczny. W związku z tym ewentualna, rozszerzająca wykładnia brzmienia tego wyroku, w ocenie Sądu, nie znajduje podstaw prawnych.
Podkreślenia wymaga fakt, iż ten zarzut został podniesiony przez skarżącego dopiero w skardze, czyli już na etapie postępowania sądowego. Nie był wobec tego objęty przedmiotem rozpoznania przez organ wydający decyzję.
W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło