II GSK 327/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Henryk Wach Protokolant Milena Budna po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 4 grudnia 2012 r. sygn. akt I SA/Po 740/12 w sprawie ze skargi H. Spółki z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w P. na rzecz H. Spółki z o.o. w W. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. I Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. po rozpoznaniu skargi H. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] czerwca 2012 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] sierpnia 2011 r. oraz orzekł o kosztach postępowania sądowego. Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco: postanowieniem z [...] sierpnia 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L., na podstawie art. 216 § 1 w związku z art. 201 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749; dalej: o.p. lub Ordynacja podatkowa) odmówił H. Sp. z o.o. w W. zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gry na automacie poza kasynem gry. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że domagając się zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na będącym własnością spółki automacie o nazwie A. nr [...] poza kasynem gry, spółka m.in. powołała się na zawisłe przed Ministrem Finansów postępowanie w sprawie rozstrzygnięcie w drodze decyzji charakteru gry na przedmiotowym symulatorze do gier zręcznościowych, w trybie określonym w art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm. – dalej: u.g.h. lub ustawa o grach hazardowych). Organ pierwszej instancji uznał, że okoliczność podniesiona we wniosku nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. Dyrektor Izby Celnej w P. na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 o.p. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. przyjął, że w rozpatrywanej sprawie rozbieżność stanowisk stron sprowadza się do ustalenia, czy postępowanie toczące się przed ministrem właściwym do spraw finansów publicznych w kwestii rozstrzygnięcia w drodze decyzji, czy gry urządzane na przedmiotowym urządzeniu do gier są grą na automacie w rozumieniu art. 2 ust. 3 lub art. 2 ust. 5 u.g.h., stanowi zagadnienie wstępne w myśl przepisów art. 201 § 1 pkt 2 o.p. Rozstrzygając tę kwestię Sąd przytoczył treść przepisów art. 2 ust. 3 i art. 3 ust. 5 u.g.h., w których ustawodawca wprowadził rozróżnienie pomiędzy grami na automatach - na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości oraz grami na automatach - urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Następnie Sąd I instancji przytoczył treść art. 2 ust. 6 u.g.h. i stwierdził, że jeżeli zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. przesłanką nałożenia kary pieniężnej jest urządzanie gry na automatach poza kasynem gry, to w pierwszej kolejności zasadniczą kwestią do rozstrzygnięcia jest, czy gra posiada cechy wymienione w art. 2 ust. 5 u.g.h. Z tego powodu Sąd I instancji uznał, że skoro ustawodawca uprawnienie do rozstrzygnięcia, w drodze decyzji, czy gra jest grą na automacie przyznał Ministrowi Finansów, to wniosek skarżącej o zawieszenie postępowania jest w pełni uzasadniony. W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji powołał art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej p.p.s.a.). II Dyrektor Izby Celnej w P. zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości zarzucając mu: 1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. 1) w związku z art. 201 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez uznanie, że celem zakończenia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gry na automatach poza kasynem gry, niezbędne jest prejudycjalne wydanie przez Ministra Finansów decyzji orzekającej o charakterze urządzenia, 2) w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu orzeczenia, stanu sprawy przyjętego za podstawę wyroku, w części dotyczącej charakteru prowadzonego przez Ministra Finansów postępowania oraz etapu na którym złożony został wniosek strony. Błędne ustalenia Sądu w ww. zakresie stanowiły podstawę uchylenia postanowienia organów podatkowych o odmowie zawieszenia postępowania, wpływając w sposób istotny na wynik sprawy. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., poprzez błędną wykładnię art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych w związku z art. 2 ust. 7 tejże ustawy i uznanie, że Minister Finansów jest właściwy w sprawach dotyczących oceny charakteru gry na automacie w toku postępowania prowadzonego z urzędu w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w P. do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, tj. zwrot wpisu w całości oraz kosztów zastępstwa procesowego. III W odpowiedzi na skargę kasacyjną H. Sp. z o.o. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej w P. kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. IV Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok Sądu I instancji, w którym przesądzono, w niezakwestionowanych ustaleniach stanu faktycznego, że w sytuacji, w której toczy się postępowanie przed Ministrem Finansów prowadzone w oparciu o art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych, wynik tego postępowania stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, dla rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej z tytułu urządzania gry na tym automacie poza kasynem gry. Te istotne elementy stanu faktycznego mają decydujące znaczenie dla wyniku postępowania kasacyjnego, gdyż w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją, w której uznano, że brak decyzji właściwego ministra do spraw finansów wydanej w trybie art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie kary pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, lecz z sytuacją, w której przyjęto, że toczące się postępowania mające na celu ustalić, czy gra na symulatorze gier zręcznościowych jest grą w rozumieniu ustawy o grach hazardowych stanowi zagadnienie wstępne dla rozstrzygnięcia sprawy, dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gry na automacie poza kasynem gry. Tej pierwszej sytuacji dotyczy postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 sierpnia 2013 r., sygn. akt VKK 15/13, w którym skład orzekający zajął stanowisko dotyczące związku regulacji zawartej w art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych z art. 107 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 186, dalej: k.k.s.). W postanowieniu tym stwierdzono, że brak decyzji ministra właściwego do spraw finansów publicznych, o której mowa w art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych rozstrzygającej, iż konkretna gra jest grą na automacie w rozumieniu art. 2 ust. 3-5 tej ustawy, nie stanowi przeszkody do dokonania takiego ustalenia w postępowaniu karnym skarbowym jako warunkującego wypełnienie przedmiotowego znamienia przestępstwa z art. 107 § 1 k.k.s. Analizowany w tym postanowieniu przepis art. 107 § 1 k.k.s. penalizuje m.in. urządzanie gry na automacie wbrew przepisom ustawy lub warunkom koncesji lub zezwolenia. W realiach sprawy rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjnej nie można mówić o przyjęciu zasady, iż brak decyzji ministra właściwego do spraw finansów publicznych, o której mowa w art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych rozstrzygającej, iż konkretna gra jest grą na automacie w rozumieniu art. 2 ust. 3-5 tej ustawy uniemożliwia wymierzenie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier poza kasynem. W tej sprawie, co raz jeszcze należy podkreślić, nie jest bowiem kwestionowane, że przed uprawnionym organem toczy się postępowanie w oparciu o przepis art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych mające rozstrzygnąć, czy gra na przedmiotowym symulatorze zręcznościowym jest grą na automacie w rozumieniu art. 2 ust. 3-5 tej ustawy. W myśl art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych minister właściwy do spraw finansów publicznych rozstrzyga, w drodze decyzji, czy gra lub zakład posiadające cechy wymienione w ust. 1-5 są grami losowymi, zakładami wzajemnymi albo grami na automacie w rozumieniu ustawy. W literaturze prawniczej podnosi się, że decyzje wydawane w tym trybie ze swej istoty służą ocenie przedsięwzięć prowadzących do obejścia – przez uczestników hazardowej aktywności – ograniczeń i restrykcji, jakim poddany jest hazard (L. Wilk: W sprawie zakazu hazardu niereglamentowanego, PIP 2013, nr 4). W uzasadnieniu powołanego już postanowienia Sądu Najwyższego stwierdzono nadto, że ocena dokonana w takiej decyzji w wypadku gier na automatach ma na celu odróżnienie gier o charakterze hazardowym od gier zręcznościowych w sferze prawnoadministracyjnej. Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 7 tej ustawy do wniosku o wydanie decyzji, o której mowa w ust. 6, należy załączyć opis planowanego albo realizowanego przedsięwzięcia, zawierający w szczególności zasady jego urządzania, przewidywane nagrody, sposób wyłaniania zwycięzców oraz, w przypadku gry na automatach, badanie techniczne danego automatu, przeprowadzone przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Minister właściwy do spraw finansów publicznych może zażądać przedłożenia takich dokumentów przez stronę także w postępowaniu prowadzonym z urzędu. Zacytowany ust. 7 został dodany do ustawy o grach hazardowych z dniem 14 lipca 2011 r. i zgodzić należy się z autorem skargi kasacyjnej, że w przypadku prowadzenia postępowania na wniosek obejmuje on jedynie planowane, a nie zrealizowane już przedsięwzięcia. Na marginesie należy jedynie zaznaczyć, że takiej konkluzji nie można wywieść wówczas, gdy postępowanie prowadzone jest z urzędu. Jednakże zaprezentowana w skardze kasacyjnej wykładnia art. 2 ust. 6 i 7 ustawy o grach hazardowych nie ma znaczenia dla tej sprawy, w której Sąd I instancji przyjął, a organ tego nie zakwestionował, że Minister Finansów prowadzi postępowanie z wniosku spółki obejmujące rozstrzygnięcie, czy gra na przedmiotowym symulatorze do gier zręcznościowych jest ( była) grą na automacie w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych. Poza granicami rozpoznanej przez Sąd I instancji sprawy pozostawała skuteczność złożonego przez spółkę wniosku o wydanie decyzji w trybie art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych, czy też dopuszczalność wszczęcia postępowania dotyczącego zrealizowanego już przedsięwzięcia. Z tego też względu za nieusprawiedliwiony należało uznać zarzut skargi kasacyjnej obejmujący naruszenie art. 2 ust. 7 ustawy o grach hazardowych w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez "całkowite pominięcie analizy art. 2 pkt 7 ustawy o grach hazardowych i nieustosunkowanie się do kwestii charakteru i zakresu prowadzonego przez Ministra Finansów postępowania, o którym tam mowa", jak i zarzut obejmujący naruszenie art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych poprzez jego błędną wykładnię. Wbrew stanowisku zajętemu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej pogląd prawny wyrażony w ściśle określonym stanie faktycznym przez Sąd I instancji nie narusza uprawnień funkcjonariuszy celnych określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.). Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.