I SA/Bd 871/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Zakrzewska-Wiśniewska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 04 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi [...] w T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zabezpieczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości. Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. przedłużył do dnia 15 września 2012 r. termin zabezpieczenia na majątku "D." sp. z o. o. w T. zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 r. W złożonym zażaleniu spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia całości. Strona zakwestionowała sposób prowadzenia postępowania podatkowego stwierdzając, że zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do zabezpieczenia, przy czym długotrwałość tego postępowania nie może stanowić o przedłużeniu okresu zabezpieczenia. Zdaniem spółki, wskazany we wcześniejszym postanowieniu z dnia [...] r. termin trwania zabezpieczenia do dnia 15 czerwca 2012 r. jest nieprzekraczalny. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] r. dokonał zabezpieczenia na majątku skarżącej zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 r., przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w przybliżonej kwocie [...] zł oraz odsetek za zwłokę od tego zobowiązania w wysokości [...] zł. W tym samym dniu wydane zostało zarządzenie zabezpieczenia dotyczące przedmiotowej należności. Pismem z dnia 21 listopada 2011 r. spółka złożyła odwołanie od decyzji w sprawie zabezpieczenia do Dyrektora Izby Skarbowej, który decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Następnie organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. przedłużył termin zabezpieczenia do dnia 08 lutego 2013 r. W wyniku zaskarżenia tego postanowienia, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r. skrócił ten termin do dnia 15 czerwca 2012 r. Mimo tego organ egzekucyjny przedłużył terminu zabezpieczenia o kolejne trzy miesiące i wydał w dniu [...] r. postanowienie w sprawie przedłużenia terminu zabezpieczenia do dnia 15 września 2012 r. W wyniku złożonego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy wskazał, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi konieczność zebrania materiału dowodowego w postaci informacji z Sądu Rejonowego Katowice-Zachód Wydział II Cywilny w zakresie danych personalnych kuratora ustanowionego dla jednego z głównych podwykonawców spółki, tj. P.P.U.H. "D." sp. z o. o., jak również uzyskania informacji od Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w zakresie potwierdzenia, czy wobec F.H.U. "D." T. T., na rzecz której spółka świadczyła w 2009 r. usługi, wszczęte zostało postępowanie podatkowe w związku z ustaleniami kontroli podatkowej przeprowadzonej m.in. w zakresie transakcji między wymienionymi wyżej podmiotami. Ze względu na taki stan sprawy, prowadzone wobec spółki postępowanie podatkowe w celu określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2009 r. nie zostało zakończone. Natomiast brak decyzji wymiarowej kończącej postępowanie podatkowe powoduje, że nie ma podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego. Okoliczność ta stanowi uzasadnioną przyczynę, dla której na obecnym etapie nie może być wszczęte wobec spółki postępowanie egzekucyjne. Powyższe powoduje, że przedłużenie zabezpieczenia na majątku spółki do dnia 15 września 2012 r. było, w ocenie organu, uzasadnione. W skardze spółka podniosła zarzut braku podstaw merytorycznych zaskarżonego postanowienia oraz naruszenia zasady szybkości i prostoty postępowania. Strona podniosła, że w zaskarżonym postanowieniu organ zaakceptował przedłużenie terminu zabezpieczenia do dnia 15 września 2012 r., co jest sprzeczne ze stanowiskiem zawartym w postanowieniu z dnia [...] r., określającym termin zabezpieczenia do dnia 15 czerwca 2012 r. Działania podjęte przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego, tj. wystąpienie do Sądu Rejonowego Katowice-Zachód Wydział II Cywilny z zapytaniem o dane personalne kuratora ustanowionego dla P.P.U.H. "D." sp. z o. o., jak również wystąpienie do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego o potwierdzenie, czy wobec F.H.U. "D." T. T. wszczęte zostało postępowanie, są w ocenie skarżącej czynnościami zbędnymi. Uzasadniając swoje stanowisko strona stwierdziła, że powyższe czynności winny być przeprowadzone bezzwłocznie, a termin wskazany w postanowieniu z dnia [...] r. zachowany. Zdaniem skarżącej, wskazane okoliczności nie stanowią uzasadnienia dla przedłużenia terminu zabezpieczenia, zatem przedłużenie tego terminu do dnia 15 września 2012 r. jest działaniem bezpodstawnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ono prawo. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. dokonał zabezpieczenia na majątku spółki (decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy). W tym samym dniu zostało wydane, na podstawie art. 154 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.), zarządzenie zabezpieczenia. Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. przedłużył termin zabezpieczenia do dnia 8 lutego 2013 r. Następnie postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. skrócił ten termin do dnia 15 czerwca 2012 r. Jednak kolejnym postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny przedłużył termin zabezpieczenia do dnia 15 września 2012 r. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał powyższe postanowienie w mocy. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zasadność przedłużenia terminu zabezpieczenia do dnia 15 września 2012 r. Podstawą prawną przedłużanie przez organ egzekucyjny terminu zabezpieczenia był art. 159 § 2 u.p.e. Zgodnie z art. 159 § 1 u.p.e. organ egzekucyjny na żądanie zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2, uchyla zabezpieczenie, jeżeli wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie został zgłoszony w terminie 30 dni od dnia dokonania zabezpieczenia należności pieniężnej, a w terminie 3 miesięcy od dokonania zabezpieczenia w związku z wydaniem decyzji, o której mowa w art. 33a i 33b ustawy - Ordynacja podatkowa lub zabezpieczenia obowiązku o charakterze niepieniężnym. Przywołany art. 159 § 2 u.p.e. stanowi, że termin określony w § 1 może być przez organ egzekucyjny przedłużony na wiosek wierzyciela, jeżeli z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte, jednakże termin wszczęcia postępowania egzekucyjnego co do obowiązku o charakterze niepieniężnym może być przedłużony tylko o okres do trzech miesięcy. Z treści tego ostatniego przepisu wynika, że obok konieczności dochowania terminu do złożenia wniosku, gdyż wniosek musi być złożony w terminie trwania zabezpieczenia, przesłanką przedłużenia okresu zabezpieczenia jest brak możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Termin zabezpieczenia należności pieniężnych może być przedłużany wielokrotnie. Nadto przepis wymaga, aby przyczyny, z powodu których postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte, były uzasadnione. Nie każda zatem przyczyna może być podstawą przedłużenia terminu zabezpieczenia. Musi to być przyczyna uzasadniona, a zatem oparta na obiektywnych podstawach (usprawiedliwiona). Uzasadniona przyczyna wyznacza nie tylko czas trwania zabezpieczenia, ale stanowi przesłankę, której wystąpienie warunkuje możliwość przedłużenia zabezpieczenia. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że przyczyną przedłużenia terminu zabezpieczenia była konieczność zabrania w postępowaniu jurysdykcyjnym materiału dowodowego w postaci informacji z Sądu Rejonowego Katowice-Zachód Wydział II Cywilny w zakresie danych personalnych kuratora ustanowionego dla jednego z głównych podwykonawców spółki, jak również konieczność uzyskania informacji od Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T., czy wobec F.H.U. "D." T. T., na rzecz której spółka świadczyła w 2009 r. usługi, wszczęte zostało postępowanie podatkowe. W zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji (jak i w skardze) spółka, zarzuciła organowi podatkowemu opieszałość działania i podniosła, że przedłużanie zabezpieczenia ze względu na potrzebę wystąpienia do Sądu Rejonowego Katowice-Zachód w zakresie danych personalnych kuratora jest całkowicie chybione, gdyż organ podatkowy otrzymał w dniu 14 lutego 2012 r. pismo z Sądu Rejonowego z dnia 22 listopada 1999 r. adresowane do Urzędu Skarbowego w S., i winien bez zbędnej zwłoki, zamiast czekać trzy miesiące, wystąpić z pytaniem o dane kuratora, który w dodatku, jak strona podkreśla w skardze, nie został w ogóle ustanowiony, co wynika z odpisu rejestru handlowego znajdującego się w aktach sprawy podatkowej. Zdaniem skarżącego, również o informacje dotyczące F.H.U. "D." T. T. organ podatkowy mógł wystąpić jeszcze w 2011 r. Ponadto strona wskazała, że sam Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r. przedłużył termin zabezpieczenia do dnia 15 czerwca 2012 r. Zauważyć należy, że w postanowieniu tym stwierdzono, że organ egzekucyjny znacznie wydłużając okres zabezpieczenia (do dnia 8 lutego 2013 r.) przedstawił okoliczności, które w części zostały już zrealizowane, a pozostałe nie usprawiedliwiają przedłużenia terminu zabezpieczenia o tak długi okres. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził też, że obowiązujące przepisy prawa nakładają na organy obowiązek szybkiego działania i wyznaczają ramy czasowe do prowadzenia postępowania podatkowego. Organ odwoławczy nie ustosunkował się do powyższych zarzutów strony. Podkreślić należy, że jedną z kluczowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada przekonywania zawarta w art. 11 k.p.a. (w związku z art. 18 u.p.e.), zgodnie z którą organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem twierdzenia strony. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę (por. wyrok WSA z dnia 9 grudnia 2010 r., I SA/Op 556/10). Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 11 k.p.a. W wyroku z dnia 2 lipca 2007 r., VI SA/Wa 778/07 WSA stwierdził, że w sytuacji, w której strona postępowania przypisuje określonym zdarzeniom, faktom czy okolicznościom decydujące dla wyniku sprawy znaczenie, będzie naruszać prawo i uchybiać zasadzie przekonywania i wyjaśniania sformułowanej w art. 11 k.p.a. takie niekorzystne dla strony rozstrzygnięcie organu, które w uzasadnieniu nie będzie odnosiło się w sposób rzeczywisty do przedstawionych argumentów. Ponadto uzasadnienie postanowienia, o którym mowa w art. 107 § 3 k.p.a. (w związku z art. 18 u.p.e.) nie może ograniczać się tylko do przedstawienia i umotywowania własnego stanowiska organu, jeżeli w toku postępowania strona podniosła zarzuty, zapatrując się na faktyczną bądź prawną ocenę sprawy odmiennie, niż organ administracji publicznej. Innymi słowy, skoro przyjęte przez organ przesłanki faktyczne lub prawne budzą zastrzeżenia strony, w uzasadnieniu organ winien odnieść się do tych wątpliwości (por. wyrok WSA z dnia 12 maja 2009 r., II SA/Kr 340/09). Zdaniem Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, organ odwoławczy pomijając całkowicie zarzuty strony, kwestionujące zasadność przedłużenia zabezpieczenia do dnia 15 września 2012 r. z uwagi na opieszałość organu podatkowego, naruszył art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Jeżeli Dyrektor Izby Skarbowej nie podziela przedstawionej przez skarżącego argumentacji, do czego oczywiście ma prawo, to powinien szczegółowo odnieść się do niej w uzasadnieniu postanowienia, wyjaśniając dlaczego argumenty te uznaje za niezasadne. Kwestia ta ma istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem opieszałość organu podatkowego nie może być kwalifikowana jako uzasadniona przyczyna przedłużenia terminu zabezpieczenia. Konsekwencje związane z działaniami organu, a raczej z brakiem działań, zostałyby bowiem przerzucone na zobowiązanego, który z przyczyn tkwiących po stronie organu przez dłuższy okres niż pierwotnie przewidziany byłby pozbawiony możliwości dysponowania swoim majątkiem. Dlatego nie wystarczy wskazać – jak to uczynił organ - iż termin zabezpieczenia jest przedłużony ze względu na przedłużające się postępowanie jurysdykcyjne, lecz należy wykazać, że przyczyna (przyczyny) przedłużającego się postępowania jest uzasadniona (por. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, pod red. D. R. Kijowskiego, Komentarz do art. 159, pkt 3.6., Lex 2010). Jest to szczególnie ważne w rozpatrywanej sprawie, bowiem sam Dyrektor Izby Skarbowej uznał przedłużenie terminu zabezpieczenia do dnia 15 czerwca 2012 r. za wystarczające. Mając powyższe uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 p.p.s.a. Sąd określił, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. O zwrocie kosztów sądowych nie postanowiono, ponieważ strona nie złożyła stosownego wniosku. L. Kleczkowski I. Najda-Ossowska U. Wiśniewska