II OSK 1400/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-01-08
Skład orzekający: Marzenna Linska - Wawrzon, Grzegorz Czerwiński, Rafał Wolnik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wydać decyzję o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, jeśli osoba ta dobrowolnie i trwale opuściła lokal, mimo że później podnosiła, iż działała pod wpływem błędu i dochodziła przywrócenia posiadania lokalu?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może wydać decyzję o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, jeśli osoba ta dobrowolnie i trwale opuściła lokal, a późniejsze podnoszenie przez nią zarzutów o działaniu pod wpływem błędu lub dochodzenie przywrócenia posiadania nie ma wpływu na ocenę legalności decyzji meldunkowej. Organy administracji nie są właściwe do oceny skutków prawnych oświadczeń woli złożonych pod wpływem błędu, a jedynie do stwierdzenia, czy wystąpiły przesłanki do wymeldowania określone w przepisach prawa materialnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o wymeldowaniu P. T. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego. Postępowanie wszczęto z urzędu po otrzymaniu informacji, że skarżący nie zamieszkuje pod wskazanym adresem od 2007 r. Ustalono, że skarżący dobrowolnie opuścił lokal na podstawie porozumienia z właścicielem, otrzymał rekompensatę i zobowiązał się do niepodnoszenia dalszych roszczeń. Mimo to skarżący kwestionował wymeldowanie, twierdząc, że działał pod wpływem błędu i dochodził przywrócenia posiadania lokalu. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny, a późniejsze działania skarżącego nie wpływają na legalność decyzji meldunkowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Rafał Wolnik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 marca 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 1076/12 w sprawie ze skargi P. T. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną.
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę P. T. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] października 2012 r., Nr [...], w przedmiocie wymeldowania.
W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne:
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Prezydent Miasta Poznania na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej u.e.l., wymeldował skarżącego P. T. z pobytu stałego z lokalu nr 9 przy ul. [...] 4 w Poznaniu.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało z urzędu na skutek pisma Prokuratury Rejonowej Poznań – Nowe Miasto, z którego wynikało, że skarżący nie przebywa i nie zamieszkuje pod wskazanym wyżej adresem od września 2007 r. i nie ustalono aktualnego miejsca jego pobytu.
W toku postępowania ustalono, że skarżący był najemcą części przedmiotowego lokalu na podstawie umowy najmu z dnia 9 listopada 2002 r., która została mu wypowiedziana ze skutkiem na dzień 31 sierpnia 2003 r. Wyrokiem z dnia 6 stycznia 2005 r. Sąd Rejonowy w Poznaniu nakazał skarżącemu opuszczenie przedmiotowego lokalu. Jednocześnie przyznano mu uprawnienie do lokalu socjalnego. W dniu 18 września 2007 r. zawarte zostało porozumienie pomiędzy Pawłem Sobaszkiewiczem - właścicielem przedmiotowego lokalu - a skarżącym, w którym skarżący zobowiązał się dobrowolnie opuścić, opróżnić i wydać przedmiotowy lokal w zamian za rekompensatę pieniężną związaną ze zmianą miejsca zamieszkania. Ponadto skarżący oświadczył, że nie będzie wnosił w stosunku do właściciela innych roszczeń. Według oświadczeń właściciela lokalu skarżący w dniu 18 września 2007 r. w sposób dobrowolny i trwały opuścił przedmiotowy lokal zabierając swoje rzeczy osobiste i dobytek. W lokalu tym wymieniono zamki w drzwiach wejściowych i od dnia 19 września 2007 r. użytkowany jest on jako zaplecze magazynowe. Fakt niezamieszkiwania skarżącego w tym lokalu został także potwierdzony przez Komisariat Policji Poznań - Jeżyce. Skarżący w swoich pismach kierowanych do organu informował, że nie wyraża zgody na wymeldowanie z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu i że będzie dochodził swoich praw o przywrócenie prawa do zamieszkiwania w tym lokalu. W trakcie postępowania ustalono, że skarżący trzykrotnie, bezskutecznie składał pozew do sądu o przywrócenie naruszonego posiadania. Oświadczył ponadto, że nie zgadza się z wymeldowaniem z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu, gdyż oczekuje na przyznanie lokalu socjalnego. W ocenie organu fakt, że skarżący nie zgadza się na wymeldowanie, gdyż oczekuje na przyznanie lokalu socjalnego nie wpływa na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Zameldowanie jest bowiem rejestracją miejsca pobytu, a zainteresowany od około 5 lat nie zamieszkuje pod wskazanym adresem. Wymeldowanie z przedmiotowego lokalu nie jest związane z kwestią przyznania mu lokalu socjalnego. Są to dwie odrębne sprawy. Zainteresowany nie ma możliwości ponownego zamieszkania w spornym lokalu, ponieważ dochodzi swych praw o przyznanie lokalu socjalnego (innego), a ponadto w lokalu tym znajduje się aktualnie zaplecze magazynowe, a nie lokal mieszkalny. Utrzymywanie zameldowania pod wskazanym wyżej adresem stanowiłoby fikcję meldunkową. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że zainteresowany przebywa w Warszawie i zdaniem organu to tam może koncentrować się obecnie jego życie, a zatem powinien dopełnić obowiązku meldunkowego zgodnie z obowiązującymi przepisami. O jego pobycie w Warszawie świadczy pobieranie zasiłku z Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Wola.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wskazał, że ponownie złożył do sądu pozew o przywrócenie naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu. Lokal ten stanowi jego centrum życiowe i wiąże z nim swoją przyszłość. Wskazał również, że porozumienie, które zawarł z właścicielem lokalu pozbawiło go prawa do lokalu socjalnego i w związku z tym wniósł o zadośćuczynienie za wprowadzenie go w błąd przez właściciela przedmiotowego lokalu.
Rozpoznając to odwołanie Wojewoda Wielkopolski utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podziela ustalenia wynikające z postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji i jego wnioski prawne. Organ odwoławczy dodał, że podejmowane przez stronę środki prawne o przywrócenie naruszonego posiadania były nieskuteczne i podkreślił, iż tego rodzaju roszczenie wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia. Ponadto organ wskazał, że żadna norma prawna nie uzależnia wydania decyzji merytorycznej w sprawie wymeldowania od zakończenia równolegle toczącego się postępowania przed sądem powszechnym o naruszenie posiadania lokalu.
W skardze na powyższą decyzję skarżący wyraził swoje niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia. Podjęto je bowiem wbrew jego woli, a właściciel lokalu, w którym mieszkał wprowadził go w błąd mówiąc, że nie utraci prawa do lokalu socjalnego, gdy się wyprowadzi z przedmiotowego lokalu. Skarżący podniósł także, że nie wyraża zgody na wymeldowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie przywrócenia naruszonego posiadania spornego lokalu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., uznał kontrolowane rozstrzygnięcia za wydane zgodnie z prawem.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd przytoczył przepisy art. 1 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.e.l. Wskazał, że wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter ewidencyjno-rejestrowy i służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób. W ocenie Sądu, jeżeli osoba opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, to celem zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a zapisami w ewidencji, decyzje w tej sprawie musi podjąć właściwy organ gminy. Sąd wyjaśnił dalej, że miejscem stałego pobytu jest lokal, w którym osoba fizyczna stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, a w szczególności nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania, podejmuje wizyty członków rodziny i znajomych. W sytuacji gdy ktoś opuszcza swoje miejsce stałego pobytu, czyli przestaje w nim przebywać, a nie zgłasza powyższego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, zachodzą przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu, przy czym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny.
Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia przesłanek do wydania decyzji o wymeldowaniu doprowadziła Sąd pierwszej instancji do wniosku, że organ prawidłowo ustalił, że skarżący w sposób trwały i dobrowolny opuścił miejsce stałego zameldowania. Zdaniem Sądu wynika to przede wszystkim z porozumienia zawartego pomiędzy skarżącym a właścicielem przedmiotowego lokalu, w którym skarżący zobowiązał się do dobrowolnego opuszczenia tego lokalu oraz opróżnienia go ze swoich rzeczy i wydania właścicielowi. Skarżący wykonał to porozumienie oraz otrzymał rekompensatę pieniężną związaną ze zmianą miejsca zamieszkania i oświadczył, że nie będzie wnosił względem wynajmującego żadnych innych roszczeń. Od dnia 19 września 2007 r. lokal nie jest zamieszkały, wymienione zostały zamki w drzwiach, lokal użytkowany jest jako zaplecze magazynowe. W ocenie Sądu zgromadzone w sprawie dowody są spójne i jednoznacznie potwierdzają, że skarżący dobrowolnie wyprowadził się z miejsca stałego pobytu i swoje sprawy życiowe skoncentrował w nowym miejscu, na co chociażby wskazuje fakt korzystania przez niego z pomocy społecznej udzielanej przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Warszawie.
Sąd pierwszej instancji wskazał ponadto, że okoliczność skorzystania przez skarżącego, wbrew zwartemu porozumieniu, ze środków prawnych zawartych w art. 344 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego w postaci wniesienia do sądu pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania oraz jego stanowisko, że nie zgadza się na wymeldowanie z pobytu stałego, gdyż oczekuje na przyznanie lokalu socjalnego - nie mają wpływu na rozstrzygniecie podjęte w niniejszej sprawie.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł P. T..
Wskazując na art. 174 pkt. 1 i 2 p.p.s.a., zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności:
- art. 145 ust. 1 lit. a) i c) p.p.s.a, w związku z art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez błędne dokonanie ustaleń faktycznych i przyjęcie, że opuszczenie lokalu mieszkalnego przez skarżącego miało charakter dobrowolny i trwały;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności:
- art. 6 ust. 1 u.e.l. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że pobyt skarżącego w Warszawie spełnia przesłanki do uznania, iż jest to pobyt stały w sytuacji, w której faktycznie są spełnione jedynie przesłanki pobytu czasowego;
- art. 15 ust. 2 u.e.l. poprzez zastosowanie tego przepisu w przedmiotowej sprawie, w wyniku czego wydano decyzję o wymeldowaniu skarżącego.
Wskazując na powyższe autor skargi kasacyjnej wniósł o:
- uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie sprawy co do istoty, ewentualnie:
- o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.
Skarżący kasacyjnie wniósł ponadto o przeprowadzenie dowodów przywołanych w skardze kasacyjnej, o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu według norm przepisanych.
W uzasadnieniu zwrócono w szczególności uwagę na okoliczność, że skarżący nie opuściłby przedmiotowego mieszkania, gdyby wiedział, że skutkować to będzie skreśleniem go z listy osób oczekujących na mieszkanie socjalne. Wskazano, że organy oparły swoje przekonanie na porozumieniu, które zostało zawarte przez skarżącego w wyniku pozostawania przez niego w błędzie co do konsekwencji zawarcia takiego porozumienia. Zwrócono też uwagę, że skarżący nadal regularnie przyjeżdża do Poznania na ul. [...] 4 nocując na klatce schodowej. Ponadto wielokrotnie podnosił, że ośrodek swoich życiowych interesów upatruje w Poznaniu, co stało się przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego w postanowieniu z dnia 4 stycznia 2012 r. w sprawie o sygn. akt: I OW 126/11. Decyzja o wymeldowaniu została podjęta wbrew ustawowym przesłankom do jej podjęcia. Wymeldowanie skarżącego wbrew jego woli oraz deklarowanemu zamiarowi pobytu narusza jego prawa.
W ocenie skarżącego kasacyjnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sposób jednostronny ocenił zgromadzony materiał dowodowy, opierając się tylko i wyłącznie na przedstawionym przez organy porozumieniu z dnia 18 września 2007 r. oraz na fakcie korzystania przez skarżącego z pomocy społecznej udzielanej przez Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy Wola w Warszawie, podczas gdy istnieje zasadniczo więcej przesłanek, z których wynika wola i faktyczne ześrodkowanie centrum aktywności życiowej skarżącego w Poznaniu. Skarżący korzysta również z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Poznaniu Filia Jeżyce oraz jest wpisany na prowadzoną przez ZKZL w Poznaniu listę osób oczekujących na przyznanie mieszkania socjalnego oraz leczy się psychiatrycznie. Na te okoliczności dołączone zostały do skargi kasacyjnej kopie odpowiednich zaświadczeń.
Autor skargi kasacyjnej podkreślił ponadto, że wytoczenie powództwa posesoryjnego niewątpliwie powinno mieć wpływ na ocenę dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu przez skarżącego, gdyż wskazuje to, że skarżący stara się powrócić do opuszczonego przez siebie wcześniej lokalu. Niezależnie zatem od rozstrzygnięcia wydanego w osobnym postępowaniu, starania skarżącego do uzyskania utraconego posiadania wskazują w sposób jednoznaczny, że element wolicjalny w postaci zamiaru stałego opuszczenia lokalu jest w niniejszej sprawie nieobecny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze kasacyjnej podstaw kasacyjnych.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem sformułowane w niej zarzuty nie są usprawiedliwione.
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Oparcie skargi kasacyjnej na obu podstawach z reguły wymusza rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutów procesowych albowiem tylko wówczas, gdy stan faktyczny sprawy został poprawnie ustalony i nie doszło do mających wpływ na wynik sprawy naruszeń procesowych, można przejść do oceny zastosowania i wykładni prawa materialnego.
Przystępując do oceny zarzutów proceduralnych wskazać przyjdzie, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Wynika to z tego, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na stwierdzenie, że w stosunku do skarżącego zaistniały przesłanki do wymeldowania, określone w art. 15 ust. 2 u.e.l.
Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. decyzja podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Z kolei art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. stanowi, że decyzja podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym naruszenie wskazanych przepisów będzie miało miejsce wówczas, gdy kontrolując legalność zaskarżonej decyzji sąd nie dostrzeże, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy prawa materialnego, przepisy postępowania, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie oceni ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej, przy czym w obu wypadkach ta wadliwość w rozumowaniu sądu musi mieć wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że gdyby organ nie naruszył prawa, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Tylko bowiem takie naruszenia przepisów mogłyby uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie wskazanych przepisów.
Przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stan faktyczny wskazuje na to, że w postępowaniu administracyjnym zgromadzono materiał dowodowy w zakresie wystarczającym dla oceny zaistnienia przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 u.e.l. Wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego, to jest do całokształtu przepisów prawnych służących załatwieniu sprawy. Organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie można Sądowi pierwszej instancji postawić skutecznie zarzutu naruszenia powołanych przepisów, gdyż nie dopuścił się naruszeń, które miałyby wpływ na podjęte rozstrzygniecie.
W szczególności nie sposób zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, jakoby błędnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że opuszczenie lokalu przez skarżącego w dniu 18 września 2007 r. nie nosiło cech dobrowolności i trwałości. W sprawie pozostaje poza sporem, że w tym dniu doszło do zawarcia porozumienia pomiędzy skarżącym a właścicielem przedmiotowego lokalu, w wyniku którego skarżący dobrowolnie opuścił, opróżnił i wydał ten lokal. Bezsporne pozostaje również, że od tego czasu skarżący w tym lokalu nie zamieszkuje i nie przebywa. Bez znaczenia dla oceny charakteru opuszczenia lokalu pozostaje późniejsze powoływanie się przez skarżącego na działanie pod wpływem błędu. Wspomniane porozumienie stanowiło dwustronną czynność prawną, dla oceny której zastosowanie znajdują przepisy prawa cywilnego. Ocena skutków złożenia oświadczenia woli pod wpływem błędu następuje zatem na podstawie przepisów art. 84 – 86 Kodeksu cywilnego, a ewentualny spór w zakresie tej oceny może zostać poddany pod rozstrzygnięcie sądu powszechnego w postępowaniu cywilnym. Organy administracji publicznej nie mają kompetencji w tym zakresie. Sąd pierwszej instancji nie dokonał zatem i nie mógł dokonać kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem oceny działań organów w zakresie oceny skutków błędu, na który powoływał się skarżący.
Nie bez znaczenia pozostaje przy tym okoliczność, że skarżącemu nie przysługiwał już w tym czasie żaden tytuł prawny do lokalu oraz, że na mocy prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 5 stycznia 2005 r. orzeczona została jego eksmisja. Zawarte porozumienie stanowiło bowiem w istocie dobrowolne wykonanie wyroku eksmisyjnego. W takiej sytuacji skarżący nie ma żadnych podstaw do powrotu do spornego lokalu, co czyni jego opuszczenie trwałym.
Dodać też należy, że treść dołączonego do skargi kasacyjnej pisma Zarządu Komunalnych Zasobów Lokalowych w Poznaniu z dnia 20 lutego 2012 r. przeczy tym twierdzeniom skarżącego, wedle których wprowadzenie go w błąd polegało na udzieleniu mu błędnej informacji, że opuszczenie lokalu nie doprowadzi do utraty prawa do lokalu socjalnego. Tymczasem z treści tego pisma wynika, że wniosek o dostarczenie lokalu socjalnego na podstawie powołanego wyroku Sądu Rejonowego w Poznaniu pozostaje aktualny i oczekuje na rozpoznanie. Wskazywane przez autora skargi kasacyjnej postępowanie przed Sądem Rejonowym Poznań Stare Miasto o ustalenie, że skarżący nie jest uprawniony do lokalu socjalnego pozostaje bez wpływu na wynik niniejszej sprawy albowiem sądy administracyjne dokonują kontroli zaskarżonych aktów i czynności według stanu prawnego i faktycznego z daty ich wydania. Tymczasem podana sygnatura akt (VII C 139/13/3) wskazuje, że postępowanie to zostało zainicjowane już po wydaniu kontrolowanych decyzji.
W świetle powyższego sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia w zaskarżonym wyroku art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. należy uznać za nieusprawiedliwiony.
Reasumując powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie brak było uzasadnionych podstaw do postawienia skutecznego zarzutu naruszenia przez sąd pierwszej instancji wskazanych wyżej przepisów postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim trzeba podkreślić, że w skardze kasacyjnej nie podważono skutecznie tego, co wynika z rozważań Sądu pierwszej instancji, a mianowicie, iż organy meldunkowe zebrały w tej sprawie obszerny materiał dowodowy i że ocena tego materiału dowodowego nie przekraczała granic swobodnej oceny dowodów, zakreślonych przez przepis art. 80 k.p.a.
W świetle powyższego, mając na uwadze, że nie doszło do skutecznego podważenia procedury i ustaleń faktycznych, stwierdzić przyjdzie, że również zarzuty naruszenia prawa materialnego nie zasługiwały na uwzględnienie.
Zarzut błędnej wykładni art. 6 ust. 1 u.e.l. jest zarzutem chybionym. Zgodnie z tym przepisem pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Sąd pierwszej instancji nie stosował tego przepisu, a tym samym nie mógł dokonać jego błędnej wykładni. Przepisu tego nie stosowały również orzekające w sprawie organy. Kwestia charakteru pobytu skarżącego w Warszawie pozostaje przy tym bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie o wymeldowanie, gdyż podstawą wymeldowania było wystąpienie przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 u.e.l., nie zaś w art. 6 ust. 1. Okoliczność faktyczna polegająca na przebywaniu skarżącego w Warszawie stanowiła jedynie dodatkowy argument potwierdzający fakt opuszczenia przedmiotowego lokalu w Poznaniu.
Odnieść się wypadnie w tym miejscu do wskazywanego w skardze kasacyjnej postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt I OW 126/11. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd stwierdził m.in., że podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowego sporu o właściwość ma kwestia zamiaru stałego pobytu P. T.. Sąd stwierdził dalej, że deklarowanie wprost zamiaru stałego zamieszkania w Poznaniu oraz podejmowanie działań (czynności prawnych) w tym kierunku czynią z tego miasta miejsce stałego pobytu skarżącego w rozumieniu art. 25 k.c. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, powołane postanowienie NSA w żaden sposób nie przesądza, że miejscem stałego pobytu skarżącego jest lokal, z którego został wymeldowany, a co najwyżej miasto Poznań. Z kolei kwestia zamiaru stałego zamieszkania była przez Sąd rozpatrywana na gruncie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. – o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.). Tymczasem na gruncie ustawy o ewidencji ludności sam zamiar stałego zamieszkania nie jest wystarczający do uznania, że nie spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 u.e.l. Deklarowany zamiar powrotu skarżącego do przedmiotowego lokalu musiał pozostać bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Zamiar ten ma bowiem jedynie charakter werbalny. Nie jest możliwa jego realizacja w sytuacji, w której skarżący nie legitymuje się tytułem prawnym do lokalu. Pomimo zatem deklarowanej chęci powrotu, powrót ten w realiach rozpatrywanej sprawy nie byłby możliwy.
W ten sam sposób należy ocenić dołączone do skargi kasacyjnej zaświadczenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Poznaniu z dnia 14 marca 2013 r. tym bardziej, że w zaświadczeniu tym jest mowa o zameldowaniu, a nie o zamieszkiwaniu.
Przechodząc do oceny podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 15 ust. 2 u.e.l., wskazać przyjdzie, że autor skargi kasacyjnej nie sprecyzował, na czym naruszenie to miało polegać. Tym niemniej konsekwencją wyżej przedstawionych rozważań musi być uznanie, że w kontrolowanej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w tym przepisie, a to obligowało organy meldunkowe do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. W przeciwnym wypadku zameldowanie miałoby charakter fikcyjny, nie odzwierciedlający istniejącego stanu faktycznego. Przypomnieć wypadnie, że zameldowanie ma charakter wyłącznie ewidencyjny, rejestracyjny, co oznacza że nie rodzi po stronie osoby zameldowanej tytułu prawnego do lokalu.
Prawidłowo też Sąd pierwszej instancji, a wcześniej organy orzekające, ustalili, że zainicjowane kolejne postępowania o przywrócenie naruszonego posiadania nie mogły w niniejszej sprawie stanowić dowodu na okoliczność braku dobrowolności opuszczenia lokalu. Zresztą organ pierwszej instancji nie był na tego rodzaju postępowanie obojętny, o czym świadczy fakt zawieszenia postępowania postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2011 r. Ponieważ przyczyna zawieszenia ustała na skutek prawomocnego zwrotu pozwu (26 września 2011 r.) brak było podstaw do kolejnego zawieszenia postępowania z tego powodu, w szczególności mając na uwadze znaczny upływ terminu, o którym mowa w art. 344 § 2 k.c.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia z tytułu prawa pomocy, gdyż przepis art. 209 p.p.s.a. ma zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło