I OZ 99/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Po 814/12 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zarządzeniem z dnia 9 października 2012 r. sygn. akt II SA/Po 814/12 wezwał radcę prawnego E.N. – pełnomocnika A.K. do uiszczenia, w terminie 7 dni, wpisu sądowego stosunkowego w kwocie 2 000 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej, pod rygorem odrzucenia skargi. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że odpis zarządzenia o wpisie został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 12 października 2012 r. (k. 28-akt sądowych). Z kolei, wymagany wpis sądowy został uiszczony w dniu 28 października 2012 r. (data obciążenia rachunku) przelewem bankowym (k. 31 - akt sądowych). W dniu 30 października 2012 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, do którego dołączył zaświadczenie lekarskie ZUS ZLA z dnia 15 października 2012 r., poświadczające jego niezdolność do pracy od dnia 15 października 2012 r. do dnia 24 października 2012 r. (k. 34 - akt sądowych). W uzasadnieniu wniosku podniósł, że jeszcze w dniu doręczenia zarządzenia w przedmiocie wpisu próbował skontaktować się telefonicznie ze skarżącym, który przebywa obecnie w Stanach Zjednoczonych. Wyjaśnił, że pełnomocnik ma z nim wyłącznie kontakt telefoniczny, ale w tym dniu nie udało mu się uzyskać połączenia. Podniósł, że piątek - 12 października 2012 r. - był ostatnim dniem, w którym mógł skontaktować się ze skarżącym, bowiem w weekend zachorował i w poniedziałek udał się do lekarza z powodu choroby. Podkreślił, że niezwłocznie po ustaniu choroby skontaktował się ze skarżącym i polecił mu uiścić wpis sądowy w kwocie 2 000 zł na wskazane w zarządzeniu sądowym konto bankowe. Opłata została wniesiona w dniu 29 października 2012 r., a w dniu 30 października 2012 r. otrzymał potwierdzenie uiszczenia wpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 4 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Po 814/12 odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu postanowienia odwołując się do treści art. 85, art. 86, art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej "P.p.s.a."). stwierdził, że wskazana przyczyna uchybienia terminu do uiszczenia wpisu, tzn. choroba pełnomocnika oraz pobyt strony za granicą (skarżący obecnie przebywa w Stanach Zjednoczonych) i utrzymywanie jedynie telefonicznego kontaktu pomiędzy stroną a pełnomocnikiem, nie stanowią okoliczności wskazujących na brak ich winy w uchybieniu terminu. Odnosząc się do wyjazdu i pobytu strony poza granicami kraju, wskazał, że należyta dbałość o prowadzenie własnych spraw wymaga, aby przed wyjazdem podjąć odpowiednie działania, gwarantujące zabezpieczenie swoich interesów. Zwrócił uwagę, że strona, która korzysta z pomocy fachowego pełnomocnika, planując wyjazd za granicę miała świadomość, że złożenie przez nią skargi skutkować będzie wszczęciem określonych procedur i powinna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania. Wobec tego przyjęcie jednego tylko – i to, jak się okazało, zawodnego – sposobu komunikowania się z pełnomocnikiem procesowym drogą telefoniczną stanowiło zaniedbanie własnych spraw przez stronę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podkreślił, że w sytuacji, w której współczesne środki komunikowania się na odległość obejmują również pocztę elektroniczną, jak i internetowe komunikatory, a telefonia komórkowa umożliwia wysyłanie wiadomości tekstowych oraz zapewnia dostęp do Internetu i poczty elektronicznej, nie może to stanowić usprawiedliwienia dla pełnomocnika i strony utrudnienie w ich wzajemnych kontaktach telefonicznych. Wskazał, że we wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik podał, iż niezwłocznie po ustaniu choroby skontaktował się ze skarżącym i polecił mu uiścić wpis sądowy, zaś potwierdzenie uiszczeniu wpisu otrzymał "mailem", co wskazuje na to, że istniały także inne możliwości (poczta elektroniczna) skontaktowania się strony z pełnomocnikiem. Z kolei, odnosząc się do sprawy choroby pełnomocnika stwierdził, że wskazanie medyczne dotyczące leżenia pacjenta, które wynikają z zwolnienia lekarskiego ZUS ZLA z dnia 15 października 2012 r. nie stanowią dowodu niezdolności do podjęcia przez pełnomocnika czynności procesowych czy nawiązania kontaktu ze skarżącym. W ocenie Sądu pierwszej instancji pełnomocnik w żaden sposób nie przybliżył okoliczności choroby, faktycznego stanu zdrowia, celem wykazania, że choroba uniemożliwiła mu skontaktowanie się ze skarżącym. Przedłożone przez pełnomocnika zwolnienie lekarskie samo w sobie nie świadczy o niemożności podjęcia przez niego czynności procesowych (np. złożenie pisma procesowego), czy chociażby czynności faktycznych (powiadomienie strony o treści wezwania sądowego). W ocenie Sądu pierwszej instancji skoro w poniedziałek w dniu 15 października 2012 r. pełnomocnik, chorując od kilku dni, był w stanie udać się do lekarza, to trudno znaleźć wytłumaczenie dlaczego nie próbował skontaktować się ze skarżącym, nawet za pośrednictwem osoby trzeciej, a uczynił to dopiero po ustaniu choroby. W tej sytuacji stwierdził, że pełnomocnik nie podał żadnych okoliczności, które pozwoliłyby na utożsamienie ustania choroby z ustaniem okoliczności uniemożliwiających pełnomocnikowi skontaktowanie się ze skarżącym (osobiście lub za pośrednictwem innych osób). Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia A.K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o jego uchylenie i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że zachorował na ostre zapalenie gardła w wyniku czego stracił głos. W jego ocenie oznacza to, że miał tylko jeden dzień – 12 października 2012 r.- aby skontaktować się ze skarżącym w sprawie uiszczenia wpisu sądowego. Podkreślił, że prowadzi kancelarię samodzielnie i nie miał możliwości powierzenia w czasie choroby obowiązków innej osobie. Dodatkowo wyjaśnił, że wiadomości e-mail, na którą powołał się Sąd pierwszej instancji, otrzymał od P.W., który uiścił wpis sądowy w imieniu skarżącego, a nie od samego skarżącego. Podkreślił, że pomiędzy pełnomocnikiem, a skarżącym nie ma kontaktu za pomocą poczty elektronicznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a., Sąd postanowi o przywróceniu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym na wniosek strony, jeżeli strona nie dochowała terminu bez swojej winy. We wniosku tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminowi (art. 87 § 2 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie jako przyczynę uchybienia terminu wskazano chorobę pełnomocnika skarżącego, która uniemożliwiła mu wykonywanie czynności zawodowych, w tym wypadku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Okoliczność ta została potwierdzona załączonym do wniosku o przywrócenie terminu, zaświadczeniem lekarskim ZUS ZLA z dnia 15 października 2012 r. wystawionym przez lek med. J.J. specjalistę otolaryngologa. Z powyższego dokumentu wynika, że pełnomocnik skarżącego był niezdolny do pracy w dniach: od 15 do 24 października 2012 r. (pkt 13 i 14) i zgodnie ze wskazaniami lekarza powinien w tym okresie leżeć (pkt 16). W związku z powyższym, wyjaśnić należy, że wymóg uprawdopodobnienia wniosku o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 87 § 2 P.p.s.a., nie nakłada na stronę obowiązku udowodnienia okoliczności, na którą się ona powołuje. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie, który podlega ocenie Sądu (por. postanowienia NSA: z dnia 12 października 2007 r. sygn. akt II FZ 353/07 i z dnia 25 stycznia 2012 r. sygn. akt I OZ 46/12 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Jeśli zatem w rozpoznawanej sprawie przyczyną uchybienia była choroba pełnomocnika, która w ocenie lekarza uniemożliwiła mu wykonywanie obowiązków zawodowych, to dokonanie przez Sąd pierwszej instancji oceny odmiennej wymagałoby istnienia dowodu pochodzącego od osoby posiadającej wiedzę specjalną albo wykazania fałszu dokumentu co do treści lub formy wraz z konsekwencjami wykrycia czynu karalnego (por. postanowienie SN z dnia 12 maja 2006 r., sygn. V CZ 29/06, Lex nr 200921). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można podzielić stanowiska Sądu pierwszej instancji, co do oceny należytej dbałości przez skarżącego o prowadzenie własnych spraw w sytuacji wyjazdu za granicę. O zachowaniu obiektywnego miernika staranności niewątpliwe stanowi bowiem fakt, że skarżący nie działa w tej sprawie osobiście, lecz korzystał z pomocy pełnomocnika wykonującego zawód zaufania publicznego. W konsekwencji skoro w ocenie skarżącego przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 24 października 2012 r. kiedy jego pełnomocnik, po okresie niezdolności do pracy, mógł podąć czynności zawodowe, zaś wniosek o przywróceniu terminu do wniesienia skargi został złożony w dniu 30 października 2012 r. a wymagany wpis sądowy został dokonany, to żądanie skarżącego należy uznać za zasadne. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 193 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieni