II SA/Wa 1519/12
WyrokWSA w Warszawie2012-12-05
Skład orzekający: Ewa Grochowska – Jung, Sławomir Antoniuk, Ewa Marcinkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zamianie zaliczkowej pomocy finansowej na bezzwrotną, wydana w formie decyzji administracyjnej zamiast umowy cywilnej, wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o zamianie zaliczkowej pomocy finansowej na bezzwrotną, mimo wydania jej w niewłaściwej formie (decyzji administracyjnej zamiast umowy), wywołała nieodwracalne skutki prawne. Skoro skarżący otrzymał pomoc i skorzystał z niej na budowę domu, a przepisy obowiązujące po wejściu w życie nowej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych nie przewidywały możliwości zwrotu takiej pomocy, stwierdzenie nieważności decyzji nie mogłoby przywrócić stanu pierwotnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi F.S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej, która uchyliła decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Szefa [...] z 1995 r. o zamianie zaliczkowej pomocy finansowej na bezzwrotną. Organ II instancji stwierdził, że decyzja z 1995 r. została wydana z naruszeniem prawa, bez podstawy prawnej, ale z uwagi na nieodwracalne skutki prawne, nie stwierdził jej nieważności. Skarżący kwestionował uznanie nieodwracalności skutków prawnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung (spr.), Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Ewa Marcinkowska, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi F. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji o zamianie zaliczkowej pomocy finansowej na bezzwrotną z naruszeniem prawa oddala skargę.
Minister [...] decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 156 § 2, art. 158 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania F. S. od decyzji Prezesa [...] nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Szefa [...] w Z. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1995 r. o zamianie zaliczkowej pomocy finansowej przyznanej F. S. na bezzwrotną, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i stwierdził w związku z wywołaniem nieodwracalnych skutków prawnych, iż decyzja Szefa [...] w Z. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1995 r. o zamianie zaliczkowej pomocy finansowej przyznanej F. S. na bezzwrotną została wydana z naruszeniem prawa, tj. bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż decyzją nr [...] z dnia [...] września 1990 r. Szef [...] w Z., działając na podstawie § 5 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej nr 63/MON z dnia 19 grudnia 1984 r. w sprawie właściwości organów oraz zasad i trybu postępowania przy przyznawaniu pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe (Dz. Rozk. MON poz. 78), przyznał F. S. pomoc finansową z funduszu mieszkaniowego [...] w formie zaliczkowej na budowę domu jednorodzinnego w kwocie [...] zł.
Następnie Szef [...] w Z. decyzją z dnia [...] kwietnia 1995 r. Nr [...], działając na podstawie § 14 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 stycznia 1994 r. w sprawie zasad przyznawania i wysokości pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez osoby uprawnione do osobnej kwatery stałej (Dz. U. nr 16, poz. 53), dokonał zamiany zaliczkowej pomocy finansowej przyznanej F. S. na bezzwrotną, powołując w jej treści także § 10 ust. 3 pkt 2 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej nr 63/MON z dnia 19 grudnia 1984 r. w sprawie właściwości organów oraz zasad i trybu postępowania przy przyznawaniu pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe (Dz. Rozk. MON poz. 78).
W dniu [...] lutego 2012 r. F. S. wystąpił do Prezesa [...] o stwierdzenie nieważności ww. decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a., wskazując, że zarządzenie Ministra Obrony Narodowej nr 63/MON z dnia 19 grudnia 1984 r. w sprawie właściwości organów oraz zasad i trybu postępowania przy przyznawaniu pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe (Dz. Rozk. MON poz. 78) zostało wydane z przekroczeniem zakresu ustawowej delegacji. Zgodnie bowiem z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. nr 19, poz. 121 z późn. zm.) upoważnienie do określenia wysokości i zasad przyznawania pomocy finansowej w drodze rozporządzenia otrzymała Rada Ministrów, nie zaś Minister Obrony Narodowej. Stanowisko takie zajął również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 stycznia 1996 r., sygn. akt III ARN 60/95, stwierdzając, iż w dniu wydania zarządzenia nr 63/MON, ustawa o zakwaterowaniu sił zbrojnych nie zawierała przepisów, które mogły być uznane jako norma przyznająca Ministrowi Obrony Narodowej kompetencje prawotwórcze w dziedzinie udzielania pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe osobom uprawnionym do osobnej kwatery stałej. Tym samym kwestionowana decyzja została wydana bez podstawy prawnej.
Po rozpatrzeniu złożonego wniosku Prezes [...] nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Szefa [...] w Z. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1995 r.
Organ wskazał, iż kwestionowana decyzja z dnia [...] kwietnia 1995 r. została wydana na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 stycznia 1994 r. w sprawie zasad przyznawania i wysokości pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez osoby uprawnione do osobnej kwatery stałej (Dz. U. nr 16, poz. 93), a nie na podstawie zarządzenia Ministra Obrony Narodowej nr 63/MON z dnia 19 grudnia 1984 r. w sprawie właściwości organów oraz zasad i trybu postępowania przy przyznawaniu pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe (Dz. Rozk. MON poz. 78). Zarządzenie to zostało bowiem wydane na podstawie upoważnienia zawartego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 marca 1984 r. w sprawie wysokości i zasad przyznawania pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe osobom uprawnionym do osobnej kwatery stałej (Dz. U. nr 17, poz. 80). Oba ww. akty prawne utraciły moc na podstawie § 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 stycznia 1994 r.
Ustawa z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych w art. 28 ust. 1 (według numeracji z daty wydania przedmiotowej decyzji) stanowiła, że osobie uprawnionej do osobnej kwatery stałej przysługuje pomoc finansowa z funduszu mieszkaniowego na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni budownictwa mieszkaniowego albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną własność z wyjątkiem nabycia lokalu (domu) od Skarbu Państwa. Powyższa ustawa nie regulowała natomiast szczegółowych warunków przyznawania tej pomocy, ani też określania jej wysokości, upoważniając w art. 28 ust. 2 Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia wysokości i zasad przyznawania pomocy. Na tej podstawie wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 stycznia 1994 r. w sprawie zasad przyznawania i wysokości pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez osoby uprawnione do osobnej kwatery stałej, które stanowiło podstawę prawną decyzji o zamianie pomocy finansowej ze zwrotnej na bezzwrotną.
Zdaniem Prezesa [...] ww. decyzja została zatem wydana na podstawie przepisów powszechnie obowiązujących, a powołany w podstawie prawnej przepis § 14 ust. 2 ww. rozporządzenia stanowił wprost, że przyznaną pomoc finansową w formie zaliczkowej (zwrotnej) zamienia się na bezzwrotną. Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia pomoc finansowa przyznawana była na wniosek osoby uprawnionej, a ust. 2 stanowił, iż była ona przyznawana na podstawie umowy zawartej z osobą ubiegającą się o pomoc. Przepis § 14 ust. 2 przesądzał natomiast o zamianie już przyznanej pomocy i nie uzależniał takiej zamiany od wniosku czy woli strony. Niewątpliwie zatem zamiana przyznanej pomocy następowała w formie władczej, a nie zgodnie ze swobodną wolą stron. Tym samym właściwą formą do dokonania zamiany już przyznanej pomocy była decyzja administracyjna, a nie umowa cywilna.
Mając na uwadze powyższe, Prezes [...] uznał, iż decyzja nr [...] z dnia [...] kwietnia 1995 r. wydana przez Szefa [...] w Z., przyznająca F. S. pomoc finansową w formie zaliczkowej nie jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co obligowałoby organ do stwierdzenia jej nieważności.
Od powyższej decyzji F. S. wniósł odwołanie, w którym podniósł, iż ani ustawa z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych, ani rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 stycznia 1994 r., wydane w oparciu o delegację zawartą w art. 28 ust. 2 ustawy, nie zawierały regulacji normującej zamianę przyznanej pomocy finansowej w formie zaliczkowej na pomoc bezzwrotną w formie decyzji administracyjnej. Zgodnie z § 7 ust. 3 rozporządzenia jedynie odmowa przyznania pomocy finansowej następowała w formie decyzji administracyjnej, a w świetle dyspozycji § 7 ust. 2 tego rozporządzenia pomoc finansowa mogła być przyznana osobie uprawnionej na podstawie umowy zawieranej przez właściwy organ kwaterunkowy z osobą ubiegającą się o tę pomoc.
Decyzja nr [...] została zatem wydana bez podstawy prawnej. Rozpoznając odwołanie, Minister [...] podniósł, iż w kwestionowanej przez skarżącego decyzji Szefa [...] w Z. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1995 r. o zamianie przyznanej wymienionemu zaliczkowej pomocy finansowej na bezzwrotną, jako podstawę prawną wskazano przepis § 14 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 stycznia 1994 r. w sprawie zasad przyznawania i wysokości pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez osoby uprawnione do osobnej kwatery stałej (Dz. U. nr 16, poz. 93). Przepis ten regulował uzupełnianie pomocy finansowej przyznanej na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów oraz stanowił, iż "przyznaną pomoc w formie zaliczkowej (zwrotnej) zamienia się na bezzwrotną".
Organ podniósł, iż z przywołanego przepisu nie wynika jednak, aby właściwą formą zamiany przyznanej na podstawie przepisów dotychczasowych pomocy finansowej w formie zaliczkowej na pomoc bezzwrotną była decyzja administracyjna. Zgodnie bowiem z brzmieniem § 7 ust. 2 cytowanego rozporządzenia pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez osoby uprawnione do osobnej kwatery stałej była przyznawana na podstawie umowy zawieranej przez właściwy wojskowy organ kwaterunkowy z osobą ubiegającą się o tę pomoc. W mysi § 7 ust 3 rozporządzenia jedynie odmowa przyznania pomocy finansowej następowała w formie decyzji administracyjnej, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.
W tej sytuacji, zdaniem organu, zamiana przyznanej na podstawie dotychczasowych przepisów pomocy finansowej w formie zaliczkowej (zwrotnej) na pomoc bezzwrotną następować powinna na drodze umowy zawartej przez właściwy organ kwaterunkowy z osobą uprawnioną, a nie przez wydanie decyzji administracyjnej. Przedmiotowe rozporządzenie regulowało bowiem zasady przyznawania pomocy finansowej, w tym uzupełniającej pomocy finansowej na rzecz osób, które uzyskały pomoc finansową zarówno na podstawie jego przepisów (§ 9 i 10), jak i osób, które otrzymały tę pomoc na podstawie przepisów dotychczasowych (§ 14).
Organ wskazał również, iż pomimo niewłaściwej formy prawnej zamiany zaliczkowej pomocy finansowej na bezzwrotną F. S. ją otrzymał, z przeznaczeniem na budowę domu jednorodzinnego. Faktu tego nie kwestionuje, podnosząc jednocześnie we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczących pomocy finansowej, że z uwagi na rosnące koszty był zmuszony dom ten sprzedać, co potwierdza znajdujący się w aktach postępowania administracyjnego akt notarialny Repertorium [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 1996 r. Ponadto nie budzi wątpliwości, iż skarżący nie zwrócił uzyskanej pomocy przed dniem 1 stycznia 1996 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 86, poz. 433), która odstąpiła od takiej formy pomocy państwa w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych żołnierza zawodowego.
W tej sytuacji, zdaniem organu, stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 1995 r. o zamianie przyznanej zaliczkowej pomocy finansowej na bezzwrotną nie niweczyłoby skutku prawnego tej decyzji. W wyniku jej wydania F. S. skorzystał bowiem z przewidzianej w ustawie z dnia 26 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe, jak również w obecnym stanie brak jest prawnej możliwości zwrotu tej pomocy.
Tym samym kwestionowana przez wymienionego decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję F. S. zarzucił naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że ma miejsce nieodwracalność skutków prawnych decyzji. W ocenie skarżącego żaden przepis nie zakazuje zwrotu zwaloryzowanej kwoty pomocy, którą otrzymał, a bez wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji nr [...] ma zamkniętą drogę do jej zwrotu. Z tych względów wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji Szefa [...] w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 1995 r., zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Minister [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem decyzji administracyjnej.
Innymi słowy sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Rozpatrując skargę F. S. pod tym kątem, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności jest formą nadzoru mającą na celu weryfikację ostatecznych decyzji administracyjnych. Postępowanie o stwierdzenie nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym wszczynanym na wniosek strony lub z urzędu i służy wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc decyzji administracyjnych, dotkniętych najcięższymi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej bezwzględnie wymaga bezspornego ustalenia, że eliminowana decyzja jest dotknięta jedną z wad określonych art. 156 § 1 k.p.a. Organ nadzorczy powinien także zbadać, czy nie występują przesłanki negatywne, wymienione w art. 156 § 2 k.p.a., nie jest zaś władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy. Dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., organ orzekający w tym zakresie jest obowiązany ustalić zarówno stan faktyczny, jak i stan prawny na dzień wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności.
Bezsporne jest w sprawie, iż skarżącemu decyzją nr [...] z dnia [...] września 1990 r. Szefa [...] w Z. przyznano pomoc finansową w formie zaliczkowej na budowę domu jednorodzinnego. Natomiast decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 1995 r. Szefa [...] w Z., wydaną na podstawie § 14 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 1994 r. w sprawie zasad przyznawania i wysokości pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez osoby uprawnione do osobnej kwatery stałej (Dz. U. nr 16, poz. 53), organ dokonał zamiany zaliczkowej pomocy finansowej przyznanej skarżącemu na bezzwrotną, powołując w jej treści także § 10 ust. 3 pkt 2 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej nr 63/MON z dnia 19 grudnia 1984 r. w sprawie właściwości organów oraz zasad i trybu postępowania przy przyznawaniu pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe (Dz. Rozk. MON poz. 78)
Ustawa z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych w art. 28 ust. 1 (według numeracji z daty wydania przedmiotowej decyzji) stanowiła, że osobie uprawnionej do osobnej kwatery stałej przysługuje pomoc finansowa z funduszu mieszkaniowego na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni budownictwa mieszkaniowego albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną własność z wyjątkiem nabycia lokalu (domu) od Skarbu Państwa. Powyższa ustawa nie regulowała natomiast szczegółowych warunków przyznawania tej pomocy ani też określania jej wysokości, upoważniając w art. 28 ust. 2 Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia wysokości i zasad przyznawania pomocy. Na tej podstawie wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 stycznia 1994 r. w sprawie zasad przyznawania i wysokości pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lab domu jednorodzinnego przez osoby uprawnione do osobnej kwatery stałej, które stanowiło podstawę prawną decyzji o zamianie pomocy finansowej ze zwrotnej na bezzwrotną.
Wskazać należy, iż kwestionowana decyzja z dnia [...] kwietnia 1995 r. została wydana na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 stycznia 1994 r. w sprawie zasad przyznawania i wysokości pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez osoby uprawnione do osobnej kwatery stałej na podstawie zarządzenia Ministra Obrony Narodowej nr 63/MON z dnia 19 grudnia 1984 r. w sprawie właściwości organów oraz zasad i trybu postępowania przy pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe (Dz. Rozk. MON poz. 78).
Zgodnie natomiast ze wskazanym jako podstawa prawna § 14 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 stycznia 1994 r. przyznaną pomoc finansową w formie zaliczkowej (zwrotnej) zamienia sie na bezzwrotną.
Zgodzić sie natomiast należy z organem, czego również nie kwestionuje skarżący, iż z treści § 7 ust. 2 cytowanego rozporządzenia wynika jaka jest przewidziana forma udzielanej pomocy. Przepis wyraźnie wskazuje na formę umowną między właściwym wojskowym organem kwaterunkowym z osobą uprawnioną ubiegającą się o tę pomoc. Jedynie odmowa przyznania pomocy finansowej następuje w formie decyzji administracyjnej. Oznacza to, że skoro przyznawana pomoc finansowa w formach przewidzianych w omawianych przepisach dotyczy trybu umownego, to nie może być mowy o wydaniu decyzji, jak to uczyniono decyzją z [...] kwietnia 1995 r. Zatem decyzja z dnia [...] kwietnia 1995 r. nr [...] została wydana bez podstawy prawnej.
Przechodząc na grunt przesłanek zawartych w art. 156 § 2 k.p.a., wskazać należy, zdaniem Sądu, iż nieodwracalność skutku prawnego określonego aktu należy rozpatrywać mając na uwadze zakres właściwości organów administracji publicznej oraz ich kompetencje, tzn. umocowanie do stosowania władczych i jednostronnych prawnych form działania. Skutek prawny decyzji będzie nieodwracalny, jeśii cofnięcie, zniesienie lub odwrócenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może skorzystać z drogi postępowania administracyjnego i stosować formy aktu indywidualnego. Dany akt wywołuje nieodwracalny skutek prawny wtedy, gdy ani przepis prawa materialnego, ani przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji. Przy czym nieodwracalne skutki prawne decyzji należy ograniczyć wyłącznie do jej bezpośrednich skutków w sferze prawa, a nie zdarzeń faktycznych stanowiących tylko jej pośredni efekt.
Zgodzić się należy z organem, że pomimo niewłaściwej formy prawnej zamiany zaliczkowej pomocy finansowej na bezzwrotną F. S. ją otrzymał, z przeznaczeniem na budowę domu jednorodzinnego. Faktu tego nie kwestionuje, podnosząc jednocześnie we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczących pomocy finansowej, że i uwagi na rosnące koszty był zmuszony dom ten sprzedać, co potwierdza znajdujący się w aktach postępowania administracyjnego akt notarialny Repertorium [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 1996 r. Ponadto nie budzi wątpliwości, iż skarżący nie zwrócił uzyskanej pomocy przed dniem 1 stycznia 1996 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 86, poz. 433), która odstąpiła od takiej formy pomocy państwa w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych żołnierza zawodowego. Nadmienić przy tym należy, iż żaden jej przepis nie przewiduje możliwości zwrotu pomocy finansowej uzyskanej na budownictwo mieszkaniowe w oparciu o przepisy wcześniej obowiązujące.
W świetle ww. okoliczności stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 1995 r. o zamianie przyznanej zaliczkowej pomocy finansowej na bezzwrotną nie niweczyłoby skutku prawnego tej decyzji. W wyniku jej wydania F. S. skorzystał bowiem z przewidzianej w ustawie z dnia 26 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe, jak również w obecnym stanie brak jest prawnej możliwości zwrotu tej pomocy.
Tym samym kwestionowana przez skarżącego decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a.
Wskazać bowiem należy, iż instytucja pomocy finansowej z funduszu mieszkaniowego na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni budownictwa mieszkaniowego albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną własność, z wyjątkiem nabycia lokalu (domu) od Państwa, istniała do dnia 31 grudnia 1995 r. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. nr 5, poz. 19 z późn. zm.) pomoc ta przysługiwała osobie uprawnionej do osobnej kwatery stałej (tj. żołnierzowi zawodowemu) a w art. 29 ust. 3 i 4 ustawodawca uregulował możliwość zwrotu udzielonej pomocy. Z dniem 1 stycznia 1996 r. ww. ustawę zastąpiła ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 86, poz. 433), która odstąpiła od ww. formy pomocy państwa w realizacji prawa żołnierza zawodowego do zakwaterowania. Jednocześnie w przepisach tej ustawy w żadnym miejscu nie uwzględniono zapisów odnoszących się do możliwości zwrotu pomocy finansowej uzyskanej na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów.
W tym miejscu wskazać należy na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1700/06, w którym wskazano, iż nieodwracalność skutku prawnego wywołanego decyzją ma miejsce wtedy, gdy przepisy procesowe nie upoważniają organów administracji do jego cofnięcia lub gdy wykonanie decyzji wywołało takiego rodzaju stan prawny lub faktyczny, że w świetle obowiązujących przepisów prawa nie jest możliwy powrót do stanu pierwotnego.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 t.j.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło