II SA/Łd 955/12

Dnia 5 grudnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant Specjalista Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2012 roku sprawy ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. znak: [...] z dnia [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...]r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., w dalszej części uzasadnienia, jako K.p.a.), a także art. 2 pkt 7 lit. a, art. 9 ust. 1 oraz art. 23 ust. 1 i ust. 7 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009r., nr 1, poz. 7 ze zm., powoływana w niniejszym uzasadnieniu także, jako ustawa), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r., nr [...], orzekającą w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego przez A. A. W toku postępowania ustalono, iż ww. decyzją z dnia [...], Prezydent Miasta Ł., na podstawie art. 104 K.p.a., jak również art. 2 pkt 7 lit a, pkt 11, art. 9 ust. 1, art. 19 ust. 1, art. 23 ust. 1, 5, 6, 7 ustawy orzekł o: 1) uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego przez A. A. za okres od 1 lipca 2011r. do 30 września 2011r. w kwocie 250,00 zł, 2) zwrocie powyższych nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za wskazany okres w kwocie 750,00zł. wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż w związku z tym, że w dniu 31 stycznia 2011r. skarżąca utraciła status ucznia i podjęła ponownie naukę w dniu 15 lutego 2011r. i następnie w dniu 21 czerwca 2011r. znów utraciła status ucznia świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługują jej od dnia 1 lipca 2011r.. Ponadto organ podniósł, iż o przypadkach, w których nie przysługuje prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jak również o obowiązku niezwłocznego poinformowania organu o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń, skarżąca była pouczona we wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz w decyzji przyznającej świadczenia. Od powyższej decyzji organu I instancji odwołanie złożyła A. A. podnosząc, że od sierpnia 2011r. była słuchaczką Policealnej Szkoły Kosmetycznej "[...]" w Ł.. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...]r. utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Kolegium wskazało, iż przyznanie świadczeń w oparciu o normy zawarte w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie jest pozostawione uznaniu organów administracji, a wyłącznie uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w tejże ustawie. Ustawodawca wyraźnie określił warunki przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz zasady jego wypłaty. Normy prawne zawarte w powołanej powyżej ustawie są normami bezwzględnie obwiązującymi i organ administracji nie może stosować ich inaczej, niż to wynika wprost z ich literalnego brzmienia. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, iż z akt sprawy wynika, że w dniu 2 września 2010r. A. A. złożyła w organie I instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzją z dnia [...]r., nr [...] organ I instancji uznając, że zostały wypełnione kryteria określone w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przyznał skarżącej wnioskowane świadczenie. Jednakże z chwilą skreślenia skarżącej z listy słuchaczy Policealnej Szkoły Zawodowej "[...]" w Ł. – co miało miejsce w dniu 21 czerwca 2011r. – straciła ona status ucznia (zaświadczenie z dnia [...], nr [...]), a zatem prawo do świadczenia alimentacyjnego nie przysługiwało skarżącej od dnia 1 lipca 2011r., bowiem nie spełniała przesłanki art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia. Ponadto organ II instancji wskazał, iż zgodnie z normą zawartą w art. 63 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004r., nr 256, poz. 2572 ze zm.) rok szkolny we wszystkich szkołach i placówkach rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy z dniem 31 sierpnia następnego roku. Natomiast skarżąca została skreślona z listy słuchaczy z powodu rezygnacji z dniem 21 czerwca 2011r., a zatem w jej przypadku nie ma zastosowania przepis art. 63 ustawy o systemie oświaty, bowiem termin "rok szkolny kończy się z dniem 31 sierpnia" dotyczy osób posiadających status ucznia, a skarżąca wraz ze skreśleniem z listy słuchaczy utraciła status ucznia. Organ odwoławczy podkreślił, iż skarżąca została prawidłowo pouczona o warunkach koniecznych do korzystania z prawa do świadczeń, jak również o konieczności niezwłocznego informowania organu wypłacającego świadczenie o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wyraźne pouczenie w tej kwestii znajduje się w samej decyzji organu I instancji w sprawie przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Pomimo to skarżąca zrezygnowawszy z nauki w szkole, o fakcie tym nie poinformowała organu wypłacającego świadczenie, pobierając dalej nienależne świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Dalej organ wskazał, iż na wynik sprawy nie miał wpływu fakt ponownego nabycia statusu ucznia z dniem 1 września 2011r. na podstawie umowy z dnia [...]r. nr [...] zawartej z Publiczną Szkołą Policealną Kosmetyczną "[...]" w Ł.. Zdaniem Kolegium, gdyby skarżąca powiadomiła organ wypłacający świadczenie o zmianie swojej sytuacji, po ponownym podjęciu nauki w szkole w dniu 1 września 2011r. miałaby możliwość ponownego ubiegania się o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Tymczasem fakt podjęcia nauki w szkole w dniu 1 września 2011r. w sytuacji, gdy strona straciła prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego z dniem 1 lipca 2011 r. z powodu skreślenia z listy słuchaczy Policealnej Szkoły Zawodowej "[...]", pozostaje w ocenie organu odwoławczego bez wpływu na prawo do późniejszych świadczeń w okresie świadczeniowym 2010/2011. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego wniosła A.A., powołując się na argumenty podnoszone w toku postępowania administracyjnego, wskazując w szczególności, iż przez cały czas nie zamierzała rezygnować z nauki, a nauki nie pobierała jedynie w okresie wakacyjnym, kiedy szkoły i tak nie są czynne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada zatem, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) pozostaje zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz normami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W toku kontroli sądowoadministracyjnej, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.; dalej w uzasadnieniu przywoływana jako: P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto, mając na względzie regulację art. 135 P.p.s.a. sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przedmiotem oceny legalności w niniejszej sprawie jest decyzja wydana w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczeń przyznanych skarżącej z funduszu alimentacyjnego. Analizę legalności rozpocząć należy od wskazania, iż skarżąca na mocy decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r. otrzymała świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia 1 października 2010r. do dnia 30 września 2011r. w kwocie po 250zł miesięcznie. Decyzja ta stała się ostateczna. Następnie w dniu [...]r. Prezydent Miasta Ł. wydał decyzję, którą zmienił swą powyższą decyzję z dnia [...]r. poprzez przyznanie skarżącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie po 250zł miesięcznie za okres od 1 października 2010r. do 31 stycznia 2011r. Powyższa decyzja – w następstwie rozpoznania odwołania skarżącej – została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]r., nr [...]. W następstwie rozpoznania skargi wniesionej przez skarżącą do tutejszego Sądu, powyższe decyzje zostały uchylone prawomocnym wyrokiem z dnia 22 marca 2012r. (vide: wyrok WSA w Ł. z dnia 22 marca 2012r., w sprawie sygn. akt II SA/Łd 101/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/563B09CB74). Tym samym w obrocie prawnym pozostaje decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r. przyznająca skarżącej świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia 1 października 2010r. do 30 września 2011r. w kwocie po 250zł miesięcznie. Podstawą uznania przez organy obu instancji, że skarżąca nienależnie pobrała świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest okoliczność wypłacenia tych świadczeń, pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części (art. 23 ust. 1, w związku z art. 2 pkt 7a) ustawy). Konieczne jest więc udzielenie odpowiedzi na pytanie, jakie to okoliczności występujące w realiach niniejszej sprawy uzasadniają ustanie wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Skarżąca jest osobą pełnoletnią, tym samym świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują jej do ukończenia 25 roku życia, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej (art. 9 ust. 1 ustawy). Skarżąca ubiegając się o powyższe świadczenie w dniu 2 września 2010r. uczyła się w Zaocznej Policealnej Szkole Technik Biurowych "[...]" w Ł.. Z listy słuchaczy tej szkoły została skreślona w dniu 31 stycznia 2011r., aby w dniu 15 lutego 2011r. podjąć naukę w Policealnej Szkole Zawodowej "[...]" w Ł.. Z listy słuchaczy tej szkoły została skreślona z dniem 21 czerwca 2011r., aby w dniu 19 sierpnia 2011r. wpisać się na listę uczniów Publicznej Szkoły Policealnej Kosmetycznej "[..]" w Ł., do której uczęszcza nieprzerwanie do dnia wyrokowania. Konkretyzując postawione powyżej pytanie należy zatem zapytać czy przedstawione powyżej przerwy w nauce skarżącej uzasadniają ustanie wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W powyższym zakresie należy przede wszystkim wskazać, iż definiowany w ustawie okres świadczeniowy, to okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, który liczony jest od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. Okres ten nie pokrywa się z postanowieniami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 kwietnia 2002 r. w sprawie organizacji roku szkolnego (Dz. U. nr 46, poz. 432 ze zm.). Lektura tegoż rozporządzenia oraz ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004r., nr 256, poz. 2572 ze zm.) prowadzi do wniosku, iż rok szkolny obejmuje nie tylko zajęcia dydaktyczno – wychowawcze, ale także wakacje, ferie zimowe i przerwy świąteczne. Okoliczność, iż w pewnych okresach roku szkolnego uczeń nie uczęszcza na zajęcia dydaktyczno – wychowawcze nie oznacza automatycznie, iż przestaje uczyć się w szkole. (vide: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 kwietnia 2008r. w sprawie sygn. akt IV SA/Gl 827/07; http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/7D5F88CBEC). Przyjęcie przez ustawę okresu świadczeniowego w wymiarze 365 dni jednoznacznie wskazuje, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego należą się także w okresie letnich wakacji, czy zimowych ferii. Z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, iż skarżąca od września 2010r. uczyła się w różnych szkołach. Okresy skreśleń jej z list słuchaczy poszczególnych szkół pokrywały się z okresem przerw w uczęszczaniu na zajęcia dydaktyczno – wychowawcze wywołanych feriami zimowymi w roku szkolnym 2010/2011, oraz wakacjami po roku szkolnym 2010/2011 (§ 3 ust. 1 pkt 2 i 4 wskazanego powyżej rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu). Tak więc nawet gdyby skarżąca pozostawała uczennicą szkoły, w której we wrześniu 2010r. podejmowała edukację, to i tak w okresach, w których była skreślona z list słuchaczy, nie uczęszczałaby na zajęcia dydaktyczno – wychowawcze. Powyższe jednoznacznie wskazuje, iż skarżąca od września 2010r. uczyła się w szkole w rozumieniu art. 9 ust. 1 ustawy. Tym samym brak jest dostatecznych powodów aby uznawać, iż świadczenie z funduszu alimentacyjnego, które zostało jej przyznane decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r. było wypłacane w okolicznościach powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części (art. 2 pkt 7a) ustawy). Abstrahując od klarownych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, należy obiektywnie stwierdzić, iż trudno jest generalizować przy określaniu okoliczności uzasadniających ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego, w razie dokonywania przez osobę uprawnioną zmiany szkoły. Kwestię tą należy rozważać indywidualnie w każdej sprawie pamiętając jednak, iż wybór szkoły częstokroć determinuje przyszłą pracę, zaś zmienne warunki na rynku pracy mogą uzasadniać nawet nagłą zmianę profilu kształcenia i w konsekwencji szkoły. Zresztą powodów zmiany szkoły może być o wiele więcej. Przy czym także subiektywne powody nie powinny prowadzić do dyskredytowania na gruncie omawianej ustawy. Z tego punktu widzenia nawet wielokrotna zmiana szkoły dokonywana w warunkach poszukiwania efektywnego wykształcenia, a więc gdy podjęcie kształcenia w nowej szkole następuje bez zbędnej zwłoki, nie powinna stanowić okoliczności, o których mowa w art. 2 pkt 7a) ustawy. Wszak prawo ucznia do wyboru najlepszej w jego ocenie szkoły, nie może prowadzić w każdej sytuacji do ograniczenia w wypłacie świadczeń, które i tak winien otrzymywać od członków swej rodziny zobowiązanych do alimentacji, a które jedynie pomocniczo wypłacane są przez państwo (vide preambuła do ustawy). Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. – stwierdzając, iż decyzje obu instancji w sposób istotny naruszają art. 23 ust. 1, w związku z art. 2 pkt 7a) ustawy – orzekł, jak w pkt 1 wyroku. Wobec uwzględnia skargi konieczne było wstrzymanie wykonania uchylonego rozstrzygnięcia (art. 152 P.p.s.a.). Ponownie prowadząc postępowanie organy winny zastosować się do oceny prawnej zawartej w niniejszym uzasadnieniu (art. 153 P.p.s.a.). m.ch.