II SA/Wa 1644/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (sprawozdawca), Sędziowie WSA Joanna Kube, Stanisław Marek Pietras, Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej – oddala skargę – Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] decyzją nr [...] z [...] czerwca 2012 r., na podstawie art. 96 ust. 4 i 9 w związku z art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. nr 90, poz. 593 ze zm.), odmówił S. K. prawa do świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu podał, że zainteresowany pełnił czynną służbę wojskową od [...] sierpnia 1996 r. do [..] kwietnia 2012 r., a do zawodowej służby wojskowej został powołany od [...] czerwca 2002 r., a zatem pełnił zawodową służbę wojskową przez okres 9 lat i 10 miesięcy. Stosownie zaś do art. 95 pkt 1 i art. 96 ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, świadczenie pieniężne przysługujące przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej nie przysługuje żołnierzowi zwolnionemu wskutek m.in. wypowiedzenia przez żołnierza stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w czasie trwania kontraktu na pełnienie służby terminowej lub kontraktu na pełnienie służby stałej, jeżeli pełnił zawodową służbę wojskową przez okres krótszy niż 10 lat. W odwołaniu od powyższej decyzji S. K. reprezentowany przez pełnomocnika zarzucił jej: 1. naruszenie norm prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 96 ust. 4 w związku z art. 94 ust. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w sytuacji, gdy odwołujący pełnił zawodową służbę wojskową w rozumieniu art. 94 ust. 3 tej ustawy przez okres ponad 10 lat, 2. naruszenie norm prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 94 ust. 3 ww. ustawy przy ustalaniu zakresu znaczeniowego pojęcia zawodowa służba wojskowa na użytek wypłaty spornego świadczenia. Na tej podstawie wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie odwołującemu prawa do wnioskowanego świadczenia, względnie o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu wskazał w szczególności, że zgodnie z art. 94 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przez pojęcie zawodowej służby wojskowej, dla celów wypłaty świadczenia przysługującego przez okres 12 miesięcy od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, należy rozumieć wszystkie okresy czynnej służby wojskowej, tak rozumianą służbę wojskową zainteresowany pełnił zaś ponad 15 lat. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., po rozpoznaniu odwołania, na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 95 pkt 1, art. 96 ust. 1, art. 5 i ust. 9 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przysługuje żołnierzowi, z zastrzeżeniem art. 96 ust. 2-4, który pełnił nieprzerwanie zawodową służbę wojskową przez okres co najmniej 15 lat (art. 96 ust. 1). Przedmiotowe świadczenie przysługuje również żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba stała, który pełnił zawodową służbę wojskową przez okres krótszy niż 15 lat, jeżeli został zwolniony wskutek: 1. upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ, 2. orzeczenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, w razie gdy utrata tej zdolności została spowodowana wypadkiem pozostającym w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej albo chorobą powstałą w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej, 3. niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej, 4. niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy, nie przysługuje żołnierzowi w przypadkach, o których mowa w art. 94 ust. 5 i 6, tj. w przypadku, gdy żołnierza zawodowego zwolniono na podstawie art. 111 pkt 1, 6, 15 i 16 albo wskutek wypowiedzenia przez żołnierza stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, jeżeli pełnił on zawodową służbę wojskową przez okres krótszy niż 10 lat. Organ wskazał, że zainteresowany pełnił służbę wojskową w okresach: – od [...] sierpnia 1996 r. do [...] czerwca 2002 r. (służba kandydacka), tj. 5 lat 10 miesięcy i 3 dni, – od [...] czerwca 2002 r. do [...] kwietnia 2012 r. (zawodowa służba wojskowa), tj. 9 lat 10 miesięcy i 9 dni. Zatem nie został spełniony warunek określony w art. 96 ust. 1 cytowanej ustawy. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. K. reprezentowany przez pełnomocnika zarzucił jej: 1. naruszenie norm prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 96 ust. 4 w związku z art. 94 ust. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w sytuacji, gdy odwołujący pełnił zawodową służbę wojskową w rozumieniu art. 94 ust. 3 tej ustawy przez okres ponad 10 lat, 2. naruszenie norm prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 94 ust. 3 ww. ustawy przy ustalaniu zakresu znaczeniowego pojęcia "zawodowa służba wojskowa" na użytek wypłaty spornego świadczenia, 3. naruszenie norm prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art.124 ust. 1 w związku z art. 94 ust. 3 i ust. 5 powołanej ustawy, polegającą na przyjęciu, że służba kandydacka nie jest zawodową służbą wojskową na użytek wypłaty świadczenia należnego przez okres 12 miesięcy od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Z tego względu wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji oraz rozpoznanie sprawy także pod nieobecność skarżącego. W motywach uzasadnienia skarżący ponowił argumentację powołaną w odwołaniu, odnośnie zarzutów sformułowanych w pkt 1 i 2. Natomiast w odniesieniu do zarzutu z pkt 3 skargi stwierdził, że kandydat na żołnierza zawodowego w rozumieniu art. 124 ust. 1 ustawy, także pełni zawodową służbę wojskową. Nie nazwa ma bowiem tutaj znaczenie, lecz charakter tej służby – odpłatność i podległość służbowa, fakt powoływania do zawodowej służby wojskowej przed rozpoczęciem nauki, czy wpisywanie nazwy stanowiska "słuchacz" w książeczce wojskowej. Ponadto fakt otrzymywania uposażenia za tę służbę przemawia za jej profesjonalnym i zarobkowym, a więc zawodowym charakterem. Zatem, w ocenie skarżącego, okres służby kandydackiej należy doliczyć do stażu zawodowej służby wojskowej, skoro żaden przepis tego nie wyklucza. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Ponadto zwrócił uwagę na dotychczasową wykładnię przepisów w zakresie ustalania okresu służby wojskowej, od której uzależnione jest nabycie prawa do świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy, dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), dalej "ustawa pragmatyczna", żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 94, przysługuje przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Natomiast w myśl art. 96 ustawy, świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 pkt 1, przysługuje żołnierzowi, z zastrzeżeniem ust. 2-4, który pełnił nieprzerwanie zawodową służbę wojskową przez okres co najmniej piętnastu lat. Przepis art. 94 ust. 3 stosuje się odpowiednio (ust. 1). Świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 ust. 1, przysługuje również żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba stała, który pełnił zawodową służbę wojskową przez okres krótszy niż piętnaście lat, jeżeli został zwolniony wskutek: 1. upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ, 2. orzeczenie przez wojskową komisję lekarską niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, w razie gdy utrata tej zdolności została spowodowana wypadkiem pozostającym w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej albo powstałą w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej, 3. niewyznaczenie na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej, 4. niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję (ust. 2). W razie zbiegu uprawnień do świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 95 pkt 1 i świadczenia emerytalnego żołnierzowi przysługuje, według jego wyboru, tylko jedno z tych świadczeń (ust. 3). Świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 pkt 1, nie przysługuje żołnierzowi w przypadkach, o których mowa w art. 94 ust. 5 i 6. Z kolei zgodnie z przepisem art. 94 ust. 3 ustawy pragmatycznej, do okresu zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w ust. 1 i 2, zalicza się okresy pełnienia nieprzerwanej czynnej służby wojskowej, z wyłączeniem okresów zawieszenia w czynnościach służbowych lub tymczasowego aresztowania, chyba że prawomocnym orzeczeniem postępowanie karne lub dyscyplinarne, będące przyczyną zawieszenia lub aresztowania, zostało umorzone bądź żołnierz został uniewinniony na podstawie prawomocnego wyroku lub orzeczenia o uniewinnieniu w postępowaniu dyscyplinarnym. Natomiast stosownie do treści art. 94 ust. 5 i 6 tej ustawy, żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 111 pkt 1, 6, 15 i 16 albo wskutek wypowiedzenia przez żołnierza stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, jeżeli pełnił on zawodową służbę wojskową przez okres krótszy niż dziesięć lat – przysługuje 50% kwoty odprawy, o której mowa w ust. 1 i 2. Odprawa nie przysługuje żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 111 pkt 11-14. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że Dyrektor Departamentu Kadr MON rozkazem personalnym nr [...] (pkt 2) z [...] listopada 2011 r. zwolnił S. K. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] kwietnia 2012 r., wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Nie budzi również wątpliwości fakt, że skarżący pełnił służbę wojskową w następujących okresach: – od [...] sierpnia 1996 r. do [...] czerwca 2002 r., tj. 5 lat 10 miesięcy i 3 dni (służba kandydacka jako słuchacz Wojskowej Akademii Medycznej), – od [...] czerwca 2002 r. do [...] kwietnia 2012 r., tj. 9 lat 10 miesięcy i 9 dni (zawodowa służba wojskowa). Istota sporu sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego, czy służbę kandydacką pełnioną przez skarżącego w okresie studiów w uczelni wojskowej od [...] sierpnia 1996 r. do [...] czerwca 2002 r., należy traktować jako zawodową służbę wojskową w rozumieniu art. 95 pkt 1 ustawy pragmatycznej, a więc na potrzeby orzekania w przedmiocie prawa do świadczenia pieniężnego przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby. Trzeba zauważyć, że zgodnie z przepisem art. 6 ust. 1 omawianej ustawy, żołnierze zawodowi to żołnierze pełniący stałą albo kontraktową zawodową służbę wojskową. Natomiast w myśl art. 9 ust. 1 ustawy pragmatycznej, powołanie do zawodowej służby wojskowej następuje wyłącznie do służby stałej – na czas nieokreślony bądź do służby kontraktowej – na czas określony w kontrakcie. Nie jest zatem trafne stanowisko skarżącego, że służba kandydacka pełniona przez niego w okresie studiów w Wojskowej Akademii Medycznej, jest zawodową służbą wojskową, o jakiej mowa w przepisie art. 95 pkt 1 ustawy. Należy zwrócić uwagę, że przepis art. 96 ust. 1 stanowiący generalny wymóg co najmniej piętnastu lat nieprzerwanej zawodowej służby wojskowej, odsyła do odpowiedniego stosowania art. 94 ust. 3 w tym zakresie. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, odpowiednie stosowanie przepisów może przybierać różną postać. "Ze względu na rezultat tego zabiegu można wyróżnić trzy grupy przypadków. Pierwszą grupę stanowią przypadki, w których wskazane przepisy prawa bez żadnych zmian w ich dyspozycji znajdują zastosowanie do drugiego zakresu odniesienia (są stosowane wprost). Grupa druga obejmuje przypadki, w których przepisy odniesienia wymagają przy ich stosowaniu w nowym zakresie odpowiednich zmian, tak aby były adekwatne do charakteru i rodzaju sprawy. Stosowanie odpowiednie oznacza niezbędną adaptację (i ewentualnie zmianę niektórych elementów) normy do uzasadnionych celów i form danego postępowania oraz wynikających stąd różnic w stosunku do uregulowań, które mają być zastosowane. Trzecia grupa przypadków obejmuje te z przepisów, które w ogóle nie znajdują zastosowania do drugiego zakresu odniesienia ze względu na ich bezprzedmiotowość albo całkowitą sprzeczność z przepisami ustawowymi dla tych stosunków, dla których miałyby one być zastosowane odpowiednio (G. Łaszczyca (w:) G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom. I. Komentarz do art. 1-103, Lex 2010, wyd. III, Komentarz do art. 30 teza 2. Podobne stanowsko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 633/06. Analiza przepisu art. 96 ust. 4 w związku z art. 94 ust. 5 pozwala na przyjęcie, że pojęcie "zawodowej służby wojskowej" występuje w tych regulacjach w dwóch znaczeniach, a mianowicie "czynnej służby wojskowej" w rozumieniu art. 94 ust. 3 ustawy i "zawodowej służby wojskowej" rozumianej zgodnie z definicją zawartą w art. 6 pkt 1 ustawy. Zatem przepis art. 94 ust. 3 ma odpowiednie zastosowanie do obliczenia terminu piętnastu lat, o którym mowa w art. 96 ust. 1, natomiast nie ma on zastosowania do obliczenia terminu dziesięciu lat, wskazanego w art. 94 ust. 5 ustawy. Sąd podziela w tym przedmiocie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 13 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1837/10 (Lex nr 1080967), w świetle którego "świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 pkt 1 przysługuje żołnierzowi, który nieprzerwanie pozostawał w czynnej służbie wojskowej przynajmniej przez okres piętnastu lat, z tego przynajmniej przez dziesięć lat w zawodowej służbie wojskowej, o ile oczywiście spełnił pozostałe przesłanki przyznania tego świadczenia". W tej sytuacji nie są usprawiedliwione zarzuty skargi dotyczące błędnej wykładni powołanych przepisów ustawy pragmatycznej. Warto w tym miejscu wskazać też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1076/10 (Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach), odwołujący się do wykładni celowościowej przepisów, zgodnie z którym "wszak w okresie pobierania nauki zawodu lekarza w Wojskowej Akademii Medycznej skarżący pozostawał na utrzymaniu podatnika, zatem ustawodawca nie miał żadnych logicznych powodów, aby premiować go dodatkowym świadczeniem pieniężnym z tego powodu". Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ), orzekł jak w sentencji wyroku.