II FSK 1529/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 1408/12 w sprawie ze skargi A. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia 10 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce na rzecz A. R. kwotę 380 (słownie: trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 1408/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia 10 lutego 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. Decyzją z dnia 21 listopada 2011 roku Burmistrz Miasta O. odmówił Stronie umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za poszczególne lata podatkowe 2005 - 2010. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem Strona wniosła w dniu 19 grudnia 2011 r. odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2012 r. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji, bowiem Podatniczka wniosła odwołanie w dniu 19 grudnia 2011 roku, a termin do jego wniesienia upłynął w dniu 5 grudnia 2011 roku. Organ odwoławczy w oparciu o nadesłane akta podatkowe ustalił, że w dniu 21 listopada 2011 r. Strona w siedzibie organu podatkowego otrzymała przedmiotową decyzję, jednak odmówiła jej przyjęcia. Ustalenia takie wynikają z notatki sporządzonej przez pracowników organu podatkowego, zamieszczonej na ostatniej stronie decyzji. Z adnotacji tej wynika, że Strona została zapoznana z decyzją, lecz odmówiła jej przyjęcia twierdząc, iż należy ją wysłać pocztą. Okoliczność ta, w ocenie organu, w sposób wystarczający uzasadnia prawną skuteczność doręczenia Stronie decyzji w dniu 21 listopada 2011 r. w trybie art. 153 O.p., który przewiduje skutek w postaci pozostawienia pisma w aktach sprawy jako doręczonego w wypadku odmowy jego przyjęcia przez adresata. Na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżanemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 228 § 1 pkt 1 w związku z art. 122 oraz art. 148 § 2 i § 3, art. 152 § 1 oraz art. 153 O. p. poprzez uznanie, iż wniesienie odwołania jest niedopuszczalne z racji istnienia przyczyn o charakterze przedmiotowym, tj. wystąpienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie Skarżąca wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego) według norm przepisanych. Podniosła, że wbrew treści notatki nie doszło do doręczenia rozstrzygnięcia Stronie, a jedynie poinformowania, iż Burmistrz nie przychylił się do jej wniosku o umorzenie zaległości podatkowej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ odwoławczy prawidłowo stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez Skarżącą od decyzji organu pierwszej instancji. Sąd stwierdził, że z punktu widzenia meritum rozstrzyganej sprawy, tj. prawidłowości stwierdzenia przez organ uchybienia terminowi do wniesienia odwołania nie ma prawnego znaczenia fakt kolejnego przesłania przedmiotowej decyzji na adres Skarżącej, którą otrzymała w dniu 5 grudnia 2011 r. Przedmiotową decyzję skutecznie doręczono Skarżącej w siedzibie organu w dniu 21 listopada 2011 r. w trybie art. 144 w związku z art. 148 § 2 pkt 1 i art. 153 § 1 i § 2 O.p. i od tej daty rozpoczął bieg terminu do wniesienia odwołania. Termin ten, zgodnie z art. 223 § 2 O.p., upłynął w dniu 5 grudnia 2011 r., podczas gdy odwołanie zostało wniesione do organu w dniu 19 grudnia 2011 r. W skardze kasacyjnej Skarżąca wniosła o uchylenie ww. wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła, na podstawie art. 174 pkt 1 oraz art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), naruszenie: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi na rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce i podzielenie stanowiska, iż zasadne jest stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji zgodnie z art. 228 § 1 w związku z art. 148 § 2 oraz art. 153 O.p. ze względu na wniesienie ww. odwołania dnia 19 grudnia 2011 r. podczas gdy - zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - zaskarżona decyzja została doręczona 21 listopada 2011 r.; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi na rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce i podzielenie stanowiska, iż w sprawie wystąpiły przesłanki do uznania za skuteczne doręczenia decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 144 w związku z art. 148 § 2 pkt 1 i art. 153 O.p. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie wpłynęła. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 144 O.p.: Organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, swoich pracowników lub przez osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku gdy organem podatkowym jest wójt, burmistrz (prezydent miasta), pisma może doręczać sołtys za pokwitowaniem. Na podstawie art. 153 O.p.: § 1. Jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma przesłanego mu w sposób określony w art. 144, pismo zwraca się nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy. Pismo wraz z adnotacją włącza się do akt sprawy. § 2. W przypadkach, o których mowa w § 1, uznaje się, że pismo doręczone zostało w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata. Zgodnie natomiast z art. 148 § 1 i 2 O.p.: § 1. Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. § 2. Pisma mogą być również doręczane: 1) w siedzibie organu podatkowego; 2) w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji. W zakresie oceny dopuszczalności stosowania art. 153 § 2 O.p. w przypadkach określonych w art. 148 § 2 pkt 1 O.p. zarysowała się rozbieżność (dwóch) stanowisk Naczelnego Sądu Administracyjnego. Według pierwszego z nich: Z użytego w art. 153 § 1 O.p. sformułowania o piśmie przesłanym w sposób określony w art. 144 O.p., to jest przez pocztę lub w inny sposób, oraz o zwrocie pisma do nadawcy wynika w sposób jednoznaczny, że możliwość uznania za doręczone pisma, którego adresat odmówił przyjęcia, nie może odnosić się do sytuacji, w których nie następuje czynność przesłania pisma (przez pocztę czy w inny sposób), a więc w sytuacji, gdy odmowa przyjęcia ma miejsce podczas obecności podatnika w siedzibie organu podatkowego. Doręczenie pisma w siedzibie organu podatkowego nie jest czynnością przesłania pisma w inny sposób, a w przypadku odmowy jego przyjęcia przez adresata pismo nie może podlegać zwrotowi do nadawcy, skoro w ogóle nie było ono przedmiotem nadania (por. wyrok NSA – OZ w Szczecinie z dnia 29 X 2003 r., SA/Sz 2392/01, z glosą aprobującą Z. Czarnika, OSP 2004/12/153). Stosownie natomiast do drugiego stanowiska: Odmowa przyjęcia przez adresata pisma doręczonego mu przez pracownika organu podatkowego w siedzibie tego organu w trybie art. 144 i art. 148 § 2 pkt 1 O.p. wywołuje skutek w postaci uznania pisma za doręczone w dniu odmowy jego przyjęcia - art. 153 § 1 i 2 O.p. (wyrok NSA z dnia 22 I 2009 r., II FSK 1905/08, LEX nr 570442). W ocenie Sądu orzekającego w sprawie niniejszej pierwsze z zaprezentowanych stanowisk jest bardziej uzasadnione i przekonujące, ponieważ przy bezskutecznej próbie doręczenia pisma w siedzibie organu podatkowego – przez pracownika organu, to jest w sposób określony w art. 148 § 2 pkt 1 O.p., nie wystąpi zwrócenie pisma do nadawcy, czego wymaga art. 153 § 1 O.p.; pismo nie zostanie po prostu faktycznie doręczone, nie będzie natomiast powodu żeby zwracać je organowi podatkowemu bądź pracownikowi organu, bo nieprzerwanie będzie pozostawać w dyspozycji tegoż organu. Oceniając realia sprawy niniejszej podnieść również należy, że notatka urzędowa, która według organu i Sądu pierwszej instancji dokumentować i uzasadniać ma uznanie doręczenia na podstawie art. 153 § 2 O.p., o próbie doręczenia pisma stronie dosłownie nie stanowi. Z notatki tej wynika, że stronę zapoznano z treścią decyzji, co doręczeniem decyzji niewątpliwie nie jest. Dalsza treść notatki wskazuje tylko, że strona odmówiła odbioru decyzji - dochodząc wysłania jej pocztą, co nie zastępuje przedstawienia czynności (wskazania próby) doręczenia decyzji. Z tych względów konstatując zasadniczą trafność stanowiska skargi kasacyjnej o nieskuteczności doręczenia decyzji w sposób określony art. 153 § 2 O.p., a więc niezasadności liczenia od tej daty terminu do złożenia odwołania, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.