I OSK 1132/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 września 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 827/12 w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności otrzymanych przez osobę uprawnioną z funduszu alimentacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 27 września 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności otrzymanych przez osobę uprawnioną z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne: Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 8b, art. 27 ust. 1, 1a, 2 i 3 w zw. z art. 2 pkt 3 i 9 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.) - u.p.o.u.a., orzekł o zwrocie przez A.W. należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, K.W., za okres od dnia 1 października 2010 r. do dnia 30 września 2011 r. w wysokości 4.200 zł wraz z ustawowymi odsetkami, w ciągu 14 dni, od kiedy decyzja stanie się ostateczna. W odwołaniu od powyższej decyzji A.W. podniósł, że jest osobą chorą, niezdolną do pracy, ma niskie dochody i prosi o złagodzenie zobowiązań wobec córki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., na mocy art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, na jakiej podstawie ustalił wysokość kwot przypisanych do zwrotu, podkreślając, iż na obowiązek zwrotu bez wpływu pozostaje sytuacja finansowa strony. Dłużnik alimentacyjny może jednak ubiegać się o umorzenie całości lub części należności, odroczenie terminu płatności lub o rozłożenie jej na raty zgodnie z art. 30 ust. 2 i 3 u.p.o.u.a. Wniosek w tym przedmiocie stanowi jednak nową sprawę administracyjną, rozstrzyganą w drodze osobnej, późniejszej decyzji, wydawanej w postępowaniu odrębnym od tego, które dotyczyło nałożenia samego obowiązku zwrotu świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A.W. ocenił zaskarżoną decyzję jako krzywdzącą. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podzielił pogląd, że w sprawie o orzeczenie obowiązku zwrotu należności przez dłużnika alimentacyjnego organ administracji nie może badać ani sytuacji majątkowej zobowiązanego, ani też oceniać potencjalnej możliwości wykonania decyzji nakazującej zwrot należności. Zaskarżona decyzja została należycie uargumentowana i nie budzi wątpliwości, na jakich przesłankach oparł się organ podejmując swe rozstrzygnięcie. Sąd I instancji zauważył, że Kolegium prawidłowo poinformowało skarżącego o możliwości ubiegania się o umorzenie należności, wskazując przy tym, że jest to odrębna sprawa administracyjna. W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego A.W., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, podniósł zarzut naruszenia art. 9 kpa poprzez brak poinformowania skarżącego o treści art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podał, że w czasie postępowania dotyczącego zwrotu należności strona nie została pouczona o prawie wystąpienia z wnioskiem, o którym mowa w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., mimo że skarżący wielokrotnie opisywał swoją trudną sytuację zdrowotną, niemożność wykonywania pracy zarobkowej z powodu choroby, a co za tym idzie brak możliwości uregulowania zobowiązania wypłaconego z funduszu alimentacyjnego na rzecz K.W. Żaden z organów nie wezwał skarżącego do sprecyzowania, czy oświadczenia skarżącego nie należy przypadkiem rozumieć jako wniosku złożonego w trybie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Powołując takie argumenty w ramach podstawy kasacyjnej autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sprawy przez Sąd I instancji, a także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej zgodnie z normami powszechnie obowiązującymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy. Przedmiotem skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2012 r., wydana w oparciu o art. 27 ust. 2 u.p.o.u.a., zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela wydaje po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymywanych przez osobę uprawnioną świadczeń. Dłużnik alimentacyjny natomiast zobowiązany jest do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej łącznie z ustawowymi odsetkami. Decyzja wydana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest decyzją związaną. Oznacza to, że obowiązkiem organu jest ustalenie, czy w sprawie wydana została decyzja o przyznaniu świadczenia alimentacyjnego wierzycielowi, na rzecz którego dłużnik nie wykonał obowiązku alimentacji i czy zakończył się okres wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego lub przedmiotowa decyzja została uchylona. Przy ustalaniu obowiązku zwrotu należności organ prowadzący postępowanie administracyjne nie jest zobligowany do badania sytuacji rodzinnej oraz materialnej zobowiązanego do zwrotu. Nie może zatem wywołać zamierzonego skutku zgłoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 9 kpa poprzez niewyjaśnienie przez organy administracji, czy "oświadczenia skarżącego nie należy przypadkiem rozumieć jako wniosku złożonego w trybie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a.". Nawet jeśli uznać, że intencją skarżącego było doprowadzenie do umorzenia należności, to okoliczność ta pozostaje bez wpływu na postępowanie w przedmiocie obowiązku zwrotu należności. Decyzje, o których mowa w przepisach art. 27 ust. 2 i art. 30 ust. 3 u.p.o.u.a. zapadają w odrębnych postępowaniach administracyjnych. W konsekwencji wniosek o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego zawsze stanowi nową sprawę administracyjną, rozstrzyganą w drodze osobnej, późniejszej decyzji, wydawanej w postępowaniu odrębnym od tego, które dotyczy nałożenia samego obowiązku zwrotu świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego. Z przedstawionych powyżej względów, wobec braku wskazania takich podstaw skargi kasacyjnej, które pozwalałyby na jej uwzględnienie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.