I SAB/Wa 392/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Protokolant referent-stażysta Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi M.P. na bezczynność Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia 1. zobowiązuje Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] maja 1962 r. nr [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżącej M.P. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżąca – M.P., reprezentowana przez adw. M.M., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiocie zakończenia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] maja 1962 r., nr [...] stwierdzającego przejście na własność Państwa przedsiębiorstwa C. wł. W.W. i Spółki w O. pow. [...]. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] maja 1962 r. W wyniku wniosku, m.in. M.P., o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] października 2008 r., nr [...] utrzymał własną decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawskie wyrokiem z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 2200/10, w wyniku skargi M.P., M.W., P.W. i M.J., uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2008 r. oraz decyzję ją poprzedzającą. Prawomocny wyrok z dnia 13 stycznia 2011 r. został doręczony organowi w dniu 11 sierpnia 2011 r. Zawiadomieniem z dnia 14 września 2011 r. Minister Infrastruktury poinformował strony postępowania, że przewidywany termin rozstrzygnięcia sprawy wyznacza do dnia 31 stycznia 2012 r. Następnie, pismem z dnia 24 lutego 2012 r., termin załatwienia sprawy organ przedłużył do dnia 30 lipca 2012 r. Jako przyczynę niezałatwienia sprawy w terminie Minister wskazał na konieczność podjęcia dodatkowych czynności celem ustalenia wszystkich stron postępowania. W tym samym dniu, organ wystąpił do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji Centrum Personalizacji Dokumentów oraz Urzędu Stanu Cywilnego w P. z prośbą o nadesłanie informacji w pismach tych wskazanych. W dniu 24 lutego 2012 r. Minister wystąpił także do adw. M.M. – pełnomocnik M.P., o przesłanie prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po M.J., względnie aktualnych adresów zamieszkania jego spadkobierców. Pismem z dnia 5 marca 2012 r. adw. M.M. poinformowała organ, że jedynym spadkobiercą M.J. jest K.J., co wynika z treści dołączonego prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] lipca 2011 r., sygn. Akt [...]. Jednocześnie, pismem o tej samej dacie, adw. M.M. - jako pełnomocnik M.P. - wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa. Ponadto, pismem z dnia 11 kwietnia 2012 r., poinformowała Ministra o aktualnych adresach zamieszkania M.W. oraz L.W. Pismem z dnia 8 sierpnia 2012 r. (data wpływu do organu - 13 sierpnia 2012 r.) M.P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiocie zakończenia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] maja 1962 r., nr [...]. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że postępowanie nieważnościowe toczy się ponad 10 lat, zaś organ po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2011 r., pomimo wytycznych co do dalszego postępowania, nie wydał stosownego rozstrzygnięcia. Skarżąca opisała czynności jakie organ podejmował po wyroku z dnia 13 stycznia 2011 r. oraz wniosła o zobowiązanie Ministra do wydania rozstrzygnięcia w terminie 30 dni od dnia doręczenia Ministrowi orzeczenia rozstrzygającego skargę. W odpowiedzi na skargę, pismem z dnia 11 września 2012 r., Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wyjaśnił, że w sprawie niezbędne jest ustalenie adresów zamieszkania właścicieli nieruchomości wchodzącej w skład znacjonalizowanego przedsiębiorstwa, tym samym pismem z dnia 7 września 2012 r. organ zwrócił się do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji o konieczne informacje. Minister zaznaczył, że po ich uzyskaniu zostanie niezwłocznie wydana decyzja nadzorcza. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargę należało uznać za uzasadnioną, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania rozstrzygnięcia w określonym terminie. Na wstępie podnieść należy, że bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie – ale mimo ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zd. drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. z 2012 r. Dz. U. poz. 270), dalej p.p.s.a., czy też nie. Wyjaśnić należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego prowadzenia postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a., a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Z kolei, z przepisu art. 35 § 1 i 2 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto w świetle art. 36 § 1 i 2 k.p.a. wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie (od dnia 11 kwietnia 2011 r. także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym) organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. W oparciu o powyższe należy stwierdzić, że organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie w zgodzie ze standardami wskazanymi w powołanych wyżej przepisach. Jeżeli tak nie jest, to występuje przypadek niezałatwienia sprawy w terminie, a więc istnieje stan pozostawania przez organ w bezczynności i to zarówno w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jak również w terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. (a więc zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie). Bezsporne jest bowiem, że organ wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie rozpoznał sprawy i w dacie orzekania przez Sąd nadal pozostaje w zwłoce. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2011 r. uprawomocnił się w dniu 23 czerwca 2011 r. Jak wynika z odpowiedzi na skargę organ otrzymał prawomocny wyrok w dniu 11 sierpnia 2011 r., zaś zawiadomieniem z dnia 14 września 2011 r. poinformował strony postępowania o jego zakończeniu do dnia 31 stycznia 2012r., z uwagi na konieczność ustalenia wszystkich stron postępowania. Następnie termin ten - pismem z dnia 24 lutego 2012 r. - został przedłużony do dnia 30 lipca 2012 r. Od zawiadomienia stron z dnia 14 września 2011 r. do dnia 24 lutego 2012 r. (przez okres ok. 5 miesięcy) Minister nie podejmował jednak żadnych czynności. Dopiero pismem z dnia 24 lutego 2012 r. organ wystąpił do Centrum Personalizacji Dokumentów przy MSWiA o nadesłanie adresów osób w piśmie wskazanych oraz do Urzędu Stanu Cywilnego w P. o akt zgonu M.J. O stosowne informacje, również w tej dacie, organ zwrócił się także do adw. M.P. W konsekwencji, od zwrotu akt administracyjnych z sądu wraz z prawomocnym wyrokiem z dnia 13 stycznia 2011 r. rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zatem termin, w którym postępowanie to winno ulec zakończeniu upłynął jeszcze w 2011 r. Wprawdzie, organ informował strony o zwłoce w załatwieniu sprawy, podając jej przyczyny, jednakże podkreślić należy że do dnia 24 lutego 2012 r. nie dokonał żadnej czynności administracyjnej. Od wezwania do usunięcia naruszenia prawa z dnia 5 marca 2012 r. do dnia orzekania przez Sąd Minister także nie wydał stosownego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd stwierdził, że Minister w ten sposób prowadząc postępowanie rażąco naruszył podstawowe zasady wynikające z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, jak również art. 35 oraz art. 36 k.p.a. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. ----------------------- 4