III SA/Gd 722/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak ( spr. ) Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 12 września 2012 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia 2 lutego 2012 r. Burmistrz Miasta odmówił J. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką M. K., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jako podstawę prawną wydanej decyzji wskazano m.in. art. 17, art. 20 ust. 3, art. 23, oraz art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby (...). Organ stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane, bowiem wnioskodawca nie pracuje od 1998 r., nie poszukiwał aktywnie pracy, nie figurował i nie figuruje w ewidencji jako osoba bezrobotna poszukująca pracy. W konsekwencji nie nastąpiła także rezygnacja z aktywności zawodowej. Ponadto matka wnioskodawcy zamieszkuje wspólnie z trójką dzieci, z których córka pracuje zawodowo, zaś syn A. nie pracuje zawodowo. Wnioskodawca nie wie, od kiedy matka choruje. Jej niepełnosprawność nie była powodem jego rezygnacji z zatrudnienia. W odwołaniu od w/w decyzji J. K. wskazał, że zaliczenie jego matki w dniu 28 grudnia 2011r. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności nie znaczy, że przed tą datą nie wymagała opieki. Grupa inwalidzka została jej przyznana w 1983 r., stan jej zdrowia pogarszał się. Od około dwóch lat wymaga stałej opieki. W związku z tym, że nie mógł znaleźć stałego zatrudnienia, to on sprawował nad matką opiekę. Przez ostatnie 13 lat pracował "na czarno", bez rejestracji. Sama rejestracja w urzędzie pracy nie gwarantuje ani środków do życia, ani pracy. Decyzją z dnia 12 września 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta . Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest niepodejmowanie lub rezygnacja z aktywności zawodowej oraz bezpośredni związek między brakiem aktywności zawodowej , a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego wnioskodawca pracował zawodowo do 1998 r., nie jest zarejestrowany jak osoba bezrobotna w urzędzie pracy. W ocenie Kolegium nie istniał bezpośredni związek pomiędzy brakiem aktywności zawodowej wnioskodawcy a koniecznością zapewnienia opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, tym bardziej, że M. K. nie jest osobą samotną, zamieszkuje wspólnie z trójką dzieci. Organ podkreślił , że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie ekwiwalentu za utratę dochodów z zatrudnienia, z którego osoba rezygnuje dla sprawowania opieki nad krewnym. Jest to częściowe zrekompensowanie strat finansowych, jakie ponoszą osoby opiekujące się chorymi członkami najbliższej rodziny wskutek rezygnacji z pracy. W sprawie brak jest związku pomiędzy rezygnacją z pracy wnioskodawcy, bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, w celu sprawowania opieki nad matką. J. K. porzucił pracę w 1989 r. i nie wykazywał się aktywnością, mającą na celu podjęcie legalnej pracy. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. K. wskazał, że organy odmówiły mu świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że inne osoby, które nie zrezygnowały bezpośrednio z zatrudnienia, takie świadczenie uzyskały. Podniósł, że to obecna sytuacja zmusza go do podjęcia kroków w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego - stan zdrowia matki pogarsza się. Ma ona problemy z poruszaniem się oraz pamięcią i teraz wymaga stałej opieki. Jego siostra pracuje zawodowo. Przebywa poza domem ponad dziesięć godzin. Podczas jej nieobecności to on zajmuje się matką. Wspólnie z matką mieszka jedynie on i siostra, a brat A. zamieszkuje odrębnie i nie ma możliwości sprawowania opieki nad matką. Z uwagi na to, że wraz z siostrą jest zaangażowany w opiekę nad matką chciałby, by siostra została dopuszczona jako świadek w sprawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku i wydania zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy skarżący nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub z niej zrezygnował w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką, która legitymuje się stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności. Zdaniem Sądu zasadne jest stanowisko organów obu instancji, że w sprawie brak jest związku pomiędzy rezygnacją z pracy skarżącego lub niepodejmowaniem zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką. Nie ma obiektywnych podstaw do kwestionowania ustaleń stanu faktycznego poczynionych w toku postępowania przed organami administracji publicznej, które znalazły odzwierciedlenie w przedłożonych aktach administracyjnych. Jak wynika z akt sprawy skarżący pracował zawodowo do 1998 r. Z treści wywiadu środowiskowego wynika, że stosunek pracy skarżącego ustał w wyniku porzucenia pracy, co nie było związane z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Od tego czasu skarżący nie rejestrował się jako osoba bezrobotna. Choć przesłanką uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest figurowanie w rejestrze osób bezrobotnych, to okoliczność ta, powiązana ze sposobem zakończenia ostatniego stosunku pracy dodatkowo przemawia za stwierdzeniem, że skarżący nie jest ani osobą nie podejmującą , ani nie rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności . Tym samym za trafne należy uznać stanowisko organów o braku podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu. Świadczenie to nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad rodzicem, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku dzieci względem rodziców, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Wskazać też należy, że art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawiera definicję "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" – jest to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. W tej sytuacji spełnienie przesłanek koniecznych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego możliwe jest jedynie w sytuacji rezygnacji lub nie podejmowania tak zdefiniowanego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Nie kwestionując zatem ustalonego znacznego stopnia niepełnosprawności matki skarżącego orzeczeniem z dnia 28 grudnia 2011r. organy zasadnie przyjęły, że nie można było uznać, iż przyczyną, dla której skarżący nie podejmuje zatrudnienia była wyłącznie konieczność sprawowania opieki nad matką. W dacie wydania orzeczenia o niepełnosprawności matki skarżący już nie pracował - pozostawał bez pracy od 1998 r. z przyczyn innych, niż sprawowanie nad matką opieki. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazujących na inne osoby, które w ocenie skarżącego pozostają w takiej samej jak on sytuacji, a mimo to przyznano im świadczenie pielęgnacyjne stwierdzić należy, że ocena zasadności przyznania innym osobom świadczenia pielęgnacyjnego pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy i nie może wpłynąć na ocenę legalności kontrolowanej przez sąd w niniejszym postępowaniu decyzji. Wskazać także należy, że Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości przeprowadzania przez sąd administracyjny postępowania dowodowego w postaci zeznań świadków- sąd taki jedynie może – zgodnie z art. 106 § 3 tej ustawy- przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dowód z zeznań świadka nie zalicza się do dowodu objętego dyspozycją art. 106 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.