II SA/Wa 1728/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędziowie WSA Ewa Grochowska – Jung, Iwona Dąbrowska, , , Protokolant specjalista Elwira Sipak, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby - oddala skargę Komendant [...] Policji decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] odmawiającą kom. (w st. spoczynku) A. T. prawa do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby. W uzasadnieniu powyższej decyzji Komendant [...] Policji podniósł, iż rozkazem personalnym z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] Komendant Rejonowy Policji [...] zwolnił kom. (w st. spoczynku) A. T. ze służby w Policji z dniem [...] marca 2011 r., w związku z pisemnym zgłoszeniem wystąpienia ze służby. Decyzję doręczono stronie w dniu [...] marca 2011 r. Raportem z dnia [...] marca 2011 r. A. T. zwrócił się z prośbą do Komendanta Rejonowego Policji [...] o przyznanie rekompensaty za nadgodziny w wymiarze 424 godzin. Wymieniony podkreślił, że nie jest w stanie wykorzystać tychże nadgodzin do dnia zwolnienia ze służby. Do raportu dołączył zestawienie nadgodzin od maja 2003 r. do grudnia 2009 r., podkreślając przy tym, iż powstało ono na podstawie grafików służby, bez uwzględnienia nadgodzin wynikających z pełnionej funkcji naczelnika wydziału. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 402/11 zobowiązał Komendanta Rejonowego Policji [...] do rozpatrzenia wniosku A. T. z dnia 30 marca 2011 r. w przedmiocie ekwiwalentu pieniężnego za czas wolny od służby w terminie 30 dni od doręczenia prawomocnego orzeczenia wraz z aktami sprawy (co nastąpiło w dniu 5 czerwca 2012 r.). Sąd podkreślił, iż zgodnie z przyjętym w orzecznictwie poglądem odmowa dokonania czynności materialno - technicznej winna być dokonana w drodze decyzji, albowiem jest to negatywne rozstrzygnięcie w sprawie administracyjnej, o której załatwienie zwróciła się strona mająca w tym interes prawny. Wykonując przedmiotowy wyrok Komendant Rejonowy Policji [...] w dniu [...] czerwca 2012 r. wydał decyzję mocą, której odmówił A. T. prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 33 ust. 1, 2, 3 i 4, art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1667 ze zm.) oraz § 16 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów policjantów (Dz. U. nr 81, poz. 740 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż wymieniony funkcjonariusz z dniem [...] maja [...] r. został mianowany na stanowisko naczelnika Sekcji Kryminalnej Komisariatu Policji [...] Komendy Rejonowej Policji [...]. Na zajmowanym stanowisku, do dnia zwolnienia ze służby, tj. do dnia [...] marca 2011 r. skarżącemu przysługiwał dodatek funkcyjny. Wobec faktu, iż rekompensata pieniężna za czas służby przekraczający normę określoną w art. 33 ust. 2 ustawy o Policji nie przysługuje policjantowi uprawnionemu do dodatku funkcyjnego, organ rozstrzygnął wniosek strony odmownie. A. T. w odwołaniu od decyzji organu I Instancji podniósł, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego i formalnego. Wskazał na prowadzoną z Komendantem Rejonowym Policji [...] korespondencję w kwestii rekompensaty za 424 nadgodziny. Podkreślił, że organ nie zawiadomił go o wszczęciu postępowania administracyjnego w myśl art. 61 § 4 k.p.a. i uniemożliwił czynny udział w postępowaniu, czym naruszył art. 9 i 10 k.p.a. Podkreślił, iż ponadnormatywny czas służby, który stanowi przedmiot sporu wynika z zaplanowanego grafiku służby, przekraczającego określoną ustawowo normę. Wymieniony przedstawił ponadto regulację kwestii nadgodzin, wynikającą z kodeksu pracy oraz wskazał na okoliczności, w jakich może nastąpić przedłużenie czasu służby policjanta, określone w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2001 r. Komendant [...] Policji nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i rozstrzygnięciem z dnia [...] sierpnia 2012 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż A. T. rozkazem personalnym Komendanta [...] Policji z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] został z dniem [...] maja 2003 r. przeniesiony na własną prośbę do pełnienia dalszej służby w Komendzie [...] maja 2003 r. nr [...] wymieniony został z dniem [...] maja 2003 r. mianowany na stanowisko naczelnika Sekcji Kryminalnej Komisariatu Policji [...] Komendy Rejonowej Policji [...] z przyznanym jednocześnie dodatkiem funkcyjnym. Na mocy rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], skarżący został z dniem [...] lutego 2009 r. zwolniony z zajmowanego stanowiska i z dniem [...] lutego 2009 r. mianowany na równorzędne stanowisko naczelnika Wydziału Kryminalnego Komisariatu Policji [...] Komendy Rejonowej Policji [...]. Rozkazem personalnym tegoż przełożonego z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] funkcjonariusz został z dniem [...] marca 2010 r. zwolniony z zajmowanego stanowiska naczelnika Wydziału Kryminalnego Komisariatu Policji [...] wskazanej komendy i z dniem [...] kwietnia 2010 r. przeniesiony do jego dyspozycji, poprzedzający powołanie lub mianowanie na inne stanowisko służbowe, bądź zwolnienie ze służby w Policji, nie dłuższy niż 12 miesięcy. Z dniem [...] marca 2011 r. skarżący został zwolniony za służby W Policji na mocy rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] mara 2010 r. Wymieniony funkcjonariusz od dnia [...] maja 2003 r. tj. od dnia przeniesienia do pełnienia dalszej służby w Komendzie Rejonowej Policji [...], zajmował w tej komendzie stanowiska: naczelnika sekcji, a następnie naczelnika wydziału, które uprawniały do dodatku funkcyjnego. Pozostając od dnia [...] kwietnia 2010 r. do dnia zwolnienia w dyspozycji Komendanta Rejonowego Policji [...], zgodnie z art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, wymieniony był uprawniony do uposażenia zasadniczego, dodatków do uposażenia o charakterze stałym i innych należności pieniężnych należnych na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, a zatem był nadal uprawniony do dodatku funkcyjnego. Zgodnie z art. 114 ust. 1 ustawy o Policji policjant zwalniany ze służby otrzymuje m. in. ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby przyznany na podstawie art. 33 ust. 3 tej ustawy. Natomiast w myśl art. 33 ust. 1 ustawy o Policji czas pełnienia służby policjanta jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku. Art. 33 ust. 2 stanowi, że zadania służbowe policjanta powinny być ustalone w sposób pozwalający na ich wykonanie w ramach 40 - godzinnego tygodnia służby, w 3 - miesięcznym okresie rozliczeniowym. W zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 policjantowi udziela się czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze albo może mu być przyznana rekompensata pieniężna, o której mowa w art. 13 ust. 4a pkt 1 (art. 33 ust. 3). Prawo do czasu wolnego, gwarantowane policjantom w przepisie art. 33 ust. 3 ustawy o Policji, nie obejmuje policjanta uprawnionego do dodatku funkcyjnego (art. 33 ust. 4 ustawy). Organ II instancji podkreślił, że w odniesieniu do grupy policjantów uprawnionych do dodatku funkcyjnego rozliczenie czasu służby, m. in. w związku z pełnieniem dyżuru w siedzibie jednostki organizacyjnej Policji, nie jest uwarunkowane przepisami rozporządzenia MSWiA z dnia 18 października 2001 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów (Dz. U. nr 131, poz. 1471), a jedynie treścią art. 33 ust. 4 ustawy o Policji, który określa, iż uprawnieni do dodatku funkcyjnego funkcjonariusze nie mają prawa do czasu wolnego za przekroczenie ustawowej normy czasu służby określonej w art. 33 ust. 2 ustawy, tj. w ramach 40 - godzinnego tygodnia służby, w 3 – miesięcznym okresie rozliczeniowym. Skoro, w myśl art. 33 ust. 4 ustawy o Policji wymieniony, z racji pełnionej funkcji uprawniającej do dodatku funkcyjnego, nie posiadał prawa do czasu wolnego, gwarantowanego policjantom w przepisie art. 33 ust. 3 ustawy o Policji, to stosownie do przepisu art. 114 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, nie posiada prawa do ekwiwalentu pieniężnego. Świadczenie takie przysługuje bowiem wyłącznie policjantom zwalnianym ze służby, którzy posiadają niewykorzystany czas wolny od służby przyznany na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy o Policji. Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego obowiązku stosowania w rozpatrywanej sprawie kodeksu pracy organ stwierdził, że jest on chybiony. Funkcjonariusz Policji nie jest bowiem pracownikiem w rozumieniu powołanego kodeksu, wobec tego jego przepisy nie mają zastosowania do funkcjonariuszy Policji. Stosunek służbowy policjanta ma charakter administracyjno - prawny. Różni się od stosunku pracy specyficznymi warunkami zatrudnienia, w szczególności charakteryzuje go dyspozycyjność i podległość, z którą związany jest czas służby uregulowany w sposób odmienny od ogólnie obowiązujących zasad. Stosunek służbowy reguluje w sposób zupełny ustawa o Policji, która nie odsyła do przepisów kodeksu pracy w zakresie czasu służby policjantów. W takich uwarunkowaniach prawnych, służba pełniona przez policjantów w czasie ponadnormatywnym nie jest tożsama z pracą w godzinach nadliczbowych. Odnosząc się zaś do zarzutu skarżącego dotyczącego niezawiadomienia go o wszczęciu przedmiotowego postępowania organ stwierdził, iż jest on nietrafny, albowiem w rozpatrywanej sprawie wszczęcie postępowania administracyjnego nastąpiło na żądanie skarżącego, zawarte w raporcie z dnia [...] marca 2011 r. adresowanym do Komendanta Rejonowego Policji [...], który wpłynął do Komendy Rejonowej Policji [...] w dniu [...] kwietnia 2011 r. W przedmiotowym postępowaniu administracyjnym brak jest innych jednostek mających w sprawie prawnie chroniony interes, zatem nie ma tu zastosowania dyspozycja art. 61 § 4 k.p.a. Ponadto, organ odwoławczy uznał za chybiony zarzut strony dotyczący naruszenia przez organ I instancji art. 6 i 10 k.p.a. Wymieniony był wielokrotnie informowany o okolicznościach faktycznych i prawnych rozpatrywanej sprawy, o czym świadczy liczna korespondencja zgromadzona w aktach sprawy (pisma z dnia 12 kwietnia 2011 r., 4 lipca 2011 r., 24 sierpnia 2011 r.). Ponadto, zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa sądów administracyjnych, dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ zasady czynnego udziału strony poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej, a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie taka okoliczność nie zaistniała, a zatem nie można stwierdzić naruszenia art. 10 k.p.a. w postępowaniu przed organem I instancji w stosunku do strony. Niemniej zainteresowany nie został pozbawiony prawa do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym, także wobec faktu, iż przysługujące mu uprawnienie zostało zrealizowane poprzez złożenie przez niego odwołania od przedmiotowej decyzji, w którym skarżący przedstawił swoje wnioski, uwagi i żądania, które de facto były przedmiotem badania, bowiem skarżący zawierał je we wcześniejszej korespondencji, kierowanej do Komendanta Rejonowego Policji [...] (pismo z dnia [...] czerwca 2011 r.). Decyzja Komendanta [...] Policji stała się przedmiotem skargi wniesionej przez A. T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W ocenie strony zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa materialnego i formalnego. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż jego żądanie dotyczy ponadwymiarowego czasu służby zaplanowanego z góry przez przełożonego w systemie miesięcznym, a nie jak to wprost określa rozporządzenie w sprawie czasu służby policjantów wynikające z konieczności: 1) wykonania rozpoczętych czynności: dochodzeniowo-śledczych, operacyjno-rozpoznawczych oraz administracyjno-porządkowych, jeżeli nie mogą one zostać przerwane, 2) zapewnienia ciągłości służby na stanowiskach, na których wymagane jest utrzymanie pełnienia służby w sposób ciągły, 3) realizacji innych spraw niecierpiących zwłoki. Rozporządzenie to nie wymienia przypadku, w którym planowanie służby zakłada z góry zwiększenie norm w danym miesiącu, na podstawie przygotowanego grafiku służby. W związku z powyższym należy uznać, iż, stanowisko organu przedstawione w zaskarżonej decyzji nie znajduje uzasadnienia prawnego i faktycznego. W odpowiedzi na skargę Komendant [...] Policji wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy policjant uprawniony do dodatku funkcyjnego zachowuje prawo do rekompensaty za czas przepracowany ponad obowiązującą go normę czasu służby w okresie rozliczeniowym. W pierwszej kolejności należy podzielić stanowisko organu, iż do policjantów nie mają zastosowania przepisy kodeksu pracy, w szczególności w zakresie czasu pracy, albowiem nie łączy ich z Policją pracowniczy stosunek pracy. Służba w Policji ma szczególny charakter, a wynika to z treści art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 ze zm.). Służba ta ma charakter stosunku administracyjnego, a więc takiego, w którym organ jednostronnie i władczo kształtuje sytuację prawną funkcjonariusza. Oznacza ona również dyspozycyjność policjanta i w związku z tym odrębność rozwiązań przyjętych w zakresie stosowania czasu służby w Policji. Problematykę tę reguluje art. 33 ustawy o Policji. Zgodnie z art. 33 ust. 1 i 2 tej ustawy, czas pełnienia służby policjanta jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku, zaś zadania służbowe policjanta powinny być ustalone w sposób pozwalający na ich wykonanie w ramach 40-godzinnego tygodnia służby, w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym. Ustęp 3 powołanego artykułu stanowi, iż w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 policjantowi udziela się czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze albo może mu być przyznana rekompensata pieniężna, o której mowa w art. 13 ust. 4a pkt 1. Natomiast ust. 4 ww. artykułu wprost stwierdza, iż przepisu ust. 3 nie stosuje się do policjanta uprawnionego do dodatku funkcyjnego. Analiza powyższych rozwiązań prawnych prowadzi do wniosku, iż ustawodawca dla tzw. policjantów funkcyjnych przewidział szczególną formę rekompensaty za niedogodności związane z pełnieniem służby na stanowisku kierowniczym poprzez przyznanie stosownego stałego dodatku. Policjantowi pełniącemu służbę lub obowiązki na stanowisku kierowniczym lub samodzielnym przysługuje dodatek funkcyjny – art. 104 ust. 2 ustawy o Policji. Dodatek do uposażenia przysługuje policjantowi za faktyczne wykonywanie obowiązków lub pełnienie służby na stanowisku, z którym dodatek ten jest związany, nie zaś z tytułu mianowania na określone stanowisko. Do tej grupy policjantów nie stosuje się rekompensaty pieniężnej i czasem wolnym od służby w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w art. 33 ust. 2 powołanej ustawy. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż policjant uprawniony do dodatku funkcyjnego i zwalniany ze służby nie nabywa prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji (patrz wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1302/08 publik. cbois). Skoro więc bezspornym jest w sprawie, że A. T. w okresie, za który ubiega się o przyznanie i wypłacenie ekwiwalentu za niewykorzystany w służbie czas wolny, był uprawniony do dodatku funkcyjnego, dlatego Sąd stwierdził brak uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, która też nie narusza przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na końcowy wynik sprawy. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.